Ýunus: Aşak, Içine, Tarap we Garşy Gitmek
Aşak gitmek
«Rebbiň sözi Amittaýyň ogly Ýunusa gelip, şeýle diýdi: «Tur, Niniwe, şol uly şähere git we oňa garşy gygyr; çünki olaryň erbetligi Meniň öňüme geldi» (Ýunus 1:1-2 NKJV). «Rebbiň sözi» Ýunus kitabynyň üç ýerinde (1:1, 3:1,3) duş gelýär. Üç sany Mukaddes Ýazgylarda ylahy dolulygy aňladýar. «Rebbiň sözi ebedi galýar» (1 Petrus 1:25), we ony kabul edip, oňa boýun bolmaly.
Ýunus Rebbiň sözüne ýat däldi. Ol Hudaýyň «guly» we «pygamberi» (2 Patyşalar 14:25) bolupdy. Reb Ýunusa Öz sözüni berdi – uly jogapkärçilikler bilen uly hormat. Ýunusyň kakasynyň ady Amittaý «Hudaýyň hakykaty» ýa-da «Meniň wepalylygym» diýmegi aňladýar we Hudaýyň bize hakykaty berendigini ýatladýar. Isa Atasyna doga edende, «Siziň sözüňiz hakykatdyr» (Ýahýa 17:17) diýip yglan etdi. Biz hakykaty kabul etmeli we oňa wepaly bolmaly. Ýahýa şeýle ýazdy: «Çagalarymyň hakykatda ýöreýändigini eşitmekden uly şatlygym ýokdur» (3 Ýahýa 4).
Ýunus pygambere turup, Assiriýanyň paýtagty Niniwe gitmek tabşyryldy. Ol ululygy we erbetligi bilen uly şäherdi. Şol wagtky ýaly, Hudaý şahsyýetleriň, şäherleriň we ýurtlaryň günälerini hasaba alýardy. Bu halkyň erbetligi şeýle bir uludy welin, Hudaý olaryň üstüne höküm getirmekçi bolýardy. Emma muny etmezden ozal, Ol Ýunusy şähere «garşy gygyrmaga» (1:2) iberdi.
Boýun egmän, «Ýunus Tarşişe gaçmak üçin turdy» (3-nji aýat). Niniwe gündogara tarapdy; Ýunus günbatara gitdi, Rebbiň huzuryndan mümkin boldugyça uzak gaçdy. Onuň huzuryny ýigrenýän hiç kim üçin şatlyk ýokdur. Dawut şeýle ýazdy: «Siziň huzuryňyzda şatlygyň dolulygy bardyr» (Zebur 16:11). Ýunus aşaklygyna gidýän ýolda bolsa-da, Hudaýyň gözünden gaçyp bilmedi, çünki Ol hemme zady görýär we bilýär (Ýewreýler 4:13; Zebur 139:7-12 serediň).
Ýunus öz ýoluna gitdi, ýöne Isa başgaça boldy. Atasy tarapyndan iberilen Ol şeýle diýdi: «Men Öz islegimi däl-de, Meni ibereniň islegini ýerine ýetirmek üçin gökden indim» (Ýahýa 6:38) we «Ine, men Siziň islegiňizi ýerine ýetirmek üçin geldim, eý Hudaý» (Ýewreýler 10:9). Getsemanide, haç öňünde durka, Isa şeýle doga etdi: «Ata, eger Siziň islegiňiz bolsa, bu käse Menden aýrylsyn; ýöne Meniň islegim däl-de, Siziňki bolsun» (Luka 22:42).
Öz islegi bilen ýöräp, Ýunus «ýol kireýini töledi» (Ýunus 1:3). Rebbiň huzuryndan gaçmak bize gymmat düşer. Iň uly ýitgi Mesih bilen gatnaşyk bolar, ýöne biz imandaşlar bilen gatnaşygy hem ýitireris. Gaçyp barýarka gämide Ýunus hakyky gatnaşykdan lezzet almady. Biz ony ýalňyz tapýarys, Pawlusyň ýazan ýaly: «Dogrulygyň kanunsyzlyk bilen nähili gatnaşygy bar? We ýagtylygyň garaňkylyk bilen nähili gatnaşygy bar?» (2 Korinfliler 6:14).
