Wepaly Hristian üçin nusgalar
«Isa Mesihiň gowy esgeri hökmünde meniň bilen kynçylyklara döz geliň. Harby gullukdaky hiç bir esger özüni gündelik durmuşyň işlerine girmän, ony esgerlige alan adamy begendirmek üçin hereket edýär. Şeýle hem, haýsydyr bir adam türgen hökmünde bäsleşse, düzgünlere laýyklykda bäsleşmese, baýragy gazanmaz. Zähmetkeş daýhan ekinleriň öz paýyny ilkinji bolup almaly». 2 Timoteos 2:3-6 NASB
Ikinji Timoteos, resuly Pawlusdan galan iň soňky hatdyr. Ol takmynan miladydan soň 66-njy ýylda Timoteosa ýazylypdyr. Rim imperiýasynda hristianlary yzarlamak eýýäm başlapdy. Imperator Neron 64-nji ýyldaky uly ýangynyň günäsini hristianlaryň üstüne atdy we ony köpüsini arenadaky haýwanlara atmak üçin bahana etdi. Neron hatda hristianlary imperator baglaryndaky sport çärelerini ýagtylandyrmak üçin ynsan çyralary hökmünde ulanandygy ýazgyda bar. Bu wagt Pawlus türmede ölüm jezasyna garaşýardy (2 Timoteos 4:6-7). Rimdäki bir zindandan Pawlus imandaky «söýgüli ogly» Timoteosa iň soňky hatyny ýazdy (2 Timoteos 1:2; Filipililer 2:19-22).
Timoteos takmynan 20 ýyl öň, Pawlusyň gullugy arkaly Rebbiň ýanyna getirilipdi, ähtimal ol ýetginjek wagtydy. Şondan bäri Pawlus bilen Timoteosyň arasynda ruhy ata-ogul gatnaşygy ösüpdi. Pawlus Timoteosa imanyň uly taglymatlaryny öwretdi. Timoteos Pawlusy missioner saparlarynda ýanyna alyp gitdi. Timoteos kynçylyklara we yzarlamalara garamazdan gitmedi. Pawlus 58-60-njy ýyllarda Kesariýada türmä basylanda ol ýüz öwürmedi (Resullaryň Işleri 23-26). Pawlus Rimä tussag hökmünde iberilende ol öýüne ylgamady. Pawlus 61-63-nji ýyllarda Rimde tussaglykda galanda ol ruhy atasynyň ýanynda galdy (Resullaryň Işleri 27-28).
Pawlusyň ilkinji türmeden boşadylandygy we 63-65-nji ýyllarda missioner saparlaryny dowam etdirendigi diýen ýaly anykdyr. Timoteos Pawlusyň wepaly hyzmatdaşlarynyň biri hökmünde ýanyna gitdi. Rim häkimiýetleri tarapyndan täzeden tussag edilmezden birnäçe wagt öň, Timoteos resuly tarapyndan Efesde galyp, ol ýerdäki ybadathananyň çopanyna kömek etmek üçin wekil edilipdi. 2 Timoteos 1:4 bu wagt Pawlus bilen Timoteosyň arasyndaky gözýaşly aýrylyşyga degişli bolup biler. Pawlus saparlaryny dowam etdirdi we wepaly ata hökmünde Timoteosa görkezmeler we ruhlandyrmalar bilen ilkinji hatyny ýazdy. Ol imperiýanyň ähli ýerinde, Isa (Sezar däl) Rebdir diýen Hoş Habary batyrgaýlyk bilen yglan etmegini dowam etdirdi. Elbetde, Pawlusyň ýene-de tussag edilip, Rimä iberilmegi köp wagt almady. Jenaýatçy hökmünde zynjyr bilen baglanyp, ol kazyýetine garaşmak üçin zindana salyndy (2 Timoteos 1:16; 2:9). Şol sowuk we ýalňyz kamerada Pawlus ölmezden öň wepaly Timoteosy ýene-de görmek isledi (2 Timoteos 1:4; 4:9). Timoteosyň Pawlus şehit edilmezden öň Rimä ýetip-ýetmändigini bilmeýäris. Ygtybarly däp-dessurlar Pawlus 2 Timoteosy ýazandan gysga wagt soň Isa Mesihe bolan imany üçin kellesiniň kesilendigini görkezýär.
