Deboranyň öwgi we doga aýdymy
Kazylar döwrüniň garaňky günlerinde şowsuzlyklaryň arasynda ýagty bir yşyk ýanýardy. Hudaý Öz rehim-şepagaty bilen, umumy pese gaçyşyň arasynda saýlan we taýýarlan şahsyýetleri arkaly ýagtylygyň ýanmagyna rugsat berdi. Olar özleri ejizdiler, ýöne Hudaý olary Öz gurallary bolmaga çagyrypdy.
Mysal üçin, Hudaý Deborany aldy, ýöne onuň adamsy Lapidotyny däl – bu at «fakellar» diýmegi aňladýar. Ol gowy adam bolmaly. Ysraýylyň «ýyldyrym» diýmegi aňladýan Barak atly serkerdesiniň ýerine, Hudaý ony Öz maksatlary üçin laýyk gural hökmünde ulandy. Ol Öz halkyny höküm etmek we ýolbaşçylyk etmek üçin «Ysraýylda bir ene» (Kazylar 5:7 JND) boldy.
Gijeki aýdym
Deboranyň ady köplenç «bal arysy» diýip terjime edilýär – bu söz ýewreý dilindäki «gürlemek» işligi bilen ýakyn baglanyşyklydyr. Ol öz adyna hormat goýdy, çünki ol pygamber boldy, Hudaýyň adyndan gürledi, «höküm üçin» öz ýanyna gelen halkyna Onuň pikirlerini hödürledi we olara dogry zady habar berdi. Belli bir zat, ol Ýezebel ýaly pygamberdigini öňe sürmedi (Ylham 2:20), ýöne ol hakykatdan-da Hudaýyň sözçüsidi (seret Kazylar 4:4).
Kazylar kitabynyň döwründe zatlar, aýdylyşy ýaly, tersine bolupdy. Günler şowsuzlyk, hatda kanunsyzlyk bilen häsiýetlendirilýärdi (Kazylar 17:6, 21:25); Ysraýylda aýdym aýtmak üçin köp zat ýokdy. Şonda-da, Hudaý hakyky pygamber tarapyndan tanadylanda, aýdym bolar (seret 1 Hronikalar 25:1-7), köp adam aýdym aýtmasa-da. Bu wagt diňe Barak Debora bilen aýdym aýtdy (Kazylar 5:1).
Hudaý, Ysraýyllary Öz ýanyna gaýtaryp getirmek üçin, olary 20 ýyllap Kenan hökümdary Ýabiniň agyr eliniň astynda goýup, Öz halkyny terbiýeledi. Bu Ysraýylyň Rebe aglamagyna sebäp boldy (4:1-3). Bu geçmiş bilen ünsümiz Debora çekilýär, ony Hudaý zulum ýyllarynda 10,000 esgeriň täze neslini taýýarlamak üçin ulandy (10-njy aýat). Hudaý bu uzak synag döwrüni Öz halkyna şu günki gün üçin sapak taýýarlamak üçin ulandy (seret Rimliler 5:3-5). Hudaýyň ýolbaşçylygy we bereketleri bilen Debora Baraky duşmana hüjüm etmäge çagyrdy, ol hem etdi, we Reb ýeňiş berdi (Kazylar 4:6-16). Haýran galdyryjy hekaýa!
Tabor dagy Ysraýyl ýurdunyň ortasyndaky bir platoda ýerleşýär. Hudaý şol dagdan Öz halky bilen işleşip, olara uly ýeňiş berdi (6,12,14-15-nji aýatlar, 5:20) we Ysraýylyň duşmanyň güýjüni kem-kemden ýeňmegine mümkinçilik berdi (4:24).
Aşak akýan akymyň garşysyna gidýän ýeňijiler
Ýewreýler 11-de sanalan köp iman gahrymanlarynyň arasynda Barak Gideonndan soň we Samsondan, Ýeftahdan, Dawutdan, Samuelden we pygamberlerden öň agzalýar (32-nji aýat). Olaryň kemçiliklerine garamazdan, Hudaý olary Öz mekdebinde ýeňijiler bolmaga taýýarlady. Şonuň ýaly-da, Hudaý Deborany serkerde Barak bilen bilelikde esgerleriň neslini taýýarlamak üçin ulandy. Deboranyň ruhy ýolbaşçylygy we batyrlygy bolmasa, hiç hili ýeňiş bolmazdy.
