Günäni ýeňmek Kanun arkaly gelýärmi?
Günäni ýeňmek meselesini gozganymyzda, «mukaddesleşmek» sözüniň manysyna düşünýändigimize göz ýetireliň. Ilki bilen belläp geçmeli zat, «mukaddesleşmek» sözüniň iki manysy bar: birinjisi, biziň Hudaýyň öňündäki ýagdaýymyz bilen baglanyşykly mukaddesleşmek, ikinjisi bolsa, biziň Mesihdäki merhemetde we bilimde ösmegimiz bilen baglanyşykly mukaddesleşmek. Birinjisi, biziň Hudaýyň öňündäki ýagdaýymyzdyr ; ikinjisi bolsa, biziň Mesihdäki merhemetde we bilimde ösmegimizdir , bu bolsa biziň ýaşaýşymyzda Mesihe meňzemegimize getirýär. Mukaddes Ýazgylardan görnüşi ýaly, biziň Hudaýyň öňündäki ýagdaýymyz bilen baglanyşykly mukaddesleşmek Hudaýyň merhemeti arkaly bolýar. Resul Petrus: «Hudaý Ata tarapyndan öňünden saýlanan, Ruh tarapyndan mukaddes edilen, Isanyň gany bilen arassalanan we Oňa boýun bolan sizlere merhemet we parahatlyk köpelip dursun» (1 Petrus 1:2) diýýär. Biz Hudaýyň kararlary bilen saýlandyk – mukaddesleşmegiň hakyky manysy şudur.
Mukaddesleşmegiň mutlak we öňe gidýän görnüşleri bar, ýöne «mukaddesleşmek» aklanmak bilen baglanyşykly bolanda, mutlak ýa-da ýagdaý manysynda ulanylýar. Mukaddes Ýazgylarda bu mukaddesleşmek aklanmakdan öň gelýär, Pawlus Korinflilere şeýle diýdi: «Emma siz ýuwuldyňyz, mukaddes edildiňiz, aklanyldyňyz» (1 Korinfliler 6:11).
Bu makalada amaly ýa-da öňe gidýän mukaddesleşmä serediler. Biziň öňümizdäki sorag şeýle: Amaly mukaddesleşmegiň güýji nämeden ybarat we kanun bu ýerde nähili rol oýnaýar?
Güýç Çeşmesi
2009-njy ýylyň 15-nji ýanwarynda kapitan Çesli Sallenberger Nýu-Ýork şäherinden Şarlotta, Demirgazyk Karolina ugraýan ýolagçy uçarynyň baş piloty bolupdy. Uçuşdan gysga wagt soň, kapitan Sallenberger howa hereketini dolandyryş gullugyna uçaryň uly guş sürüsine degendigini we iki hereketlendirijisiniň hem işden çykandygyny habar berdi. Birnäçe pursatdan soň, kapitan Sallenberger dolandyryjylara radio arkaly: «Men Gudzon derýasyna gonýaryn!» diýdi. Haýran galdyryjy ýagdaýda, ol uçary Nýu-Ýorkdaky Gudzon derýasyna gondurdy we bortdaky 155 adamyň hemmesini halas etdi.
Uçar agyrlyk kanunyna tabyn bolupdy, ýöne adatça aerodinamika kanuny agyrlyk kanunyny ýeňip, uçaryň ýere gaçman howada galmagyna mümkinçilik bererdi. Emma uçaryň hereketlendirijileri işden çyksa, 1549-njy reýsiň ýagdaýyndaky ýaly, agyrlyk kanuny tiz wagtda öz güýjüne girýär. Bu imanly üçin hem dogry: Biziň içimizde iki kanun işleýär we biri hemişe beýlekisini ýeňer. Resul Pawlus biziň agzalarymyzda işleýän «günä kanuny» barada aýtdy (Rimliler 7:23). Bu günä kanunyndan amaly halas bolmak başga bir kanun arkaly bolýar: «Mesih Isadaky ýaşaýyş Ruhunyň kanuny» (8:2). Bu kanun bizi günä we ölüm kanunyndan azat etdi, «kanunyň dogry talaby biziň içimizde, ten boýunça däl-de, Ruh boýunça ýöreýänlerimizde ýerine ýetirilsin» (4-nji aýat). Imanlylar bolan biziň içimizdäki ten bu dünýäde ýöreýşimiz döwründe islendik wagt hereket etmäge taýýar, ýöne ýokardaky agyrlyk we aerodinamika hekaýasyndaky ýaly, biz amaly taýdan «Ruhda ýöreýänimizde» Ruhyň güýji teni ýeňýär we Mesih Isa arkaly bize ýeňiş berýär.
