Mesihe öýkünmek: Agape söýgüsini we dogrulygy düşünmek

Näçe adam Mesihdäki doganlaryna we uýalaryna: „Maňa meňzeň, sebäbi men Mesihe meňzeýärin“ diýip biler?*Öýkünijiler boluňGOŇŞYŇY SÖÝMEK NÄME MANY ANLADÝAR? Häzirki döwür wideo, eşitmek bilen birlikde görmek döwri. Häzirki ýaşlar aýdylmagyny islemeýärler; olar durmuşda nähili işleýändigini görmek üçin görelde bolmagyny isleýärler. Mysala eýermek ideýasyny Pawlus aýtdy, ol Korintosly imanlylaryna: „Meniň Mesihe öýkünşim ýaly, siz hem maňa öýkünüň“ (1 Kor. 11:1) diýdi. Indi, şony bir oýlanyp görüň! Näçe adam Mesihdäki doganlaryna we uýalaryna: „Maňa meňzeň, sebäbi men Mesihe meňzeýärin“ diýip biler? Pawlusyň aýdan bu sözleri nähili haýran galdyryjy! Elbetde, ol resuldur, ýöne ol soňra ömründe özüni günäkärleriň „başy“ diýip hem boýun aldy (1 Tim. 1:15). Pawlus bu iki sözlemi nähili aýdyp bilýär? Ýöne has möhümi, özüni günäkär hasaplaýan adam Mesihe nähili öýkünip biler? Biz, günäkärler hökmünde, Mesihyň kämil bolşuny görkezmegiň serişdesi nähili bolup bileris? Bu çilim çekmekden, içmekden, sögünmekden, jynsy ahlaksyzlykdan ýa-da beýleki günäkär işlerden saklanmak bilenmi? Hiç hili däl! Pawlus muny fariseý hökmündäki öňki durmuşyndan bilýärdi. Ol Kanunyň öňünde „aýypsyz“ bolanda, Mesihiň yzyna eýeriji däl-de, Mesihiň duşmanydy (Fil. 3:6). Pawlus, öňki ýa-da soňky adamlardan has köp, diňe düzgünlere boýun egmegiň peýdasyzdygyny bilýärdi. Ol şeýle ýazdy: „Eger siz Mesih bilen dünýäniň esasy ýörelgelerinden öldüňiz, onda näme üçin, dünýäde ýaşaýan ýaly, özüňizi düzgünlere tabyn edýärsiňiz – ‘Degme! Dadyp görme! Elleme’ diýip, bularyň hemmesi ýok bolup gidýän zatlara degişli?” (Kol. 2:20-21). Galatýalylara ol, Mesih gelende kanun döwrüniň gutarandygyny ýazdy. Indi Mesih döwri, we biz Ruh bilen ýaşamaly (Gal. 5:1-16). Şeýle hem, Rimlilere ol şeýle ýazdy: „Bu dünýä meňzeş bolmaň, eýsem akylyňyzyň täzelenmegi bilen özgeriň, şonda Hudaýyň ýagşy, makul we kämil islegini subut edersiňiz“ (Rim. 12:2). Pawlus üçin, hristian göreldesi diňe *nähili hereket etmelidigini görkezýän däl-de, näme üçin hereket etmelidigini görkezýän adamdyr. Hristian näme üçin hereket etmeli? Ýene-de, bu düzgünlere we kadalara eýe bolmakdan däl-de, Ruhy we Mesihiň akylyna eýe bolmakdan gelip çykýar. Bu ýerde ähli düzgünler, kadalar, tabşyryklar, buýruklar we kanunlar Mesihiň akylyna ýol görkeziji bolup biler, ýöne onuň ýerini hiç haçan tutup bilmez. Pawlusyň ýazan ýaly: „Hemme zat maňa rugsat, ýöne hemme zat peýdaly däl; hemme zat rugsat, ýöne hemme zat gurmaýar“ (1 Kor. 10:23). Diňe Mesihiň akyly bilen biz belli bir ýagdaýda hudaýçylykly jogabyň nämedigini, nämäniň gurjakdygyny we ösdürjekdigini bilip bileris. Mesihiň Akyly Mesihiň bu akyly näme? Biz ony nähili bilip bileris? Biz ony „Isa näme ederdi?