Imanly Aýal – Ýokebed

Imanly aýal – Ýokebet

Ýokebet Mukaddes Kitapda ady iki gezek agzalýan aýal. Ol Lewi maşgalasyndan Amramyň aýalydy. Olar Merýemiň, Harunyň we Musanyň ene-atasy bolupdyr. Sanlar 26:59 (NKJV) bu jikme-jikligi berýär: “Amramyň aýalynyň ady Lewiniň gyzy Ýokebetdi, ol Müsürde Lewiden doglupdy; we Amrama Haruny, Musany we olaryň uýasy Merýemi dogurdy” (Çykyş 6:20 seret). Bu aýatda Merýem iň soňunda agzalýar, ýöne ol iň ulusy bolmaly, çünki ol Musa bäbekkä, gamyş gämide derýada bolanda, oňa gözegçilik edipdir.

Ýokebet Çykyş 2-niň birinji böleginiň esasy gahrymanydy, ony biz biraz soňrak serederis. Imanly adam Mukaddes Kitapda köp agzalmasa-da, aýdylan zatlar uly ähmiýete eýe bolup biler we Halasgärimiz we Rebimiz üçin wepaly ýaşamaga çalyşýarkak, özümizi ruhlandyrmak üçin gymmatly bolup biler.

Bu imanly aýal iň kyn ýagdaýlarda ýaşapdyr. Ysraýyl milleti Müsürdäki Goşen şäherinde ýaşaýardy. Olar bir wagtlar azat halk bolup, Müsüriň halasgäri Ýusup sebäpli ýurda çagyrylypdy (Gelip çykyş 47 okaň). Ýöne indi olar guldy. Häzirki Faraon öz ýurdunda takmynan 400 ýyl bäri ýaşaýan we müsürlilerden has köp bolan bu daşary ýurt halkyndan gorkýardy. Olar gülläp ösüpdi; ysraýyllar çadyrlaryny taşlap, jaýlar gurupdy. Olaryň mallary köpdi we irki ýyllarda olar Faraonyň maldarçylyk müdirleri bolupdy.

Faraon çaresiz adama öwrülip, bu halky gulluk arkaly dolandyrmaga çalyşýardy, olary öz uly gurluşyk taslamalarynda tölegsiz işçiler edipdi. Ol bu agyr fiziki işiň olary öldürip, sanyny azaldar diýip umyt edipdir. Garaşylanyň tersine, ysraýyllar sany boýunça köpelmegini dowam etdirdi. Faraon has çaresiz bolup, genosidiň bir görnüşini güýçlendirdi, erkek çagalaryň doglanda öldürilmegini talap etdi. Çykyş 1 muny jikme-jik beýan edýär we Hudaýyň nähili gatyşandygyny, Faraondan gorkmakdan has köp Hudaýa hormat goýan wepaly ebejeler arkaly Öz halkyny gorandygyny görkezýär. Durmuşyň gymmatlygyny gymmat saýyp, biz Hudaýyň görkezmelerine we hökümdarlaryň we hökümetleriň hudaýsyz kanunlaryna däl-de, gulak asýarys. Bu ýagdaýda Ýokebet wepaly adamlaryň arasyndady.

Bu ýagdaý ysraýyl ene-atalary üçin diri kabus bolmaly. Ol günlerde skanirleme ýokdy, şonuň üçin çaganyň jynsy bäbek dogulýança bilinmeýärdi. Eger gyz bolsa, onda bäbek howpsuzdy. Eger çaga oglan bolsa, onda ölüm hökümi onuň üstünde asylgy durýardy. Näçe çaganyň ölendigi, eger ölen bolsa, bize aýdylmaýar, ýöne bize Musa we imanyň hereketde ony nähili gorandygy barada aýdylýar, çünki Hudaý ony Öz halkynyň lideri we halasgäri hökmünde ulanmak isläpdir.

Ýokebetiň imany

Ýokebetiň imanynyň jikme-jikligine girmänkä, Gremiler 11-e seredeliň. Bu bapda imanyň gahrymanlary hökmünde görülýän käbir adamlar sanalýar. 23-nji aýatda şeýle diýilýär: “Iman bilen Musa doglanda, ene-atasy ony üç aý gizledi, çünki olar onuň owadan çaga bolandygyny gördüler; we olar patyşanyň buýrugyndan gorkmadylar.” Bu aýatdan dört zady aýratyn belläliň.

