Sapaklar
Eýýup kitabynyň
Eýýup kitaby Eýýup atly bir ynanýanyň tejribesine esaslanýar. Ol köp wagt mundan ozal ýaşapdy, we onuň başdan geçirenleri biziň günlerimizde hem möhümdir.
Käbirleri Eýýubyň Ybraýym bilen bir wagtda ýaşandygyny çaklaýarlar. Bu kitapda agzalýan we agzalmaýan zatlara esaslanýar. Onuň ömrüniň dowamlylygy azyndan 140 ýyl (Eýýup 42:16 NKJV) bolupdy, we belki-de ondan hem uzagrak, sebäbi aýat “mundan soň” diýip çaklaýar. Onuň ýaşynyň dowamlylygy 175 ýyl ýaşan Ybraýymyň döwrüne gabat gelýär (Barlyk 25:7). Eýýubyň maşgalanyň atasy hökmündäki patriarhal roly hem Barlyk kitabynda, Ybraýymdan başlap görünýär. Eýýup Adam (Eýýup 31:33) we Nuhuň döwründäki suw joşguny (12:15) barada bilýärdi, ýöne şol bir wagtda Musa kanuny barada hiç hili agzalma ýok, bu bolsa Eýýubyň Ybraýym ýaly Musadan öň ýaşandygyny çaklaýar.
Eýýubyň ejir çekmegine köp üns berilýär, bu bolsa gowy adamlara erbet zatlaryň bolup biljekdigini görkezýär diýip bileris. Emma bu kitabyň ýeke-täk sapagy däl, ne-de kitabyň maksady bize şeýle wakalary düşündirmäge kömek etmekdir. Aslynda, Eýýup näme üçin beýle köp ejir çekendigine hiç haçan jogap almady.
Eýýubyň okyjylaryna Eýýubyň tejribelerine nämäniň sebäp bolandygyny görkezýän ylahy düşünje berilýär. Eýýup sahnanyň aňyrsynda nämäniň bolup geçýändigini bilmeýärdi, ne-de hiç haçan bilmedi – ol, aýaly we dostlary fiziki taýdan görüp bilmeýän zatlary. Hudaý bilen Şeýtanyň arasyndaky gürrüňden, doganlaryň aýyplaýjysy bolan Şeýtan (Ylham 12:10), biz çuň manyly ruhy dinamikanyň bolup geçýändigini bilýäris. Bu bize Eýýubyň näme üçin şeýle synagdan geçendigini düşündirýär. Şeýle diýmek bilen, geliň, bu kitapdan birnäçe sapagy bilelikde göz öňüne getireliň.
Ruhy söweş
Ýazgynyň başynda Eýýubyň özboluşly adamdygy aýdylýar. Ol “bikämdir we dogry, we Hudaýdan gorkýan we erbetlikden gaçýan” (Eýýup 1:1). Eýýup “Gündogaryň ähli halkynyň iň ulusy” (3-nji aýat) hasaplanýardy. Onuň on çagasy – ýedi ogly we üç gyzy – we ägirt uly baýlygy bardy: 7,000 goýun, 3,000 düýe, 500 jübüt öküz we 500 urkaçy eşek. Şeýle hem, onuň köp sanly işgäri – öý hojalygy – emlägini goramak we ýeri işlemek üçin bardy. Mundan başga-da, Eýýup Hudaýa on sany ýakylýan gurban bilen ybadat ederdi, her bir çagasy üçin bir gurban, olar günä eden bolsa Hudaýy köşeşdirmek üçin (5-nji aýat).
Hudaý Eýýupdan razy bolup, Şeýtana onuň barada gowy sözler aýtdy (8-nji aýat). Şol pursatda Şeýtan Eýýubyň hakyky imanynyň ýokdugynda aýyplady. Şeýtan, eger Eýýup öz bereketlerini ýitirse, Eýýubyň Hudaýa ynanmagyny ýa-da yzarlamagyny bes etjekdigini aýtdy, ol diňe Hudaý ony bereketlendireni üçin wepaly bolýandygyny aýtdy. Şeýtan, eger Hudaý bereketleri alsa, onda Eýýubyň Hudaýa ynanmagyny bes etjekdigini çaklady. Ol Hudaýa bolan imanlaryny taşlardy. Nähili erbet aýyplama!