«Reb deňze uly ýel iberdi, we deňizde güýçli tupan turdy, şeýle-de gämi ýykylmakçy boldy» (Ýunus 1:4). Ýunus 1-de dört sany uly zat – «uly şäher,» «uly ýel,» «uly tupan» we «uly balyk» (2,4,12,17-nji aýatlar) duş gelýär. Reb Ýunusy şol uly şähere iberdi, ýöne pygamber boýun egmedi. Emma Rebbiň iberen uly ýeli boýun egdi we uly tupan turuzdy. Uly balyk hem Rebbiň buýrugyna boýun egdi.
Ýunus 1-de beýan edilen deňiz biziň häzirki dünýämiziň suratydyr. Hudaýsyz, Çopansyz adamlar parahatçylyksyz, o ýana-bu ýana zyňylýarlar (Matta 9:36; Işaýa 57:20-21). Şonuň ýaly-da, «deňizçiler gorkdular; we her kim öz hudaýyna gygyrdy» (Ýunus 1:5). Her bir adamyň başga hudaýy bar ýaly! Olar hakyky we diri Hudaýy tanamaýardylar, diňe Ol olaryň ýagdaýlaryny üýtgedip biljekdi, çünki ýel we deňiz Oňa boýun egýär. Gahar-gazap we bulaşyklyk dünýäsinde, Reb Isa iman edýän adam «Hudaýyň parahatçylygyndan» lezzet alyp biler, çünki ol «Rebbimiz Isa Mesih arkaly Hudaý bilen parahatçylyga» eýedir (Filipililer 4:7; Rimliler 5:1).
Ýunus öz daş-töweregine gaty parhsyzdy – Ol Rebbiň sözüne boýun egmezligi sebäpli «çuňňur ukuda ýatyrdy» (Ýunus 1:5). Häzirki wagtda köp imanlylar Ýunus ýaly uklap ýatyrlar we elbetde ölüme meňzeýärler. Iman etmeýänler ölüdürler (Efesliler 2:1), ýöne biz imanlylar Reb Isa has köp meňzemelidiris. Pawlus şeýle ýazdy: «Eý uklap ýatanlar, oýanyň, ölülerden turuň, we Mesih size ýagtylyk berer» (5:14).
«Kapitan [Ýunusyň] ýanyna gelip, oňa şeýle diýdi: «Näme diýmek isleýärsiň, uklap ýatan? Tur, Hudaýyňa doga et; belki-de Hudaýyň bize sereder, şeýle-de biz heläk bolmarys» (Ýunus 1:6, 1 Patyşalar 18:26,29 serediň). Biziň Hudaýymyz dogany eşidýär we oňa jogap berýär. Ol şeýle diýdi: «Maňa doga et, we men saňa jogap bererin, we saňa uly we güýçli zatlary görkezerin, sen olary bilmeýärsiň» (Ýeremiýa 33:3). Biziň Hudaýymyz şeýle bir uludyr welin, Ol şeýle diýdi: «Olar doga etmezden ozal, men jogap bererin; we olar henizem gürleýärkäler, men eşiderin» (Işaýa 65:24). Gynansak-da, biz Ýunusyň heniz doga edýändigini görmeýäris, çünki ol Hudaý bilen gatnaşykdan hakykatdan-da daşlaşypdy.
Deňizçiler öz janyny halas etmek isläp, şeýle diýdiler: «Geliň, bije atalyň, şeýle-de bu kynçylygyň kimiň sebäpli bize gelendigini bilip bileris. Şeýlelikde, olar bije atdylar, we bije Ýunusa düşdi» (Ýunus 1:7). Şübhesiz, Hudaýyň hökümdarlygy bije Onuň guly Ýunusa düşmegine sebäp boldy, soňra deňizçiler oňa bäş sany sorag berdiler (8-nji aýat):
«Bu kynçylyk kimiň sebäpli bize geldi?» Ýunus günäkärdi.
- «Siziň käriniz näme?» Ýunus, Rebbiň guly we pygamberi, indi şeýle diýdi: «Men Rebden gorkýaryn» (9-njy aýat). Reb Isa biziň Ol gelýänçä Onuň bilen meşgul bolmagymyzy isleýär (Luka 10:38-42 serediň). Siziň käriniz näme?