Rimliler 7-de imanlynyň günä bilen göreşýändigini görýän ýerimizde, esasy zat kanun bolup durýar, ýöne 8-nji bapa gelenimizde imanlynyň halas bolandygy yglan edilýär we Mukaddes Ruh diýen ýaly her aýatda biziň öňümizde goýulýar. Kanun Ruhda ýöreýänlerde ýerine ýetiriler. Imanlyda işleýän täze kanun ýa-da prinsip – «ýaşaýyş Ruhunyň kanuny» – günä we ölüme eltýän köne kanuny ýeňýär.
Käbir mesihçiler, hatda mukaddesleşmek üçin hem ahlak kanunynyň astynda däldigimizi eşidenlerinde ýalňyşlyk bilen alada galýarlar. Olar «antinomianizm» barada alada edýärler, bu teologiki termin «kanunsyz» diýmegi aňladýar we merhemet gelensoň imanlynyň günäde ýaşap biljekdigi baradaky pikiri suratlandyrmak üçin ulanylýar. Biz kanunsyzlygyň bir görnüşini goldamaýarys, sebäbi biziň hakykatdan-da bir kanunymyz bar, şol täze kanun: «Mesih Isadaky ýaşaýyş Ruhunyň kanuny».
Mesih Isada biz täze ýaradylyşdyrys (Galatýalylar 6:15; 2 Korinfliler 5:17), oňa köne kanun baglanyşykly däldir we baglanyşykly bolup bilmez. Bu täze kanun Hudaýyň köne äht kanunynda beýan edilen mukaddes häsiýetine garşy gelmeýär. Imanly indi ýagdaý taýdan «tende» däldir, ýöne ten henizem imanlynyň içinde amaly taýdan bardyr (Rimliler 8:9). Pawlus Galatiýadaky mukaddeslere ýazan hatynda Mukaddes Ruha şol bir ähmiýeti berdi, ol ýerde kanunçylar mukaddesleri köne kanunyň gulçulygyna salmaga çalyşdylar (Galatýalylar 5:16-26 serediň). Ol: «Eger siz Ruh tarapyndan ýöredilseňiz, kanunyň astynda dälsiňiz» (18-nji aýat) diýdi.
Pawlus 2 Korinflilerde öz gullugyny gowşadan kanunçylar we ýalan resullar barada esasan şol bir zady gaýtadan aýtdy. Ol 3-nji bapda köne ähtiň we täze ähtiň aýratynlyklaryny ussatlyk bilen deňeşdirdi. Köne gulluk höküm we ölüm gullugydy; täze gulluk Ruhyň we dogrulygyň gullugydy. Birinjisi daşa ýazylypdy; ikinjisi bolsa ýaşaýan Hudaýyň Ruhy tarapyndan biziň ýüreklerimize ýazylypdy (3-nji aýat).
Ünsden düşürmeli zat
2 Korinfliler 3-däki tema imanlynyň özgermegi, günäkärleriň aklanmagy däl. Imanly Rebbiň şöhratyny synlanda, ol «şöhratdan şöhrata» özgerýär we bu «Rebbiň Ruhy arkaly» bolýar (2 Korinfliler 3:18). Bir jany halas etmek üçin Reb Isa bir gezek seretmek ýeterlikdir (Sanlar 21:4-9 serediň), ýöne ondan soň günäni ýeňmek üçin ömürboýy seretmek bolmaly ýa-da bolmalydyr.
