Absalom Dawudyň söýgüli, ýöne boýun egmeýän oglydy – ol öz gözelligi, esasanam saçlary bilen buýsanýardy (2 Şamuwel 14:25-26). Ol Mukaddes Kitapdaky iň ýigrenji, hudaýsyz adamlaryň biridi. Hudaýyň onuň pikirlerinde hiç haçan orun alandygynyň alamaty ýokdy. Ol gazaply, tekepbir, özdiýenli we wyždansyzdy. Ol öz dogany Amnony öldürdi, Ýoabyň meýdanyny ýakdy, kakasyna garşy gizlin dildüwşük gurady, ony Iýerusalimden kowdy, köşgi eýeledi we soňra Dawudyň goşunlaryny ýok etmek üçin meýilnamalar düzdi. Munuň ýerine, Dawut söweşde ýeňiş gazandy we Absalom öldürildi, bu onuň mynasyp jezasydy. «Kim adamyň ganyny dökse, onuň gany hem adam tarapyndan döküler» (Barlyk 9:6 NKJV).
Absalom Amnony Öldürýär
Absalom, Tamar we Amnonyň kakasy bir, ýöne Amnonyň ejesi başgady. Amnon öz dogany Tamar bilen zyna etdi we ony zorlady. Dawudyň maşgalasyndaky bu elhenç günä, Dawudyň Batşeba bilen eden günäsi sebäpli çeken ylahy jezalandyrmasynyň bir bölegidi. Ýehowanyň hökümi, «Men seniň öýüňden saňa garşy ýamanlyk turuzaryn» (2 Şamuwel 12:11), ýerine ýetirilýärdi.
Absalom bu inçest sebäpli Amnony ýigrenýärdi, ýöne Dawut ony hatda käýemedi hem. Absalom öz uýasyny zorlandygy üçin Amnony öldürmegi karar etdi. Ol patyşanyň ogullaryny bir toýa çagyrdy we Amnon serhoş bolanda, gullukçylaryna ony öldürtdi (13:28). Dawut Amnony zynasy üçin jezalandyrmady, Absalomy hem Amnony öldüreni üçin jezalandyrmady. Ýöne Absalom Amnonyň öldürilmegini meýilleşdireni üçin gaçmaly boldy.
Absalom Gozgalaň Meýilleşdirýär
Absalom kakasynyň Iýerusalime gaýdyp gelmegine rugsat berendigi üçin oňa minnetdar däldi. Munuň ýerine, ol ony tagtdan düşürmegi meýilleşdirdi. Ol şäheriň iň köp adamly derwezesinde durup, adamlaryň şikaýatlaryny ýalandan duýgudaşlyk bilen diňläp, olaryň söýgüsini gazandy (15:5-6). Ol akylly we hilegär syýasatçydy. Dawut oglunyň dildüwşüginden habarsyz bolup bilmezdi, ýöne ony saklamak üçin hiç hili synanyşyk etmedi. Dawut ogluny but edinýärdi we bu onuň esasy ýalňyşlyklarynyň biridi. Ol Absalomyň özüni beýgeldýändigini we Hudaýyň Süleýmany indiki patyşa edip belledigini bilýärdi (1 Taryhlar 22:9; 2 Şamuwel 7:12; 12:25). Ol teniň oňa höküm edýändigini bilýärdi, ýöne ony saklamak üçin hiç zat etmedi.
Birnäçe ýyl soň Absalom şeýle diýdi: «Goý, men Hebrona gideýin we Rebbe eden wadamyny ýerine ýetireýin ... diýip, ‘Eger Reb meni Iýerusalime yzyna getirse, onda men Rebbe gulluk ederin’» (2 Şamuwel 15:7-8). Absalom ýalan sözleýärdi, ýöne Dawut oňa sorag bermedi we Absalom gozgalaňyny başlamak üçin Hebrona gitdi. Ol bütin Ysraýyl boýunça içalylary iberip, şeýle diýdi: «Surnayň sesini eşiden badyňyza, siz şeýle diýersiňiz: ‘Absalom Hebronda patyşalyk edýär!’» (15:10). Bu ene-atalara çagalarynyň Rebbini tanaýandygyny çak etmezlik, eýsem şol gatnaşygyň miwelerini gözlemek üçin duýduryş bolmalydyr. Absalomyň Dawuda garşy gozgalaňy ep-esli güýç toplady.
