Her bir mesihçi bitewülikli adam hökmünde abraýa eýe bolmaly, ýöne bu mowzuk seýrek öwredilýär. Biz habarlarda abraýly adamlaryň bitewüliginiň ýitmeginiň elhenç netijelerini yzygiderli tapýarys. Köne Ähtde «bitewülik» ýewreý sözünden gelip çykýar tumoh . Iňlis sözi «hiç hili ýalan sözlemekden, ogurlamakdan ýa-da aldamakdan ýüz öwürmek» diýmekdir. Bu söz ynamlylygy aňladýar ... şeýle bir derejede, ynamy, jogapkärçiligi ýa-da wadasyny ýerine ýetirip bilmezlik.»
Bitewülik aşa şertlerde-de saklanyp bilner
«Bitewüliginde berk duran» takwa adamyň nusgawy mysaly Eýýupdyr. Eýýup Şeýtanyň oňa beren elhenç ejirlerinden gutulmak üçin diňe «Hudaýa nälet okamalydy» (Eýýup 1:1-12, 2:3-10 JND). Emma Eýýup beýle etmedi.
Şeýtan Reb Isamy üç sany gaty güýçli synag bilen synady, ýöne Reb Öz bitewüligini saklady (Matta 4:1-10).
Takwalar bitewüliginde ýalňyşyp bilerler
Ybraýym we Dawut bitewüligini saklap bilmedik takwa adamlaryň iki mysalydyr. Ybraýymyň ýalňyşlyklary Gelip çykyş 12:11-20 we 20:2-6-da görünýär, ol ýerde ol öz aýaly barada hakykatyň bir bölegini aýdyp, öz myhmanlary bolan patyşalary aldadýar – diňe Saranyň öz uýasy diýip aýdýar. Ol atasynyň gyzydy, ýöne ejesiniň gyzy däldi. Ol aldawy özüniň Sarany alyp gitmek üçin biriniň özüni öldürmeginden gorkýandygy bilen düşündirdi. Gorky ýalňyşlygyň uly sebäbidir!
Dawut azyndan iki gezek ýalňyşdy. 1 Şamuwel 21:13-de biz onuň Ahise gaçandygyny görýäris, we onuň ysraýylly hökmünde kimligi aýan edilende, Dawut «özüni dälirän ýaly görkezdi.» Soňra, 1 Şamuwel 27:2-de biz onuň Gat patyşasy Maotyň ogly Ahise (çaklamalara görä başga bir Ahis) gaçandygyny görýäris, oňa talaňçy hökmünde hyzmat etmek üçin. Ol bu işi ysraýylly dällere garşy gaty gowy etdi. Emma, Ahisiň ýagşylygyny saklamak üçin Dawut «Ýahudanyň günortasyna garşy» (aýat 10) talaňçylyk edýändigini aýdyp ýalan sözledi. Göräýmäge Dawut bu ýalňyşlyklary üçin Hudaýdan bagyşlanma aldy, sebäbi ol doga edip bildi: «Bitewülik we dogrulyk meni gorasyn» (Zebur 25:21), «Meni höküm et, Ýehowa, sebäbi men öz bitewüligimde ýöredim» (26:1) we, «Meniň bolsa, men öz bitewüligimde ýörärin» (aýat 11). Biz ýalňyşsak-da, öz-özümizi höküm etmek we günäleri boýun almak bilen bitewüligimiz hemişe dikeldilip bilner. Ýahýa ýazdy: «Eger biz günälerimizi boýun alsak, Ol biziň günälerimizi bagyşlamak we bizi ähli adalatsyzlyklardan arassalamak üçin wepaly we dogrudyr» (1 Ýahýa 1:9).
Gowy adamlaryň bitewüliginde ýalňyşmagyna näme sebäp bolýar?