Mesihçiler hökmünde biziň dowamly özgermegimiz Mukaddes Ruhyň güýji bilen şöhratlanan Reb Isamyzy synlamak arkaly bolýar. 2 Korinfliler 3-de kanun barada hiç zat ýok, diňe Pawlus onuň «öldürýändigini» (6-njy aýat) aýdýar. Bu bapda Pawlus hakyky mesihçiligi kanunyň köne ähti bilen deňeşdirip suratlandyrdy. Hakyky mesihçilik güýç we ýeňiş üçin kanuna seretmek däl-de, Mukaddes Ruh tarapyndan imanlynyň durmuşynda gaýtadan döredilen Mesihdir. Kanun bize imanlylar hökmünde ýöreýşimizde ýeňiş berip bilmez, sebäbi biz oňa ölüpdiris.
Mukaddesleşmek, Kanun we Köne Adam
Köne kanun «tendäki adama» degişlidi, ol Hudaýa hiç hili miwe berip bilmeýändigini görkezmek üçin. Biziň üçin köne adam haça çüýlenipdir we biz indi «tende» däldiris. Kanuna ölenimizden soň biz indi «Ruhdadyrys». Hudaýyň öňünde täze ýagdaýymyz bolansoň we Mesihde ölüp direlenimizden soň, köne kanun bize nädip gaýtadan ulanylyp bilner? Ýatda saklaň, biz täze kanunyň, «Mesih Isadaky ýaşaýyş Ruhunyň kanunynyň» astyndadyrys.
Kanunyň degişli bolan köne adamyň mukaddesleşmegi baradaky ähli pikir Mukaddes Ýazgylara doly garşy gelýär. C. H. Makintoş köp ýyl mundan ozal muny şeýle suratlandyrdy:
«Biziň ýykylan, bozuk tebigatymyz hemişe umytsyz ýykylan zat hökmünde garalýar. Ol terezide çekildi we ýetmezçilik tapyldy. Ol ylahy düzgün bilen ölçendi we gysga tapyldy. Ol kämil şaýba bilen synag edildi we gyşyk çykdy. Hudaý ony bir gyra goýdy. Ol ony ýazgardy we öldürdi. Ol haça çüýlendi, öldi we jaýlandy ... Kanuny, pygamberleri, mezmurlary we ähli Täze Ähti näçe içgin öwrensek, teniň doly düzedip bolmaýandygyny şonça-da içgin göreris. Ol, doly manysynda, hiç zada ýaramaz. Ruh ony mukaddes etmeýär, ýöne Ol imanlyny ony öldürmäge ukyply edýär. Bize köne adamy çykarmak tabşyrylýar. Eger Mukaddes Ruhyň maksady şol köne adamy mukaddes etmek bolsa, bu tabşyryk bize hiç haçan berilmezdi.» 1
Bu, kanuny mukaddesleşmek ýa-da başga islendik maksat üçin imanlynyň üstüne getirmegiň akmaklygyny görkezýär. Ol diňe köne adama, tendäki adama degişlidi. «Bu antinomianizm!» diýen gykylyklar, sesler we agylar peýdasyzdyr. Mukaddes Ýazgylara garşy gelse-de, söýgüli ynanjymyzdan bir saç galyňlygy hem daşlaşmazlyk biziň borjumyzdyr.
Täzelenen Akyl-huşlar
Pawlus Rimlilere aklanmak baradaky manifestini ýazanda, amaly mukaddesleşmegi unutman. Ol olara meşhur sözleri hem ýazdy: «Bu dünýä meňzemeň, gaýtam, akylyňyzyň täzelenmegi bilen özgeriň» (Rimliler 12:2). Bu aýatda resul biziň dünýä meňzemezligimiziň we akyllarymyzyň täzelenmeginiň zerurlygyny öňümizde goýdy. Bu iki hökmany zat hökman bir-birine baglanyşyklydyr, sebäbi eger biz dünýäden tapawutly ýöremeli we onuň ýollaryna uýmazlyk üçin, biz başgaça pikirlenmeli bolarys.