- «Siz nireden gelýärsiňiz?» Biz hemmämiz ilkinji adam Adamdan gelýäris, we onuň boýun egmezligi bilen biz günäkär boldyk (Rimliler 5:12). Ikinji Adam, Reb Isa üçin Hudaýa şükür ediň, çünki Onuň boýun egmezligi bilen «köp adam dogry bolar» (19-njy aýat)! Ýunus şeýle diýdi: «Men ýewreý» (Ýunus 1:9).
- «Siziň ýurduňyz näme?» Eziz mesihçi dostum, siz häzir ýaşaýan ýurduňyzdan has gowy ýurduň bardygyny bilýärsiňizmi? Ol «gökdäki ýurt» (Ýewreýler 11:16). «Biziň raýatlygymyz gökde, şol ýerden biz Halasgäri, Reb Isa Mesihi sabyrsyzlyk bilen garaşýarys» (Filipililer 3:20).
- «Siz haýsy halkdan?» Biz «Onuň öz aýratyn halky,» «Hudaý tarapyndan saýlanan we gymmatly» (1 Petrus 2:9,4). Ýunus öz ýewreý geçmişine salgylandy (Ýunus 1:9). Ýunusyň ýewreý bolmagy bilen gaty buýsanýan ýaly görünýär. Bu barada Mukaddes Ýazgylar mugallymy Harry A. Ironside şeýle diýdi: «Onuň ähli özbaşdaklygynyň we ýoldan çykmasynyň düýp sebäbi buýsanç we bigotlykdy. Ol Hudaýyň sabyrlydygyny we rehimdarlykdan lezzet alýandygyny bilýärdi. Şonuň üçin Ýunus öz abraýyndan gorkýardy.»
- Soňra başga soraglar boldy, şol sanda «Näme üçin muny etdiňiz?» (10-njy aýat). Rebbiň huzuryndan gaçmak üçin hiç hili gowy sebäp bolup bilmez. Başgalar Ony terk edenlerinde, Reb «Isa On iki şägirdine şeýle diýdi: «Siz hem gitmek isleýärsiňizmi?» Emma Simon Petrus Oňa jogap berdi: «Reb, biz kime gideris? Siziň ebedi ýaşaýyş sözleriňiz bar. Biz hem Siziň Mesih, diri Hudaýyň Oglydygyňyza iman etdik we bildik» (Ýahýa 6:67-69).
Ýunus üçin başga bir sorag bardy: «Deňziň bize köşeşmegi üçin size näme etmeli?» (Ýunus 1:11). Deňizçiler Ýunusyň olaryň ýagdaýynyň sebäbi bolandygyna ynanýardylar. Bir adamyň boýun egmezliginiň näçe adama täsir edýändigi gynançly. Ýunus deňizçilere şeýle diýdi: «Meni alyň we deňze zyňyň; şonda deňiz size köşeşer. Çünki men bilýärin, bu uly tupan meniň sebäbimdendir» (Ýunus 1:12). Men ynanýaryn, ol ýol kireýini tölände Tarşişde düşjekdigini pikir edipdi, ýerine näme boljakdygyny bilmeýärdi. «Tarşiş» «ol garyplyga sebäp bolar» diýmegi aňladýar, we Ýunus garyplaşdy. Hakykatdan-da, biz öz ýolumyzy saýlanymyzda, ol ruhy garyplyga eltýär.
Ýunus Rebbiň huzuryndan gaçýardy, ýöne Reb Ýunusdan gaçmady! Reb Ýunusyň ýüregini gözlär we ony Özüne yzyna getirer, pygamberi üçin bu agyryly bolsa-da. Rebden azaşan ýerde diňe bulaşyklyk bardyr. Muňa garşylykda, şägirtler Rebbiň sözüne boýun bolup we Onuň huzurynda uly köşeşmäni başdan geçirdiler (Markus 4:35-39, 6:45-51).