“ diýip soramak bilen alyp bilerismi? Hiç hili däl! Ýürek aldawçy we ýaman. Injillerde ýazylan bir wakanyň şol bir ýagdaýynda bolmasak, Mesihiň akyly bolmasa biz diňe çak ederis. Hatda dogry çak etsek-de, Isanyň edenini edip bilmezligimiz mümkin. Jaýlanyş dabarasyna giden, ýa-da maýyp arabasyndaky adamy gören, ýa-da tupanly deňizde ýelkenli gaýykda bolan her kim muny biler! Sorag „Isa näme ederdi?“ däl-de, eýsem „Näme üçin?“ Pawlus bize käbir görkezmeler berdi, mysal üçin: „Hiç zat özüňi söýmek ýa-da tekepbirlik bilen edilmesin, eýsem pesgöwünlilikde her kim başgalary özünden ýokary hasaplasyn ... Mesih Isada bolan bu akylyň sizde hem bolsun, Ol ... Özüni hiç zat etmedi, gul görnüşini aldy“ (Fil. 2:3-7). Başga biri bolsa: „Näme etseňiz-de, hemmesini Hudaýyň şöhraty üçin ediň. Ne ýewreýlere, ne greklere, ne-de Hudaýyň Ybadathanasyna hiç hili bökdençlik döretmäň“ (1 Kor. 10:31-32). Üçünjisi bolsa: „Biri-biriňiziň ýüküni göteriň, şeýlelik bilen Mesihiň kanunyny ýerine ýetiriň“ (Gal. 6:2). Gysgaça aýdylanda, Pawlus söýgi bilen hereket etmegiň Mesihe öýkünmekdigini aýdýar. Ýöne Pawlusyň gürleýän bu „söýgüsi“ näme? Grekler söýgi barada ýokary pikirde bolupdyrlar. Aslynda, olarda söýginiň dört dürli görnüşi üçin dört dürli söz bolupdyr, şonuň üçin olar bu barada gürleşenlerinde özlerini has takyk beýan edip bilipdirler. Söýgi Näme? Storge ýa-da mähir bar – maşgaladaky ýaly ‘ýyly, ýumşak’ söýgi. Biz ýaşaýan Hudaýyň ogullary bolanymyz üçin, bu söz laýyk görünýär. Ýöne ýok! Bu söz Täze Ähtde hatda görünmeýär. Eros bar, uly höwesli söýgi. Ol köplenç jynsy söýgi üçin ulanylýar (biz „erotik“ sözümizi ondan alýarys), ýöne ol duýgulardan ýokary çykýan, iň çuň arzuwlarymyzy ýerine ýetirýän, bizi özümizden çykarýan islendik söýgini hem öz içine alýar. Käbir grek filosoflary bu sözi Ýokary bilen birleşmegi beýan etmek üçin ulanypdyrlar. Elbetde, bu söz Mesih bilen bir bolmagyň näme manyny aňladýandygyny beýan edýär. Ýöne ýok! Ol Täze Ähtde hem görünmeýär. Soňra philia bar, köplenç „dostluk“ diýip terjime edilýär – bu hormaty, goldawy, haýran galmagy, dostlugy, ýoldaşlygy aňladýar. Bu akyl bilen birlikde ýüregi hem öz içine alýan söýgi. Işlik hökmünde, ol „hormat etmek“, „dostlaşmak“ we „gymmat saýmak“ arasyndaky bir zady aňladýar. Ol dostuň bähbitleri üçin hereket etmegi borç hökmünde öz içine alýar. Mysal üçin, Pilatus Isany ýazgarmaga islegsiz bolanda, mähelle gygyrdy: „Eger sen bu Adamy goýberseň, sen Sezaryň dosty (philos) dälsiň. Özüni