ÝEŞUWA –
Kengan basyp almagyň serkerdesi
«Men Musa bilen bolşum ýaly, sen bilen hem bolaryn. Men seni terk etmerin ýa-da taşlamaryn.» — Ýeşuwa 1:5 ESV
Hudaý Musa jaýlap, onuň mirasdüşerini, Ýeşuwany, Ýehowanyň goşunynyň täze ikinji serkerdesi edip belledi. Ýeşuwa Ýerihonyň söweşinden öň Rebbiň goşunynyň Ylahy Serkerdesi bilen duşuşdy (Ýeşuwa 5:13-15). Ol bu gaharjaň milleti öz Wada edilen ýerlerini kesgitli basyp almaga ýolbaşçylyk etmelidi – ägirt uly wezipe!
Musa gaharynyň bir pursatynda Hudaýyň halkyny Wada edilen ýere alyp barmak hukugyny ýitirdi, ýöne onuň Ysraýylyň taryhyndaky roly entek hem ägirt uly işdi. Ýeşuwa başga bir Musa däldi. Başga bir Musa hiç haçan bolmazdy. Onuň ylhamlanan epitafyny okaň: «Şondan bäri ... Musa ýaly pygamber ýokdy, ony REB ýüzbe-ýüz tanaýardy, REB ony ... Müsüre, Faraona we ähli gullukçylaryna ... we Musanyň eden ähli güýçli güýji we ähli uly gorkunç işleri üçin iberen ähli alamatlary we gudratlary ýaly hiç kim ýokdy» (Kanun Taglymaty 34:10-12).
Täze ýolbaşçynyň yzyna düşmek
Ýöne Ýeşuwa Ysraýylyň taryhynyň indiki baby üçin Hudaýyň adamy bolupdy. Ol Musa bilen deňeşdirilmedi, eýsem öz tabynlygy we wezipesine wepalylygy bilen bahalandyryldy. Biz onuň üstünliklerinden, şowsuzlyklaryndan we Hudaýyň ýollaryndan öwrenip bileris.
Musa öz «irki» pensiýa çykandygyny bilip (Sanlar 20:10-13; 27:12-23), Rebbe mynasyp mirasdüşer bellemegi haýyş etdi. Elbetde, Hudaý eýýäm şol adamy saýlapdy we Musa ony 40 ýyllyk çöl syýahatynda hakykatda taýýarlapdy.
Indi Reb Ýeşuwany wezipä belledi we şeýle wada berdi: «Seniň ömrüňiň ähli günlerinde hiç kim seniň öňüňde durup bilmez ... sen bu halky atalaryna wada beren ýerimi miras almaga sebäp bolarsyň.» Bu wezipe üç gezek «güýçli we batyrgaý bol» diýen buýruk bilen berkidildi, sebäbi Reb hemişe onuň bilen bolardy; dört gezek Hudaýyň Sözüniň ählisini ünsli berjaý etmegiň gyssagly duýduryşy bilen; we üç gezek abadançylyk ýa-da üstünlik wadasy bilen (Ýeşuwa 1:5-9). Bular güýçli şertli kepilliklerdi.
Hudaý halka hem mähirli ruh berdi. Ýeşuwa olara ýere girmänkä görkezme berende, olar jogap berdiler: «Sen bize buýran ähli zady ederis, we sen bizi nirä iberseň, şol ýere gideris. Biz Musa ähli zatda tabyn bolşumyz ýaly, saňa hem tabyn bolarys. Diňe Reb Hudaýyň Musa bilen bolşy ýaly, sen bilen hem bolsun» (Ýeşuwa 1:16-17). Musa bu «gaty boýunly» halk bilen käbir pursatlary boldy (Çykyş 32:9; 33:3,5; 34:9), ýöne Hudaý olara bu täze başlangyç üçin hyzmatdaşlyk ruhuny berdi.
Reb Ýeşuwany we halky ilkinji nyşanalary bolan Ýerihonyň berkidilen şäheriniň içinden öňünden maglumat bilen taýýarlady. Rahab, imanly aýal bolup çykan bir jelep, Ýeşuwanyň içalyçylaryny gizledi we ynam bilen aýtdy: «Men Rebbiň size ýeri berendigini bilýärin ... siziň gorkuňyz biziň üstümize düşdi ... ýeriň ähli ýaşaýjylary siziň öňüňizde eräp gidýärler» (Ýeşuwa 2:9). Ysraýylyň üstünligine we şäheriniň heläkçiligine doly ynanan bu butparaz aýal özüni Hudaýyň merhemetine tabşyrdy. Ol ony halas etmäge höweslidi we hatda ony Öz wada edilen Mesih-Halasgäriniň nesil daragtyna goşdy (Matta 1:5). Ýeşuwa muny bilmese-de, biz Hudaýyň ähli taryhy we ähli ykbaly nähili dolandyrandygyna haýran galýarys. Şeýlelik bilen, içalyçylar Ýeşuwanyň ýanyna gaty gowy habar bilen gaýdyp geldiler.