Deňizçiler Ýunusy gämiden zyňmagyň ýerine, «gury ýere gaýtmak üçin güýçli kürek çekdiler, ýöne başarmadylar, çünki deňiz olara garşy has-da tupanly bolmagyny dowam etdirdi» (Ýunus 1:13). Olar Ýunusyň tabşyran zadyny etmek islemeýärdiler, ýöne öz tagallalary bilen Rebbiň garşysyna kürek çekýärdiler. Ýakyn howpda, «olar Rebbe gygyryp, şeýle diýdiler: «Eý Reb, haýyş edýäris, bu adamyň jany üçin bizi heläk etme, we bizi bigünä gan bilen aýyplama; çünki Siz, eý Reb, Öz islegiňiz boýunça etdiňiz» (14-nji aýat). Bu Ýunus kitabynyň ilkinji doga agzalmasydyr. Gynansak-da, Ýunus henizem Hudaý bilen gatnaşykdan daşlaşypdy we bu wagt doga bilen gyzyklanmaýardy.
Aýdyň, bu pursatda doga eden deňizçiler Reb barada bir zat bilýärdiler. Ýunus olara deňzi we gury ýeri ýaradan Rebdigini aýdypdy. Olar muny we Onuň güýjüni ykrar etdiler, «şeýlelikde olar Ýunusy alyp, deňze zyňdylar, we deňiz öz gazabyndan köşeşdi» (15-nji aýat). Bu uly gudratdy! Hawa, ýel we deňiz olary ýaradana boýun bolmaly. Hakykatdan-da, biziň Hudaýymyz uludyr (Müsürden Çykyş 15:11; Zebur 107:25-29 serediň).
Gazaply deňziň indi köşeşendigini görüp, deňizçiler «Rebden gaty gorkdular, we Rebbe gurban berdiler we kasam etdiler» (16-njy aýat). Olaryň eden zadyny biz Rebbe goýmaly, çünki diňe Ol ony gymmatlandyryp biler. Bir zat anyk: olar öz hudaýlarynyň «deňzi we gury ýeri ýaradan gökdäki Hudaý Reb» (9-njy aýat) bilen deňeşdirilip bilinmejekdigini bildiler.
«Reb Ýunusy ýuwutmak üçin uly balyk taýýarlapdy. We Ýunus balygyň garnynda üç gün we üç gije boldy» (17-nji aýat).
Içine girmek
Ýunus Rebbiň huzuryndan gaçmaga synanyşmazdan ozal, nirede gitmelidigini saýlap bilýärdi. Uly balygyň garnynda bolanyndan soň, ol hiç hili syýahat ugruny kesgitläp bilmedi. Ol ýerde Ýunus doly Hudaýyň rehimdarlygyna galdy we Hudaýyň oňa sapak bermek isleýän ýerindedi.
Gämide kapitan Ýunusa «Hudaýyňa doga et» diýipdi, ýöne Ýunusyň ilkinji gezek doga edýändigini biz «balygyň garnyndan» (6-njy aýat, 2:1) tapýarys. Kämil Adam, Reb Isa, haçda bolanda şeýle doga etdi: «Ata, olary bagyşla, çünki olar näme edýändiklerini bilmeýärler» (Luka 23:34). Biz nirede bolsak-da, Atamyz biziň dogalarymyzy eşitmek we Öz islegi boýunça jogap bermek üçin taýýardyr.
Ýunus şeýle diýdi: «Siz meni çuňluga, deňizleriň ýüregine zyňdyňyz, we suwlar meni gurşap aldy; Siziň ähli tolkunlaryňyz we suw akymlaryňyz meniň üstümden geçdi» (Ýunus 2:3). Reb Isanyň başdan geçirenleri şeýledi, çünki Zebur 42:7-niň pygamberligi şeýle diýýär: «Siziň ähli tolkunlaryňyz we suw akymlaryňyz Meniň üstümden geçdi.» Ýunusyň balykdaky adaty başdan geçirenleri göni Reb Isa salgylanýar. Ol Özü şeýle diýdi: «Çünki Ýunus uly balygyň garnynda üç gün we üç gije bolan ýaly, Ynsan Ogly hem ýeriň ýüreginde üç gün we üç gije bolar … Ýunusdan ulurak biri şu ýerde» (Matta 12:40–41).
