Hakyky ybadathanany tapmak
Ybadathana barada «köçedäki adam» bilen gürleşseňiz, onuň bu barada öz pikirleriniň bardygyny derrew bilersiňiz. Aslynda, ybadathana meselesi gozgalanda adamlaryň köp dürli pikirleri bar. Bir ýere gitmek isleýän bolsaňyz, size myhmanhana ýa-da ybadathana ýaly belli bir ýerleri görkezýän ugurlar berlip bilner.
Käbir ybadathana binalary görnükli we örän bellidir, şonuň üçin ýitirim bolan adama kömek edip, ugur görkezýän adamyň olary agzamagy geň däldir: «Çep tarapdaky Keramatly Petrusyň ybadathanasynyň ýanyndan geçiň» diýlip, size aýdylyp bilner. «Ol beýik minaraly we owadan reňkli aýnaly ybadathana». Köp köne ybadathanalar arhitektura dizaýny, estetiki görnüşi ýa-da ajaýyplygy üçin haýran galdyrýar. Emma ybadathanany diňe şu nukdaýnazardan pikir etsek, biz ýalňyş ýolda. Mukaddes Kitap hakyky ybadathana barada düýbünden başga zat aýdýar.
SÖZDE NÄME BAR?
Mukaddes Kitaplarymyzdaky «ybadathana» sözi grek sözüniň terjimesidir ekklesia. Bu söz harplama terjime edilse, «çagyrylanlar» diýmek bolardy – bu gaty agyr eşidilýär! Aslynda, ol bina däl-de, bir topar adamlara degişlidir. Döwlet işlerini ara alyp maslahatlaşmak üçin ýygnanan Rim raýatlarynyň bir topary ekklesia (bu söz Resullaryň Işleri 19:39 KJV-de şeýle ulanylýar, ýöne «ýygnak» diýlip terjime edilýär). Ysraýylyň ýolbaşçylary ýygnanyşanda, olaryň «ýygnagyny» suratlandyrmak üçin hem şol söz ulanyldy. Şonuň üçin bir binany agzanda «ybadathana» sözüni ulanmak Mukaddes Kitap nukdaýnazaryndan nädogrydyr – häzirki jemgyýetde bu söz binany aňladýan bolsa-da.
Biz bu tapawudy ýatda saklamalydyrys. Täze Ähtde «ybadathana» sözüni okap, binany däl-de, adamlary göz öňünde tutmalydyrys. Hristiançylygyň irki döwürlerinde, biziň bilýän ybadathana binalarymyz ýokdy. Mukaddes Kitap döwürlerinde hristian imanlylar adatça öýde ýygnanyşýardylar.
ILKINJI GEZEK
Täze Ähtde ulanylýan «ybadathana» sözi ilkinji gezek Matta 16:18-de tapylýar. Isa şägirtlerinden adamlaryň Ony kim hasaplaýandygyny sorapdy. Şol wagt dürli pikirler bardy. Olardan bu barada öz pikirlerini göni soranlarynda, Petrus ikirjiňlenmän jogap berdi: «Sen Mesih, diri Hudaýyň Ogly» (Matta 16:16).
Reb Isa Petrusyň jogabyny makullady, ýöne Petrusyň bu beýany diňe Atanyň oňa hakykaty açandygy üçin edendigini belledi. Isa sözüni dowam etdi: «Sen Petrus, we bu gaýanyň üstünde Men Öz ybadathanymy gurararyn; we dowzahyň derwezeleri (hadesNKJV) oňa garşy durup bilmez» (Matta 16:18). Reb Petrusyň gaýa bolandygyny we ybadathananyň onuň üstünde guruljakdygyny aýtmak islemeýärdi (eger ol Petrusyň üstünde gurulan bolsa, garyp ybadathana bolardy, çünki ol soňra Rebini inkär etdi). Gaýtam, ybadathana Petrusyň beýanynyň esasynda gurulardy. Mesih Özüdir Gaýa, we ybadathana Onuň üstünde gurulýar. Bu ýerde ybadathananyň geljekde boljakdygy barada aýdylýandygyny belläň. Ol entek ýokdy. Şonuň üçin ol Mesihiň ybadathanasy, we Isa gürläninde ol entek gurulmalydy.