Iordan derýasyny geçmek
Indiki ädim Ysraýylyň köpçüligini suw joşan Iordan derýasynyň üstünden geçirmekdi. Şeýle kynçylyklar Hudaý üçin ýagdaýlara gözegçilik edýändigini görkezmek üçin diňe mümkinçiliklerdi. Ýöne dogry tertip möhümdi. Ýehowanyň barlygynyň fiziki görnüşi bolan sandyk göterýän ruhanylar, sandykdan takmynan 1000 ýard yzda yzarlaýan halkdan öňe gitmelidiler. Şeýle hem, bize köplenç «Rebbe garaşmagy» ýatladýarlar (Zebur 27:14; Işaýa 64:4). Hudaý ýolbaşçylyk etmeli we biz diňe Onuň yzyna düşenimizde üstünlik gazanýarys.
Soňra, ruhanylaryň aýaklary derýanyň gyrasyndaky suwa batanda, «ýokardan gelýän suwlar durdy we bir depede galdy ... we deňize tarap akýanlar ... doly kesildi» (Ýeşuwa 3:16). Bu olara 40 ýyl öň Gyzyl deňzi geçişlerini ýatladýan gury geçişi berdi we Gudratly Hudaýyň entek hem olaryň bilen, entek hem olara ýolbaşçylyk edýändigine ynam berdi.
Indi Hudaýyň gudratly gatyşmagyny ýatlamak üçin ýene bir arakesme. Derýa ýene-de erkin akmaga goýberilmezden ozal, on iki taýpanyň wekillerine ruhanylaryň entek duran derýa düýbünden uly daşlary alyp, olary Ýerihonyň kenarynda «hemişelik» ýadygärlik hökmünde dikeltmek tabşyryldy, şeýlelik bilen «çagalaryňyz geljekde soranda, ‘Bu daşlar näme aňladýar?’» olara Iordanyň Rebbi we Onuň halkyny geçirmek üçin nähili durandygyny aýdyp bilerdiler (Ýeşuwa 4:6-18). Hudaýyň hemişe gudratly halas edişini ýatladýan wakalary bellemek we sežde etmek möhümdir.
We ýene bir ädim: Müsürden çykan ähli erkekler sünnet edilipdi, ýöne çölde doglanlar edilmändi (Ýeşuwa 5:4-5). Hudaý Ybraýyma sünneti Öz ähtiniň hemişelik nyşany hökmünde berdi, ol we onuň nesilleri bilen (Gelip Çykyş 17) olara Öz ýalňyşsyz wadasyny we ähli milletleriň arasynda Öz aýratyn halky hökmünde özleriniň kimdigini hemişe ýatlatmak üçin. Indi bu äht kimligi täzelenmelidi, täze nesle Hudaýa degişlidigini ýatlatmak üçin. Olar ýaly, biz hem öz hakyky kimligimizi aňsatlyk bilen unudýarys!
Sünnet edilenden soň Reb: «Bu gün Müsüriň ýazgaryşyny sizden aýyrdym» (Ýeşuwa 5:9) diýdi, ýere Gilgal – «aýyrmak» diýip at berdi. Müsürden çykan nesil pitne turzup, çölde öldi, Wada edilen ýeri hiç haçan görmedi. Müsürden azat doglan bu täze nesil Hudaýa we Onuň wadasyna ygrarlylykda täzeden başlamalydy. Olar diňe sünnet edilende Müsürden azat boldular. Bu ýerde Gilgalda, Ýerde, millet Pasga baýramyny täzeledi (Ýeşuwa 5:10-12), Hudaýyň hökümi Müsüriň ilkinji doglan ogullaryny uranda, ysraýyllar gany dökülen Pasga Guzusyny iýip, olary goran wagtyndaky gulçulykdan halas edilişlerini ýatlap (Çykyş 12:21-30). Bu Ysraýylyň özboluşly millet hökmünde dogulmagy we Halasgäri tarapyndan halas edilişiniň dabaraly ýatlamasydy. Indi olar taýýardy. Bu gün hristianlar hem bizi günä gulçulygyndan halas eden Isany ýatlamaga çagyrylýar. Diňe şeýlelik bilen biz bu dünýäde ruhy söweşlerde ýeňiş gazanmaga taýýar bolarys.
