Patyşa Isa Mesih Bilen Ýaşamak
«Emma siz saýlanan nesil, patyşalyk ruhanylar, mukaddes millet, Hudaýa degişli halksyňyz. Şeýle bolmagyňyz, sizi garaňkylykdan Öz ajaýyp nuruna çagyran Hudaýyň şöhratyny yglan etmegiňiz üçindir. Bir wagtlar siz halk däldiňiz, emma indi siz Hudaýyň halkysyňyz; bir wagtlar siz rehim almandyrdyňyz, emma indi siz rehim aldyňyz. Mähriban dostlar, men size bu dünýäde gelmişekler we ýat adamlar hökmünde, janyňyza garşy söweşýän günäkär isleglerden saklanmagyňyzy haýyş edýärin. Butparazlaryň arasynda şeýle gowy durmuşda ýaşaň, olar sizi ýalňyş iş etmekde aýyplasa-da, siziň gowy işleriňizi görüp, Hudaý biziň ýanymyzda bolan gününde Ony şöhratlandyrsynlar. Özüňizi Rebbiň hatyrasyna adamlar arasynda bellenen her bir häkimiýete tabyn ediň: patyşa, iň ýokary häkimiýet hökmünde, ýa-da ýalňyş iş edýänleri jezalandyrmak we dogry iş edýänleri öwmek üçin Ol tarapyndan iberilen häkimlere. Çünki Hudaýyň islegi şudur: gowy işler etmek bilen akmak adamlaryň nadan gürrüňlerini dymdyrmaly. Azat adamlar hökmünde ýaşaň, emma azatlygyňyzy ýamanlygy ýapmak üçin ulanmaň; Hudaýyň gullukçylary hökmünde ýaşaň. Her kime degişli hormaty görkeziň: imanly doganlygy söýüň, Hudaýdan gorkuň, patyşany hormatlaň.» —1 Petrus 2:9-17 Täze Halkara Wersiýasy
Men Beýik Britaniýada ýaşaýaryn, ol ýerde Patyşa Elizabet II döwlet baştutanydyr. «Konstitusion monarh» hökmünde ol biziň ýurdumyzy dolandyrmaýar, ýöne hökümete degişli möhüm dabaraly rollary ýerine ýetirýär. Syýasy taýdan bitarap galyp, ses bermäge hukugy bolmasa-da, Patyşa parlamentiň her täze sessiýasyny açýar we her umumy saýlawdan öň ony ýatyrýar. Ol her möhletde «Meniň hökümetim» muny, muny we beýlekileri eder diýip çykyşlar edýär. Ol ähli täze kanunçylyk buýruklaryny hem tassyklaýar we premýer-ministr bilen yzygiderli duşuşýar.
Men käwagt Iňlis hristianlarynyň Patyşa Isa Mesihe bolan garaýşynyň Beýik Britaniýanyň monarhynyň roly baradaky bilimleri bilen gaty köp täsir edýändigini pikir edýärin. Adamlar hristian diýseler-de, olar hakykatda Isa Mesihiň gündelik meselelerdäki hökümdarlygyny uzakda saklaýarlar we esasan öz isleglerini edýärler. Gynansak-da, köp adamlar Isany diňe özlerine laýyk gelende dabaraly meselelere goşýarlar.
Isa Mesihi Patyşa hökmünde ykrar etmek, Hudaýyň islegini ýerine ýetirmek üçin kalbymyzda we durmuşymyzda Hudaýyň hökümdarlygyny kabul etmek diýmekdir. Hudaý biziň barlygymyzyň merkezinde täçlenýär we Isa Mesih biziň her bir saýlawymyz, kararymyz we hereketimiz üçin Reb bolýar. Isanyň şägirtlerinden biri we irki buthananyň ýolbaşçysy Petrus şeýle ýazdy: «Mähriban dostlar, men size bu dünýäde gelmişekler we ýat adamlar hökmünde, janyňyza garşy söweşýän günäkär isleglerden saklanmagyňyzy haýyş edýärin. Butparazlaryň arasynda şeýle gowy durmuşda ýaşaň, olar sizi ýalňyş iş etmekde aýyplasa-da, siziň gowy işleriňizi görüp, Hudaý biziň ýanymyzda bolan gününde Ony şöhratlandyrsynlar» (1 Petrus 2:11-12).
