Awçylyk

Awçylyk bize galan ýewreý edebiýatynda görnükli däl. Biz olaryň durmuşynda uly orun tutmandyr diýip çaklap bileris. Güýmenje hökmünde, olaryň ýeten siwilizasiýa derejesinden has ösen derejä degişli ýaly. Adaty awçy olaryň serhetlerinden daşarda tapylýardy (Gelip çykyş 10:9). Awda ussat Esaw birneme gödek we sada hökmünde suratlandyrylýar (Gelip çykyş 25:27 we ş.m.). Herod döwrüne çenli biz patyşanyň bu sport görnüşinde üstünlik gazanandygy barada eşitmeýäris (Iosifus BJ I. xxi. 13). Ýöne ýabany haýwanlar we guşlar iýmit hökmünde gymmatlandyrylýardy (Lewiler 17:13, 1 Samuel 26:20 we ş.m.); we Palestina ýaly ýyrtyjy haýwanlara we guşlara baý ýurtda jemgyýetiň howpsuzlygyny we sürileri goramak üçin awçylyk sungatynda käbir ussatlyk zerurdy. Bu 'erbet haýwanlaryň' arasynda ýolbarslar we aýylar iň howplularydy (Gelip çykyş 37:33, 1 Patyşalar 13:24, 2 Patyşalar 2:24, Nakyllar 28:15 we ş.m.). Şeýle haýwanlary Samsonyň özüni goramak üçin öldürmekde (Kazylar 14:6), çopan Dawudyň öz sürüsini halas etmek üçin (1 Samuel 17:34) we Benaýanyň (2 Samuel 23:20) edermenlikleri bu adamlara ebedi şöhrat getirdi. H. P. Smit (Samuel, in loc.) Benaýa barada şeýle okamak isleýär: 'Ol aşak düşüp, garly günlerde çukurda ýolbarslary urardy', şonda olary aňsatlyk bilen yzarlap bilerdi. Kynçylyk şeýle, garly günler bu ýol bilen abraý gazanmagyna rugsat bermek üçin gaty az bolardy. Iýmit üçin awlanan haýwanlaryň arasynda keýik, sugun, jeren we ýabany geçi bardy (Kanun taglymaty 12:15; Kanun taglymaty 12:22; Kanun taglymaty 14:5 we ş.m.). Ilkinji üçüsi Süleýmanyň saçagyny üpjün edýän hökmünde aýratyn agzalýar (1 Patyşalar 4:23). Keklik gadymy döwürlerde, häzirki döwürde bolşy ýaly, esasan awlanan guş bolupdyr (1 Samuel 26:20). Ne haýwan, ne-de guş gany 'dökülmedikçe' iýilip bilinmezdi (Lewiler 17:13, Kanun taglymaty 12:16 we ş.m.), bu kanun musulmanlar tarapyndan henizem berjaý edilýär. Mukaddes Ýazgylarda awçylaryň ulanan usullary barada az maglumat berilýär. Awçy it agzalmaýar; ýöne Iosifusa (Ant. VI. viii. 9) tanyşdy. Aşakdaky gurallar ulanylýardy, ýagny: ýaý we ok (Gelip çykyş 27:3 we ş.m.), taýak (Eýýup 41:29), torlar (Eýýup 19:6, Zebur 9:16, Işaýa 51:20 we ş.m.), çukurlar, olarda tor bolup bilerdi, uly haýwanlary tutmak üçin gazylan we gizlenen (Zebur 9:15, Ezekiýel 19:8 we ş.m.), sapança (1 Samuel 17:40), guşçynyň duzagy (Zebur 64:5; Zebur 91:3; Zebur 124:7). Kellekdäki el kekligi aldaw hökmünde ulanylýardy (Sirah 11:30). Häzirki Siriýaly awçylyga gaty düşkün däl. Hermon dagynda aýylara seýrek hüjümler edilýär. Ýewreýleriň we musulmanlaryň gahar-gazabyna garamazdan, Hristianlar käwagt Huleh batgalyklarynda we Iordan derýasynyň aňyrsyndaky tokaýlyklarda ýabany doňuz awlaýarlar. Şeýle hem Torlar, Duzaklar we ş.m. serediň. W. Ewing.