Ýeşuwany taýýarlamak üçin ýene bir möhüm jikme-jik: Ýerihonyň daşynda ol gylyçly syrly bir adam bilen duşuşdy. Gowy serkerde ýaly, Ýeşuwa sorady: «Sen biziň üçinmi, ýa-da duşmanlarymyz üçinmi?» Jogap: «Men Rebbiň goşunynyň serkerdesi. Indi men geldim» (Ýeşuwa 5:13-14). Başgaça aýdylanda, Hudaýyň serkerdesi ýolbaşçylyk etmese, ýeňiş bolup bilmezdi. Ýeşuwa sežde edip boýun egdi. Ol eşiden buýruk «Ýaraglaryňyzy alyň we ýöriş ediň» däl-de, «Aýakgaplaryňyzy çykaryň ... çünki duran ýeriňiz mukaddesdir» (Ýeşuwa 5:15). Ol Musa aýdylan şuňa meňzeş sözleri ýatlady (Çykyş 3:5) we häzir sežde edýäniniň kimdigini doly düşündi – Ýehowanyň Perişdesi (Isanyň bedenleşmezden öňki görnüşi). «Mukaddes» ýer kartadaky aýratyn bir ýer däl-de, Hudaý bilen ýüzbe-ýüz duşuşykdy! Onuň söweşi Rebbiňkidi, biziňki ýaly. Üstünlik diňe Onuň ýolbaşçylygynda we Onuň güýjünde mümkin.
Duşmanymyz bilen garşy duran wagtymyzda, Mukaddes Baş Serkerdämiziň ygtyýaryna boýun egmän we özümizi tabşyrman bir ädim hem öňe gitmäge mümkinçiligimiz ýok. Ol jogapkär. Biz tabyn bolanymyzda, üstünlik gazanýarys!
Ýerihony almak
Ýerihonyň söweşi rowaýatdyr, ýöne köpler ony mümkin dälligi sebäpli çynlakaý taryh hasaplamaýarlar. Ýöne taryhyň Hudaýy we älemiň Hökümdary mümkinçilik bilen çäklenmeýär. Taktiki taýdan, şäheriň daşyndan ýöriş etmek netijeli harby strategiýa ýaly görünmeýär. Ýöne bu harby taktika däl-de, Hudaýdan buýruklary almak we netijäni hiç haçan ýeňilmejek Birine goýmak barada. Şäher diwarlarynyň daşyndan bir hepdelik geň ýöriş Ýerihonyň raýatlaryna şübhesiz gülkünç göründi. Olar hatda öz harby ussatlyklaryna ynamlaryny dikeldip, biperwaý bolup bilerdiler. Ýedinji gün dymyk ýöriş şäheri ýedi gezek aýlandy, soňra Ysraýylyň goşunynyň gulak ýyrtyjy surnaý sesleri we gulak batyryjy söweş gykylygy bilen partlady – we Ýehowanyň ýumrugy şol diwarlary harabaçylyga öwürdi. Ysraýyllar diňe harabalyklaryň üstünden geçip, şäheri almaly boldular.
Ahandan öwrenmek
Ýerihony basyp almagyň gynançly bir belliklerinde Ahan synaga düşüp, oljadan altyn we gymmatly geýim aldy. Hudaýyň berk buýruklary şeýledi: Ýerihodaky ähli zat we her kim «ýok edilmeli» (Ýeşuwa 6:18-19), diňe kümüş, altyn we bürünç Rebbiň hazynasyna gitmelidi. Görşümiz ýaly, Hudaýyň görkezmeleri takyk ýerine ýetirilmeli. Ahanyň öz günäsini inkär etmegi we Ýeşuwa ony yzarlap ýörkä Hudaýdan gizlenmegi nähili gynançly (Ýeşuwa 7:10-26). Hudaý Ahanyň taýpasyny, tiresini, maşgalasyny we ahyrynda Ahanyň özüni kesgitläninde, näme üçin ol turup, günäsini boýun almady we toba etmedi? Belki, merhemet bolardy. Ýöne ol köpçüligiň öňünde paş edilýänçä dymdy. Indi toba etmäge ýer ýokdy, diňe günäsini boýun almak we hökümini ýerine ýetirmek bardy. Belli bir zat, Ahanyň ähli maşgalasy we ähli emlägi onuň bilen bilelikde höküm edildi – daşlandy, ýakyldy we daşlar toparynyň aşagynda jaýlandy.
