Afiny

Näbellilik

Attikanyň baş şäheri we grek bilimi we sungatynyň merkezi. Şäher bütinleý butparazlyga berlipdi we adamlar wagtlaryny aýlanyp we 'näme täzelik bar?' diýip soraşyp geçirýärdiler. Pawlus Afinide ýalňyz işledi, ol Silas we Timoteýe garaşýarka, we her gün sinagogada we bazarda ýewreýler bilen jedelleşmäge synanyşdy; soňra käbir filosoflar ony Mars depesine alyp gitdiler, ol ýerde ol öz ýatda galan çykyşyny medeniýetli, ýöne butparaz diňleýjilere etdi. Onuň zähmetiniň käbir miweleri boldy. Resullaryň işleri 17:15-22; Resullaryň işleri 18:1; 1 Selanikliler 3:1. Afiny gadymy şäher bolup, köp üýtgeşmeleri we dürli hökümet görnüşlerini başdan geçirdi. Ol b.e. öň 86-njy ýylda Rim serkerdesi Sulla tabyn boldy we Rim imperiýasynyň bir bölegi boldy, ýöne b.e. 267-nji ýylda gotlar tarapyndan gabaw astyna alyndy we 396-njy ýylda Alarik, Wizigotlaryň patyşasy tarapyndan basylyp alyndy. 1456-njy ýylda Mahomet II. tarapyndan basylyp alyndy we 1833-nji ýylda häzirki Gresiýa patyşalygynyň paýtagty boldy. Ol kem-kemden ähli şöhratyny ýitirdi we jaýlar üçekleri ýykylan we harabaçylyga öwrüldi. 1834-nji ýylda grek patyşasy Otto şäheri täzeden gurmagy höweslendirdi we şol günden başlap ol ýene-de kem-kemden ilatly şähere öwrüldi.

Iň irki döwürlerde, Egin aýlagyndaky Afiny, iki ýaşaýyş ýerinden, düzlükdäki şäherden we ýokardaky depedäki galadan, Akropoldan ybaratdy, bu ýere ilat çozuşdan gaçýardy. Onuň ady we onuň howandarlyk hudaýynyň ady Atene (Atenaýa) aýrylmaz baglanyşyklydy. Ol gyz hudaýy, halkynyň söweşjeň goragçysy, sungatlaryň howandarydy. Şäher deňiz kenaryndan takmynan 3 mil uzaklykda uly düzlükde ýerleşýär. Gresiýa azat bolanda, b.e. öň 146-njy ýyla çenli döwürde Afiny Attika etrabynyň paýtagtydy we Gresiýada özboluşly taryhy ösdürdi. Ol ilki b.e. öň 490 we 480-nji ýyllarda Pars çozuşlaryny yzyna serpikdirmek bilen tapawutlandy we soňra syýasy, söwda, edebi we çeperçilik taýdan üstünlikli karýerasy boldy. Ol b.e. öň 5-nji asyrda grek demokratiýalarynyň iň ulusy bolup, dünýäniň iň uly heýkellerini we edebi eserlerini döretdi. Şol asyrda Sokrat ol ýerde ýaşady we sapak berdi, soňra Platon we Aristotel hem şeýle etdi. Sparta bilen çaknyşyk, Makedon çozuşynyň täsirleri we ahyrynda Gresiýanyň Rim tarapyndan basylyp alynmagy, bu bolsa ‘Ahaýa’ (serediň) ady bilen Rim welaýatyna öwrüldi, Afinynyň syýasy ähmiýetini azaltdy, ýöne döwlet hökmünde ol Rimden öz ölümsiz hyzmatlaryna mynasyp azatlyk we hormat orny aldy. Afiny filosofiýa we sungatlarda üstünlikli galdy we Mukaddes Pawlusyň döwründe (Resullaryň işleri 17:15-den Resullaryň işleri 18:1-e çenli, 1 Selanikliler 3:1) meşhur uniwersitetiň merkezi bolupdy. A. Souter.