Dawut Iýerusalimden Gaçýar
Dawut «Ysraýyl adamlarynyň ýürekleri Absalom bilen» diýen habary eşidende, gullukçylary bilen Iýerusalimden gaçdy (15:13-14). Ol söýýän şäheriniň söweş meýdanyna öwrülmegini islemeýärdi. Ýöne ol Absalomy söýýändigi we oňa zyýan bermek isleýändigi üçin hem gaçdy. Ol munuň zyna we ganhorluk günäleri üçin has köp jezalandyrma diýip netije çykardy. Reb maşgalasyndan kynçylyklaryň geljekdigini yglan edipdi. Bu onuň söýgüli oglunyň gozgalaň etmegi bilen ýerine ýetirildi. Muňa garamazdan, Dawut bu jezalandyrmanyň ählisinde Rebbe ýapyşdy. Bu onuň 3-nji Zebury ýazan wagtydy, onda şeýle ýazgy bar: «Dawudyň ogluny Absalomdan gaçan wagtyndaky Zebury.» Gorkularyna garamazdan, ol Rebbe ynanýardy: «Sen, eý Reb, meniň üçin galkan, meniň şöhratym we başymy galdyrýan Sensin ... Men gorkmaryn» (Zebur 3:3,6).
Dawudyň hormatly geňeşçisi Ahitofel Absalomyň tarapyna geçeninde, Dawut onuň Absaloma beren maslahatynyň «akmaklyk» bolmagy üçin doga etdi (15:31). Hudaý ahyrsoňy şol dogany kabul etdi, çünki Ahitofel Absaloma ýigrenji bir zat etmegi maslahat berdi: «Kakaňyň aýallarynyň ýanyna gir» (16:21). Bu hereket Dawudyň ähli emläginiň indi Absaloma degişlidiginiň gödek yglany bolardy. Ýene-de, bu Hudaýyň jezalandyrmasynyň bir bölegidi. Reb Dawuda şeýle diýipdi: «Men seniň aýallaryňy gözüňiň öňünde alaryn we olary goňşyňa bererin, ol seniň aýallaryň bilen ýatyr» (12:11). Bu ahyrsoňy ýerine ýetirildi. Dawut öz aýallaryny «öýi saklamak üçin ... goýup gidende, Absalom bütin Ysraýylyň gözüniň öňünde kakasynyň aýallarynyň ýanyna girdi» (15:16; 16:22).
Patyşa we onuň maşgalasy şäherden çykandan soň, we ähli adamlar onuň yzyndan gidende, Dawudyň wepaly yzyna eýerijisi Ittaý öz wepalylygyny görkezmek bilen onuň ýüregine uly teselli berdi. Dawut oňa Absalomyň ýanyna gaýdyp barmagyny aýdanda, ol patyşasy bilen ýaşaýyşda ýa-da ölümde bolmak isleýändigini aýtdy. Dawuda bolan wepalylygy we baglanyşygy bilen Ittaý, Rebbiniň ret edilen wagtynda Oňa wepaly bolanlaryň mübärek bir görnüşidir (15:19-22).
Dawut Kidron derýasyny geçende köp aglaşyk boldy. Olar sandyk göteripdiler, ýöne soň patyşa Sadoka şeýle diýdi: «Hudaýyň sandygyny şähere alyp bar. Eger men Rebbiniň gözünde merhemet tapsam, Ol meni yzyna getirer we maňa ony hem-de Öz mesgenini görkezer. Ýöne eger Ol şeýle diýse: ‘Men senden lezzet tapmaýaryn,’ ine men, goý, Ol maňa Özüne gowy görünýän zady etsin» (15:25-26). Hudaýyň barlygynyň nyşany bolan sandyk, Dawut üçin ähli zatdan gymmatlydy. Ol ony Absalomyň we onuň toparynyň äsgermezçiliklerine sezewar etmekden ýüz öwürdi. Dawut özüniň jezalandyrylýandygyny bilýärdi. Ol sandyk bilen gitmäge mynasyp däldigini hasaplady we Hudaýyň öz tarapyndadygyny ýalandan görkezmekden ýüz öwürdi.