Rimliler 12:2-de ulanylan «özgeren» sözi 2 Korinfliler 3:18-de ulanylan şol bir grek sözüdir, bu iňlis dilinde «metamorfoz» diýmegi aňladýar. Biziň pikir ýöredişimiziň we dünýä garaýşymyzyň täzelenmegi bilen akyllarymyzyň hakyky özgermegi bolmalydyr. Gördüğimiz ýaly, bu teni gowulaşdyrmaýar, ýöne Mukaddes Ruhyň güýji bilen biziň akyllarymyz başga zatlara gönükdirilip bilner – olaryň iň ýokarysy Mesihiň Özüdir (Koloseliler 3:1-2; 2 Korinfliler 3:18). Halas bolmazdan ozal biz «teniň we akylyň islegleri» bilen, şeýle hem «howanyň güýjüniň hökümdary» (Efesliler 2:2) bilen ýöredik. Biziň akyllarymyz garaňkylykda bolup, bu ýykyjy täsirler tarapyndan dolandyrylýardy, ýöne indi Mukaddes Ruh biziň pikirlerimizi täzelemekde işleýär – eger biz Oňa rugsat bersek – özgermegi amala aşyrmak üçin. Ol muny Hudaýyň ýazylan Sözü arkaly edýär. Biz ony okap we oýlanyp, Mukaddes Ýazgylara laýyk pikirlenmek endigini başlanymyzda, akyllarymyzyň ruhunda täzeleneris (Efesliler 4:23). Petrus bize «sözüň arassa akyl süýdüni yhlas bilen islemegi» (1 Petrus 2:2 JND2) aýdýar.
Sözde oýlanmak bilen birlikde, akyllarymyzy hakyky, asylly, adalatly, arassa, söýgüli we gowy habarly zatlar bilen meşgul etmeli (Filipililer 4:8). Pawlus bu ýerde bize «bu zatlar barada oýlanmagy» (NKJV) ündedi. Geliň, akyllarymyzy dünýäniň metbugaty arkaly hödürlenýän ýamanlyk bilen doldurmakdan gaça duralyň. Indi Reb bilen bolan bir garry dogan paýhaslylyk bilen şeýle diýerdi: «Içki parahatlygyň we daşky güýjüň açary hemişe gowy zatlar bilen meşgul bolmakdyr.» Geliň, pikirlerimiziň bu özgermegini isläliň, şeýle hem aýdylan zady bilip: «Söweş akyl bilen başlaýar.»
Kim ýa-da näme mukaddesdir?
Bu makalanyň başynda biz mukaddesleşmegiň iki görnüşiniň, ýagdaý we amaly görnüşleriniň bardygyny gördük. Biz amaly mukaddesleşmegiň güýjüne seredýärdik, ýöne islendik amaly ösüş ýa-da boýun egmekden başga ähli imanlylar imana gelenlerinde mukaddesleşýärler we şonuň üçin mukaddeslerdir. Mysal üçin, Korinfliler resul Pawlus tarapyndan «mukaddesler» diýlip atlandyryldy (1 Korinfliler 1:2); olar Hudaýyň merhemeti bilen çagyrylanlarynda mukaddes boldular – olaryň ýagdaý mukaddesleşmegi. Ýöne olar mukaddes bolsalar-da, olaryň köpüsi mukaddeslere laýyk ýöremeýärdiler.
«Mukaddes» sözüniň hakyky manysyna gysgaça seretmek peýdaly bolup biler, sebäbi buthananyň dünýäsinde mukaddes bolmagyň näme aňladýandygy barada köp bulaşyklyk bar. Kim ýa-da näme mukaddesdir? Adam nädip mukaddes bolýar? Mukaddes bolmak näçe wagt alýar? Men bir wagtlar CNN blogyny gördüm, ol «Mukaddeslige uzyn ýol» diýlip atlandyrylýardy. Ol belli bir uly dini mezhebiň mukaddeslige eltýän gaty berk prosesi baradaky hakykaty teswirläpdi. Blog ýazyjysy belli bir adamy mukaddes etmäge gönükdirilen tagallany suratlandyrýardy: «Arhiýepiskop çylşyrymly hukuk, ylmy we geň galdyryjy derejede gymmatly bir syýahata başlaýar, bu syýahat 100 ýyldan gowrak wagt alyp biler – eger mukaddeslik umuman gazanylsa.»