Men wepaly roýalistdigimi boýun alýaryn. Men Britaniýanyň Patyşasyna we onuň 1953-nji ýyldaky täç geýdirilişinden bäri Hudaýyň öňünde wepaly ýerine ýetiren roluna hormat goýýaryn. Men onuň gowy özüni alyp barýan raýatlaryndan biri bolmaga çalyşýaryn. Britaniýanyň monarhiýasynyň Isa Mesihiň Patyşalygy üçin gowy nusga bolmazlygy onuň günäsi däl. Millionlarça beýleki iňlisler bilen men şatlyk bilen «Hudaý biziň rehimdar patyşamyzy gorasyn» diýip aýdym aýdýaryn. Bu tapawutlary göz öňünde tutup, men «Hristian üçin Patyşa Isa Mesih bilen ýaşamak näme aňladýar?» diýen soraga jogap berýärin.
Isa Mesih adamlary dolandyrýar – ýerleri däl.
Isa Mesihiň hökümdarlygy hiç bir patyşa maşgalasyna ýa-da hökümete meňzemeýär. Onuň hökümdarlygy ne geografiki, ne-de syýasy. Kartalarda Ol bu ýerde höküm sürýär, emma ol ýerde däl diýip görkezýän çyzyklar ýok. Dünýäniň her bir ýurdunda Isa Mesihiň patyşalygynda, Onuň düzgünlerine laýyklykda ýaşaýan käbir adamlar bar. Şol bir wagtyň özünde bu hristianlar beýleki adamlar bilen ýaşaýarlar. Isa Mesih ýerleri däl, adamlary dolandyrýar. Her bir ýurtda Onuň düzgünlerine eýerýän käbir adamlary bar, beýlekiler bolsa eýermeýärler. Isanyň yzyna eýerijiler köplenç azlykda bolýarlar.
Men iň soňky gezek Sudan buthanasynda pastor bolup işlän ýerimde, biziň hepdelik ýygnagymyz otuzdan gowrak ýurtdan iki ýüz adamdan ybaratdy. Biziň pasportlarymyz dürli milletlerimizi görkezýärdi. Biziň gürleýän dillerimiz köplenç dürli-dürlüdi. Biziň köp medeni däp-dessurlarymyz gaty tapawutlydy. Emma Halasgärimiz Isa Mesih arkaly Hudaýy söýüşimiz we Ony her bir mümkin bolan ýagdaýda hormatlamaga bilelikde ymtylyşymyz hemmämiz üçin birmeňzeşdi. Musulman ýurdunda bizi amaly hristianlar hökmünde kesgitlän ýaşaýyş usuly şudy. Biziň ýaşan dünýämizdäki şaýatlygymyz, Isa Mesihiň şahsyýetini söz we iş bilen beýlekilere görkezmekdi. Ol biziň Patyşamyzdy we biz Onuň raýatlary (ýa-da gullukçylary)dyk. Isa Mesih Sudany dolandyrmaýardy, ýöne Ol Sudandaky käbir adamlary dolandyrýardy. Biz we beýleki hristianlar şol ýurtda Ony wekilçilik edýärdik.
Isa Mesihiň hakyky şägirdi, onuň gündelik saýlawlarynyň Hudaýyň aýan eden islegi bilen edilendigini görkezýär.
Isa Mesih saýlaw bilen dolandyrýar – güýç bilen däl.
Taryhy taýdan meniň ýurdum dünýäniň köp ýerlerinde basyp almak we boýun egdirmek arkaly dolandyrypdyr. Bu zorlukly kolonializm häzirki wagtda köplenç gynanç bilen ýatlaýar. Gün Britaniýa imperiýasynda hiç wagt ýaşmaýar diýilýärdi. Köne dünýä kartalaryna serediň we Britaniýa koloniýalaryny görkezýän ähli gülgüne ýerleri görersiňiz. Muzeýlerde bu koloniýalary döretmek üçin söweşlerde ulanylan gämileri, toplary, gylyçlary we tüpeňleri görüp bilersiňiz. Sudanyň Omdurman şäherinde General Çarlz Gordonyň Britaniýa ýaraglarynyň we ony 1885-nji ýylda Hartumda ýeňen Al Mahdiniň ýaraglarynyň sergileri bar.
