«Men Ýol, Hakykat we Durmuşdyryn. Hiç kim Meniň arkaly bolmasa, Ata gelmez.» Bu beýanat Isanyň ýedi «Men» beýanatlarynyň biridir. Reb Isa Golgota gitmezden öňki soňky gijede, Ol şägirtlerini öňdäki günler üçin taýýarlady. Bu adamlar üç ýyldan gowrak wagt bäri Oňa eýerip, Onuň taglymatyndan we mysalyndan öwrenipdiler. Olar öz umytlaryny Mesih, wada berlen halas ediji hökmünde Oňa baglapdylar, ýöne olar henizem bu halas edişi nädip amala aşyrjakdygyny düşünenokdylar. Pasha baýramyndan soň, Reb öz gidişi barada gürläp başlady, bu bolsa şägirtlerinden soraglara sebäp boldy. Ýahýa 13:33-de Reb Isa şeýle diýdi: «Kiçijik çagalar, Men siziň bilen ýene birneme wagt bolar. Siz Meni gözläň, we Men ýewreýlere aýdyşym ýaly, ‘Men nirä gitsem, siz ol ýere gelip bilmersiňiz,’ indi size-de şeýle diýýärin.» Bu bolsa Petrusyň Onuň nirä gidýändigini soramagyna sebäp boldy (Ýahýa 13:36). Petrus we beýlekiler Onuň öz ölümi we asmana galmagy barada gürleýändigini düşünenokdylar. Reb Isa jogap berdi: «Men nirä gitsem, siz häzir yzarlap bilmersiňiz, ýöne soň yzarlarsyňyz.»
Petrus 33-nji aýatdaky Rebbimiziň beýanatyndan gelip çykýan soraglary beren dört şägirdiň birinjisidir. Petrus Ýahýa 13:36-14:4-de, Tomas Ýahýa 14:5-7-de, Filip Ýahýa 14:7-21-de we Ýahuda (Iskariot däl) Ýahýa 14:22-31-de. Çadyrda bizde görkezme çöregi stoly bar.
Pasha däp-dessurynyň bir böleginiň soraglar bermek üçin wagt bolandygyny ýatlamak hem gyzyklydyr (Müsürden Çykyş 12:26-27). Petrus henizem ýalňyş düşünýärdi we Rebbe islendik ýere eýerjekdigini we zerur bolsa öz janyny hem gurban etjekdigini yglan etdi. Şägirtler biynjalyk bolupdylar we gynançly ýürekleri bardy (Ýahýa 14:1, 27, 16:6, 20-22), bu bolsa ýokarky otagdaky atmosferanyň gaty çynlakaý bolandygyny aýdýar!
Rebbimiziň jogabyna seredenimizde, üç esse jogaby görüp bileris. Birinjiden, biz muny öwrenýäris Mesih biziň imanymyzyň obýektidir, Onuň Şahsyýeti (Ýahýa 14:1). Soňra biz muny öwrenýäris Wada Asman Öýi (Ýahýa 14:2), soňra Onuň biziň üçin gaýdyp gelmegi baradaky Gözleg (Ýahýa 14:3). Soňra Reb şeýle diýdi: «Men nirä gitsem, siz bilýärsiňiz, we ýoly bilýärsiňiz.» (4-nji aýat). Beýlekileriň adyndan Tomas Onuň nirä gidýändigini bilmeýändiklerini, şonuň üçin Oňa nädip eýermelidigini nädip bilip biljekdiklerini aýtdy. Bu soraga jogap edip, Reb Isa altynjy «Men» beýanatyny aýtdy.
MEN
Grek dilinde, «Men» öz-özüňe salgylanmagyň gaty güýçli usulydyr. Bu «Men, özüm, we diňe Men, men.» diýmek bilen deňeşdirilip bilner. Injillerde başga birnäçe gezek Rebbimiziň bu sözleri ulanýandygyny görýäris. Matta 22:32-de Isa Müsürden Çykyş 3:6-ny sitirleýär, ol ýerde Hudaý şol bir güýçli formany ulanyp, «Men Ybraýymyň Hudaýy, Yshagyň Hudaýy we Ýakubyň Hudaýy.» diýýär. Ýahýa 8:58-de Reb Isa şeýle diýdi: «Dogrusy, dogrusy size aýdýaryn, Ybraýym bolmazdan öň, Men.» Ýewreýler Isanyň özüni Hudaý diýip atlandyrýandygyny açyk düşündiler, sebäbi olar özüni Hudaý bilen deňleşdirmekde küpürlik edendigi üçin Ony daşlamak üçin daşlary aldylar. Matta 28:20-de, Isa Beýik Tabşyrygy berende, Ony güýçlendirip, «Men siziň bilen hemişe, asyryň soňuna çenli.» diýdi. Haçly ölüminiň öň ýanyndaky gijede esgerler Isany bagda gözläp gelende, Ol olara «Men ol,» diýdi, we Onuň sözleri şeýle bir güýçlüdi welin, olar ýere ýykyldylar (Ýahýa 18:4–6). Bu sözler Ýewreý dilinde Hudaýyň adyny, Ýahwe ýa-da Ýehowa, «bolmak» ýa-da «öz-özünden bar bolan» diýmekligi aňladýar. Bu güýjüň we ygtyýaryň ady, öz-özünden bar bolan, öz-özüne ýeterlik Hudaýyň ady, we Reb Isa ony özüniňki diýip yglan etdi.