Dawut Hudaýyň islegine çuňňur boýun egýärdi. Ol ähli kynçylyklarynda Rebbiniň elini görýärdi. Biz hem şeýle edip bilermizmi? Hudaý tarapyndan goldanýan iman hemişe kynçylyklaryň arasynda Hudaýyň elini görýär. Absalomyň gozgalaňynyň bu garaňky sagadynda, Dawut Hudaýyň terbiýeleýji elini gördi we bu ony Hudaýa garşy agyrydan we adam gorkusyndan gorady. Biz ýagdaýlarymyzda Hudaýyň dolandyryjy elini näçe köp bilsek, şonça-da düşünjeden ýokary parahatçylyga eýe bolarys (Filipililer 4:7).
«Şeýlelik bilen Dawut Zeýtun dagynyň ýokarysyna çykdy we aglady ... we ol başyny ýapyp, ýalaňayak gitdi. We onuň bilen bolan ähli adamlar başlaryny ýapyp, aglap ýokary çykdylar» (2 Şamuwel 15:30). Nähili görnüş – aglaýan patyşa, ýalaňayak, başy ýapyk, Zeýtun dagyna çykýar! Hudaýyň jezalandyryjy taýagy agyrdy we ol özüni peseltmegiň, özüni ýazgarmagyň we günäleri üçin ýas tutmagyň bu daşky alamatlary bilen özüni peseltdi.
Dawut bu ýerde bize Zeýtun dagyna çykan we aglan Mesihi ýatladýar (Luka 19:37,41). Dawut Kidron derýasyny geçen ýaly, Mesih hem geçdi (Ýahýa 18:1). Dawut ýigrenilen we ret edilen patyşa hökmünde çykan ýaly, Halasgär hem Getsemanä gideninde şeýledi. Dawut käbir wepaly yzyna eýerijiler bilen bile bolan ýaly, Mesih hem şeýledi (Luka 23:27). Ahitofel, onuň ynamdar geňeşçisi, ony terk edip duşmanyna goşulan ýaly, Ýahuda hem Mesihi satdy we Onuň duşmanlaryna goşuldy (Luka 22:47). Dawudyň yzyndan Zeýtun dagyna çykan adamlar gamgyn bolan ýaly, Mesihiň yzyndan Getsemanä giden şägirtler hem gamgyn boldular (Luka 22:45). Ýöne bu deňeşdirmeleri görýän bolsak-da, ýiti tapawudy unutmaň – Dawudyň ejirleri öz günäleri sebäpli bolupdy, Mesih bolsa biziň günälerimiz üçin ejir çekdi.
«Biri Dawuda aýtdy: «Ahitofel Absalom bilen dildüwşükçileriň arasynda» (2 Şamuwel 15:31). Oglunyň gozgalaňyndan soň, bu Dawudyň gam käsesindäki iň ajy tagamdy. Ahitofel Dawudyň ynamdar geňeşçisi we dostudy. Ol diňe bir Dawudy terk etmän, eýsem duşmanyna hem goşuldy. Dawut olaryň dostlugyny şeýle beýan etdi: «Biz bilelikde süýji maslahat etdik» (Zebur 55:14). Ol onuň dönükligini ýiti duýdy: «Hatda men ynanan, çöregimi iýen öz ýakyn dostum hem maňa garşy ökjelerini galdyrdy» (Zebur 41:9). «Meni ýazgarýan duşman däl; onda men ony çydap biljekdim. Meni ýigrenýän hem däl ... onda men ondan gizlenip biljekdim. Ýöne bu sen, maňa deň adam, meniň ýoldaşym we tanyşymdyň» (Zebur 55:12-13). Dawut Ahitofeliň Absaloma beren maslahatyndan Absalomyň gozgalaňyndan has köp gorkýardy, çünki ol gaty hormatly döwlet işgäridi. «Ahitofeliň maslahaty ... Hudaýyň kehanatyndan soralan ýalydy» (2 Şamuwel 16:23).