Haçda bolanda Hudaýyň ähli tolkunlary we suw akymlary Reb Isanyň üstünden geçdi, we iman bilen biz Onuň doga edýändigini eşidýäris: «Meni halas et, eý Hudaý! Çünki suwlar Meniň boýnuma çenli geldi. Men çuň palçyga batýaryn, ýerde durmak ýok; men çuň suwlara girdim, ýerde suwlar Meni gurşap alýar» (Zebur 69:1-2). Haýsymyz Reb Isanyň üç sagat garaňkylykda mukaddes Hudaýdan çeken azaplaryny ölçäp bileris? Şeýle azaplar bize düşüniksizdir.
Ýunus uly balygyň garnynda doga edende, şeýle diýdi: «Men Siziň gözüňizden zyňyldym; ýöne men ýene-de Siziň mukaddes ybadathananyza serederin» (Ýunus 2:4). Ýunus, Rebbiň huzuryndan gaçyp, öz Hudaýy bilen gatnaşykda däldigini, aralygy ykrar etdi.
Ýunus dowam etdi: «Suwlar meni gurşap aldy, hatda meniň janymy hem; çuňluk meni gurşap aldy; otlar meniň kellesimi gurşap aldy» (5-nji aýat). Zeburçy şeýle ýazdy: «Siziň gazabyňyz meniň üstümde agyr ýatyr, we Siz meni ähli tolkunlaryňyz bilen azap etdiňiz … Siziň gazaply gazabyňyz meniň üstümden geçdi» (Zebur 88:7,16). Reb Isa üçin, Onuň kellesiniň üstünde tikenli täç bardy (Matta 27:29). «Men daglaryň düýbüne indim; ýer öz gapylary bilen meni ebedi ýapdy; ýöne Siz meniň janymy çukurdan çykardyňyz, eý Reb, meniň Hudaýym» (Ýunus 2:6). «Siz meni iň aşaky çukura, garaňkylyga, çuňluklara goýduňyz» (Zebur 88:6). Ýunus, boýun egmezligi sebäpli, uly balygyň garnyna girmekden başga çäresi ýokdy. Reb Isa, kämil boýun egijilik bilen, söýgi bilen günäkärler üçin ölüme gitdi.
Şol ýerde, balygyň garnynda, Ýunus üçin zatlar üýtgedi. Hudaý onuň ruhunda işledi, we Ýunus doga, öwgü we şükür bilen «Rebbi ýatlady» (Ýunus 2:7). Ol şeýle diýdi: «Men Size şükür sesi bilen gurban bererin; men kasam eden zadymy töleýärin. Halas bolmak Rebden» (9-njy aýat). Uly balygyň garnynda bolsa-da, Ýunusyň jany halas edildi, we şonuň üçin ol Hudaýa gurban hökmünde şükür etdi. Biz hem «Hudaýa öwgü gurbanlygyny, ýagny Onuň adyna şükür edip, dodaklarymyzyň miwesini hemişe hödürlemelidiris» (Ýewreýler 13:15; Zebur 116:16-17 serediň). Ýunus öz ruhunda şol nokada ýetende, «Reb balyga gürledi, we ol Ýunusy gury ýere gaçyrdy» (Ýunus 2:10).
«Halas bolmak Rebden» (9-njy aýat, Resullar 4:12; Matta 1:21; 2 Korinfliler 6:2 serediň). Bu ajaýyp hakykat! Siz iman bilen bu uly halas bolmagy kabul etdiňizmi, ol hemmelere mugt berilýär? Eger siz Onuň halas bolmagyny ret etseňiz, Hudaýyň gazabyndan gaçyp bilmersiňiz.
Tarap gitmek
«Rebbiň sözi Ýunusa ikinji gezek gelip, şeýle diýdi: «Tur, Niniwe, şol uly şähere git we oňa Meniň saňa aýdýan habarymy wagyz et» (3:1-2). Hudaý dikeldiş Hudaýydyr (Zebur 23:3, Barlyk 35:9). Ol Ýunusy dikeltdi, ol indi Onuň sözüne boýun bolmaga we Niniwe gitmäge taýýardy. Reb Isa şeýle diýdi: «Eger siz Meniň size tabşyran ähli zadymy etseňiz, siz Meniň dostlarymsyňyz» (Ýahýa 15:14).