Matta 18-däki «ybadathana» baradaky käbir salgylanmalardan başga – olar açyk-açan adamlaryň ýygnagyna degişli – «ybadathana» indiki gezek Resullaryň Işlerinde agzalýar. Gadymy golýazmalaryň hemmesinde Resullaryň Işleri 2:47-däki «Reb ybadathana goşdy» diýlip terjime edilen söz ýok, ýöne bu söz gysga wagt soňra tapylýar, ýerde biz okaýarys: «Ähli ybadathananyň üstüne uly gorky geldi» (Resullaryň Işleri 5:11). Matta 16 bilen Resullaryň Işleri 5-iň arasynda haýsy waka bolup geçýär, geljekde boljak zadyň indi ýüze çykandygyny düşündirmek üçin? Pentikost! Ybadathana Pentikost gününde döredildi, ähli iman edenler Mukaddes Ruh tarapyndan Mesihiň bedenine çokundyrylanda (1 Korinfliler 12:13).
ELLER BILEN GURLAN DÄL BINA
Ybadathananyň nämedigini düşündirmäge kömek etmek üçin Täze Ähtde birnäçe dürli suratlar ulanylýar. Isa Matta 16:18-de Öz ybadathanasyny bir bina hökmünde agzapdy. Bina aýry-aýry kerpiçlerden ýa-da daşlardan ybaratdyr, we Petrus bu şekili ulanyp, Mesihi «Diri Daş» we imanlylary hem «diri daşlar» hökmünde agzap, «ruhy öýe» «gurulýandygyny» aýtdy (1 Petrus 2:4-5).
Bu taglymat bilen doly sazlaşykda, Pawlus ybadathanany şol bir usulda, «Rebde mukaddes ybadathana» ösýän bina hökmünde suratlandyrdy, aýry-aýry imanlylar «Ruh arkaly Hudaýyň ýaşaýyş ýeri» bolup gurulýarlar (Efesliler 2:20-22). Hudaý hakyky ýerüsti binada ýaşaýanok, eýsem Öz Ruhy arkaly ähli çagalarynyň ýüreklerinde ýaşaýar.
Bu ýerde ýene bir tapawut goýulmalydyr. Şu wagta çenli seredilen ähli salgylanmalar uniwersal ybadathana degişlidir, oňa makrokosmdaky ybadathana diýip at berip bolar. Emma, Täze Äht ybadathanany mikrokosmdada göz öňünde tutýar – uniwersal ybadathananyň kiçi göwrümli görnüşi, belli bir wagtda islendik ýerde ýygnanyşýan.
AGZALARY BOLAN BEDEN
Täze Ähtde ulanylýan ýene bir peýdaly surat, ybadathananyň ynsan bedeni hökmünde görkezilmegidir. Mesih ybadathananyň «başydyr», «ol Onuň bedenidir, ähli zatlary ähli zatlarda doldurýan Onuň dolulygydyr» (Efesliler 1:22-23). Ynsan bedeni köp agzalardan ybaratdyr, bedeniň özüne ähli degişli bölekleri gerekdir. Pawlus muny 1 Korinfliler 12-de jikme-jik ösdürdi. Bilelikde, imanlylar «Mesihiň bedenini» emele getirýärler, we aýry-aýrylykda «aýratyn agzalar» hökmünde agzalýarlar (1 Korinfliler 12:27). Ynsan bedeniniň ähli bölekleri zerurdyr we başyň ýolbaşçylygynda biri-biri bilen sazlaşykda işlemelidir.
Ruhy taýdan, ulanylyşy ýönekeý. Mesih ybadathananyň Başydyr, we şol uniwersal ybadathananyň ýerli görnüşi bu hakykaty ykrar etmelidir. Mesihiň Sözüne boýun bolmalydyr, we bu «bedeniň» aýry-aýry agzalarynyň arasyndaky gatnaşykdan lezzet alynmalydyr. Elbetde, Mesihiň häzir ýer ýüzünde öňki ýaly ynsan bedeni ýok, çünki Ol indi gökde şöhratlandyryldy. Imanlylar häzir ýer ýüzünde Onuň ruhy bedenini emele getirýärler we Ony bu ýerde görkezýärler. Ynsan bedeni adamyň görýän zady ýaly, Mesihiň bedeni (ybadathana) hem Ony häzirki dünýäde tanadýan gämidir.
