Dostluk ukyby asylly häsiýetiň alamatydyr. Ýonatanyň Dawuda bolan söýgüsi taryhyň iň ideal dostluklaryndan biridir, esasanam Saulanyň gabanjaňlygy we hilegärligi bilen deňeşdirilende. Ýonatanyň wepalylygy Dawuda ret edilen ýyllarynda uly ruhlandyrma boldy. Taryhda Ýonatanyň öz tagtyndan Dawudyň, öz bäsdeşiniň peýdasyna ýüz öwürmegine meňzeş mysal ýok.
Ýonatanyň häsiýetiniň asyllylygy şunda görünýär: Dawuda bolan wepalylygyna garamazdan, ol Dawudy öz atasy Saulanyň garşysyna goýmady, Saul henizem «Rebbiň mesh edilenidi». Ol atasynyň doly garşysydy. Saul Dawudy ýigrenip, ony öldürmek üçin gaýtadan synanyşyklar eden mahaly, Ýonatan Dawudy söýdi we oňa kömek etmäge we ony Saulanyň ganhor niýetlerinden halas etmäge synanyşdy.
Dawut bilen Ýonatanyň doganlyk söýgüsi olaryň umumy imanyna esaslanýardy. Iki-de gahryman söweşijilerdi, ýöne olaryň batyrlygy Hudaýyň hemişe Öz halkyna kömek edýändigini bilmekden gelýärdi (1 Şamuwel 14:6-17:47). Olaryň dostlugy Dawudyň Goliaty ýeňen gününden başlandy we Ýonatanyň ölümine çenli dowam etdi, şonda Dawut olaryň dostlugynyň çuňlugy barada ýazdy (2 Şamuwel 1:26).
Ýonatanyň uly imany
1 Şamuwel 14-de Ýonatanyň Hudaýa bolan imany açyldy we Olaryň Özüne bolan uly ynamy sebäpli filistlileriň üstünden uly ýeňiş gazandy. Ol we onuň ýarag göterijisi atasynyň, Saul patyşanyň bilmezliginde duşman hatlarynyň aňyrsyna geçdiler (14:1-5).
Soňra Ýonatan öz ýaragyny göterýän ýaş ýigide şeýle diýdi: «Geliň, bu sünnet edilmedikleriň garnizonyna geçeliň; Reb biziň üçin işläp biler. Sebäbi Rebiň köp ýa-da az adam bilen halas etmegine hiç zat päsgel bermeýär» (14:6). Ýonatanyň imany Hudaýyň Öz halkyny halas etjekdigini bilmegine esaslanýardy, sebäbi Ol muny öňem edipdi. We Reb, hakykatdan-da, filistlileri Ysraýylyň eline berdi (14:12).
Ýonatan we Dawudyň gatnaşygy
Dawut bilen Ýonatanyň dostlugy Dawudyň Goliaty öldüreninden soň başlandy.
Ol (Dawut) Saul bilen gürleşip gutaranda, Ýonatanyň jany Dawudyň janyna birleşdi, we Ýonatan ony öz jany ýaly söýdi (1 Şamuwel 18:1). Ýonatan ýaly, biz hem Dawudyň Ogly bolan, Dawutdan uly bolan Reb Isa bolan söýgimizi we wepalylygymyzy görkezýäris. Ýonatanyň wepalylygy Dawudyň Goliaty öldürmegi bilen tutaşdy. Biz Isanyň biziň üçin näme edendigini pikirlenenimizde, Oňa bolan söýgimiz we wepalylygymyz artýar (1 Korinfliler 15:54-58).
Dawut Goliaty öldüreninden soň, Saul onuň ýeňşini ykrar etmek isledi. Ýonatan Saulanyň oglydy, şonuň üçin tagtyň mirasçysydy. Emma Dawut bu wezipä Hudaý tarapyndan bellenilipdi. Ýonatan Dawuda öz bäsdeşi hökmünde gabanjaňlyk bilen seretmegiň ýerine, ony söýdi. Bu ýerde biz Hudaýyň biziň bilen gatnaşyklarynda deňsiz-taýsyz merhemetini görýäris. Dawut bilen Ýonatanyň arasyndaky söýgi, ähli adamlaryň ýürekleri Onuň elinde bolan we Ol olary islegi boýunça üýtgedip bilýän Hudaýa degişlidir.