Reb Ýunusy Öz habary bilen iberdi. Pygamber habary üýtgetmäge ygtyýarly däldi; ol Rebbiň habary bolmalydy (Ezekiýel 3:4; Ýeremiýa 1:7 serediň). Rebden habar almak uly hormatdyr, we ony wepalylyk bilen ýetirmek iň möhümidir.
Ýunus turup, Rebbiň sözüne laýyklykda dogry şähere, dogry ýurda gitdi. «Niniwe gaty uly şäherdi, üç günlük ýol uzynlygyndady. We Ýunus ilkinji gün ýöräp şähere girmäge başlady. Soňra ol gygyryp şeýle diýdi: «Ýene kyrk gün, we Niniwe ýykylar!» (Ýunus 3:3-4). Rehimdarlyk bilen, Hudaý Niniwelilere toba etmek üçin 40 gün berdi. Ol hökümden lezzet almaýar; bu Onuň geň işi, «Onuň adaty bolmadyk hereketi» (Işaýa 28:21). Petrus şeýle diýdi: «Reb … bize garşy sabyrlydyr, hiç kimiň heläk bolmagyny islemeýär, ýöne hemmeleriň toba gelmegini isleýär … Rebbimiziň sabyrlylygy halas bolmakdyr» (2 Petrus 3:9,15).
Ýunus diňe bir günlük ýol gitdi. Näme üçin ol dowam etmedi? Zerurlyk ýokdy. Hudaýyň işi şäheriň bir ujunda başlady we tizden beýleki ujuna ýaýrady. «Niniwe halky Hudaýa ynanýardy, oraza yglan etdiler, we iň ulusyndan iň kiçisine çenli çuwal geýdiler» (Ýunus 3:5). Olar «Hudaýa ynanýardylar» we toba etdiler. Toba iman yzyna düşýän ruhdaky ylahy hereketdir. Iman Hudaýa ynanmakdyr – Onuň sözüni kabul etmekdir. Başgaça aýdylanda, iman ruhuň ylahy şaýatlygy kabul etmegidir (Ýahýa 3:33). Isa şeýle diýdi: «Meniň sözümi eşidýän we Meni iberene ynanýan ebedi ýaşaýşa eýedir, we höküme gelmez, ýöne ölümden ýaşaýşa geçdi» (Ýahýa 5:24). Niniwe halky toba etdi; siz etdiňizmi?
«Hudaý olaryň üstüne getirmekçi bolan betbagtçylygyndan ýüz öwürdi, we ony etmedi» (Ýunus 3:10). Erbetligi Rebbiň öňüne gelen bu uly şäher üýtgedi (7-8-nji aýatlar). Rebbiň sözüni eşidip, olar öz erbet ýollaryndan we zorluklaryndan ýüz öwürdiler. Aslynda, Hudaý şäheri içindäki adamlary üýtgetmek bilen üýtgetdi. «Eger … halk … özlerini peseltseler, we doga etseler we Meniň ýüzümi gözleseler, we öz erbet ýollaryndan ýüz öwürseler, şonda men gökden eşiderin, we olaryň günäsini bagyşlaryn we olaryň ýerini sagaldaryn» (2 Taryhlar 7:14).
Biz häzirki dünýämize seredende, zorluk we erbetlik artýar. Adamlar öz-özüni dolandyryp bilmeýärler we zalymdyrlar. Gospeli wagyz edýänler üçin doga edeliň, ol «halas bolmak üçin Hudaýyň güýji» (Rimliler 1:16).
Garşy gitmek
Gynansak-da, Ýunus 4-de biz pygamberiň ýene-de Hudaýyň islegine garşy gidýändigini görýäris. Niniwe halky toba etdi. Olar Hudaýa Onuň guly Ýunusyň wagyz etmegi arkaly ynanýardylar. Bu uly şatlyk we şükür sebäbi bolmalydy, ýöne Ýunus üçin beýle däldi. Ol Hudaýyň şäheri hökümden saklandygyna gaharlydy (1-nji aýat).
