Adamlara höküm sürmek üçin biri
Biz Abigaýyl hakda Dawut we Hudaýyň Öz halkyna höküm sürmegini islan adamy hakda pikirlenmän doly düşünip bilmeris. Şonuň üçin, Abigaýyla geçmezden ozal, Dawut we onuň ata-babalary, şeýle hem onuň uly Ogly hakda käbir taryhy maglumatlary göz öňüne getirmek üçin birnäçe pursat sarp edeliň.
Dawut Hudaýyň Öz halky üçin, Saul patyşanyň boýun egmezliginden we Hudaýyň Saul patyşany ret etmeginden soň, Öz ýüregine laýyk patyşa hökmünde saýlan adamydy (1 Şamuwel 13:14). Reb ýaş wagtyndan Dawuda göz dikipdi we ony synag we tälim döwrüniň uzyn döwri arkaly Öz mekdebinde öwretdi. Dogry wagt gelende, Dawut köpçülikleýin Hudaýyň saýlan patyşasy hökmünde ykrar edildi.
Has irki döwürlere seretsek, Dawudyň uly enesi boljak Rut, Moably aýaldy (Rut 4:10). Elimelegiň we Naomiň ogly Mahlon bilen durmuşa çykmagy arkaly ol Ysraýylyň Hudaýy hakda käbir zatlary öwrendi. Bu nähili boldy?
Naomiň adamsy Elimelek, ady “meniň Hudaýym Patyşa” diýmegi aňladýar, Ýahuda taýpasyndandy. Rebbiň olaryň ýurdunda rugsat beren agyr açlygy sebäpli, Elimelek we onuň aýaly Naomi, ady “meniň söýgülim” diýmegi aňladýar, şol wagt entek öýlenmedik iki ogly bilen Hudaýyň beren ýerini terk edip, Moab ýurdunda ýaşamagy karar etdiler (1:1). Açlyk olaryň aňynda paýhas we boýun egmek barada duýduryş jaňyny kakmaly bolardy (Süleýmanyň tymsallary 1:20-27; Kanun taglymaty 28; 1 Patyşalar 17 serediň), ýöne olar öz meýilnamalarynyň gowudygyny pikir etdiler, çünki ýagdaýlar gowulaşandan soň Ysraýyl ýurduna dolanmagy niýet edipdiler. Moabda wagtynda Elimelek öldi (Rut 1:3). Elimelegiň we Naomiň iki ogly Mahlon we Kiliýon Moably aýallara öýlendiler, ýöne soňra iki ogul hem öldi (4-5-nji aýatlar). Birden üç dul aýal bile boldy – biri Ýahuda taýpasyndan we ikisi Moab ýurdundan, Ysraýyla ýakyn garyndaş, ýöne gowy dost bolmadyk halk. Aslynda, Musa kanunyna görä, Ysraýyldan biri bilen Moabdan biriniň arasyndaky nika mümkinçilik hem däldi (Kanun taglymaty 23:3-6).
Naomi Rebbiň Öz halkyna baryp, olara ýene çörek berendigini eşidende, Ýahuda ýurduna dolanmak isledi (Rut 1:6-7). Onuň gelni Rut, berk durup
“seniň halkyň meniň halkym bolar, we seniň Hudaýyň meniň Hudaýym bolar” (16-njy aýat ESV), Naomi bilen gitdi. Gyzykly ýeri, Naomiň gelen we dolanan şäheri Betlehem bolup, “çörek öýi” diýmegi aňladýardy.
Betlehem näme üçin möhüm? Bu ýer Dawudyň soňra doguljak ýeridi (4:13-22; 1 Şamuwel 16:1-4, 17:12 serediň) we has soňra, Dawudyň uly Ogly, Isa Mesih (Matta 1–2; Luka 2). Pygamberliklere görä, Mesih Betlehemde dogulmalydy Ýewreýleriň Patyşasy hökmünde (Matta 2:1-6; Mika 5:2 serediň). Adatça, şa maşgalasynda çaga doglanda ol şazada bolup dogulýar we bir gün patyşa bolup biler. Emma Reb Isa doglanda Ol Hudaýyň saýlan Patyşasydy (Ýeremiýa 23:5) derrew, hatda Çaga wagtynda-da.