Şeýtan häzirki wagtda hem ynanýanlary aýyplamagyny dowam etdirýär. Ol bizi eden işlerimiz üçin aýyplaýar we nädip günä edip biljekdigimizi çaklaýar. Ol bizi hatda etmedik günäkär işlerimizi etmekde hem aýyplaýar. Nähili erbetlik! Hakykatdan hem
biz ten we gan bilen göreşmeýäris, eýsem hökümdarlyklar, güýçler, bu asyryň garaňkylygynyň hökümdarlary, asman ýerlerde erbetligiň ruhy goşunlary bilen göreşýäris (Efesliler 6:12). Şonuň üçin biz erbet günde duşmany garşy durmak üçin Hudaýyň ähli ýaragyny almaly.
Bu synagdan alnan sapak şudur: biz synaglardan geçýänimizde, gözümiziň görüp bilmeýän ruhy söweş bolup geçýär. Şeýtan we onuň ýykylyp düşen perişdeleri ynanýanlar hökmünde biziň durmuşymyzy weýran etmäge synanyşýarlar, şonda biz Mesih üçin täsirli ilçiler bolup bilmeris. Şeýtan biziň halas bolmagymyzy alyp bilmez, ýöne rugsat berilse, ol bizi, ynanýanlary gynaýar we wepaly bolmagymyzdan ruhdan düşürmek üçin durmuşymyza köp gynanç getirip biler. Geliň, Rebden synaglarymyzdan geçmäge kömek etmegini we Şeýtanyň bize zyňjak erbetliginden bizi goramagy üçin haýyş edeliň. 1 Ýahýa 4:4-de “Siziň içindäki dünýädäkiden uludyr” diýip okaýarys. Geliň, 1 Petrus 5:7-de höweslendirilýän ýaly, Rebimize aladalarymyzy taşlalyň, Onuň bize alada edýändigini bilip. “Şeýtana garşy duruň” (Ýakup 4:7), ol gürleýän ýolbars ýaly aýlanyp, kimi ýuwutmalydygyny gözleýär (1 Petrus 5:8).
Ruhlary synaň
Eýýubyň döwründe, Hudaýyň Sözi doly berilmezden ozal, Hudaý käwagt düýşlerde we görnüşlerde gürleýärdi. Bu aragatnaşyk görnüşi zerurdy, sebäbi ýazmaça Söz bilen ähli zat açylmandy. Indi bizde Hudaýyň doly Sözi bar, onuň arkaly biz Hudaýyň islegini we maksatlaryny bilýäris. Şeýle-de bolsa, biz Eýýubyň dostlaryndan gymmatly sapaklar alyp bileris.
Mysal üçin, hekaýada ilkinji gürlän dost Elifaz bir görnüş aldy (Eýýup 4:12-21). Ol bir ruhyň gijede özünden geçendigini we oňa köp gorky getirendigini düşündirdi. Ruhyň habary Hudaýyň Öz ýaradanlaryny, perişdeleri we adamlary höküm edýändigidi. Hudaýyň agyr hökümleri biziň synaglarymyzyň diňe günälerimizden gelip çykýandygyny görkezmelidir, biz olary boýun almaly we bagyşlanmagy sormaly. Elifaz Eýýup bilen şol ruhyň gijeki saparynyň ygtyýary bilen gürleşdi. Elifazyň habardan çykaran netijesi Eýýubyň şeýle çuň synagy başdan geçirmek üçin bir zat ýalňyş edendigini we Eýýubyň Hudaýyň öňünde günäsini boýun almalydygyny aňladýardy.
Soňra, Eýýup 33:14-18-de, Eýýubyň iň ýaş we dördünji dosty Elihu, Hudaýyň düýşlerde we görnüşlerde nädip gürlejekdigini beýan etdi. Elihunyň pikiriçe, bu habarlar hakykat bolmalydy, sebäbi habaryň nädip iberilendigi üçin. Şonuň üçin ol Hudaýyň şeýle aragatnaşyklaryň awtory bolmalydygyny düşündi.
Hudaýdan görkezme alýandygymyzy duýanymyzda, bu höweslendirmäni ýatda saklamalydyrys:
Söýgüli doganlar, her bir ruha ynanmaň, eýsem ruhlary synaň, olar Hudaýdanmy; sebäbi köp ýalan pygamberler dünýä çykdy (1 Ýahýa 4:1). Biz eşidýän ýa-da görýän zatlarymyzy Hudaýyň Öz Sözünde eýýäm açan zatlary bilen deňeşdirmelidiris. Eger olar birmeňzeş bolmasa, onda täze habar ýalan we Hudaýdan gelýän hökmünde garalmamalydyr. Bize aýratyn-da bu soňky günlerde, köp sesler we köp ýalan taglymatlar bar wagtynda, aýratynlyk gerek. Geliň, Hudaýyň Sözüniň talyplary bolalyň (2 Timoteos 2:15) we Bereýadakylar ýaly Mukaddes Ýazgylary gözläliň (Resullaryň Işleri 17:10-11), Hudaýdan nämäniň gelýändigini we nämäniň gelmeýändigini tassyklamak üçin.