Britaniýa nusgasy adatça ilki ýerli halkyň söweşde ýeňilmegi, soňra bolsa Britaniýa hökümetiniň adyndan dolandyrmak üçin bir häkimiň bellenmegi bilen bolýardy. Ýene-de meniň Britaniýa ata-babalarymyň işleri Isa Mesihiň patyşalygynyň nähili işleýändigini görkezmeýär. Meniň ömrümde güýç bilen alnan territoriýalaryň köpüsi ýerli halka öz garaşsyzlygy üçin yzyna berildi.
Petrus öz okyjylaryny belli bir ýagdaýda ýaşamaga «haýyş edýär», ýöne olary zorlamaýar. Gaýtam, olara sebäpler berip, olary yrmaga çalyşýar: «Siz saýlanan nesil, patyşalyk ruhanylar, mukaddes millet, Hudaýa degişli halksyňyz, sizi garaňkylykdan Öz ajaýyp nuruna çagyran Hudaýyň şöhratyny yglan etmegiňiz üçindir. Bir wagtlar siz halk däldiňiz, emma indi siz Hudaýyň halkysyňyz; bir wagtlar siz rehim almandyrdyňyz, emma indi siz rehim aldyňyz» (1 Petrus 2:9-10). Bu, biz indi Hudaýyň Patyşalygyna täzeden doglanymyz we Patyşamyz Isa Mesih bilen ýaşaýanlygymyz üçin, muny gündelik durmuşymyzda görkezmelidigimizi aňladýar. Bu patyşalygyň daşyndaky adamlar biziň durmuşymyza seredip, gören zatlaryna görä Isa Mesihi we hristiançylygy höküm edýärler. Goý, olar biziň Hudaýy hormatlaýan ýagdaýda ýaşamagy erkin saýlaýandygymyzy görsünler, zerur bolanda kyn saýlawlary hem edip. Biziň durmuşymyz Isanyňky ýaly bolanda, ol sözsüz köp zat aýdýar.
Sudanyň günorta serhediniň we Keniýanyň, Ugandanyň we Kongonyň demirgazyk serhediniň töwereginde, özüni Rebbiniň Garşylyk Goşuny diýip atlandyrýan bir topar Ugandada teokratik hökümeti gurmak üçin zorlukly kampaniýa alyp barýar. Ol şeýle hökümetiň Mukaddes Kitaba we On Sarga esaslanýandygyny öňe sürýär. LRA beýleki adamlara garşy elhenç zorlukda günäkärdir we gaty hristiançylyga garşy usullary ulanmakda aýyplanýar. Men olaryň işleri barada okanyňda, adamlaryň şeýle ýalňyş bolup bilýändigine gaty gynanýaryn! Isa Mesihiň isleginde hiç haçan hristiançylygy hiç bir adama ýa-da millete zorlamak ýokdur. Yrmak, hawa. Zorlamak, ýok.
1 Petrus 2:13-17-de Petrus, Patyşa Isa Mesih bilen ýaşaýanlaryň adam hökümetlerine hem hormat goýmalydygyny we degişli hormaty bermelidigini ýazýar. Biz «gowy işler etmek bilen ... akmak adamlaryň nadan gürrüňlerini dymdyrmaly.» Biz «azatlygymyzy ýamanlygy ýapmak üçin ulanmaly» däl. Iň esasy zat, biz «Hudaýyň gullukçylary hökmünde ýaşamaly.» Bu mysal öz-özünden sözsüz yryjy argumentdir.
Men Petrusyň hatynyň bu babynda üç jümle belleýärin. Patyşa Isa Mesih bilen ýaşamak «Hudaýa degişli halk» hökmünde ýaşamakdyr (1 Petrus 2:9). Şeýle etmek bilen biz Hudaýyň durmuşymyza eýeçiligini görkezýäris. Ol bizi Öz maksatlary üçin ulanmak üçin satyn aldy. Bize «Hudaýyň halky» hem diýilýär (2:10), şonuň üçin biziň hereketlerimiz Hudaýyň öz häsiýetini töwerekdäkilerimize görkezmelidir. Hudaý biziň Göksdäki Atamyz bolany üçin, biz Onuň häsiýetlerini Onuň ýollarynda görkezmelidiris. Biz «Hudaýyň gullukçylary» hem (2:16), şonuň üçin biz Öz isleglerimizi Onuň islegine tabyn etmelidiris, çünki Ol hojaýyn we biz wepaly gullukçylardyr. Hristianlar beýlekilere Isa Mesihi saýlamak ýa-da ret etmek azatlygyny berýärler, şol bir wagtyň özünde durmuş ýörelgesi bilen Isa Mesihiň Patyşadygyny görkezýärler.