Gündogardan gelen akyldarlar Hudaý tarapyndan Ysraýyla getirildi, çünki olar “Ýewreýleriň Patyşasynyň” “ýyldyzyny” görüpdiler (Matta 2:2). Olaryň iman ynamy olary Iýerusalime uly aralykdan getirdi (1-nji aýat), we ýyldyz soňra Çaganyň bolan ýeriniň üstünde durana çenli olaryň öňünden gitdi (9-njy aýat).
Indiki okan zadymyza üns beriň,
“olar gaty uly şatlyk bilen begenipdiler. We öýe girip, Çagany enesi Merýem bilen gördüler, we ýere ýykylyp Oňa sežde etdiler. Soňra, hazynalaryny açyp, Oňa sowgatlar, altyn, buhur we mirra hödürlediler” (10-11-nji aýatlar). Bu gysgaça beýandaky her bir söz manyly we her biri hakda köp zat aýdyp bolar: açyp, olaryň, hazynalary, olar, hödürlediler, Oňa, sowgatlar, altyn, we, buhur, we, mirra.
Bu adamlar kimdiler? Olaryň täze doglan Patyşany sowgatlary bilen hormatlamak maksady bilen gaty uzak ýerden gelen bolmagy mümkin diýip çak edilýär. Bu adamlar geljekki müňýyllyk parahatçylyk döwründe uzak ýurtlaryň Iýerusalimde sežde etmek üçin wekilçilikler iberjekdiginiň öňünden görkezilişi ýa-da mysalydy, şonda Ysraýyl howpsuzlykda ýaşar (Zakarýa 14:11,16). Bu sežde Çadyr baýramynda ýa-da Tabernakllarda bolar (16-njy aýat). Hemmeler Goşunlaryň Rebine tabyn bolar, Oňa sežde edip jogap berer we Onuň gullugy üçin mukaddes ediler (20-21-nji aýatlar). Nähili gün bolar ol!
Hudaýyň halkynyň hökümdary bilen bolmak üçin biri
Indi Abigaýyla dolanalyň. Onuň ady “meniň atam güýçli” ýa-da “meniň atam şadyýan” diýmegi aňladýar. Biz onuň geçmişi hakda köp zat bilmeýäris, çünki bizde diňe 1 Şamuwel 25-däki habar bar, şonda Abigaýyl Dawut bilen onuň üçin gaty çylşyrymly döwürde duşuşdy.
Dawut Goliýaty ýeňenden soň (1 Şamuwel 17), biz Saul patyşanyň ogly Ýonatan – Saul patyşanyň mirasdüşeri bolmaly täçli şazada – Dawut bilen ýörite äht baglaşandygyny okaýarys. Dawut Goliýaty öldürmek bilen Ýonatanyň janyny halas edipdi. Wadasyna görä, Dawut Saul patyşanyň uly gyzyna öýlenmelidi, ýöne ol başga birine berildi. Netijede, Dawut onuň kiçi uýasyna öýlendi, ýöne Saul patyşa Dawudy yzarlap başlanda, ol gyz kakasy tarapyndan ondan alyndy. Birnäçe ýyllyk ýokary-aşaklyklarda, Saul patyşa Dawudy, öz giýewisini we iň gowy goşun serkerdesini, Dawudyň Saul patyşany birnäçe gezek halas edenligine garamazdan, gaýta-gaýta öldürmäge synanyşdy.
Ahyrynda Dawut we onuň adamlary Paran çölüne gaçdylar (1 Şamuwel 25:1). Ol ýerde olar Kalebden gelip çykan baý daýhan Nabalynyň gullukçylaryny goradylar. Olar Nabalynyň uly goýun sürüsine hem seretdiler. Birneme wagtdan soň Dawut öz gullukçylarynyň birnäçesini Nabalydan kömek soramak üçin iberdi. Dawut Nabalynyň goýunlaryny gyrkandygyny eşidipdi, bu adatça haýyş etmek üçin gowy wagt bolardy. Emma Nabal Dawudyň adamlaryny masgaralady we olary boş el bilen yzyna iberdi, Nabal bolsa patyşa ýaly toý etdi. Emma Dawut öç almak isledi!