GELJEK GELIN
Üçünji mysal bizi geljege alyp barýar. Ybadathana diňe bir Mesihiň ýer ýüzündäki bedeni däl, eýsem Onuň gelnidir. Bu tema Efesliler 5-de ösdürilýär, ýerde Pawlus Mesih bilen ybadathananyň arasyndaky gatnaşygy bir erkek bilen aýalynyň gatnaşygy bilen deňeşdirdi. Mesih «ybadathanany söýdi we onuň üçin Özüni berdi; Ony Söz bilen suwda ýuwup mukaddes etmek we arassalamak üçin, Ony Özüne şöhratly ybadathana hökmünde hödürlemek üçin» (Efesliler 5:25-27).
Ybadathana Mesihiň gelnidir we Ol üçin gymmatlydyr. Imanlylar topary bir gün şöhratda, «kemçiliksiz» hödürlener we ähli ebedilik üçin Onuň ýoldaşy bolar. Ýahýa «gelini, Guzynyň aýalyny» görmek üçin çagyryldy (Ylham 21:9). Gan bilen satyn alnan imanlylaryň bu «bedeni» Ylhamda ähli ebedilik üçin owadan «bezemen» (Ylham 21:2) we «geýinen» (Ylham 19:8) görkezilýär.
Öň biz uniwersal ybadathana bilen ýerli ybadathananyň arasyndaky tapawudy belledik. Ýene bir tapawut, doly ybadathana. Onuň millionlarça agzalary bu durmuşdan ölüm arkaly geçip, indi Mesih bilen «bu has gowudyr» (Filipililer 1:23). Häzir ýer ýüzündäki imanlylar doly ybadathananyň diňe bir bölegidir. Mesih bolsa, Öz halas edilen halkyny göge alyp gitmek üçin ýene gelýär. Ýer ýüzündäki ybadathananyň galan agzalary Reb bilen howada duşuşmak üçin göterilende we Onuň huzuryna eýýäm girenler bilen birleşende, biz hemişe Reb bilen bolarys (1 Selanikliler 4:17). Ybadathana – Pentikostdan Rebbiň gaýdyp gelýän pursatyna çenli – ähli agzalary bilen bilelikde doly bolar. Bu onuň şöhratly ykbalydyr.
ŞÖHRATDA DOLY
Ybadathana «binasy» entek doly däl. Her bir adam täzeden doglanda, oňa diri daş goşulýar. Emma bir gün «bina» doly bolar, we soňra Reb geler. Diňe Ol şol günüň haçan boljakdygyny bilýär. «Mesihiň gelni» häzir Yshagyň gelni Rebekanyň (Gelip çykyş 24) ýagdaýynda, ol öz söýgülisi bilen duşuşmak üçin täze öýe gidýärdi. Häzirki imanlylar «ýat ýerliler we zyýaratçylar» (1 Petrus 2:11), olar bu ýerde, ýer ýüzünde hakykatdanam öýde däl. Biz öz gök öýümizi gözleýäris we Halasgärimizi ýüzbe-ýüz görmek üçin garaşýarys.
Käwagt bizden ybadathana agzasymy ýa-da däldigimiz soralyp bilner. Ähli imanlylar hakyky ybadathananyň agzalarydyr, ýöne biz Hudaýyň Sözüniň hakykatlaryna ynanýan we yglan edilýän ýerli ybadathanada gatnaşykda bolmalydyrys. Belki, indi biz ybadathananyň diňe bir köçäniň burçundaky bina hökmünde pikir etmegiň nädogrydygyny görüp bileris. Mukaddes Kitap bize ybadathananyň has köp zatdygyny – Mesihiň ybadathananyň Başydygyny we hristianlaryň ybadathanadygyny öwredýär.