Kiçigöwünlilik
Maşgala, dostlar, işdeşler we beýlekiler hemmesi biziň kiçigöwünli bolmagymyza we şeýle bolmagymyza kömek etmek barada az pikir edip, gündelik durmuşlaryny dowam etdirýärler. Köplenç biz öz kiçigöwünliligimiz we has kiçigöwünli bolmagymyz barada alada etmeýäris. Emma ynanýanyň durmuşynda görkezilmeli bu möhüm häsiýet barada alada edýän Birisi bar: Hudaý. Ol biziň kiçigöwünli bolmagymyz we ruhy ýetişmekde has kiçigöwünli bolmagymyz barada alada edýär.
Eýýubyň tejribesiniň ähli hekaýasyny göz öňüne getiriň. Biz bu ejir näme üçin bolandygyny geň galyp bilsek-de, bir zada ynamly bolup bileris: Hudaý Eýýubyň başdan geçiren ähli zatlary üçin bir maksat goýupdy. Käwagt Onuň birden köp maksady bolýar. Hudaý, iň esasy, Eýýuby kiçigöwünli etmek we onuň häsiýetinde kiçigöwünliligiň has uly derejelerine ýetmegine kömek etmek isledi. Bu Hudaýy örän begendirerdi, we diňe şeýle kyn synaglar arkaly bu häsiýet gurluşy amala aşyrylyp bilner. Bizdäki kiçigöwünlilik beýlekilere Özüni hiç kim ýaly kiçeltmedik bagtly Reb Isa Mesihi açýar (Filipililer 2:5-11 serediň).
Siz käbir dindar Hristianlaryň näme üçin fiziki, maliýe taýdan, yzarlamalar ýa-da beýleki ýollar bilen uly ejir çekýändigini hiç haçan geň galdyňyzmy? Adamlar käwagt ejir çekýäniň Rebi närazy etmek üçin bir zat ýalňyş edendigini çaklaýarlar. Biz Hudaýyň bize bolýan zatlar üçin köp sebäpleriň bardygyny bilýäris, we eger biz bir zat ýalňyş edendigimizi bilsek, ony boýun almaly we Reb bilen dogry bolmaly. Rebi närazy edýän hiç hili bilkastdan edilen zat bolmadyk ýagdaýynda, biz Rebiň biziň has kiçigöwünli bolmagymyzy isleýändigine ynamly bolup bileris.
Resul Pawlus muny şahsy tejribesinden bilýärdi. Ol Jennete girmegi we aýdyp bolmaýan zatlary eşitmegi barada gürrüň berdi. Bu tejribeden soň, Pawlusa kiçigöwünli bolmagy üçin “tene tiken” berildi (2 Korinfliler 12:7 serediň). Ol şeýle diýdi: “…Men ölçegden ýokary göterilmezligim üçin.” Nähili düşünjeli. Pawlus Hudaýyň ejir çekmegi üçin maksadynyň ony kiçigöwünli saklamakdygyny düşündi. Pawlus tikeni aýyrmak üçin üç gezek doga edeninden soň hem, Rebiň jogabyny kabul etdi
Meniň merhemetim saňa ýeterlikdir, sebäbi Meniň güýjüm gowşaklykda kämilleşýär (9-njy aýat).
Eýýup bu hakykaty birneme başga sözler bilen yglan etdi. Ol şeýle diýdi: “Ol meniň ýörän ýolumy bilýär, Ol meni synandan soň, men altyn ýaly çykaryn” (Eýýup 23:10). Hudaý biziň mukaddesleşmegimiz üçin otly synaglary ulanýar. Altyn ot bilen arassalanýar, we eräninden soň hapalyklar aýrylýar we altyn has arassa bolýar. Eýýup ahyrsoňy başdan geçirýän synagynyň buýsanç hapalyklaryny aýyrmak we öz häsiýetinden däl-de, Hudaýyň häsiýetini has köp görkezmek üçindigini düşündi. Ol şeýle diýdi: “Men Seniň ähli zady edip bilýändigiňi we Seniň maksadyňyň hiç biriniň Seniň üçin gizlenip bilmejekdigini bilýärin” (42:2). Eýýup Hudaý we Onuň biziň bilen bolan ýollary barada täze düşünjeler aldy. Ol Öz Halasgäri bilen ýüzbe-ýüz geldi we Hudaýyň ululygyny we öz kiçiligini ykrar etdi (5-6-njy aýatlar).