“Olar gördüler.” Biz iki ene-atanyň hem iman bilen hasaba alnandygyny görýäris. Hristian öýi üçin esasy zat, iki ene-atanyň hem imanly bolmagydyr. Bu ýaş hristian erkekler we aýallar üçin bir habar: nika hyzmatdaşy üçin başlangyç nokat, adamyň hristian bolmagy we hristian imany barada birmeňzeş ynamlara eýe bolmagydyr. Bu, nika içinde hristian şaýatlygynyň ikisinden hem birmeňzeş bolmagy üçin zerurdyr. Biz bu aýatdan Amramyň we Ýokebetiň şeýle ýaşandygyny we birmeňzeş hereket etmäge taýýardygyny bilýäris.
“Olar onuň owadan çaga bolandygyny gördüler.” Täze King Jeýms Wersiýasyndaky “owadan” sözi beýleki käbir wersiýalarda “adaty däl çaga,” “adatdan daşary çaga,” “seýrek gözellikli,” “dogry çaga” we “gowy çaga” diýlip terjime edilýär. Bu üýtgeşmelerden biz ene-atalaryň gaty aýratyn çaga görendigi barada güýçli täsir alýarys. Indi men bilýärin, ähli ene-atalar öz çagalaryny gaty aýratyn görýärler, ýöne men Hudaýyň Öz mukaddes ýazgysynda Musanyň biraz has aýratyn bolandygyny aýdýandygyna ynanýaryn. Näme üçin? Çünki Hudaý, geljegi bilip, onda Öz halkyny Müsürden çykarjak adamy gördi. Men Hudaýyň bu täsiri Amramyň we Ýokebetiň ýüreklerine salandygyna ynanýaryn.
“Olar gorkmadylar.” Bu gaty ýönekeý sözlem we ol Faraonyň genosid buýrugynyň kontekstinde agzalýar. Olar eger tapylsalar, çaganyň öljekdigini we ähtimal özleriniň jezalandyryljakdygyny bilýärdiler. Olaryňky, zalym hökümdaryň hudaýsyz buýrugyna garşy çykmak üçin ýeterlik güýçli ynamly iman bolupdy.
“Üç aý gizlendi.” Bu hereketdäki iman. Olar çagada gören zatlaryny we gorkmazlyklaryny herekete geçirmelidiler. Çaga ilkinji üç aý gizlendi. Olar ony öň gapynyň ýanyndaky ýa-da bagdaky bäbek arabasyna salmadylar! Ýok, ol gizlin saklandy we bu ýönekeý zat däl, çünki çaga irki günlerde köplenç iýmit, pampers çalşyrmak, üns ýa-da gujaklamak üçin aglaýar. Bular adaty zatlar, şonuň üçin ony gizlin saklamak we goňşulary ýa-da häkimiýetleri duýdurmazlyk stresli bolardy. Bu gijelerine hasam iki esse stresli bolardy, çünki sesler has aýdyň eşidilýär we dymşykda ulalýan ýaly bolýar. Bu stresiň köp bölegi Ýokebetiň üstüne düşerdi, çünki biz Amramyň Faraonyň taslamalarynyň birinde gul bolup işleýändigini çaklaýarys.

Ýokebetiň Musa üçin aladasy

Çykyş 2:1-10 okaň. “Lewi öýünden bir adam gidip, Lewiniň gyzyny aýal edip aldy. Şeýlelik bilen aýal göwreli bolup, bir ogul dogurdy. We ol onuň owadan çaga bolandygyny görende, ony üç aý gizledi. Ýöne ony indi gizläp bilmänsoň, ol oňa gamyşdan bir gämi aldy, ony asfalt we gara ýag bilen ýaglady, çagany içine saldy we ony derýanyň kenaryndaky gamyşlaryň arasynda goýdy. We onuň uýasy oňa näme ediljekdigini bilmek üçin uzakdan durdy. Soňra Faraonyň gyzy derýada ýuwunmaga geldi. We onuň hyzmatkär gyzlary derýanyň kenarynda ýöräp barýardylar; we ol gamyşlaryň arasynda gämini görende, hyzmatkär gyzyny ony almaga iberdi. We ol ony açanda, çagany gördi, we ine, bäbek aglady. Şeýlelik bilen ol oňa rehim etdi we diýdi: ‘Bu ýewreý çagalarynyň biri.’ Soňra onuň uýasy Faraonyň gyzyna diýdi, ‘Men gidip, siziň üçin bir emzikçi çagyraýynmy ýewreý aýallaryndan, ol çagany siziň üçin emzirsin?’ We Faraonyň gyzy oňa diýdi: ‘Git.’ Şeýlelik bilen gyz gidip, çaganyň ejesini çagyrdy. Soňra Faraonyň gyzy oňa diýdi: ‘Bu çagany alyp git we ony meniň üçin emzir, we men saňa aýlygyňy bererin.’ Şeýlelik bilen aýal çagany aldy we ony emzirdi. We çaga ulaldy, we ol ony Faraonyň gyzyna getirdi, we ol onuň ogly boldy. Şeýlelik bilen ol oňa Musa adyny berdi we diýdi: ‘Çünki men ony suwdan çykardym.’”