Biz Rebbimiziň Isanyň muny öz şägirtlerine aýdýandygyny bellemelidiris. Biz köplenç Ýahýa 14:6-ny injil aýaty hökmünde ulanýarys, bu elbetde şol tarapy bar, görşümiz ýaly. Ýöne ýokarky otagyň kontekstinde, bu ýerde başga bir zat bar. Biz diňe bir Rebbimiziň Isany halas ediş ýoly hökmünde görmeýäris, eýsem Ol öz şägirtlerine Ýahudilikde görülmeýän täze bir zady, ýagny Ata ýakynlaşmagyň ýoluny tanadýar! Ýahýanyň injilinde bu nokada çenli, Reb Isa «Ata» barada gürledi (Ýahýa 1-12). Ýöne Ýahýa 13-den başlap, ol «Meniň Atam» barada gürleýär. Soňra Onuň ölümi we direlişinden soň, Ol «Meniň Atam we siziň Ataňyz» barada gürleýär (Ýahýa 20:17). Bu ýerde Ol bize Hudaý üçin täze bir at, Ata berýär! Dagdaky Wagyzda, Reb Isa «Ata» sözüni 17 gezek ulanýar (Matta 5-7). Ýöne bu ýerde Ýahýanyň injilinde, Ol ony takmynan 120 gezek ulanýar, Ýahýa 13-17 aralygynda 50 gezek peýda bolýar. Ol olary Haçyň olara getirejek zadyna, Hudaý bilen täze bir gatnaşyga, öz Ata hökmünde alyp barýar. 6-njy aýatda Ol şeýle yglan edýär: «Men ýol, hakykat we durmuşdyryn. Hiç kim Meniň arkaly bolmasa, Ata gelmez.» Ol Ýoldur we imanlylary Atanyň öýüne alyp barýar. Ol Hakykatdyr we Atanyň ýüregini açýar. Ol Durmuşdyr we Atanyň kömegini getirýär.
«Men Ýolduryn» 7-14-nji aýatlarda düşündirilýär. «Men Hakykatdyryn» 15-17-nji aýatlarda düşündirilýär. «Men Durmuşdyryn» 18-24-nji aýatlarda düşündirilýär. Geliň, bu üç zadyň her birine birneme ýakyndan seredeliň.
Men Ýolduryn
Reb özüni «ýeke-täk ýol» hökmünde tapawutlandyrmak üçin kesgitli artikly ulandy. Ýol bir ýa-da elýeterlilikdir, we şägirtler Onuň nirä gidýändigi we Oňa nädip eýerip biljekdikleri barada öz bulaşyklyklaryny beýan etdiler. Ol olara başdan aýdyşy ýaly, olara ýene bir gezek (we bize) «maňa eýeriň» diýýär. Asmana başga ýol ýok, Ata başga ýol ýok. Petrus bu hakykaty ýyllar soň Iýerusalimdäki hökümdarlara gaýtadan aýtdy, Isa barada şeýle diýdi: «Halas ediş başga hiç kimde tapylmaz, sebäbi asmanyň aşagynda adamlara berlen başga hiç hili at ýok, biz onuň arkaly halas bolmalydyrys» (Resullaryň Işleri 4:12). Halas edişe ýeke-täk ýoluň aýratynlygy «Men ýolduryn» sözlerinde beýan edilýär. Ol goýunlaryň gapysy we dar derweze (Ýahýa 10:9-10; Matta 7:13-14).
Ýöne Ol diňe bir halas ediş üçin Ýol däl, Ýewreýler 10:19-22-de biz şeýle okaýarys: «Şonuň üçin, doganlar, Isanyň gany arkaly Mukaddes ýere girmäge batyrlyk edip, Ol biziň üçin mukaddes eden täze we diri ýol arkaly, ýagny Onuň teni bolan perde arkaly, we Hudaýyň öýüniň üstünde Beýik Ruhany bolup, geliň, imanymyzyň doly ynamy bilen hakyky ýürek bilen ýakynlaşalyň, ýüreklerimiz erbet wyjdanlardan arassalanyp, bedenlerimiz arassa suw bilen ýuwlupdyr.» Bizde Beýik Ruhanymyz, Reb Isa Mesih arkaly Hudaýa we tagta doly täze bir ýakynlaşma bar.
