Ýeremýa 35-däki Igdaliýadan we Rekabylardan Alnan Sapaklar

Köne Ähtdäki Wakalar

Köne Ähtde Hudaýyň adamlary hökmünde ykrar edilen, ýöne atlary agzalmaýan dört adam bar:

Eliýi ogullarynyň erbetligi üçin käýän adam (1 Şamuwel 2:27), Ýahudanyň patyşasy Ýeroboamy käýän adam (1 Patyşalar 13:1), Ahaby siriýalylary ýeňjekdigini aýdan adam, sebäbi olar Hudaýy masgaralapdyrlar (1 Patyşalar 20:28), we Patyşa Amaziýa Edom bilen söweşmek üçin Ysraýyldan hakyna tutma esgerleri tutmazlygy aýdan adam (2 Taryhlar 25:7).

Bu adamlaryň Mukaddes Ýazgylarda atsyz galmagy, Reb üçin işiň adamlaryň ykrar etmeginden has möhümdigini görkezýär. Pawlus munuň Rebe nähili hyzmat etmelidigimizi dolandyrmak üçin gowy prinsipdigini ykrar etdi: «Siz näme etseňiz-de, sözde ýa-da işde, ähli zady Reb Isa adyndan ediň, Hudaý Ata Oňa şükür ediň» (Koloseliler 3:17 NKJV). Gökdäki zatlara üns bermek ýerdäki gowy ýagdaýymyzy üpjün edýär.

Köne Ähtde Hudaýyň adamlary hökmünde anyk kesgitlenen başga sekiz adam bar:

Musa (Kanun taglymaty 33:1; Ýeşuwa 14:6),

Mesih dogulmazdan öň (Kazylar 13:6),
pygamber Şamuwel (1 Şamuwel 9:6),
Şemaýa (1 Patyşalar 12:22-23),
pygamber Ylýas (1 Patyşalar 17:18),
pygamber Elişa (2 Patyşalar 4:9),
Patyşa Dawut (2 Taryhlar 8:14), we
Igdaliýa (Ýeremýa 35:4).
Bu adamlaryň her biri öz mukaddes çagyryşlaryny ýerine ýetirmekde Rebe doly wepaly boldular, şonuň üçin olara Hudaýyň adamlary diýildi. Igdaliýa hem şeýledi, ol Nebukadnezar Iýerusalimiň ýykylmagyndan soň ähli gapyçylary we ýokary derejeli ybadathana işgärlerini jezalandyranda aradan çykandyr (Ýeremýa 52:24-27).

Ýeremýa 35-nji Sapagy

Ýeremýa 35-de Reb Igdaliýanyň şaýatlygyny we wepaly Rekabylaryň şaýatlygyny birleşdirip, Öz äht halkyna möhüm habar berdi, bu sapakdan biz hem peýdalanyp bilerdik. Ýoşiýanyň ogly Ýehoýakim patyşady, bu Ýeremýanyň bu bapda beren habaryny miladydan öňki 609-605-nji ýyllar aralygyna degişli edýär. Ýeremýa Rekabylara gitmegi we olardan özüni ybadathananyň gapdal otaglarynyň birine alyp gitmegi haýyş etmegi buýruldy (Ýeremýa 35:2). Bu otaglar ammar üçin, ýygnaklar geçirmek üçin we ruhanylar üçin ýaşaýyş jaýy hökmünde ulanylýardy (1 Patyşalar 6:5; 2 Taryhlar 31:11; Nehemýa 13:7-9). Ybraýym ýaly, göçme Rekabylar çadyrlarda ýaşaýardylar. Olar Kenitleriň nesilleri bolup (1 Taryhlar 2:54-55) we adatça Negev çölünde ýaşaýardylar (1 Şamuwel 15:6), ýöne Nebukadnezar miladydan öňki 598-nji ýylda sebiti gorkuzandan soň Iýerusalime göçmäge mejbur boldular.