Dawut doga etdi: «Eý Reb, haýyş edýärin, Ahitofeliň maslahatyny akmaklyga öwür» (15:31). Bu ýerde Dawut bize bir mysal berýär, biz hem Hudaýyň erbetleriň meýilnamalaryny ýeňmegi üçin doga edip bileris: «Dogry adamyň täsirli, yhlasly dogasy köp zat edýär» (Ýakup 5:16). Reb Dawudyň dogasyny kabul etdi: «Reb Ahitofeliň gowy maslahatyny ýeňmegi maksat edinipdi ... Reb Absaloma betbagtçylyk getirmek üçin» (2 Şamuwel 17:14).
«Dawut dagyň depesine çykdy, ol ýerde Hudaýa sežde etdi» (15:32). Bu bize kynçylyklaryň sežde etmegimize päsgel bermeli däldigini öwretmelidir. Biz Rebbe jülgede hem, dagyň depesinde hem hakyky sežde edip bileris. Dawut çadyrdan uzakda bolsa-da, Hudaý elýeterlidi. Hiç zat bizi Rebbe sežde etmekden saklamaly däldir.
Gapma-Garşy Geňeşçiler
2 Şamuwel 17-de, Absalomyň geňeşçileri, Ahitofel we Huşaý, Dawuda şu wagt hüjüm etmelimi ýa-da ýok, şeýle hem nähili hüjüm etmeli barada gapma-garşy maslahat berdiler. Ahitofeliň maslahaty şeýledi: «Goý, men on iki müň adam saýlaýyn we men şu gije Dawudyň yzyndan düşüp, ony kowaryn. Men oňa ýadaw we gowşak wagtynda duşaryn ... we men diňe patyşany uraryn. Soňra men ähli adamlary saňa yzyna getirin» (17:1-3). Eger Dawut ýok edilse, gozgalaň gutarardy we Absalom patyşa bolardy. Ahitofeliň Rebbiniň mesh edilenini öldürmek baradaky sowukganly teklibi Absalomdan we Ysraýylyň ähli ýaşulularyndan gyzgyn goldaw tapdy (17:4). Ýöne Ahitofel Dawudy söýýän Reb bilen hasaplaşmandy.
Absalom Huşaýa Ahitofeliň maslahatyny aýdanda, Huşaý Dawudy öldürmegiň Ahitofeliň çak edişi ýaly ýönekeý iş däldigini aýtdy, sebäbi Dawut batyrgaý esgerleri bolan tejribeli weterandy. Huşaý Dawudyň gizlenýändigini we tutulmakdan gaçmakda ussatdygyny hem aýtdy. Munuň ýerine, Huşaý şeýle diýdi: «Men bütin Ysraýylyň saňa ýygnanmagyny maslahat berýärin ... we sen şahsy özüň söweşe git» (17:11). Ahitofeliň soran on iki müň adamy Dawuda we onuň esgerlerine garşy üstünlik gazanmazdy. Absalom kakasyny diňe sanyň güýji bilen ýeňmek üçin Ysraýylyň ähli adamlaryny mobilizlemelidi. Bu ýerde amaly sapak bar: Ruhy duşmanlaryň güýjüni hiç haçan peseltmäň we olary ýeňmegiň iň gowy ýollaryny gözläň. Şeýtan adatça garaşylmadyk ýerden hüjüm edýär we ol biziň ene-atalarymyzy ilkinji gezek Jennetde synandan bäri bizi synamakda 6000 ýyllyk tejribä eýe. Biz seresap bolmaly, ýogsam ol bizi ýeňer.