Bu bizi Rebbimiziň Ýol hökmünde üçünji nokadyna getirýär. Ol bizi täze bir ybadat ýoluna getirýär. Ýahýa 4-de, Reb Isa guýynyň başyndaky aýal bilen ybadat barada gürleşdi. Ol oňa şeýle diýdi: «Ýöne sagat gelýär, we häzir hakyky ybadat edijiler Ata ruhda we hakykatda ybadat ederler; sebäbi Ata özüne şeýle ybadat edijileri gözleýär» (Ýahýa 4:23). Ol oňa ybadat ýeriniň «ne bu dagda, ne-de Iýerusalimde» däldigini aýtdy. Ol oňa Ata ybadat edýändigimizi aýtdy! Ol oňa hakyky ybadatyň Şahsyýeti we prinsipleri barada aýtdy: «Hudaý Ruhdur, we Oňa ybadat edýänler ruhda we hakykatda ybadat etmelidirler.» Reb Isa biziň ybadatymyzyň Ata galýan Ýoludyr!
Bu bizi Mesihiň Ýol hökmünde soňky nokadyna getirýär. Biziň dogalarymyz Onuň ady bilen Ata barýar. Filipuň soragyna jogap edip, Ýahýa 14:13-14-den başlap, Reb bu bölümlerde Onuň ady bilen sorag berýändigimizi ýedi gezek belleýär (Ýahýa 14:13, 14, 26; 15:10; 16:23, 24, 26). Biz Reb Isa Mesihiň adynyň ygtyýarynda we häsiýetine laýyklykda doga edýäris. Ol dogada Ata barýan Ýoldur.
Men Hakykatdyryn
Ýene-de, Reb Isa özüni «ýeke-täk hakykat» hökmünde nygtamak üçin kesgitli artikly ulandy. Pilatus Reb Isadan «Hakykat näme (Ýahýa 18:38)?» diýip sorady. Ýöne Pilatus Hakykat bolan Oňa tabyn bolmaga islegli däldi. Zebur 119:142 şeýle diýýär: «Siziň kanunyňyz hakykatdyr.» Dagdaky Wagyzda, Reb şeýle diýdi: «Siz aýdylany eşitdiňiz, ýöne Men size aýdýaryn . . .» (Matta 5:22, 28, 32, 34, 39, 44). Ol özüni Hudaýyň Kanuny bilen dogrulygyň ygtyýarly standarty hökmünde deňleşdirýärdi. Ol Kanuny we pygamberleri ýerine ýetirmek üçin gelendigini yglan etdi (Matta 5:17). Reb Isa, Hudaýyň ten alan Sözü hökmünde (Ýahýa 1:1), ähli hakykatyň çeşmesidir. Zebur 1:1-2-de biz şeýle okaýarys: «Bagtlydyr ol adam, hudaýsyzlaryň maslahatynda ýöremeýän, günäkärleriň ýolunda durmaýan, we masgaralaýjylaryň oturgyjynda oturmaýan; Ýöne onuň lezzeti Rebbiň kanunyndadyr, we Onuň kanunynda ol gije-gündiz oýlanýar.» Eger biz bu aýatlaryň doly bereketini islesek, biz ýoly hakykatdan aýyrmalydyrys! Reb Isa olary Siziň hakykatyňyz bilen mukaddes etmek üçin doga etdi; Siziň sözüňiz hakykatdyr (Ýahýa 17:17). Ol hakykatdyr, we Onuň sözi hakykatdyr!
Rebbimiziň şägirtlere hakykat Ruhuny iberjekdigini wada berendigini, olaryň içinde we indi biziň içimizde ýaşajakdygyny (Ýahýa 14:17) we Hakykat bolan Ol barada şaýatlyk etjekdigini (Ýahýa 15:26) we olary ähli hakykatlara ýolbaşçylyk etjekdigini (Ýahýa 16:13-15) bellemek hem peýdaly bolup biler.