Türmedäki soňky günlerinde Pawlus ýaş ybadathana garaşýan kyn ýoly barada oýlandy. Daşardan diňe fiziki yzarlamalar bolman, eýsem içerden ruhy pese gaçmalar hem boljakdy (2 Timoteos 3). Eýýäm köp adam Pawlusyň wagyz eden doly habaryndan ýüz öwrüpdi (2 Timoteos 1:15). Bu pygamberlik düşünjesi bilen Pawlus Timoteosa imanda berk durmagy ruhlandyryp, iň soňky hatyny ýazdy. Garaşylýan yzarlamalara we bidgatylyga garamazdan, Timoteosa «Sözi wagyz etmegi» we «gullugyňy doly ýerine ýetirmegi» tabşyryldy (2 Timoteos 4:1-5). Pawlus Isa Mesihiň arassa we doly Hoş Habarynyň Timoteos ýaly wepaly hristianlar tarapyndan üýtgedilmän ýa-da gowşadylman dowam etdirilmegi barada aladalanýardy (2 Timoteos 1:13-14; 2:1-2). Timoteosyň möhüm jogapkärçiligini nygtamak üçin Pawlus ogluna birnäçe nusga berdi. Wepaly hristianyň bu nusgalary 2 Timoteos 2-de tapylýar.
Ata-ogul gatnaşyklary
Nusgalara geçmezden ozal, Pawlus bilen Timoteosyň arasyndaky ata-ogul gatnaşygynyň gymmatly we amaly sapagyna seredeliň. Ösýän hristianlara «Pawluslar» we «Timoteoslar» gerek. Pawlus-Timoteos gatnaşyklary peýdaly we Injil esaslydyr. Siziň durmuşyňyzda Pawlus barmy? Eger ýok bolsa, size maslahat bermäge, öwretmäge we yzygiderli doga etmäge taýyn has ýetişen hristiany tapyň (2 Timoteos 1:3).
Siziň imanda ösdürýän bir ýa-da iki sany ýaş «Timoteosyňyz» barmy? Hudaý size mekdebiňizde, goňşuçylygyňyzda ýa-da ybadathananyňyzda şol ýaş hristiana ruhy ata (ýa-da ene) bolmak üçin özboluşly artykmaçlyk berdi.
2 Timoteos 2:3-6-da ösýän hristianyň yzarlamaly üç nusgasyny tapýarys: esger, türgen we daýhan. Bu nusgalaryň her biri bize wepaly hristianyň durmuşynyň yzarlamaly aýratyn bir tarapyny görkezýär. Hudaý bu nusgalary Öz Sözüne diňe bir reňk goşmak üçin tötänleýin goýmady! Her bir nusga Hudaýyň hristianyň durmuşynda görmek isleýän zadyny görkezmek üçin bardyr.
Esger
Esger nusgasyndaky esasy zat gurbanlykdyr (2:3-4). Bu «dünýäni görmek üçin goşuna goşulýan» Amerikan esgeri däl, eýsem imperatoryny begendirmek üçin ähli zadyny gurban eden Rim esgeridir. Gowy esger aňsat durmuşy, howpsuz durmuşy we garaşsyz durmuşy gurban etdi. Pawlus Reb üçin gurbanlyk gullugynyň ähli ömründe bu nusga laýyk geldi. Indi esger Timoteos hem şony etmäge ruhlandyryldy. Hudaý her bir hristianyň durmuşynda käbir gurbanlygy görmäge garaşýar.
Ol bize bu nusgany diňe haýran galmak üçin däl, eýsem yzarlamak üçin berdi. Aňsat, howpsuz we garaşsyz durmuş Isa Mesihiň gowy esgeriniň durmuşy däldir. Wepaly hristian öz wagtynyň bir bölegini gurban etmäge taýyn bolmaly. Uly bank hasaplary we dünýewi karýeralar ýer ýüzündäki howpsuzlygy getirip biler, ýöne olar Rebbiň goşunynyň esgerleriniň alamatlary däldir. Gowy esger «öz işini» etmeýär, eýsem garaşsyzlygyny gurban edip, Baş Serkerdesine tabyn bolýar. Biz gurban etmäge taýyn esgerlermizmi?