Absaloma uly güýç ýygnamagy maslahat berende, Huşaý wagt gazanýardy. Absalom hereket etmegi näçe köp gijikdirse, Huşaýyň hakyky maksady şonça-da gowy amala aşyrylardy – Dawuda öz güýçlerini taýýarlamak we söweş üçin iň gowy ýeri saýlamak üçin has köp wagt bermek. Bu Ahitofeliň maslahatyndan düýbünden tapawutlanýardy: «Men ... şu gije Dawudyň yzyndan düşüp, ony kowaryn.» Huşaý Absaloma «şahsy özüň söweşe gitmegi» hem maslahat berdi. Bu maslahat Absalomyň ölümine sebäp boldy. Eger ol Ahitofeliň maslahatyna eýeren bolsa, Iýerusalimde howpsuz galardy. Huşaýyň söweşe özüniň gitmek baradaky maslahatyny kabul etmek bilen, ol öz ölümine gitdi.
Ýöne Ahitofeliň maslahatyny ýeňen Huşaý däl, eýsem Rebdi: «Çünki Reb Ahitofeliň gowy maslahatyny ýeňmegi maksat edinipdi ... Reb Absaloma betbagtçylyk getirmek üçin» (17:14). Reb Huşaýa maslahat berdi we soňra Absalomy oňa eýermäge mejbur etdi. Huşaýyň dildüwşügi arkaly, Dawut üçin içaly hökmünde hereket edip, patyşa halas edildi. Hökmürowan Hudaý «ähli zatlary Öz isleginiň maslahatyna görä işleýär» (Efesliler 1:11). We «Iň Beýik adamlar patyşalygynda höküm sürýär» (Daniýel 4:17). Hudaýyň Öz halkynyň goragy we abadançylygy üçin gatyşýandygyny bilmek gowudyr. Hudaý Dawudy halas etmek üçin Huşaýyň maslahatyny ulandy. Öz maslahatynyň ýeňilendigini görüp we patyşany öldürip bilmän, Ahitofel özüni asyp janyna kast etdi, bu bize özüni asan Ýahuda Iskarioty ýatladýar (Matta 27:5).
Raýat Uruşy
Raýat urşy boldy. Dawudyň goşuny Ýoab, Abişaý we Ittaý tarapyndan dolandyrylýan üç bölüme bölünipdi. Dawut öz esgerlerine goşulmaga taýýardy, ýöne adamlar ýok diýdiler: «Sen häzir biziň on müňümize deňsiň» (2 Şamuwel 18:3). Onuň serkerdeleri gidende, ol şeýle diýdi: «Meniň üçin ýaş ýigit Absalom bilen ýumşak çemeleşiň» (18:5).
Söweş köp dik jülgeleri bolan ýabany tokaýda boldy. Absalom 20,000 adam ýitirdi «we şol gün tokaý gylyçdan has köp adamy ýuwutdy» (18:8). Absalom gaçdy, ýöne saçlary bir dub agajynyň şahasynda çolaşdy we «ol asman bilen ýeriň arasynda asylyp galdy» (18:9). Ony ilkinji gören adam ony öldürmedi, çünki ol patyşanyň haýyşyny eşidipdi. Ýöne Dawudyň serkerdelerinden biri, wyždansyz Ýoab, «elinde üç sapança alyp, Absalomyň ýüregine sançdy, ol henizem diridi» (18:14). Ýoab patyşanyň Absalom bilen ýumşak çemeleşmek baradaky buýrugyny äsgermezlik etdi; onuň jesedi bir çukura taşlandy we daşlar bilen örtüldi – jenaýatçynyň gabyry.
Absalom ölensoň, gozgalaň gutardy. Ýoab Absalomyň ölüminiň gozgalaňy gutarjakdygyny bilýärdi. Dawut şäheriň derwezesinde oturyp, habara sabyrsyzlyk bilen garaşýardy. Dawut oglunyň ölendigini eşidende, aglady we gygyrdy: «Eý oglum Absalom ... kaşgä men seniň ýeriňe ölen bolsam!» (18:33). Dawut ogluny söýýärdi we ol öleninde gaty gynandy, sebäbi oglunyň Reb bilen gatnaşygyndan ynamly däldi. Dawut uly patyşa, ýöne garyp kakady, we Absalom onuň şowsuzlygynyň subutnamasydy.