Bölümde on gezek biz Ýunusyň şahsy at çalyşmalaryny – «men,» «meni» we «meniň» – ulanýandygyny görýäris. Ýunusyň gaharynyň köki öz-özüdi. Ol Hudaýyň rehimdarlygy, merhemeti we söýgüsi bilen däl-de, öz-özü bilen meşguldy. Onuň gullukçylary hökmünde biz hemmämiz gulluk edýänimiziň «rehimdar we merhemetli … gahar etmäge haýal we söýgüde bol» (2-nji aýat) diýip boýun almalydyrys. Munuň biziň Hudaýymyzdygyny bilmek nähili ajaýyp. Gynansak-da, Ýunus Onuň barada bilýän zatlaryndan lezzet almaýardy, şonuň üçin ol Rebden öz janyny almagyny sorady (3-nji aýat).
Ironside şeýle ýazdy: «Biziň azymyz öz söýgülerimizde öz-özüniň nähili güýçli ýer tutýandygyny, öz şahsy mertebämize degýän bir zat ýüze çykýança bilýäris. Şonda biz haýsy ruhdan gelendigimizi görkezýäris. Bizde Ýunusyň häsiýetinden özümize boýun almak isleýänimizden has köp zat bar. Ýöne ýalňyşlygy boýun almak ondan halas bolmagyň ilkinji ädimlerinden biridir.» Ýunus şeýle diýdi: «Meniň üçin ýaşamakdan ölmek has gowudyr» (3-nji aýat), ýöne Pawlus şeýle diýdi: «Çünki meniň üçin ýaşamak Mesihdir, we ölmek gazançdyr» (Filipililer 1:21). Resulyň maksady bardy we Mesih öňündedi (3:7-9 serediň).
Biz Rebbiň Ýunusa gaharly bolandygyny okamaýarys. Gaýtam, Ol diňe şeýle sorady: «Siziň gaharly bolmagyňyz dogrumy?» (Ýunus 4:4). Ýunus soraga jogap bermedi, ýöne ynanýarys, ol onuň ýüregine täsir etdi, «çünki Hudaýyň sözi diri we güýçli, we islendik iki gyraky gylyçdan ýiti, hatda ruhuň we ruhuň, bogunlaryň we ýilikleriň bölünmegine çenli deşýär, we ýüregiň pikirlerini we niýetlerini saýgarýar» (Ýewreýler 4:12).
«Ýunus şäherden çykyp, şäheriň gündogar tarapynda oturdy. Ol ýerde özüne sığınak ýasady we şäheriň näme boljakdygyny görýänçä kölegede oturdy» (Ýunus 4:5). Çykyp, ol Hudaýyň islegine garşy gidýärdi. Ol «özüne sığınak ýasady»; Ýunusa muny etmegi tabşyrylmady. Onuň eden zady oňa betbagtçylyk getirdi. Ten işleri, olaryň biri «özbaşdak maksatlar» (Galatýalylar 5:20), biziň durmuşymyzda elbetde betbagtçylyk döreder. Ýene-de, Ýunus Hudaýyň häzirki pikirlerinde hereket etmeýärdi.
Reb Ýunusyň özüne ýasan zadynyň oňa diňe kynçylyk getirendigini gördi. Rehimdarlyk bilen, Ol Öz guly üçin has gowy bir zat – ösümlik – taýýarlady, Ýunus oňa gaty begendi. Ýöne Reb Ýunus üçin öwrenmeli sapaklary bardy: «Emma ertesi gün irden Hudaý gurçuk taýýarlady, we ol ösümlige şeýle bir zyýan ýetirdi welin, ol gurady» (Ýunus 4:7). Näme üçin Hudaý ösümligi şeýle çalt aýyrdy? Aýdylýar, Ýunus oňa begendi, ýöne biz onuň üçin Rebbe şükür edendigini okamaýarys. Hudaý Öz çagalaryndan Öz beren zatlary üçin şükür etmegini garaşýar (Efesliler 5:20). Ýunus örtügi adaty zat hasaplady, şonuň üçin Reb ony aýyrdy.
Rebbiň taýýarlan dördünji zady «güýçli gündogar ýeli» boldy; we gün Ýunusyň kellesine urdy, şeýle-de ol ysgynsyz boldy. Soňra ol özüne ölüm arzuw etdi, we şeýle diýdi: «Meniň üçin ýaşamakdan ölmek has gowudyr» (Ýunus 4:8). Bu Ýunusyň ölmek isleýändigini ikinji gezek aýdýan pursatydyr. Şonuň üçin Hudaý sorady: «Siziň ösümlik barada gaharly bolmagyňyz dogrumy?» We ol şeýle diýdi: «Meniň gaharly bolmagym, hatda ölüme çenli, dogrudyr» (9-njy aýat). Ýunus Hudaýa gaharlydy!