Biziň synaglarymyz beýlekilere täsir edýär
Ynanýanyň durmuşynda bir waka ýa-da synag bolanda, Hudaý diňe şol bir adam üçin däl-de, köp adamlar üçin sapaklar göz öňünde tutup biler. Är-aýallar, ata-eneler, çagalar, doganlar, dostlar, işdeşler, mekdepdeşler we beýlekiler hem biziň başdan geçirenlerimizden täsir alyp bilerler.
Eýýubyň ýagdaýynda, çagalaryny, öý hojalygyny we emlägini ýitireninden soň, ol saglygyny hem ýitirdi. Reb muňa rugsat berdi, ýöne synagy getiren Şeýtandy. Eýýubyň aýaly hem onuň bilen bir synagdan geçdi, saglygyndan başga.
Ilkinji seredişde biz ony erbet adam diýip pikir edip bileris, sebäbi onuň adamsyna aýdan sözleri şeýledi: “Sen entek öz dogrulygyňy saklaýarsyňmy? Hudaýy gargap öl!” (2:9). Ol şeýle teklibi nädip esaslandyryp bilerdi? Bu akmaklykdy. Emma bir ädim yza çekilsek, biz Eýýubyň aýalynyň hem nämäni başdan geçirýändigini göz öňüne getirip bileris. Ahyrsoňy, ol hem on çagasyny, öý hojalygyny we emlägini ýitirdi. Soňra ol öz söýgüli, dindar adamsynyň başdan geçirýän ähli fiziki ejirlerini görmeli boldy. Eger biz şol bir ýagdaýda bolsak, biz hem pes ruhy ýagdaýa düşüp, onuň aýdan sözlerini aýdyp bilerdik. Elbetde, ol adamsyny söýýärdi we onuň beýle erbet ejir çekmegini ýigrenýärdi. Şeýle-de bolsa, ol Hudaýa has köp ynanmagy öwrenmelidi, we Eýýup oňa sabyr we görelde arkaly kömek ederdi.
Eýýup oňa – beýlekilere däl-de – akmak aýallaryň biri ýaly gürleýändigini aýdyp, ony düzeltdi. Bu onuň seýrek, eger-de hiç haçan, şeýle gürlemändigini görkezýär. Eýýup onuň şok we gynanç ýagdaýyny düşünen ýaly görünýärdi, we ol rehimdarlyk görkezdi. Biz Eýýubyň başga aýallara hyýanatly seretmeýändigini okaýarys (Eýýup 31:1), sebäbi ol aýalyny beýlekilerden ýokary hormatlaýardy. Hekaýanyň ahyrynda bizde şol bir aýalyň Eýýuba ýene on çaga dogurmandygyna ynanmak üçin hiç hili sebäp ýok, bu Hudaýyň merhemetiniň we rehimdarlygynyň şaýatlygydyr. Ol Eýýup bilen bilelikde ejir çekipdi, we Hudaý olaryň ikisine hem ýitgini doly doldurdy! Hudaý bereket berijidir we Öz halkynyň ýüreklerini begendirmegi söýýär.
Eýýubyň dostlary onuň synagyndan täsir alan başga bir topardy. Olar ony köşeşdirmäge geldiler. Ilkibaşda olar gowy etdiler: ýedi günläp olar hiç zat aýtmadylar, diňe onuň ýanynda duýgudaşlyk bilen oturdylar. Gynansak-da, ýedi günden soň olar gürläp başladylar. Eýýup 3-de, biz ilki Eýýubyň sesini eşidýäris, ol doglan gününe gargyş edýär (3,16-njy aýatlar). Eýýup diňe “Waý meniň halyma!” diýýärdi.
Ilkinji gürlän dost Elifazdy. Ol Eýýuby kiçigöwünli bolmaga we günäsinden toba etmäge çagyrdy. Ikinji dost Bildaddy, ol Eýýuby Hudaýa garşy çykmakda aýyplady. Ahyrsoňy, üçünji dost Zofar Eýýuby Hudaý bilen dogry bolmaga höweslendirdi. Eýýup olara özleri barada ähli zatlaryň ýalňyşdygyny we olaryň “betbagt köşeşdirijiler” (16:2) diýdi. Eýýubyň dostlarynyň bu höweslendirme döwri, soňra Eýýubyň inkär etmeleri we esaslandyrmalary ýene iki gezek dowam etdi.
