Ary

Bal berýän meşhur mör-möjek. Olar duşmany kowup we gurşap alýan simwoliki görnüşde agzalýar, we olaryň çakmalarynyň agyrysy köplenç başdan geçirildi. Kanun taglymaty 1:44; Kazylar 14:8; Zebur 118:12; Işaýa 7:18. Palestinada arılar köp, olar tokaýlarda we gaýalaryň ýaryklarynda höwürtge gurýarlar, bu endik ýurduň "süýt we bal akýan" hökmünde beýanyny gowy suratlandyrýar: deňeşdiriň: 1 Samuel 14:26.

Bal arysy (Apis fasciata) Palestinanyň örän möhüm mör-möjegi. Ýabany arılar köp, olaryň bal gorlaryny köplenç göçme beduinler tapýarlar, aýratyn-da, Öli deňziň golaýynda diýilýär. Köp mukdarda sarp edilýän we eksport edilýän balyň köpüsi öý aralary tarapyndan öndürilýär. Gülleriň we aýratyn-da ysly ösümlikleriň köp sanlylygy ussat arıçyga iň inçe tagamly bal öndürmäge mümkinçilik berýär, mysal üçin ‘apelsin gülüniň,’ ‘çörek otunyň’ we ş.m.; ol möwsüme görä arı öýjüklerini dürli ýerlere göterýär. Häzirki wagtda köp adam Ýewropa görnüşindäki arı öýjüklerinde arı saklaýar, ýöne adaty ýerli ilat henizem ilkinji turba görnüşli arı öýjügini ulanýar. Bu örän gödek keramiki materialdan ýasalan giň suw akdyryjy turba meňzeş, uzynlygy 3 fut, diametri takmynan 8 dýuým, bir ujy palçyk bilen ýapylan, girmek we çykmak üçin deşik galdyrylan. Birnäçe arı öýjügi biri-biriniň üstüne goýulýar. Birnäçe ýyl mundan ozal, birnäçe arı toparynyň eýesi öz döwülýän palçyk arı öýjüklerini eşek arkasynda daşaýarka, eşekleriň biri büdredi we ýykylanda arı öýjükleriniň birini döwdi. Bir pursatda ähli arı topary betbagt haýwanlaryň we golaýda duran owadan atyň üstüne çozdy. Bir eşek çaltlyk bilen çakyp öldürildi, we beýleki ähli haýwanlar agyr ýaralandy. Deňeşdiriň: Kanun taglymaty 1:44, Zebur 118:12, we Işaýa 7:18, bu ýerde Assiriýanyň goşunlary şeýle goýberilen arı toparyna meňzedilýär. Arı toparynyň öli haýwanyň jesedine (Kazylar 14:8) gonmagy, hakykatdan-da, gürrüňde aýdylyşy ýaly, adaty däl hadysadyr, ýöne Palestinanyň ýol gyralarynda köp bolan guradylan haýwan galyndylary, diňe derisi we gapyrgalary galan, köplenç şeýle gonmak üçin amatly ýerleri görkezýär. Bal Palestinada hemişe köp bolupdyr, ýöne ‘süýt we bal akýan ýurt’ diýen sözüň diňe arı önümini aňladandygyna örän şübheli. Bal we Üzüm serediň. Septuagintada Süleýmanyň tymsallary 6:8-e goşmaça bar, bu ýerde bal arysy, garynja ýaly, zähmetsöýerligi we akyldarlygy üçin öwülýär. E. W. G. Masterman.