Muňa garşylykda, Eýýup öz gullukçylaryny, haýwanlaryny we çagalaryny ýitirensoň, «ýere ýykyldy we sežde etdi … «Reb berdi, we Reb aldy; Rebbiň ady mübärek bolsun.» Bularyň hemmesinde Eýýup günä etmedi we Hudaýy ýalňyşlykda aýyplamady» (Eýýup 1:20-22). Ýunus, henizem öz-özü bilen meşgul bolup, öz haky hasaplaýan zadyny goýbermäge heniz taýýar däldi.
Eziz mesihçi dostum, bu dünýäde, Reb Isany ret eden dünýäde, biziň hiç hili hukuklarymyz ýok. Ol bolsa, gökde we ýerde ähli hukuklara eýedir, Ol şeýle diýdi: «Maňa ähli ygtyýar berildi» (Matta 28:18). «Hudaý bu Isany, siziň haça çekenizi, hem Reb, hem Mesih etdi» (Resullar 2:36).
Häzirki wagtda biz dünýädäki atmosferanyň her tarapdan adam hukuklary üçin gykylyk bilen doludygyny bilýäris. Şol bir zadyň ykrar edýän Kilisede güýçli şöhlelendirilýändigini görmek nähili has geň galdyryjy! Bu Laodikiýada (Ylham 3:14) görüldi, bu at «halkyň hukuklary» diýmegi aňladýar. Şol kilisäniň häsiýeti häzirki wagtda adaty.
Ýunus kitaby Rebbiň Öz guly bilen iň soňky sözüni aýtmagy bilen gutarýar. «Emma Reb şeýle diýdi: «Siz zähmet çekmedik, ösdürmedik, bir gijede ösen we bir gijede heläk bolan ösümlige rehim etdiňiz. Men Niniwe, şol uly şähere rehim etmeli dälmi, onda sag elini we çep elini saýgaryp bilmeýän ýüz ýigrimi müňden gowrak adam – we köp mal bar?» (10-11-nji aýatlar). Ýunus şäherdäki 120,000 çaga ösümlikden has köp rehim etmeli bolmalydy. Biziň Hudaýymyz rehimdarlyk Hudaýydyr (Agylar 3:22-23). «Ol gam-gussa getirse-de, Öz rehimdarlygynyň köplügine görä rehimdarlyk görkezer, çünki Ol isleg bilen azap etmeýär, ne-de ynsan ogullaryny gam-gussa salýar» (32-33-nji aýatlar).
Ýunusyň dodaklary möhürlendi. Hakykat onuň ýüregine ýetipdi. Hudaýyň rehimdarlygy, merhemeti we söýgüsi onuň inatçy islegini döwdi. Ýunus Eýýubyň ýüzlerçe ýyl ozal ýeten nokadyna ýetipdi: «Ine, men hapa; Size näme jogap bereýin? Men elimi agzymyň üstüne goýýaryn. Bir gezek gürledim, ýöne jogap bermerin; hawa, iki gezek, ýöne men dowam etmerin» (Eýýup 40:4-5). Hudaý Öz rehimdarlygy bilen Öz gulyň ýüregini gözledi we ony dymdyryp, öz-özünden halas etdi. Bu Rebbiň huzuryndan lezzet almak isleýän ähli adamlaryň islegidir: «Meni gözle, eý Hudaý, we meniň ýüregimi bil; meni syna we meniň aladalarymy bil; we mende islendik erbet ýol barmy, gör, we meni ebedi ýola elt» (Zebur 139:23-24).
Mesihiň, Halasgärimiň aňy Günden güne mende ýaşasyn, Onuň söýgüsi we güýji bilen dolandyryp Ähli eden we aýdan zatlarymy.
Isanyň söýgüsi meni doldursyn, Suwlar deňzi dolduran ýaly; Ony beýgeldip, özümi peseldip, Bu ýeňişdir. —Kate Barklaý Uilkinson (1859–1928)