Men Durmuşdyryn
Reb Isa ýaňy şägirtlerine öz ölümi barada aýdypdy, we indi Ol ähli durmuşyň çeşmesi bolmagy yglan edýärdi. Ýahýa 10:17–18-de, Ol öz goýunlary üçin öz janyny gurban etjekdigini we soňra ony yzyna aljakdygyny yglan etdi. Ol durmuş we ölüm üstündäki ygtyýarynyň Ata tarapyndan Oňa berlendigi barada gürledi. Ýahýa 14:19-da, Ol «Men ýaşaýandygyma görä, siz hem ýaşarsyňyz» diýip wada berdi. Ol bermekçi bolan halas ediş syýasy ýa-da sosial halas ediş däldi (köp ýewreýleriň gözleýän zady), eýsem günä we ölüme gulçulykdan ebedilikde azatlyk durmuşyna hakyky halas edişdi. Bu ebedi durmuşdyr, Durmuş bolan Ol bize berdi, Ol doga edende: «Siz Oňa ähli tene ygtyýar berdiňiz, Ol Size berenleriň ählisine ebedi durmuş bersin. We bu ebedi durmuşdyr, olar Sizi, ýeke-täk hakyky Hudaýy, we Siziň iberen Isa Mesihi bilsinler» (Ýahýa 17:2-3). Bize durmuşa we hudaýhonluga degişli ähli zat berildi (2 Petrus 1:3). Ýahýa 14:22-e serediň, Ýahuda (Iskariot däl) sorady: «Reb, Siz özüňizi bize nädip görkezersiňiz, we dünýä däl?» Durmuş biziň içimizde häzir nädip görkezilýär? Reb Isa jogap berdi: «Eger kim Meni söýse, ol Meniň sözümi saklar; we Meniň Atam ony söýer, we Biz oňa geleris we öz öýümizi onuň bilen ederis.» Soňra Ol Mukaddes Ruhyň Şahsyýeti we işi barada ýene gürleýär. Hudaýyň Ruhunyň içimizde ýaşaýan güýji arkaly, bu durmuş bize we hatda biziň arkaly görkezilýär! Biz Hudaýyň sözüne eýerip, ony gündelik durmuşymyzda ýaşap, Mukaddes Ruh bizi güýçlendirýär, berkidýär we Mesihe laýyk edýär! Men bu Durmuş barada başga bir zady belläp, gutarmak isleýärin. 27-nji aýata serediň: «Parahatçylygy size goýýaryn, Meniň parahatçylygymy size berýärin; dünýä berşi ýaly däl, Men size berýärin. Ýüregiňiz biynjalyk bolmasyn, ne-de gorkmasyn.»
Indi, Ýahýa 15:9-11-e serediň: «Ata Meni söýşi ýaly, Men hem sizi söýdüm; Meniň söýgimde galyň. Eger siz Meniň tabşyryklarymy saklasaňyz, siz Meniň söýgimde galarsyňyz, edil Meniň Atamyň tabşyryklaryny saklap, Onuň söýgüsinde galşym ýaly. Men bu zatlary size aýtdym, Meniň şatlygym siziň içinde galsyn, we siziň şatlygyňyz doly bolsun.»
«Men Durmuşdyryn» diýýän Ol, «Meniň parahatçylygymy size berýärin» we «Meniň şatlygym siziň içinde galsyn» diýýär. Bu biziň Mesihde bar bolan durmuşymyzdyr.
Reb Isanyň bu üç möhüm bellenişini Ýahuda 11-de tapylan üç Köne Testament adamlary bilen deňeşdirip bolýandygyny aýtdylar;
«Sebäbi olar Kaýynyň ýoluna gitdiler, Balaamyň ýalňyşlygynda açgözlük bilen peýda üçin ylgadylar, we Korahyň pitnesinde heläk boldular.» Mesih Ýol hökmünde Kaýynyň ýoly bilen deňeşdirilýär, imansyz din; bu imanyň ýerine tendir. Mesih hakykat hökmünde Balaamyň ýalňyşlygy bilen deňeşdirilýär, bu öz sowgatlaryny we gullugyny satmaga synanyşmakdyr; bu dini erbetlikdir. Mesih Durmuş hökmünde Korahyň pitnesi bilen deňeşdirilýär, bu Hudaýyň adamyňa açyk pitne bolupdy. Biz Kaýynyň Hudaýyň Halas ediş ýoluna garşy pitne edendigini, Balaamyň Hudaýyň Aýratynlyk hakykatyna garşy pitne edendigini, we Korahyň Hudaýyň Gulluk durmuşyna garşy pitne edendigini aýdyp bileris. Bu zatlar häzir hem bar, we biz olardan goranmalydyrys.
Rebbimiz Isa «Men ýol, hakykat we durmuşdyryn. Hiç kim Meniň arkaly bolmasa, Ata gelmez» diýende, Ol halas edişi, Ata bilen gatnaşygy, hakykatdan lezzet almagy we şatlyk we parahatçylyk bilen doly hakyky durmuşy diňe Onuň içinde we Onuň arkaly tapyp bolýandygyny aýdýardy.