Munuň tersine, Mukaddes Ýazgylara ýüzlenip, onuň hakyky mukaddesligi nädip görkezýändigini okamak gaty täsirli. Ýokarda agzalan ýaly, Pawlus Korinfdäki buthana ýazanda, olara «mukaddesler» diýip ýüzlendi. Eger biz mukaddeslik prosesini düşündirmek islesek, munuň ünsden düşürmeli däldigini bellemelidiris. Korinfli mesihçiler ilki bilen mukaddesdiler, sebäbi olar «mukaddes edildi». Grek dilindäki bu termin «mukaddes» we «mukaddeslik» sözleri bilen bir kökden gelýär. Ol diňe «Hudaý üçin aýrylan» diýmegi aňladýar we halas bolmak işi bilen baglanyşyklydyr. Halas bolan biz Hudaýyň Ruhy (1 Petrus 1:2) we Mesihiň gany (Ýewreýler 10:29) bilen mukaddes edildi. Bu imana gelenimizde bolýar – bu uzaga çeken proses däl. Hiç hili dini gurama oňa gatnaşmaýar. Pawlus Korinfli mesihçilere imana gelenlerinden takmynan dört ýyl soň ýazdy we olaryň eýýäm mukaddesdigini aýtdy – 100 ýyllyk prosesden soň däl. Resulyň bu bilen hiç hili işi ýokdy, diňe ol Hudaýyň olara Hoş Habary wagyz etmek üçin ulanan guralydy we olar oňa ynananlarynda derrew mukaddes boldular.
Korinfli imanlylar mukaddes bolsalar-da, olar mukaddeslere laýyk hereket etmeýärdiler. Olaryň köpüsi tenli ýa-da tenli ýagdaýda ýöreýärdiler (1 Korinfliler 3:1). Biz mukaddesler hökmünde ýöremelidiris, mukaddeslige ýetmek üçin däl-de, eýsem ylahy çakylyk bilen eýýäm şeýle bolanymyz üçin (1:2).
Biz hiç hili işsiz, ynananymyzda mukaddes boldyk. Biz merhemet we Mukaddes Ruhyň güýji bilen mukaddes edildi we Mesih Isada täze durmuşymyz bar. Eger käbir sebäplere görä gözümizi Mesihden aýyrsak, gysga wagtda tene üstünlik bermäge başlarys we Hudaý bilen gatnaşykdan çykarys. Mukaddeslere laýyk däl hereket edýän mukaddesler bolsak-da, biz şonda-da mukaddesler. Emma Atamyz bizi şeýle garyp ýagdaýda goýmaz, sebäbi Ol söýgüli terbiýesi arkaly bize «dogrulygyň parahat miwesini» (Ýewreýler 12:5-11) getirmäge mümkinçilik berer.
Reb Isa Mesihe ynanýan bu setirleri okaýan adam Hudaýymyzyň gündelik mukaddes ediji merhemetini amaly taýdan başdan geçirsin we sizi eýýäm mukaddes eden Hudaýyň merhemetini has çuňňur gadyr bilsin – «Onuň merhemetiniň şöhratyny wasp etmek üçin» (Efesliler 1:6)!
SOŇKY BELLIKLER
- C. H. Mackintosh, The Mackintosh Treasury, «Sanctification – What Is It?» s.628, Loizeaux Brothers, 1976-njy ýyl neşiri.
- Darby terjimesindäki düşündiriş: «Bu ýerde ‘akyl’ diýlip terjime edilen söz ‘rasional ukyplara laýyk’ manysyny berýär – bedene garanyňda akyl – ýöne men bu ýerde logossözüne yşarat edilýändigine ynanýaryn, ondan gelip çykýar, we men bu yşaraty bellemek üçin ‘sözüň’ sözüni goşdum.»