Göz öňünde tutulmaly birnäçe ýönekeý, ýöne möhüm nokatlar bar. Gremiler 11:23-den tapawutlylykda, bu ýerde Çykyşda üns Ýokebetiň üstünde: “Ol onuň owadan çaga bolandygyny görende.” Ene hereketdäki imanyň mysaly boldy. Enäniň çagasy bilen güýçli baglanyşygy bolmagy adaty zat. Dokuz aýlap çaga göwrede ösüp, ýeke, ýöne çylşyrymly öýjükden bäbegiň ajaýyp we täsin şahsyýetine öwrüldi. DNK-nyň çylşyrymly gurluşyna girmän, Zebur 139:14-de mezmurçy Hudaýa şeýle diýdi: “Men Saňa şükür ederin, çünki men gorkunç we täsin ýaradylan; Seniň işleriň ajaýypdyr.” “Täsin” diýlip terjime edilen söz “aýratyn,” “tapawutly” we “aýry” diýmegi aňladýar. Bu başga hiç bir jandara aýdylmaýar. Bu ýerde Hudaý mezmurçy arkaly adamlaryň beýleki ýaradylan zatlardan düýbünden tapawutlydygyny we ewolýusiýanyň Hudaýyň ýaradylyşynda ýeriniň ýokdugyny, käbirleri näme diýse-de, sessiz aýtdy.

Üç aýdan soň Ýokebet çaganyň indi gizlenip bilinmejekdigini bildi. Ýokebet çagasyny taşladymy? Ýok! Bu ýerde ýene-de hereketdäki iman bar we bize imanyň talap edýän seresaply taýýarlyklary barada has köp zat berilýär. Siz sorap bilersiňiz: “Imany we ynsan hereketlerini nähili birleşdirip bilersiňiz? Olar biri-birini ýok etmeýärmi?” Hristian imany jogapkärçiliksiz däl. Eger iman bilen edip biljek zatlarymyz bar bolsa, onda Hudaý olary etmegimizi garaşýar.

Şeýlelik bilen Ýokebet nähili taýýarlyklar etdi? Ilki bilen, Ýokebet gamyşdan ýasalan sebet aldy we soňra ony suw geçirmeýän etdi. Başgaça aýdylanda, ol ýüzmek üçin ýasaldy. Soňra çaga içine salyndy, şübhesiz, ýyly saklamak we rahat bolmak üçin berk dolandyryldy we derýanyň gyrasyndaky gamyşlaryň arasynda goýuldy. Ahyrsoňy, Ýokebet gämä gözegçilik etmek üçin biriniň bardygyny üpjün etdi, şonuň üçin Merýem gysga aralykdan seredip durdy. Häzirki wagtda Ýokebet elinden gelenini etdi; indiki ädimler Hudaýyň elindedi.

Hemen soň Faraonyň gyzy we onuň hyzmatkär aýallary ýuwunmak üçin derýa geldi. Bu, derýanyň erkekleriň uzakda durmaly ýeridigini aňladýar. Faraonyň esgerleriniň garaşylmadyk ýagdaýda gelmeginden gorky ýokdy. Ýewreý erkeklerine-de bu ýerde rugsat berilmezdi. Şeýlelik bilen bizde diňe aýallar üçin niýetlenen derýa zolagy bar we ähtimal diňe Faraonyň öýünden bolanlar. Ýokebet çagany derýanyň bu böleginde gizlemek üçin akylly saýlapdy.

Hudaýyň maksatlarynda gämi tapyldy we ýüzýän sebetiň gapagy aýrylanda, çaga aglady. Faraonyň gyzynyň ýüregi gowşady; ol onuň ýewreý çagasy bolandygyny bilýärdi, ýöne ol ilkinji nobatda ýaş çagady. Rehimdarlyk bilen hereket edip, onuň umumy reaksiýasy indiki ädim üçin ýeterlikdi.