Isa Mesih gurbanlyk we ejir çekmegi talap edýär.
Petrusyň hatynda hem, hristian durmuşynyň «burç daşynyň» Isa Mesih – Onuň şahsyýeti, ölümi we direlişi (1 Petrus 2:5-8) bolýandygyny görýäris. Daşardakylar muny «büdräp» geçseler-de, biz durmuşymyzy bu berk binanyň üstünde gurýarys. Bilelikde biz Hudaýyň ýaşaýan «ruhy öýi» bolýarys, edil Ol Müsürden Çykyşda bulut we ot sütünlerinde ýaşan ýaly (Müsürden Çykyş 13:21-22; 40:34-38; Ýewreýler 12:28-29).
Hudaýyň patyşalygy biziň ýaşaýan ýer ýüzündäki patyşalyklara garşy gelýär. Biziň milli hökümetlerimiz Isanyň patyşalygyndaky düzgünlere garşy gelýän kanunlary kabul edip bilerler. Bu gapma-garşylyk aňladýar, ýöne ýaragly gapma-garşylyk däl. Bu, hristian hökmünde, meniň öz «haçymy her gün göterip, Halypamyň yzyna düşmelidigimi» aňladýar (Luka 9:23). Bu, nähili bahasy bolsa-da tölemek diýmekdir. Gökdäki hormat bu dünýäde tölenmeli islendik bahadan has gymmatlydyr.
Sudanda musulman geçmişinden gelen käbir imanlylar Isa Mesih üçin durmak üçin uly baha tölediler. Men şahsy taýdan bilýärin: kakasy, ejesi we doganlary tarapyndan ret edilen ýetginjek gyz; hukuk karýerasy bökdençlik döredilen uniwersitet talyby; milli gazetde ölüm haýbatlary bilen Sudandan kowulan ýokary derejeli hökümet ministriniň garyndaşy; Isa Mesihi paýlaşýarka naýza bilen öldürilen ýaş ewanjelist. Men bu afrikaly hristianlara salam berýärin.
Petrus ýazýar: «Eger bir adam Hudaýdan habarly bolany üçin adalatsyz ejir çekse, bu öwgülidir» (2:19-20). Ol Isa Mesihiň yzyna düşmek üçin gündelik hristian mümkinçilikleri barada ýazmagyny dowam etdirýär, Ol «öç almandyr», ýöne «Özini adalatly höküm edýän Hudaýa tabşyrdy» we «biziň günälerimizi Öz bedeni bilen haçda göterdi» (2:23-24). Halasgäri bilmeýänler üçin ölüm soňudur. Emma hristianlar üçin ölüm, Gudratly Hudaýyň ajaýyp huzuryna derrew girmekdir. Isa Mesih arkaly biziň ol ýerde bolmaga hukugymyz bar. Ol bizi günämizden halas etdi we Ol gökde biziň ýanymyzda durup, biziň üçin şaýatlyk eder. Patyşa biziň Öz patyşalygynda bolmagymyzy üpjün edýär.
Bu ýerde ýer ýüzünde şaýatlyk edip duran hristianlar, gögüň şöhratynda Patyşanyň öňünde haýran galyp dyz epip bilerler (Ylham 4:9-11; 7:9-12; 11:15-19; 19:6-7). Göksdäki öýümizi göz öňünde tutmak, ýer ýüzünde hudaýly ýagdaýda ejir çekmegimize kömek eder (Resullaryň Işleri 6:15; 7:54-8:1; Ýewreýler 12:2-3). Bularyň hemmesi Patyşa Isa Mesih bilen ýaşaýan we ölýän hristianlara garaşýar.
Isa Mesih ähli öwgi we şöhraty alýar.