Ýonatanyň Dawut bilen ähti
Soňra Ýonatan bilen Dawut äht etdiler ... We Ýonatan öz üstündäki donuny çykaryp, ony Dawuda berdi, öz ýaraglary bilen, hatda öz gylyjyny we ýaýyny we guşagyny hem (18:3-4). Olaryň eden ähti olaryň bile boljakdygyny we biri-birine kömek etjekdigini aňladýardy. Olaryňka deň dostluk tapmak kyn. Çopan oglan Dawudyň milli gahryman hökmünde täze jemgyýetçilik durmuşyna laýyk geýimleri ýokdy. Şonuň üçin Ýonatan Dawuda öz donuny, gylyjyny, ýaýyny we guşagyny berdi. Ol Dawudyň hatyrasyna özündäki ähli zady çykardy. Biz Dawutdan uly bolan Oňa şeýle wepalylygy we söýgini görkezmeli dälmi?
Ýonatanyň Dawut üçin şefagaty
1 Şamuwel 19:2-7-de biz Ýonatan bilen Dawudyň arasyndaky hakyky dostluk barada has köp okaýarys. Biz Ýonatanyň Dawuda Saul patyşa tarapyndan öldürilmek howpuny nähili duýdurandygyny we oňa garşy çäre görmegi maslahat berendigini hem görýäris. Ýonatan parahatçylyk dörediji hökmünde hereket etdi, Saulanyň öňünde Dawut üçin şefagat etdi we atasyny Dawudyň adyndan ýalbardy. Ýonatan atasyna Dawudyň Ysraýyly filistlilerden halas edendigini, patyşanyň tagtyny halas edendigini we Saulana hiç haçan ýamanlyk etmändigini ýatlatdy. Ýonatan atasyna bigünä gany dökmegiň ýalňyşdygyny aýtdy.
Ýonatanyň şefagaty atasyna diňe wagtlaýyn we geçiş täsir etdi. Ol Dawudyň öldürilmejekdigine kasam içen mahaly, soňra ony öz naýzasy bilen öldürmäge synanyşdy (18:6-10). Bu biziň öwrenmegimiz üçin ýazyldy (1 Korinfliler 10:11). Halas bolmadyk adamlar öz erbet ýollaryndan ýüz öwürmäge näçe gezek yryp edilýärler, ýöne gysga wagtdan soň olara gaýdyp gelýärler. Olar ýuwulan doňuz ýaly, ýene-de palçykda ýatmak üçin gaýdyp gelýärler (2 Petrus 2:22).
Dawut we Ýonatanyň dialogy
Birinji Şamuwel 20-de Dawudyň şeýle diýen uzyn dialogy bar: «Men näme etdim? Meniň günäm näme, we siziň ataňyzyň öňünde meniň günäm näme, ol meniň janymy gözleýär?» Gaýtalanýan şahsy atlar «men» we «meniň» onuň aňynyň ýagdaýyny açyk görkezýär. Hudaý indi onuň pikirlerinde hiç hili ýokdy. Onuň indiki sözleri imansyz gorkularyň ony eýeländigini açyk görkezýär: «Meniň bilen ölüm arasynda diňe bir ädim bar» (20:3). Bu sözler Dawudyň Hudaýa ynanmaýandygyny we ähli ýollarynda Ony ykrar etmeýändigini görkezýär, biziň edişimiz ýaly (Süleýman 3:6). Aslynda, ol Reb bilen gatnaşykdan daşdady.