Merýem, bu patyşalyk köpçüligine has ýakynlaşýan bolmaly, Faraonyň gyzynyň “Bu ýewreý çagalarynyň biri” diýen rehimdarlygyny eşitdi. Musanyň uýasy gürledi we sorag berdi: “Men gidip, siziň üçin bir emzikçi çagyraýynmy ýewreý aýallaryndan, ol çagany siziň üçin emzirsin?” Biz Hudaýyň akyldarlygyny Merýemiň sözlerinde görüp bilýäris, ol karary Faraonyň gyzyna goýmak üçin soraýar! Bu dogry pursatdy we ol indi derrew baglanan çaga nähili seretmelidigi baradaky meseläni çözdi. “Hudaý syrly ýollar bilen hereket edýär, Öz gudratlaryny ýerine ýetirmek üçin” (William Cowper, 1731–1800).

Ýokebetiň hereketdäki imany häzirki wagtda öz islegini amala aşyrdy: çagasynyň howpsuzlygy. Munuň goşmaça peýdasy, Musanyň kimdigini bilmegi üçin esas döredip, ony irki döwürlerinde emzirmek we terbiýelemek mümkinçiligidir. Mundan başga-da, Ýokebet öz çagasynyň emzikçisi bolmak üçin töleg aldy!

Ahyrsoňy Ýokebet Musany Faraonyň öýüne, gyzynyň ony öz ogly hökmünde terbiýelemegi üçin bermeli boldy. Bu Ýokebetiň gatnaşygynyň soňy boldumy? Hudaýyň Sözi ähli göni aragatnaşygyň ýitendigini aňladýar we biz Ýokebet barada başga hiç zat eşitmeýäris. Ýöne, başga bir manyda, onuň hudaýly täsiri köp ýyllar dowam etdi.

Ýokebetiň mirasy – Musa kimdigini bilýärdi

Şol irki ýyllarda, Ýokebet ogluny emzirip we terbiýeläp ýörkä, näme edýärdi? Çykyş 2:11-den bir zat aýdyň bolýar, onda şeýle diýilýär: “Şol günlerde, Musa ulalanda, ol doganlarynyň ýanyna çykdy we olaryň ýüklerine seretdi. We ol bir müsürliniň bir ýewreýi urýandygyny gördi, öz doganlaryndan birini.” Bu aýatda bize aýdylýar, Faraonyň öýünde patyşalyk maşgalasynyň ogly hökmünde terbiýelenen bolsa-da, Musa öz hakyky halkynyň kimdigini gaty gowy bilýärdi. Bu aýatda iki gezek “öz doganlary” diýen gysga sözlem bar. Musa ene-atasyny başga hiç haçan görmedik bolmagy mümkin, ýöne ol doganyny we uýasyny görerdi. Ol müsürli däldigini bilýärdi. Ol ýewreýdigini bilýärdi. Bu Ýokebetiň Musa galdyran dowamly mirasynyň bir bölegidi.

Ene-atalar hökmünde, çagalarymyzyň durmuşynyň ilkinji aýlarynda we ýyllarynda olara näme berýäris? Olar heniz gürläp ýa-da özleri okap bilmänkäler, olara Mukaddes Ýazgylary okaýarysmy? Çagalarymyza aýdym aýdýarysmy? Koloseliler 3:16-da şeýle diýilýär: “Mesih sözi ähli akyldarlyk bilen siziň içinde baý bolsun, biri-biriňize mezmurlar, hymnalar we ruhy aýdymlar bilen öwredip we maslahat berip, ýürekleriňizde Reb üçin merhemet bilen aýdym aýdyň.” Bu diňe ybadathana hyzmatlary üçin däl. Aýdym aýtmak öý üçinem. Jon Nýutonyň Mukaddes Ýazgylardaky hakykatlary ýatda saklamak üçin köp ýönekeý hymnalar ýazandygy aýdylýar. Şeýlelik bilen, ol öz imanly doganlaryna aýdym aýtmakdan lezzet alýarkalar Hudaýyň Sözüni öwrenmäge kömek etdi. Şol pikir Süleýmanyň Tymsallary 22:6-da başgaça beýan edilýär, onda biz okaýarys: “Çagany gitmeli ýolunda terbiýele, we ol garry bolanda ondan aýrylmaz.” Hristian ene-atalar hökmünde biz hemmämiz çagalarymyzyň ebedi bereketleri üçin hristian imanyny bütin ýürekden kabul etmegini isleýäris. Şonuň üçin möhüm hristian ene-atalyk etmäge başlamak üçin hiç haçan gaty ir däl.