Sudanda General Gordon we Al Mahdi ýaly ýolbaşçylaryň ýanynda müňlerçe adam söweşdi, ýöne biz diňe bu uly güýçleriň serkerdeleriniň atlaryny ýatlaýarys. Müňlerçe adam öz ýolbaşçylaryna gulluk edip ölen bolsalar-da, belliksiz gabyrlarda ýatyrlar. Hristian esgerleri hökmünde biz mundan artykmaç hiç zat garaşmaly däl. Biz Patyşa Isa Mesihiň baýdagy astynda gulluk edýäris. Diňe Oňa öwgi, hormat we şöhrat bolsun.
Petrus bize «sizi garaňkylykdan çagyran Hudaýyň öwgülerini yglan etmegi» (2:9) aýdýar. Ol biziň «Hudaý biziň ýanymyzda bolan gününde Ony şöhratlandyrmagymyzy» isleýär. Ol bu hatynyň 2-nji babyny şu sözler bilen tamamlaýar: «Siz azaşan goýunlar ýalydyňyz, emma indi janyňyzyň Çopanyna we Gözegçisine gaýdyp geldiňiz» (2:9,12,25).
Ýerli, milli we halkara futbol oýunlarynda garşydaş toparlar dürli reňkleri geýýärler. Braziliýa gök we altyn reňkleri geýýär. Mançester Ýunaýted gyzyl we ak reňkleri geýýär. Müsür milli topary, Faraonlar, gyzyl, gara we ak reňkleri geýýärler. Telewizorda islendik uly oýny synlanyňyzda, meýdançada topar reňklerini geýen ýigrimi iki oýunçyny we tribunlarda şol bir reňkleri geýen müňlerçe adamy görüp bilersiňiz. Şeýle etmek bilen janköýerler Braziliýanyň, Ýunaýtediň ýa-da Faraonlaryň yzyna düşýändiklerini aýdýarlar. Gol salnanda, telewizor tomaşaçylara öwrülip, gol salan toparyň reňkleriniň pasyrdaýandygyny görkezýär.
Bu, gökde Hudaýa ähli Onuň reňklerini geýen her bir adam tarapyndan beriljek öwgi we şöhratyň diňe kiçijik bir suratydyr. Biz biragyzdan sallanyp we aýdym aýdyp: «Öldürilen Guzynyň ... şöhraty, hormaty we öwgüsi üçin mynasypdyr» (Ylham 5:12) diýeris. Biz durmuşymyzyň netijesinden lapykeç bolmarys. Ebedi Patyşa bir gezek we hemişelik täçlenýär. Çopan Patyşa Öz sürüsini Öz göksdäki köşgüne aman-esen elter.
Meniň çagalyk ýatlamalarymda 1953-nji ýylda Patyşamyzyň täç geýdirilişini ene-atam tarapyndan şol waka üçin satyn alnan gara-ak telewizorda synlanym bar. Şondan bäri men Britaniýa döwlet dabaralarynyň, mysal üçin Parlamentiň açylyşynyň we Reňkleriň Ýörişiniň şowhunyny we beýikligini köp gezek synladym. Men Şazada Diananyň, soňra bolsa Patyşa Ejesiniň jaýlanyş dabaralaryny ýatlaýaryn. Käbirleri biziň iňlisleriň şowhun we dabaralary gaty gowy edýändigimizi aýdýarlar! Ýöne altyn, ýalpyldawuklyk, dabaralar we baýramçylyk, Hudaýyň huzurynda Isa Mesihi Patyşa hökmünde görjek günümiz bilen deňeşdirilende hiç zatdyr (Zebur 8:1-9; Ýewreýler 2:5-9; Ylham 21:22-27). Nähili ajaýyp ebedilik bolar ol!
Häzirki wagtda biz gündelik durmuşyň ýokary we pes pursatlarynda Rebbimiz we Halasgärimiz bilen ýaşamaga çagyrylýarys. Petrus bize haýyş edýär: «Siz munuň üçin çagyryldyňyz» (2:21). Dünýäniň sizi öz galybyna gysmagyna ýol bermäň, ýöne Isa siziň içinde Öz beýikligine bir ýadygärlik döretsin. Saýlaw siziňki. Isa Mesih Patyşadyr! Näme üçin Patyşa bilen ýaşamaýarsyňyz? Siz ebedilik üçin ýeňiji tarapda bolarsyňyz, hatda bu ýerde ýer ýüzünde bir wagtlyk kyn bolsa-da.