Dawut we onuň 400 adamy, gylyçlary taýyn, Nabalynyň ýanyna barýarka, Nabalynyň aýaly Abigaýyl olary garşylady. Ol ýagdaý hakda Nabalynyň Dawut tarapyndan goralan ýaş adamlarynyň birinden habar alypdy. Abigaýyl çaltlyk bilen Dawuda, ony köp gezek “meniň agam” diýip atlandyryp, adamsyndan almaly zadyny getirdi. Bu wagtynda boldy, ýogsam Nabal bilen baglanyşykly ähli adamlar öldürilerdi we Dawut bigünä gany dökendigi üçin günäkär bolardy. Abigaýylyň paýhasly düşünjesi we çalt hereketi munuň bolmagynyň öňüni aldy. Öz gowy düşünjesi bilen Abigaýyl Dawudyň ýagdaýyny doly düşündi we ony hormatlady, adamsy bolsa ony kemsitdi. Reb Nabalyny on gün töweregi soňra höküm etdi, onuň janyny aldy.
Birneme wagtdan soň Dawut “gözellikli” (25:3) ýaş dul aýala öýlenmegi sorady. Biz onuň “howlugandygyny” (25:42) okaýarys. Onuň Dawuda bolan wepalylygy we söýgüsi nusgalykdy. Ol Saul patyşanyň höküm süren döwründe dogry düşünjä eýedi we Hudaýyň Öz halkyna höküm sürmek üçin başga birini göz öňünde tutandygyny düşündi. Ol Hudaýyň Dawudy saýlandygyny bilýärdi we ilkinji adamsy ony kemsiden bolsa-da, muny ykrar etmekden gorkmady.
Imany bilen we Dawuda bolan wepalylygynda, Abigaýyl yzarlanýan döwründe onuň bilen kyn günleri paýlaşmaga taýýardy. Biz Abigaýylyň mysalyna eýerip, Reb Isamyza şonuň ýaly wepaly bolalyň … Ol gelýänçä!2
Biz Dawudyň eýýäm aýaly bolan beýleki aýal, Ýizreelli Ahinoam hakda köp zat bilmeýäris, ýöne ol hem Saul patyşa ony yzarlan döwründe oňa wepaly boldy. Ahinoam hem, Abigaýyl hem biziň üçin Rebbe bolan wepalylygyň we söýginiň mysalydyr. Şeýlelik bilen, biz Reb Isamyza, Ol ýer ýüzündäki halky – ýewreýler – tarapyndan, şeýle hem köp hristianlar tarapyndan ret edilýän döwründe ýapyşalyň.
Saul Dawudy yzarlamagy dowam etdirdi, ýöne Reb ony gaýta-gaýta halas etdi. Bir gün bolsa, Dawut Saul patyşanyň ony tutjakdygyny pikir etdi (1 Şamuwel 27:1), şonuň üçin Dawut Filistlilere gitmegi we gaçybatalga tapmagy karar etdi, bilýärdi ki, Saul patyşa ol ýerde oňa zyýan berip bilmezdi (2-nji aýat).
Şol günlerde, Dawut we onuň adamlary başga bir milletiň adamlaryna çozup ýörkä, Amaleýler Dawudyň gaçybatalga tapan Ziklag şäherine çozdular. Olar ähli aýallary we çagalary (30:1-5), şol sanda Ahinoam bilen Abigaýyly hem alyp gitdiler. Kynçylykda Dawut Rebbden ýol-ýörelge we kömek sorady we aldy. Yzarlap barýarka, Amaleýli bir gullukçy tapyldy. Ol keselläpdi we hojaýyny tarapyndan taşlanypdy. Dawut gullukça mähir görkezdi we uly gudrat bilen we Hudaýyň Dawudyň aladasy bilen sagaldan bu ýaş adamyň kömegi bilen, Dawut ähli ýesirleri halas etmegi başardy. Reb olara gözegçilik edipdi. Haýran galdyryjy merhemet!
Saul patyşanyň ýagdaýy erbetleşmegi dowam etdirdi. Emma Hudaý Dawuda, Abigaýylyň täze adamsyna, dürli ýollar bilen kömek etdi, Dawut Onuň kömegini soranda. Filistliler bilen söweşe duçar bolan Saul patyşa, bir jadygöý bilen maslahatlaşdy we soňra söweşde öz janyna kast etdi. Iki adamyň arasynda nähili tapawut! Dawut ýaly, biz hem Rebbe ynanalyň. Kynçylygymyzda Oňa, we diňe Oňa, aglalyň.
SOŇKY BELGILER
- Bu ýörite “gaty” sözi – sphódra grek transliterasiýa edilen tekstde – Matta (2:10, 17:6,23, 18:31, 19:25, 26:22, 27:54) ýedi gezek duş gelýär.
- Men ähli okyjylary 1 Şamuwel 25-nji baby doly okamaga höweslendirýärin.