Debora aýal hökmünde Lapidotynyň aýaly hökmünde öz ornuny saklady, Mukaddes Ýazgylarda ýeňiş nyşany bolan palma agajynyň aşagynda öýünde galdy. Adamlar Hudaýa görä dogry zatlar barada öwrenmek üçin onuň ýanyna geldiler (Kazylar 4:4-5; seret Barlyk 18:25). Ol başga bir aýaly, ýene-de öýünde, duşmanyň baş serkerdesini ýok etmek üçin ulandy (Kazylar 4:17-22, 5:24-27).
Şu günki söweşimiz et we gana garşy däl, eýsem hökümdarlyklara garşydyr (2 Korinfliler 10:3-6; Efesliler 6:10-18). Bu, Hudaýyň gurallary bolmaga taýýar bolmalydygymyzy aňladýar, şonda Ol bizi islegiçe ulanyp biler. Bizde Deborada bolan ýaly ruhy energiýa, iman we Hudaýa we Onuň halkyna söýgi barmy (seret Kazylar 5:2,7)? Onuň dogry garaýşy sözleri bilen beýan edildi: «Meniň ýüregim Ysraýylyň hökümdarlaryna tarapdyr, olar halkyň arasynda özlerini höwes bilen hödürlediler» (9-njy aýat).
Debora we Barak tarapyndan aýdylan haýran galdyryjy kompozisiýa (1-31-nji aýatlar) ýeňiş üçin zerur bolan köp elementleri birleşdirýär. Mukaddes Ýazgylardaky ilkinji aýdym (Müsürden Çykyş 15:1-19) Musa tarapyndan ýolbaşçylyk edildi. «Musanyň aýdymy» Mukaddes Kitapdaky iň soňky aýdymdyr, «Guzynyň aýdymy» (seret Ylham 15:3-4). Müsürden Çykyşda ol Hudaýyň gulçulykdan halas eden halky tarapyndan aýdyldy, we onuň yzyndan Musanyň uýasy Miriamyň ýolbaşçylygyndaky aýdym aýdýan aýallaryň jogaby geldi (15:20-21).
Çöl syýahatynyň ahyryna ýakyn Ysraýylyň aýdan başga bir aýdymy barada okaýarys (Sanlar 21:16-18). Ol Musanyň ýolbaşçylygynda Müsürden çykanda 20 ýaşdan uly bolanlaryň (1 Korinfliler 10:1-5) öleninden soň, täze nesil tarapyndan aýdyldy. Şonuň ýaly-da, Debora tarapyndan taýýarlananlar täze nesildi. Şu gün Reb Özüne boýun bolmaga we ýeňişe ýolbaşçylyk etmäge taýýar bolan imanlylaryň täze neslini taýýarlamagyny dowam etdirýär. Siz taýýarmy?
Deboranyň we Barakyň aýdymy
Debora tarapyndan terbiýelenen esgerler Hudaýyň bähbitlerine özlerini bagyşlamaga taýýardylar we jogapkärçiligi öz üstlerine almaga höweslidiler – Rebe şükür etmegiň sebäbi (Kazylar 5:2,9). Hudaý hemişe höwesli ýürekleri we şadyýan berijileri gözleýär (Rimliler 12:1-2).
Onuň aýdymy ünsümizi Rebe çekýär we Oňa aýdym aýtmak bilen jogap berýär. Soňra, Ol Onuň usullaryna we hereketlerine salgylanýar, Onuň ýeňişli ýollaryny gysgaça gözden geçirýär (Kazylar 5:4-5). Hudaýyň ajaýyp ýolbaşçylygyna garşylykda, Debora öz günlerinde halkyň şowsuzlygyny beýan etdi. Ol duşmana garşy durmak üçin dogry aragatnaşyklaryň we goranyş ýa-da hüjüm serişdeleriniň ýoklugyny nygtady (6-8-nji aýatlar). Bu ýagdaý doly üýtgeşmäni talap etdi, ol Hudaýyň hakyky ýeňijileriň – Hudaýa hormat goýanlaryň – höwesli ýüreklerinde hökümdar işi arkaly geljekdi (9-11-nji aýatlar). Debora gaty aýdyňlyk bilen özüni dört gezek oýanmaga çagyrdy, we Baraky turmaga we öz ýesirligini ýesir etmäge çagyrdy (12-nji aýat; seret Zebur 68:18; Efesliler 4:8). Aýdym höwesli halkyň, asylly adamlaryň we güýçlileriň galanyny hem öz ýany bilen aşak düşmäge çagyrdy (Kazylar 5:13). Bu olaryň Reb bilen bilelikde Tabor dagyndan aşak düşmegini aňladýar. Bu jikme-jiklikler şu günki gün üçin köp sapaklar berýär, ýagny ruhy söweş diňe Onuň kömegi bilen we Onuň şertleri bilen söweşilip bilner (seret 1 Korinfliler 10:6-13).