Bitewüligini saklamak gaty kyn bolup biler – biziň ähli zatlarymyz bizi etmeli däldigimizi bilýän zatlarymyzy etmäge iterip biler! Mysal üçin, biz fiziki ejirlerden we ölümden gorkýarys. Şeýle gorkular Ybraýymy we Dawudy aldawçy hereketlerine alyp bardy. Şeýle hem, hakykat hökmany suratda biriniň ilkinji islegi däldir,2 we adamlar öz abraýyny we öz edaralarynyň maksatnamasyny goramak barada has köp alada edýärler.3 Näme üçin? Olar hakykaty aýtmakdan has köp öz edarasyna ýa-da guramasyna wepaly bolandygy üçin sylaglanýarlar.4
Siddhata Roý4 aýtdy, 2014-nji ýylda Amerikan şäheri Flint, Miçiganda suw krizisi döwründe, şol sebitdäki daşky gurşaw meseleleri üçin jogapkär adam başga bir hökümet edarasy şäheriň suwunyň içmek üçin howpsuzdygyny we ähli döwlet we federal standartlara laýyk gelýändigini aýdyp, yzygiderli ýalan sözläninde hiç zat etmedi.5 Roý belläp geçdi, «düzgünlere laýyk gelmäge synanyşanyňda, müňlerçe çaganyň zäherlenýändigini ýatdan çykarmak aňsatdyr.»6 Hünär durmuşyny hakykat bilen baglanyşdyran adamlar «işden kowulýarlar»! 2
Bir adam öz bitewüligini saklap bilmezliginiň haçan betbagtçylyga sebäp bolup biljekdigini hiç haçan bilmez. Mysal üçin, «batmaz» diýlen kaşaň gämi «Titanigiň» heläkçilikli batmagy hut şeýle bir ýalňyşlygyň netijesidi. Onuň batmagyna sebäp bolan syzma ägirt uly deşik däl-de, ýalňyş perçinler bilen kebşirlenen kiçijik bir bölegiň gopmagyndan emele gelen ýarykdy. Gäminiň gurluşygy döwründe, bir analitik gaýtalanýan işi goýbolsun etmegi we öňki netijeleri habar bermegi karar etdi. Ol bilmän, bu möhüm perçinler toparyndaky marganes derejeleri ýalňyşdy, bu olaryň näsaz işlemegine we betbagtçylyga sebäp boldy!
Çäre näme?
Çäre diňe mukaddes ýazgylardaky prinsipleri öwretmek we bitewüligiň yzyna düşmegini garaşmak ýaly ýönekeý däl. Hakyky dünýäniň kynçylyklary beýle aňsat däl. Adamlara hakyky dünýäde bitewüligi saklamak üçin dogry zady etmek üçin özlerini howp astyna goýmaga taýýar bolmalydyklary hem öwredilmelidir.3 Ýalňyş zatlary etmäge bolan basyşlar güýçlüdir!
Biz türme gullugynda işleýänler, türmeden boşadylanda bitewüligini saklap bilmeýän, mukaddes ýazgylardaky prinsipleri we degişli aýatlary aňsatlyk bilen aýdyp bilýän tussaglary gaty köp görýäris. Biz hem hemmämiz şeýle dälmi?
Mukaddes Kitap okuwlarymyz we Ýekşenbe Mekdebi sapaklarymyz bilmäge we ynanmaga üns berýär, Rebimiz bolsa etmäge üns berýär! Öz Rebimiziň sözlerini bilýänler we olara ynanýanlar däl-de, eýsem olary ýerine ýetirýänler öz durmuşlaryny berk binýatda gurýarlar, olar öz bitewüligini saklaýarlar! GT
SOŇKY BELLIKLER
- Merriam-Webster’s Collegiate Dictionary, Deluxe Edition, Merriam-Webster 1998, s.877 (s.958 serediň).
- Edwards, Marc; Am. Sci., Maý-Iýun 2016; s.136.
- Şol ýerde. s.135.
- Siddharta Roý; Am. Sci., Maý-Iýun s.137
- Şol ýerde. s.137.
- Şol ýerde. s.138.
Bitewülik «Bitewülikde ýöreýän adam howpsuz ýöreýär; ýöne ýollaryny ýoýýan adam biliner.» —Süleýmanyň tymsallary 10:9 JND «Ýollarynda ýoýulan, ikiýüzli adamdan, baý bolsa-da, öz bitewüliginde ýöreýän garyp has gowudyr.» —Süleýmanyň tymsallary 28:6 «Dogrularyň bitewüligi olara ýol görkezýär; ýöne wepasyzlaryň egri ýollary olary ýok edýär.» —Süleýmanyň tymsallary 11:3 «Emma meni bolsa, Sen meni bitewüligimde goldaýarsyň, we meni Öz ýüzüňiň öňünde ebedi goýýarsyň.» —Zebur 41:12 «Ol dogrular üçin sagdyn akyldarlygy saklaýar; Ol bitewülikde ýöreýänler üçin galkan.» —Süleýmanyň tymsallary 2:7 «Dogry adam öz bitewüliginde ýöreýär: ondan soňky çagalary bagtlydyr!» —Süleýmanyň tymsallary 20:7