Klandan esasy adamlar Ýeremýany ybadathana (Ýeremýa 35:3) we Igdaliýanyň ogly Hananyň ogullarynyň otagyna yzarladylar. Bu aýratyn otag abraýly ýerdi (4-nji aýat). Ol ybadathana işgärleriniň otagynyň ýanynda we ybadathananyň üç gapyçysyndan biri bolan Maaseýanyň otagynyň üstünde ýerleşýärdi. Ýewreýler bu otagy häzirki wagtda Ak Tamdaky Oval Ofis ýa-da Bukingem köşgündäki Döwlet Kwartiralary bilen baglanyşykly bolup biljek haýran galmak bilen görerdiler. Göçme çopanlaryň gowy geýnen we ýokary derejeli raýat işgärleriniň öňünde durmagynyň sosial gapma-garşylygy gaty açyk bolardy, ýöne bu Ýeremýanyň mysalynyň bir bölegi bolmalydy.

Ýeremýa Rekabylaryň öňüne çakyr gaplaryny we käseleri goýdy we olara içmegi aýtdy, ýöne olar ret etdiler (5-6-njy aýatlar). Näme üçin? Sebäbi olaryň atasy Ýonadab, Rekabyň ogly, asyrlar öň olara çakyr içmezligi, jaý gurmazlygy, meýdan ýa-da üzümçilik ekmezligi tabşyrypdy (6-10-njy aýatlar). Mukaddes Ýazgylar Ýonadabyň, Ysraýyldan Baal-ybadatyny aýyrmakda Ýehuwa kömek eden (2 Patyşalar 10:15-27), dindar adam bolandygyny görkezýär.

Rekabylar Ýahudanyň çagalary bilen sanalýardy: «Bular Hematyň, Rekabyň öýüniň atasynyň Kenitleridir» (1 Taryhlar 2:55). Rekabyň batyr ogly Ýehonadab arkaly olar aýratyn abraý gazandylar. Ýehonadab Ahabyň erbet öýüni ýykandan soň Patyşa Ýehu bilen duşuşmaga gidipdi. Patyşa Samariýa tarap barýarka, «ol [Ýehonadaby] salamlady we oňa diýdi: ‘Meniň ýüregim seniň ýüregiňe tarap dogrumy, meniňki ýaly?’ We Ýehonadab jogap berdi: ‘Dogry.’ Ýehu diýdi: ‘Eger dogry bolsa, maňa eliňi ber.’ Şeýlelik bilen ol oňa elini berdi, we ol ony özüniň arabasyna aldy. Soňra ol diýdi: ‘Meniň bilen gel, we Rebe bolan yhlasymy gör’» (2 Patyşalar 10:15-16). Harri Aýronsaýd Patyşa Ýehu bilen Ýehonadabyň arasyndaky dialogyň bize näme açyp berýändigini düşündirýär:

Ýehu Ýehonadaby Ýehowanyň ybadatyna bagyşlanan we butparazlygy ýigrenýän adam hökmünde gowy tanaýandygy inkär edilmez. Atasy Rekabyň dindarlygy ogluna berlen atda, manysy «Ýehowa erkin berdi» diýen atda aňladylýar. Yhlasly, ýöne zalym patyşa bilen bilelikde, Ýehonadab Samariýanyň ybadathanasynda Baal ybadatçylary bilen Ýehowanyň hyzmatkärleriniň garyşmandygyny görmek üçin gözleg geçirmegi buýurýar, Ýehunyň buýrugy bilen olaryň gyrgynçylygyndan öň. Ol Ýeremýa 35-e çenli ýene agzalmaýar.

Rekab Ýehonadaba Rebi gorkmagy we häkimiýete hormat goýmagy öwredipdi, we bu miras olaryň klandasy nesilden-nesle geçipdi. Şeýlelik bilen, eger Ýeremýa Rekabylaryň çakyr içmejekdigini bilýän bolsa, olaryň öňüne ony goýmagynyň maksady nämedi? Bu, Ýahudanyň ýaşaýjylaryndan tapawutlylykda, Rekabylaryň Hudaýyň belän häkimiýetine hormat goýandyklary üçin Rebi begendirendigini görkezmek üçindi (Ýeremýa 35:13-14). Hudaý Öz häkimiýeti bilen dogry gatnaşykda bolanlara hormat goýýar, Öz dürli ýerdäki häkimiýet gurluşlary arkaly Oňa boýun egmegi öwredýär. Rekabylar öz atasy Ýonadabyň görkezmelerine boýun bolupdylar, şonuň üçin Hudaý olara bereket bermegi wada berdi. Ýeremýanyň Ýonadabyň çakyr içmegi we jaýlarda ýaşamagy gadagan etmeginiň dogrudygyny tassyklamaýandygyna üns beriň. Gaýtam, ol Ýonadabyň nesillerini onuň buýrugyna boýun egendikleri üçin öwýärdi.