Türgen
Bu ýerde göz öňünde tutulýan türgen grek marafon ylgawçysydyr (2:5). Bu türgen grek oýunlaryna (häzirki Olimpiýa oýunlarynyň öňküsi) taýýarlananda düzgün-tertibe eýerilen durmuş talap edilýärdi. Türgen üstünlikli bäsleşmek üçin sagatlarça ylgamak we düzgün-tertibe eýerilen ýaşaýyş talap edilýärdi. Häzirki döwrüň çynlakaý türgeni düzgün-tertibe eýerilen türgenleşigiň nämedigini bilýär. Ulanylyşy aýdyňdyr. Biz hristian durmuşymyzda düzgün-tertibe eýerilen bolmaly. Türgenleşik düzgünleri Hudaýyň Sözüni okamak we doga etmek üçin her gün ir turmagy öz içine alyp biler. Mukaddes Ýazgylary ýatlamak we imanymyzy hristian däller bilen paýlaşmak hem sagdyn düzgün-tertibi öz içine alýar. Köpümiz türgenleşigimizde düzgün-tertibe eýerilmeýändigimiz üçin «formadan düşdük».
Türgen diňe bir türgenleşikde däl, eýsem ylgamakda hem düzgün-tertibe eýerilen bolmaly. Ol ýaryşyň düzgünlerine laýyklykda bäsleşmeli, şeýle hem türgenleşik tertibine laýyklykda türgenleşmeli. Grek ylgawçysynyň uzyn marafon ylgawynyň soňky aýlawyny tamamlamak üçin tomaşaçylar bilen doldurylan stadiona girýändigini göz öňüne getiriň. Ol soňky burça gelende, öňdebaryjy ylgawçydan henizem 25 ýard yzda. Ol ony geçip bilmejekdigini bilýär, şonuň üçin meýdany kesip geçip, pellehana ilkinji bolup ýetýär. Ýöne baýrak ýok! Çemen düzgün-tertibe eýerilen ylgawça gitmeli.
Bu hristian durmuşynda nähili dogry. Eger men synaglarda aldaw etsem, meniň kampusda hristian şaýatlygym nämä ýaraýar? Eger men bergilerimi tölemegi «ýatdan çykarsam» ýa-da ýalňyşlyk bilen az pul alnan bolsa, puluňy saklasam, men nähili hristian? Eger men Mukaddes Ýazgylary ýatlamakda düzgün-tertibe eýerilen durmuşym bolsa-da, ýaryşy hakykatda nähili ylgasam, düzgün-tertibe eýerilmedik bolsam, nämä ýaraýar? Hudaý menden baýragy gazanýan türgen ýaly bolmagyma garaşýar – türgenleşikde we ylgamakda düzgün-tertibe eýerilen!
Daýhan
Pawlusyň Timoteosa berýän başga bir nusgasy zähmetkeş daýhanyňkydyr (2:6). Daýhan nusgasyndaky esasy pikir zähmetdir. Pawlusyň döwründäki (we häzir hem) daýhanyň durmuşy agyr zähmet bilen häsiýetlendirilýär. Daýhanyň zähmeti aýratyn ähmiýetlidir, sebäbi ol hemişe hasyla gönükdirilen sabyr bilen edilýär. Ýeri taýýarlamak, tohum ekmek, ýumşak ösümlikleri ösdürmek we suwarmak üçin agyr zähmet sabyr talap edýär. Daýhançylykda derrew netijeler ýok. Bu sabyrly zähmetiň maksady bolsa hasyldyr. Daýhançylyk şondan ybarat. Bize nähili sapaklar!
Reb bizden Öz gullugymyzda agyr zähmet çekmegimize garaşýar, hatda «bir gijede üstünlik» bolmasa-da. Hudaýyň meýdanynda hristianyň zähmeti käwagt ruhdan düşüriji bolýar. Hudaýyň Sözüniň tohumyny ekmek we Mesihdäki çagalary ösdürmek üçin käwagt aýratyn sabyr gerek. Ýöne hasyl ähli zady gymmatly edýär. Zähmetkeş hristian üçin eken Sözüniň kök urup, ahyrsoňy güýçli miwe berýän hristiana öwrülmegini görmek nähili şatlyk. Hristianyň «ekinleriň öz paýyny almagy» şony aňladýar. We sylag ýer ýüzünde gutarmaýar!
Pawlus ikinji bapda Timoteosa başga nusgalar berýär. Olaryň hemmesini tapyp bilermiňiz? Olar Hudaýyň Sözüne ähli hristianlaryň yzarlamaly nusgalary hökmünde goşulýar. Biz köplenç parahatçylyk döwrüniň esgerleri, dynç günleri türgenleri we yzky howly daýhanlary ýaly bolýandygymyzy boýun almaly. Hudaý gurban edýän esgerleri, düzgün-tertibe eýerilen türgenleri we zähmet çekýän daýhanlary gözleýär.