Ahyrsoňy, dördünji we iň ýaş dost, Elihu, gürledi. Ol ahyryna çenli garaşdy. Elihu esasan beýleki dostlaryň aýdanlaryny gaýtalady, we ol gaharlydy. Elihunyň gahary Eýýupda dört gezek agzalýar (32:2-5), ýöne Hudaýyň gahary kitapda diňe bir gezek agzalýar (42:7). Biz görüp biljek kemçiliklerimize garamazdan, Elihunyň teswirleri beýleki üç dostuňkydan tapawutlanýardy, sebäbi Elihu Hudaý barada dogry gürledi.
Eýýup 38-de Reb göni Eýýup bilen gürleşip başlady. Soňra, Hudaý Öz barada ýalňyş gürlän Eýýubyň üç dostunyň meselesine ýüzlendi. Hudaý olaryň Eýýubyň şefagaty arkaly Özüne dikeldilmegini talap etdi. Bu olara kiçigöwünli bolmagy we özlerini dostlaryndan gowy hasaplamazlygy öwrederdi. Olara gurban getirmegi we Eýýupdan olaryň adyndan hödürlemegi soraýardylar (42:7-9 serediň). Olar üçin nähili kiçelme! Munda biz Eýýubyň synagynyň we ejir çekmeginiň Hudaý tarapyndan beýlekilere Hudaýyň merhemeti we rehimdarlygy barada sapaklar öwretmek üçin, we beýlekilere Öz guly Eýýup ýaly has kiçigöwünli bolmaga kömek etmek üçin ulanylandygyny görýäris.
Synaglar bereketleri döredýär
Hudaýyň Eýýup we beýlekiler üçin maksadynyň ahyrynda olary bereketlemekdigini agzamazlyk ýalňyşlyk bolar. Eýýup we aýaly synag başlananda bolan zatlaryndan has köp zat bilen gutardylar. Olaryň ýene on çagasy – ýedi ogly we üç gyzy, başynda bolan sany ýaly. Bu gyzlar ähli ýurtda iň owadan hökmünde beýan edildi. Mundan başga-da, bize gyzlaryň atlary berilýär, olaryň aýratyn manylary bar:
- Jemima – “owadan” diýmekdir.
- Keziýa – “ys” diýmekdir.
- Keren-Happuk – “reňk şahy” ýa-da “reňkli şöhle” diýmekdir. Hatda olaryň atlary hem owadandy! Eýýup her bir gyzyna doganlarynyň arasynda miras berdi.
Reb Eýýup we aýalyny başynda bolan emläklerinden iki esse köp bereketledi. Ol 14,000 goýun, 6,000 düýe, 1,000 jübüt öküz we 1,000 urkaçy eşek aldy. Rebimiziň ýollary nähili rehimdar, merhemetli we ajaýyp! Bu hekaýa seredip, biz näme bolsa-da Rebe ynanmaga höweslenmelidiris, Onuň ähli zatlar arkaly bizi bereketlemegi maksat edinýändigini bilip. Bu hemişe Hudaýyň islegidir.
Rimliler 8:28-de bize şeýle diýilýär: “Biz bilýäris, Hudaýy söýýänlere, Onuň maksadyna görä çagyrylanlara ähli zatlar gowylyk üçin bilelikde işleýär.” Hudaýyň bereketler we synaglar bilen maksady her birimizi Öz Oglyna has meňzetmekdir. Onuň Oglynyň keşbine laýyk bolmagymyz iň soňky maksatdyr (29-njy aýat). Ol bu bereketi Özüne ynanýan ähli adamlara wada berdi. Mundan başga-da, Ýewreýler 12:11-e görä, Rebiň terbiýesi – synaglar we synamalar – ynanýanda “parahatçylykly dogrulyk miwesini” döretmäge kömek edýär.
Eýýup kitabynyň başga-da köp sapaklary bar, biz olary göz öňüne getirmedik. Şeýle-de bolsa, Reb biziň agzan bu birnäçe sapaklarymyzy bereketlesin.
Men Saňa seredýärin, direlişiň Rebi, we özümden ýigrenýärin! We Seniň ähli zadyň, meniňkimi? Seniň gözelligiň we Seniň şöhratyň – Seniň mukaddes şahsyýetiň ysy, hemmesi meniňkimi? Bu Seniň tarapyňdan halas edilen her bir günäkär üçin paýmy? Hawa, bu öwrülişikdir! Ölümde bolan ähli zadymy goýbermek, we indi ebedi güllemegiň, täzeligiň, süýjüligiň, Seniň, meniň direlen Rebim, owadanlygyň içinde hemişelik durmak! —Çarlz Stenli, “Eýýubyň öwrülişigi” (uýgunlaşdyrylan)