patyşa edýän her kim Sezara garşy gürleýär“ (Ýah. 19:12). Bu grek dilinde söýgi üçin iň köp ulanylýan sözdür. Ýöne Pawlus ony seýrek ulanýar. Täze Ähtde söýgi üçin iň köp ulanylýan söz agape bolup, ol Mukaddes Kitabyň daşynda gaty seýrek ulanylýan sözdür. Esasy manysy „saýlamak“ ýa-da „ileri tutmak“. Onda storge-niň ýakynlygy, eros-yň güýji ýa-da philia-nyň ýylylygy we ýoldaşlygy ýok. Ýöne onda mutlak kararlulyk duýgusy bar. Ol bilkastdan edilen saýlawy aňladýar. Bu Hudaýyň bize bolan söýgüsi üçin ulanylýan sözdür; Hudaýyň saýlawyna esaslanýan söýgi, Ol bu saýlawy, hatda haçyň bahasyna-da, yzyna almaz. Bu agape – Hudaýyň bilkastdan eden saýlawy, biziň halas bolmagymyzy Öz Ogluny gurban etmekden has ýokary ileri tutmak – biziň halas bolmagymyzyň esasydyr. Bu storge-däki ýaly maşgala gatnaşyklary bolmadyklara, philia-daky ýaly hormata ýa-da haýran galmaga mynasyp bolmadyklara, eros-daky ýaly şahsy kanagatlanma bermeýänlere görkezilen söýgidir. Bu Hudaýyň öz häsiýetinden we saýlawyndan gelip çykýan söýgi, başga hiç zatdan däl. Indi Pawlusyň bu söýgä „Mesihiň kanuny“ diýip näme üçin atlandyrýandygyny görüp bilersiňiz – bu Hudaýyň biziň üçin nähili hereket edendigidir. Bu ýagdaýda söýgi bilen hereket etmek – başgalaryň bähbidini ileri tutmak, öz isleglerimizi kanagatlandyrmakdan öň olaryň zerurlyklaryny ileri tutmak – Mesihe öýkünmekdir. Pawlus gaýtalaýar: „Hudaýa öýkünijiler boluň, söýgüli çagalar ýaly, we söýgi bilen ýöräň, Mesih hem bizi söýen we Özüni biziň üçin gurban eden ýaly“ (Efes. 5:1). Mesihiň her bir hereketiniň sebäplerine eýermek bilen, biz nähili hereket etmelidigimizi has aýdyň bilip bileris. Mesihiň „Kanuny“ Isanyň muny nirede öwredendigini görmek öwredijidir. „Kanundaky iň uly tabşyryk haýsy?“ (Mat. 22:36) diýip soralanda, Ol hileli jogap berýär. Gynansak-da, biz oňa şeýle bir öwrenişen, Isanyň diňleýjileriniň gören ýaly görmeýäris. Aslynda, iki hile bar. Birinji hile, birinji bölegi hiç hili tabşyryk däl. „Diňle, Ysraýyl: Reb Hudaýymyz, Reb Birdir! Sen Reb Hudaýyňy söýmeli“ (Kan. 6:5-6) Musa tarapyndan aýdylan söz bolup, Isa döwründe her bir dindar ýewreýiň irki dogasy bolupdyr. Isanyň jogaby, iň uly tabşyrygyň hakyky tabşyryk däldigini aýdýar; bu Hudaýy ähli zatdan ýokary söýmäge, Hudaýy ähli zatdan ileri tutmaga bagyşlanan dogadyr. Isanyň bu ýerde ulanan sözi agape-dir. Ikinji bölegi bolsa, „Sen goňşyňy özüň ýaly söýmeli (agape)“, Lewiler 19:17-18-däki kiçijik bir buýrugyň ikinji ýarymy bolup, ol „Sen doganyňy ýüregiňde ýigrenmeli dälsiň“ diýip başlaýar. Diňe hereketlerimizde däl, eýsem ýüreklerimizde-de, biz goňşymyzyň zerurlyklaryny ileri tutmaly. Möhüm