Aýdan öwrenmek
Ikinji gynançly bellik şeýledi: Ýeşuwa we goşun, ýeňişden gelen tolgunma bilen, Rebbe garaşmak dersini unutdylar we buýruksyz derrew Aý atly kiçijik şäheri almaga gitdiler. Ýeşuwa içalyçylary iberdi (Ýerihonyň taktikasyny gaýtalap), olar Aýy ýeňmegiň aňsatdygyny aýtdylar; Ysraýylyň 600,000+ goşunynyň 3,000 adamy ony alyp bilerdi (Sanlar 26:51). Ýöne olar utanç bilen ýeňildi, 36 esgerini ýitirdi. Ýeşuwanyň ylahy Baş Serkerde bilen maslahatlaşandygy barada hiç hili agzalmady! Ýerihodaky «aňsat» ýeňişe bil baglap, ol öz adamlarynyň aşa ynamyna ynandy we möhüm ähmiýetli bellikleri sypdyrdy (Ýeşuwa 7:2-5). Aşa ynam öz-özüňe ynamdyr, we öz-özüňe ynam ölüm howpludyr.
Öň, Ýerihonyň adamlary Ysraýyl ýakynlaşanda «eräp gitdiler» (Ýeşuwa 2:9,11,24). Indi, «(Ysraýyl) halkynyň ýürekleri eräp, suw ýaly boldy» (Ýeşuwa 7:5). Rebbe garaşmak, söweşiň Onuňky we olaryňky däldigi baradaky dersler unudyldy, we ynamly ýeňiş ýaly görünýän zat, haýran galdyryjy, ýürek eretiji ýeňlişe öwrüldi.
Ruhdan düşen Ýeşuwa indi: «Eý, Reb Hudaý, näme üçin bu halky Iordanyň üstünden geçirdiň ... bizi ýok etmek üçin?» (Ýeşuwa 7:7) diýdi. Hudaý Ýeşuwa aglamagy bes etmegi aýtdy; «Ysraýyl günä etdi» – Hudaýyň buýrugyny bilkastdan bozmak (Ýeşuwa 7:10-12). Günä – tebigaty oňa gaty öwrenişenler tarapyndan aňsatlyk bilen ünsden düşürilýän – Hudaýyň ünsden düşürip bilmeýän bir ýalňyşlygydyr. Millet ýokuşdy we günä bilen iş salyşmaly boldy.
Elbetde, Ysraýylda köp günäkärler bardy, çünki hemmesi günäkärdi. Ýöne bu Ýerihony basyp almak bilen gönüden-göni baglanyşykly belli bir buýrugyň belli bir bozulmagydy, we asman Baş Serkerdesi gizlin we jezasyz galanda olaryň goşunlaryna ýolbaşçylyk edip bilmezdi. Bu Ysraýyl üçin we biziň üçin iň möhüm dersdir. Hatda bu «merhemet gününde» hem Hudaýyň mukaddesligi we standartlary üýtgewsizdir.
Günä bilen iş salyşylandan soň, millet ýene-de üstünlikli basyp almaga ýolbaşçylyk etmäge taýýardy. Olar Aýy Ýerihony basyp alanlary ýaly doly basyp aldylar. We Ýeşuwa Rebbi hormatlamak üçin gurbanlyk sypasyny gurup, Oňa ýakma gurbanlyklaryny we parahatçylyk gurbanlyklaryny hödürlemäge, Kanuny halka okap bermäge we köp ýyllar Ysraýylyň üstünlikli ýolbaşçysy hökmünde dowam etmäge ünsli boldy (Ýeşuwa 8-12). Ýeşuwa wepaly ýolbaşçydy we onuň arkaly Hudaý Öz halkyny 110 ýaşynda ölmezinden öň ýeriň uly bölegini basyp almaga ýolbaşçylyk etdi (Ýeşuwa 24:29).
Iki sorag
Ýeşuwanyň hekaýasy bizi iki soragy göz öňüne getirmäge çagyrýar: • Biz Ýeşuwanyň Kengan basyp almagyndan näme öwrendik? • Ol biziň ýaşaýyş durmuşymyzy nähili üýtgeder?