Biz ähli ýollarymyzda Rebi ykrar etmedikde ýitirýäris. Hudaý bilen gatnaşyk kesilen mahaly, biz synaga we günä boýun egýäris. Dawut soňra Ýonatandan öz adyndan bilkastdan ýalan sözlemegi haýyş etdi. Dawut köşgünde nahar wagtynda garaşylýardy, ýöne gitmäge gorkýardy. Şonuň üçin ol Ýonatandan üç gün ýitirim bolmak üçin rugsat sorady: «Eger siziň ataňyz meni ýitirse, onda aýdyň: ‘Dawut menden Beýtullahama, öz şäherine ylgamak üçin rugsat sorady, sebäbi ol ýerde ähli maşgala üçin ýyllyk gurbanlyk bar’» (20:6). Bu her birimize gürlesin, Reb bilen kesilen gatnaşygyň gynançly netijesi barada duýdursyn.
Ýonatan Dawuda kömek etmäge synanyşýar
Ýonatan Dawudyň beýle gynançly ýagdaýyny gören mahaly, atasynyň Dawudy öldürmek isleýändigini boýun almaga ahlak batyrlygy ýokdy. Ol hakykatdan gaçyp, ony köşeşdirmäge synanyşdy we şeýle diýdi: «Sen ölmersiň! Hakykatdan-da, meniň atam maňa ilki aýtman hiç uly ýa-da kiçi zat etmez» (1 Şamuwel 20:2). Bu ýalan sözdi, sebäbi Saul Ýonatana we ähli gullukçylaryna Dawudy öldürmelidigini açyk aýdypdy (1 Şamuwel 19:1). Ýonatan Saulanyň Dawuda naýza zyňandygyny, gullukçylara ony öldürmek üçin berlen görkezmeleri (19:11), ony tussag etmek üçin iberilen habarçylary (19:20) we onuň şahsy Dawudyň yzyndan gitmegini (19:22) bilmeýän däldi. Ýonatan atasynyň Dawudyň ganyna teşnedigini bilse-de, oňa şeýle diýdi: «Eger men atasymyň size ýamanlyk etmäge karar berendigini anyk bilsem, onda size aýtmazmydym?» (20:9).
Ýonatan Dawut bilen habarlaşýar
Bu iki dost habarlaşmak üçin planlar düzdüler. Plan Ýonatanyň ýaýy we oklary bilen türgenleşmegini talap edýärdi. Bu hiç hili şübhe döretmezdi, sebäbi ol söweşiji bolup, ýaý atmak üçin köplenç çykýardy. Dawut meýdanda gizlenýärdi. Eger ol okuny Dawutdan has aňry atsa, bu onuň howp astyndadygyny we gaçmalydygyny aňladýardy. Emma eger ol okuny Dawudyň öňünde atsa, ol yzyna gaýdyp gelmegiň howpsuzdygyny biljekdi.
Üçünji gün Ýonatan ýaýy bilen meýdana çykdy. Saulanyň oglunyň Dawuda habar ýetirmekçidigini bilmegi üçin hiç hili ýol ýokdy. Saul Dawudy öldürmek isleýändigini gaty açyk aýdypdy. Ok howadan uçup, Dawudyň beýleki tarapyna düşdi. Bu onuň gaçmalydygyny aňladýardy. Ýonatan soňra öz ýarag göterijisine ýaýyny we oklaryny şähere alyp gitmegini aýtdy. Soňra Ýonatan Dawut bilen gürleşdi we oňa olaryň ähtini ýatlatdy. Ýonatan öz paýyny berjaý etdi we ömrüniň ahyryna çenli Dawuda wepaly we dogry boldy. Dawut hem Ýonatana we onuň nesillerine wepaly we dogry boldy.