Stepan, Resullaryň Işleri 7-de, Musanyň durmuşy barada gaty giňişleýin hasabat berdi, ony size okamagyny maslahat berýärin. Musa 120 ýyl ýaşady. Bu bapdan biz onuň durmuşynyň 40 ýyllyk üç döwre bölünendigini öwrenýäris. 40 ýyl ol Faraonyň öýünde boldy, ikinji 40 ýyl ol Sina çölüniň töwereginde ýaşady, öýlendi we işledi (30-njy aýat). Üçünji 40 ýyl bolsa ol ysraýyllary Müsürden Wada edilen ýere alyp gitdi.

Hudaýyň akyldarlygynda, Musa köp sanly adamlaryň praktiki lideri bolmak üçin iň gowy bilim we tälim aldy: “Musa müsürlileriň ähli akyldarlygynda bilimli bolup, sözlerde we işlerde güýçlüdi” (Resullaryň Işleri 7:22). Ýöne onuň 40 ýaşyndaky howlukmaç hereketi, ol bir müsürlini öldürende, Hudaýyň işlemeýän ýoly däl. Başgalara garşy zorluk hristian saýlawy däl. Munuň sebäpli, Musa ahyrsoňy başga 40 ýyl gizlinlikde ýaşamak üçin gaçdy. Musa dünýäniň käbir ýollaryny, mysal üçin zorlugy, ýatdan çykarmaly boldy. Biz onuň hiç kim bolmaga öwrenýändigini aýdyp bileris.

Ol 80 ýaşyna ýetýänçä Hudaý gatyşmady we ony Özüniň oňa taýýarlan işine çagyrmady. Müsüriň endikleri peýdaly bolardy. Ol hiç kim bolup ýörkä öwrenen zatlary hem peýdaly bolardy. Musa maşgala durmuşy we aýalyna we çagalaryna seretmek we olary üpjün etmek jogapkärçiligi barada öwrenipdi. Çopanlyk käriniň oňa özleri üçin şeýle zatlary edip bilmeýänlere seretmek, iýmitlendirmek we goramak üçin zerur endikleri berdi. Bular Musanyň Müsürde öwrenen endikleri ýaly, hatda ondan hem möhüm.

Ýokebet ogluny derýadaky suw geçirmeýän sebete salanda, onuň iman hereketiniň Hudaýyň ellerinde Musany Hudaýyň Öz halky Ysraýyl üçin isleýän we zerur bolan lideri etmäge jogapkär boljakdygyny kim pikir ederdi!

Netije

Eger Ýokebetiň imany bolmadyk bolsa, Musa Hudaý üçin peýdaly adam bolmazdy. Ýokebetiň imany hemmämiz üçin ruhlandyryjydyr. Biz öz ybadathanymyzda ýa-da jemgyýetimizde uly rol oýnamazlygymyz mümkin. Aslynda, başgalar bizi az pikir edýän bolmagy mümkin. Ýöne bu möhüm däl. Hudaý üçin möhüm bolan zat, biziň imanymyz we ony nähili ýaşaýandygymyzdyr. Munuň ähmiýetini bilmek biziň üçin zerurdyr. Wepaly bolmak bizi Hudaýyň ellerinde peýdaly gural edýär we bu dogry bolanda, Onuň gudratlary ýerine ýetirilip bilner.

Men öň William Cowperiň bir hymnyndan iki setir sitat getirdim. Men ony doly sitat getirip tamamlamak isleýärin.

Hudaý syrly ýollar bilen hereket edýär, Öz gudratlaryny ýerine ýetirmek üçin; Ol Öz aýak yzlaryny deňizde ekýär, We tupan üstünde atlanýar.

Çuňlukdaky çuňňur känlerde Hiç haçan ýitmeýän ussatlygyň, Ol Öz ýagty dizaýnlaryny hazynalaýar, We Öz hökümdarlyk islegini ýerine ýetirýär.

Eý gorkak mukaddesler, täze batyrlyk alyň; Siziň gaty gorkýan bulutlaryňyz Rehimdarlyk bilen doly we ýagjakdyr Siziň başyňyza bereketler bolup. Rebi gowşak duýgy bilen höküm etmäň, Ýöne Onuň merhemetine ynanýň; Gaşyny çykan ylahy ykbalyň arkasynda Ol ýylgyrýan ýüzi gizleýär.