Hudaý Rekabylaryň durmuşa bolan göçme garaýşyndan hem hoşaldy. Rekabylar Hudaý tarapyndan ýazgarylan dünýäde maýa goýmady ýa-da ýerleşmedi. Gaýtam, olar ondan diňe geçip barýan ýaly ýaşadylar. Bu Hudaýyň halky üçin gowy mysaldyr. Rekabylar hakyky ýewreýlerdi, ýagny «geçip barýan» halkdy, we Hudaý olardan hoşaldy. Olaryň şaýatlygyna esaslanyp, olara «Hudaýyň klany» diýip at berlip bilnerdi. Olaryň wepalylyk şaýatlygy Ýahudanyň wepasyzlygy bilen güýçli garşylyk döretdi we bu bapda agzalmagynyň sebäbi şol bolmagy ähtimal. Gyzykly ýeri, ähli ybadathana otaglaryndan Ýeremýa Rekabylary Hananyň ogullarynyň otagyna alyp gitdi. Hudaýyň adamy Igdaliýanyň agtyklary we wepaly Rekabylar Hudaýyň öýünde Onuň pitneçi halkyna bilelikdäki habary düzmek üçin mukaddeslik bilen birleşdirildi.

Yzygiderli Şaýatlyk

Onda Igdaliýany Hudaýyň adamy eden näme? Birinjiden, ol ybadathanada Rebe wepaly hyzmat edipdi. Ikinjiden, ol dindar miras galdyrdy: Igdaliýanyň agtyklary Reb üçin dowam edýärdiler – olar, atalary ýaly, ybadathanada işleýärdiler (Ýeremýa 35:4). Igdaliýanyň mysaly Eliý we Şamuweliň öz çagalarynyň erbet bolmagy bilen güýçli garşylyk döredýär – şeýle bir derejede, Eliýiň ogullary Hudaý tarapyndan öldürildi we Şamuweliň ogullary ysraýyllar tarapyndan ret edildi. Igdaliýa Hudaýyň adamy hökmünde tanalýardy, we onuň agtyklarynyň hereketleri bu hakykaty tassyklaýardy.

Rekabylaryň Hudaýyň öýüniň iň abraýly otaglarynyň birinde bolmagy Ýahudanyň boýun egmezligine görkezmeleýin käýinç berdi. Rekabylardan tapawutlylykda, ýewreýler Hudaýyň pygamberlerine gulak asmazdylar; olar öz erbet ýollaryndan dönmezler ýa-da butparazlyklaryndan toba etmezler (Ýeremýa 35:15-17). Daşyndan seredeniňde, ýewreýler gowy görünýärdiler, ýöne olar ýürekden pitneçilerdi we netijede Hudaýyň hökümine mynasypdylar. Rekabylar bolsa öz atasy Ýonadabyň ähli tabşyryklaryna boýun bolupdylar. Olar şeýle edenleri üçin Hudaý olara hormat goýdy we bereket berdi. Olara bu wada berildi: «Rekabyň ogly Ýonadabyň öňümde durmaga adamy ýetmez» (Ýeremýa 35:19). Bu diňe Rekabylaryň Babil basybalyşyndan halas boljakdygyny aňlatman, eýsem Rekabyň nesillerinden käbirleriniň Rebe hyzmat etjekdigini we Onuň bilen gatnaşykda boljakdygyny hem aňladýardy.

Igdaliýa we Rekabylar umumy şaýatlygy paýlaşdylar: Olar çagalaryny Hudaýy gorkmaga, häkimiýete hormat goýmaga we Rebi bütin ýürekden yzarlamaga terbiýelediler. Biz hem, Hudaýyň erkekleri we aýallary hökmünde, çagalarymyza şeýle dindar mirasy geçirmäge çalyşalyň!

SOŇKY BELLEGI