ýeri, aýat „Men Rebdirin“ diýen ýatlatma bilen gutarýar. Şeýlelik bilen, Isanyň jogaby dogrulygyň „näme edýändigimiz“ baradaky ähli pikirini tersine öwürýär. Hakyky dogrulyk näme edýändigimiz däl-de, näme üçin edýändigimizdir. Hakyky dogrulyk Hudaýyň buýranlaryny etmek bilen däl-de, Hudaýyň söýşi ýaly söýmek bilen kesgitlenýär. Ulanma Salonikadakylar ýaly, hemmämiz Pawlusa öýkünmäge çalyşmaly, ol özüni Mesihe öýkünýärdi (1 Sel. 1:6). Bu bolsa, biz Hudaýy ähli zatdan ýokary söýeris we başgalar bilen gatnaşyklarymyzda Onuň häsiýetini görkezmäge çalyşarys diýmekdir. Bu, biz başgalaryň bähbidini gözläris we olaryň zerurlyklaryny öz rahatlygymyzdan ýokary goýarys diýmekdir. Bu, birine kömek etmek ýa-da dini borjy ýerine ýetirmek arasynda saýlaw bolanda, biz adamy tertipden ýokary goýarys diýmekdir. Bu, eger kimdir biri öz borjuny ýerine ýetirmegiň ýerine birine kömek edýän bolsa, biz gatyşmagyň ýerine olaryň borjuny özümiz ýerine ýetireris diýmekdir. Bu, biz öz hukuklarymyzy talap etmegiň ýerine biri-birimize hyzmat ederis diýmekdir. Ilkinji seredişde, agape söýgüsi sowuk söýgi ýaly görünýär. Ol müşderi üçin iň gowy maýa goýumy hasaplaýan buhgalteriň söýgüsi ýaly. Ol duýga däl-de, borçlulyga esaslanýar. Ýöne ony birnäçe ýyl ulanyp görüň, we käbir gyzykly zatlaryň bolýandygyny görersiňiz. Adamlara yzygiderli agape söýgüsi bilen garaň, we olar köplenç siziň dostlaryňyz bolar. Philia söýgüsi yzyna düşer, we köp sanly dostluk diýilýänlerden has berk esasda, olar hakykatda diňe amatly dostluklardyr. Aýalyňyza agape söýgüsi bilen garaň, we eros söýgüsi has baý we dowamly bolar. Çagalaryňyza agape söýgüsi bilen garaň, we storge söýgüsi öýüňizi doldurar. Öz ileri tutýan zatlaryňyzy dogry goýuň. Isanyň aýdyşy ýaly: „Ilki bilen Hudaýyň Patyşalygyny we Onuň dogrulygyny gözläň, we bu zatlaryň hemmesi size goşular“ (Mat. 6:33). Agape söýgüsini durmuşyňyzda ilkinji orna goýuň, ähli gatnaşyklaryňyzy bu esasda guruň, we beýleki ähli zatlar üpjün ediler. Başga bir zada ilkinji orun beriň, we eden hiç bir ýagşy işiňiz dowam etmez (1 Kor. 13:1-3). Şeýlelik bilen, „Meniň Mesihe öýkünşim ýaly, siz hem maňa öýkünüň“ diýmek, Mesihiň söýşi ýaly söýmekdir – diňe bize ýakyn bolanlary däl, storge-däki ýaly; diňe hormat edýänlerimizi däl, philia-daky ýaly; diňe bize yzyna käbir kanagatlanma berýänleri däl, eros-daky ýaly. Mesihiň söýşi ýaly söýüň, sebäbi Mesih söýýär. AWTOR HAKYNDA: Bob Springett we onuň maşgalasy Awstraliýanyň Sidneý şäherinde ýaşaýarlar, olar köp ýyllardan bäri hristian gullugynda işjeň gatnaşýarlar. Bu makala ýaşlar lageriniň işgärlerini ruhlandyrmak üçin berlen bir habara esaslanýar.