Saulanyň Ýonatana gahar-gazaby
Saul iki dürli gün nahar iýmäge oturdy, ýöne Dawudyň ýeri boşdy (1 Şamuwel 20:24-27). Şonuň üçin patyşa öz oglundan Dawudyň näme üçin patyşanyň stoluna gelmändigini sorady. Ýonatanyň jogaby Dawudyň maşgala gurbanlygy üçin Beýtullahama gitmek üçin ondan rugsat sorandygydy. Saulanyň gahary ogluna garşy tutaşdy we ol ony we ejesini agzyndan ýaman sözler bilen kemsitdi (20:30-31). Hudaýdan ýüz öwüren we melankolik patyşanyň ogluna aýdan sözleri zalymdy, we gahar bilen ony öldürmek üçin oňa naýza zyňdy (20:33). Bu Şeýtanyň Hudaýyň mesh edilenleri bilen bir bolanlara garşy ýigrenjini görkezýär, Ýonatan Dawut bilen bir bolşy ýaly.
Indiki irden iki dostuň aýrylyşmagy boldy. Ýonatan bilen Dawut duşuşdylar, öpüşdiler we bile agladylar. Şol günden başlap, Dawut howp astyndady.
Hakyky dostlugyň Mukaddes Kitap mysaly
Dawut bilen Ýonatanyň arasyndaky gatnaşyk uly kynçylyklaryň arasynda iki adamyň arasynda döredilen hakyky dostlugyň nusgasy hökmünde tapawutlanýar. 1 Şamuwel 23-de biz olaryň ýakyn dostlar hökmünde näme edendiklerini okaýarys:
Dawut çöllükdäki berkitmelerde galdy we Zif çölündäki daglarda galdy. Saul ony her gün gözledi, ýöne Hudaý ony onuň eline bermedi. Şonuň üçin Dawut Saulanyň öz janyny gözlemäge çykandygyny gördi. We Dawut Zif çölünde tokaýlykda boldy. Soňra Saulanyň ogly Ýonatan turup, tokaýlykda Dawudyň ýanyna gitdi we onuň elini Hudaýda berktdi. We oňa şeýle diýdi: «Gorkma, sebäbi meniň atam Saulanyň eli seni tapmaz. Sen Ysraýylyň üstünden patyşa bolarsyň, we men seniň ýanyňda bolaryn. Hatda meniň atam Saul hem muny bilýär.» Şonuň üçin olaryň ikisi Rebbiň öňünde äht etdiler (23:14-18). Bu bölekde biz Ýonatanyň öz dosty üçin eden üç zadyny görýäris.
Birinjiden,
Ýonatan Dawudyň çöllükde gizlenýän ýerine gitdi we ony berktdi. Dawut ruhdan düşüp, ajylyk we gahar-gazap tarap gidýärdi. Ýonatan Dawudyň meselesiniň alada etmeli zat däldigini aýtmady, ne-de ähli jogaplary bilýän ýaly hereket etdi. Ol Dawudy ruhlandyrmak üçin ynsan argumentlerini ulanmady, eýsem onuň elini Hudaýda berktdi.
Ikinjiden,
Ýonatan Dawudy ruhlandyrdy: «Sen Ysraýylyň üstünden patyşa bolarsyň.» Ol Hudaýyň Dawudyň durmuşyna bolan çagyryşyny tassyklady. Saul patyşanyň iň uly ogly bolany üçin, ol tagtyň mirasçysydy. Emma ol gabanjaň ýa-da öç alyjy däldi. Gaýtam, ol Dawuda Hudaýyň onuň durmuşy üçin maksadyny amala aşyrmaga kömek etdi, bu dostlugyň iň ýokary görnüşidir.
Üçünjiden,
Ýonatan bilen Dawut biri-birine bolan wepalylyklaryny we borçlaryny yglan etdiler. Olar Rebbiň öňünde äht etdiler. Olar hakyky dostluga borçludylar. Olar bile bolardylar we biri-birine ahyryna çenli kömek ederlerdi. Dawut bilen Ýonatanyň arasyndaky gatnaşyk şeýle ajaýypdy.
Reb bize şeýle dost bolmak üçin merhemet bersin. Wepaly dost berk pena; ony tapan adam hazyna tapdy. Hakyky dostlugyň ýerini tutýan zat ýok, we onuň bahasyny ölçemek üçin ýol ýok.