Aýdym beýlekileri we olaryň gatnaşygyny ýa-da gatnaşmazlygyny beýan etmegini dowam etdirýär. Bu ýeňiş aýdymy Hudaýyň halkynyň arasynda şowsuzlygyň bolandygyny gizlemeýär. Debora, ruhy ene hökmünde, öz degişli bolan Efraýym taýpasyny, şeýle hem Benýamin we Mahiri (Manassehiň bir bölegi) öwdi. Ol Zebulun we Issahary hem goşdy, çünki bu taýpalar Kenanlylara garşy söweşe gatnaşypdylar (Kazylar 5:14-15). Ruben bolsa, köp oýlanandan soň gatnaşmazlygy karar etdi (15-16-njy aýatlar), Gilead, Dan we Aşer hem gatnaşmady (17-nji aýat).
Zebulun we Naftali gökden gelen kömek bilen söweşdiler (4:14-15, 5:20), çünki Hudaý duşmanlary süpürip äkiden birden ýagyşlar berdi (21-nji aýat). Şeýle suw joşgunlary gaty howpludy, sebäbi adamlar gury derýa ýataklaryny ulanyp gaçardylar we soňra, birden, ýagyşdan gelen suw joşguny olaryň heläk bolmagyna sebäp bolardy. Bu bolan zat.
Aýdymyň üçünji bölegi (23-27-nji aýatlar) iki dürli garaýşy beýan edýär. Birinjiden, duşman territoriýasyna iň ýakyn bolanlaryň, esasanam söweş Ysraýylyň peýdasyna öwrülende, kömek bermek üçin peýdaly bolup biljekleriň parhsyzlygy. Naftali taýpasynyň bir bölegi bolan Meroz gatnaşmak islemädi (23-nji aýat), Naftaliden birnäçesi gatnaşsa-da (18-nji aýat). Şonuň üçin Meroz gargyşa sezewar edildi. Garşylykda, aýdym Ysraýyldan daşardan gelen Kenit Heberiň aýaly Ýaeli Ysraýylyň esasy duşmanyna eden işi üçin «bereketli» diýip atlandyrýar (4:18-22, 5:24-27). Ol hakyky ýeňiji hökmünde hereket etdi. Biz ruhy söweşe gatnaşýandygymyzy ýatda saklamalydyrys. Rehim-şepagat gününde, özümizden öç almak ýerine, ähli rehim-şepagat Hudaýynyň bähbitlerini öňe sürmelidiris.
Käbirleri bu aýdymy dokuz bentlere bölýärler, olaryň 5:30-31-nji aýatlary iň soňkusy bolup, netijäni emele getirýär. Rehim-şepagat döwrüne degişli imanlylar hökmünde biz Isanyň haçda eden dogasy ýaly doga etmelidiris: «Ata, olary bagyşla, çünki olar näme edýändiklerini bilmeýärler» (Luka 23:34), ýa-da Stefan ýaly: «Reb, bu günäni olara garşy tutma» (Resullar 7:60 ESV).
Kazylar 5-däki aýdymyň jikme-jik maglumatlary nähili beýan edýändigi we diňe Hudaýyň Ruhunyň açyp biljek düşünjesini berýändigi haýran galdyryjydyr. Şonda-da, olar Deboranyň we Barakyň imany üçin bereketli hakykatdy. Biz iman arkaly aýdymyň soňky setiri bilen doly ylalaşyp bileris: «Ony söýýänler güýjünde dogýan gün ýaly bolsunlar» (31-nji aýat JND). Bu bizi imanlylaryň atasy, «Hudaýyň dosty diýlip atlandyrylan» Ybraýym bilen (Ýakup 2:23 ESV) we ähli hakyky imanlylar bilen baglanyşdyrýar. Hakyky söýginiň bu gatnaşygy sebäpli biz diňe Rebimiziň berýän güýji bilen ýeňijiler bolup bileris, güýjünde dogýan gün bilen deňeşdirilende. Soňra biz bu dünýäniň goh-galmagalynda dynç almagy we harasatyň gözündäki ýaly asudalygy duýarys. Şeýle dostlara Reb Öz ýüreginiň syrlaryny Öz Sözi we Ruhy arkaly açýar (seret Amos 3:7).
Ýapyjy teswir
Mukaddes Ýazgylardaky aýallaryň beýleki öwgi we doga aýdymlary Deborany Hanna (1 Samuel 1-2), Elizabet (Luka 1:41-45) we Merýem (1:46-55) ýaly eneler bilen baglanyşdyrýar. Goý, Reb hemmämize şonuň ýaly wepalylyk we Oňa baglylyk ruhy bilen ýaşamaga kömek etsin.
