Açlyk

Hudaýyň ‘dört agyr höküminiň’ biri, ol geçmişde ýere getiren we ýene-de jeza hökmünde iberiljekdigini öňünden aýdan. Mukaddes Ýazgylarda ýazylan iň agyr açlyklar ýedi ýyl dowam eden iki açlykdyr, biri Ýusubyň döwründe, beýlekisi bolsa Elişanyň günlerinde. Barlyk 41:27-57; 2 Patyşalar 8:1-2: Ezekiýel 14:21; Matta 24:7; Luka 21:11; Ylham 18:8 bilen deňeşdiriň. Ysraýylyň galan bölegi bereketlenmezden öň olara geljek kynçylyklar barada gürrüň edende, Amos ‘Ýehowanyň sözleriniň’ açlygynyň boljakdygyny pygamberlik edýär. Hökümler olara düşende, olar ýolbaşçylyk we teselli üçin Hudaýdan bir söz gözlärler; ýöne ony tapmazlar: Hudaý olary bir wagt garaňkylykda we aljyraňňylykda galdyrar. Amos 8:11-12.

Palestinada açlyk, adatça, ýagyş ýagmazlygy sebäpli ýüze çykýar (Lewiler 26:19, Amos 4:6-7). Ekinler we öri meýdanlary dogry wagtda ýagan ýagyşa baglydyr: oktýabr-noýabr aýlaryndaky ‘irki ýagyş’ we mart-aprel aýlaryndaky ‘soňky ýagyş’. Onuň ähmiýeti we näbelliligi ony Hudaýyň aýratyn sowgady hökmünde kabul etmäge sebäp boldy (Kanun taglymaty 11:11; Kanun taglymaty 11:14). Şonuň üçin açlyk hemişe Onuň göni hökümi bolup durýar (1 Patyşalar 17:1, Ezekiýel 5:1-17 we pygamberlerde yzygiderli; Ýakup 5:17). Şonuň üçin biz ony Täze Ähtdäki eshatologiki bölümleriň gorkunç zatlarynyň arasynda tapýarys (Markus 13:8, Ylham 18:8). Amos 8:11-de bu pikir ruhy taýdan beýan edilýär: ‘Rebbiň sözlerini eşitmek açlygy’. Müsürde açlyk Nil derýasynyň ýyllyk suw basmasynyň ýoklugy sebäpli ýüze çykýar, bu bolsa, ahyrky netijede, içerki Abissiniýa daglyk ýerlerinde ýagyş ýagmazlygy bilen baglanyşyklydyr. Ekinler başga sebäpler, ýagny doly we ýyldyrymly ýagyşlar (Müsürden çykyş 9:31, 1 Şamuwel 12:17); çekirtgeler we şoňa meňzeş zyýan berijiler (Müsürden çykyş 10:15, Ýowel 1:4, Amos 4:9) sebäpli ýok edilip bilner. Mundan başga-da, açlyk urşuň adaty ýoldaşy bolup durýar, açlygyň iň gorkunç beýanlary gabawlar bilen baglanyşyklydyr (2 Patyşalar 6:25; 2 Patyşalar 25:3, Ýeremiýa 21:9, Agylar 4:10). Bu bölümler Kanun taglymaty 28:49-57-däki gorkunç beýan bilen we Iosifiň Iýerusalimiň soňky gabawy baradaky beýany bilen deňeşdirilmelidir (BJ V. x. 3). Şeýlelikde, Ylham 6:5-de gara at bilen baglanyşykly ýetmezçilik gan döküşlikden we basyp alyşdan soň gelýär; ýöne bugdaý we arpa üçin iň ýokary baha kesgitlenýär, ýag we çakyr bolsa el degirilmeýär, şonuň üçin açlygyň doly gorkunçlyklary yza süýşürilýär. Açlygyň tebigy netijesi, ýeterliksiz we nädogry iýmit, suw ýetmezçiligi we arassaçylyk şertleriniň ýoklugy sebäpli ýüze çykýan kesellerdir. Bu ikisi köplenç, esasanam Ezekiýel we Ýeremiýa kitaplarynda baglanyşyklydyr (1 Patyşalar 8:37, Ýeremiýa 21:9, Luka 21:11 [Matta 24:7 däl]). Açlyk Ybraýym (Barlyk 12:10) we Yshak (Barlyk 26:1) bilen baglanyşykly ýazga alnypdyr. Barlyk 41:1-57 we ş.m. ýazgylarynda Siriýany we Müsüri öz içine alan meşhur ýedi ýyllyk açlyk bar. Ol öri meýdanlaryndan has köp däne ekinlerine täsir eden ýaly, ulag haýwanlaryna zyýan ýetmändir (deňeşdiriň, tersine, 1 Patyşalar 18:5). Ýusubyň onuň iň erbet täsirlerinden goran usuly Müsür ýazgylarynda görkezilýär. Birinde, Ýusubyň döwründe ýaşan Baba şeýle diýýär: ‘Men hasyl hudaýynyň dosty hökmünde däne ýygnadym we ekiniň wagtynda seresap boldum. Açlyk ýüze çykanda, köp ýyllap dowam edeninde, men açlygyň her ýylynda şähere däne paýladym’ (Driver, Barlyk, s. 346 serediň). Başga açlyklar, eýýäm agzalanlardan başga-da, Rut 1:1, 2 Şamuwel 21:1-de agzalýar. Resullaryň işleri 11:28-däki açlyk, adatça, Iosifiň agzan açlygy bilen (Antiquities XX. ii. 5, v. 2) deňeşdirilýär, ol milady 45-nji ýylyna degişlidir. Ýöne açlyklar Klaudiýusyň hökümdarlygynyň aýratynlygy bolupdyr (Suetonius ‘yzgiderli guraýjylyklary’ agzaýar), şonuň üçin takyk salgylanma näbelli bolup galýar. C. W. Emmet.