“Emma sen [Timoteý], Hudaýyň adamy… dogrulygy, dindarlygy, imany, söýgini, sabyrlylygy, ruhuň ýumşaklygyny yzarla. Imanyň gowy göreşinde yhlas bilen göreş. Ebedi ýaşaýşa ýapyş, sen oňa çagyryldyň we köp şaýatlaryň öňünde gowy ykrarnama etdiň” (1 Timoteý 6:11–12). 2-nji bölüm
5. Dawut: Hudaýyň öýünde tertip islemek—1 Timoteý 3:1–16
1 Timoteý 3 Hudaýyň öýündäki tertip meselesi bilen baglanyşykly, bu “diri Hudaýyň ýygnagy, hakykatyň sütünidir we binýadydyr” diýlip suratlandyrylýar, we Dawut Täze Ähtdäki Hudaýyň adamy bolup, Hudaýyň adamy bolmagyň bu aýratynlygyny görkezýär.
Bu bölümde Pawlus ýaşulular, Hudaýyň öýünde ruhy gözegçiligi amala aşyrýan adamlar, we diakonlar, olaryň jogapkärçilikleri ýygnagyň dünýewi ýa-da wagtlaýyn işleri bilen baglanyşykly, meselesi bilen baglanyşykly, we şeýle iş Hudaýyň islegine görä ediljek bolsa, hem adamyň, hem onuň aýalynyň zerur häsiýetlerini beýan edýär, sebäbi wepaly maşgala durmuşy ýygnakda ediljek degişli iş üçin şertdir (seret v. 5).
2 Ýyl ýazgylary 8:14-de Süleýman täze gurlan Ybadathanada Hudaýyň tertibini ýola goýanda, ruhanylaryň wezipeleriniň bölümlerini ýa-da nobatlaryny Dawudyň ölüminiň öň ýanynda goýan tertibine görä düzdi, Dawut bu babatda “Hudaýyň adamy” diýlip atlandyrylýar. Dawut, belki-de, özünden öňki ýa-da soňky islendik adamdan has köp, Hudaýyň öýi üçin çuň arzuw edýärdi. 2 Şamuwel 7:3-däki sözlerini göz öňüne getiriň we Hudaýyň sandygynyň hemişelik dynç alyş ýeriniň bolmagyny nädip arzuw edendigini görüň, we Hudaý oňa söweş adamy, parahatçylyk adamy däldigini aýdyp, ony özüni gurmaga gadagan etse-de, ömrüniň galan ýyllaryny ogly Süleýmanyň ony gurmagy üçin zerur ähli materiallary ýygnamaga we hatda ruhanylaryň tertibini we ol ýerde geçiriljek gulluklary düzmäge bagyşlady.
Ýene-de, Hudaý Öz öýünde Öz tertibiniň saklanmagy üçin şeýle güýçli arzuwy bolan adamyň iň gowy mysalyny Dawudy bu mesele bilen baglanyşykly Hudaýyň adamy diýip yglan etmek bilen nygtady, we Pawlus hem Timoteýe ýazan ilkinji hatynda Hudaýyň öýündäki dindarlyk tertibi meselesini gozgap, biziň ünsümizi oňa çekerdi. Bu onuň hat ýazmagynyň esasy sebäbi bolup görünýärdi; ol Efese gidip, Timoteý bilen ýüzbe-ýüz gürleşmek isleýärdi, ýöne bu mesele şeýle bir möhümdi welin, garaşyp bilmedi, we ol oňa ýazmaga mejbur boldy (vv. 14–15) we ybadathananyň berjek esasy şaýatlygyny, dindarlyk syryny ýatlatdy—"Hudaý teninde görkezildi, Ruhda aklanyldy, perişdelere göründi, milletleriň arasynda wagyz edildi, dünýäde ynanyldy, şöhratda kabul edildi" (v. 16). Hudaýyň adamy bu dindarlyk syrynyň ybadathanada öz dindarlyk tertibi arkaly görünmegi üçin çuňňur alada edýär.
6. Şemaýa: Bozulma gününde Hudaýyň wepalylygyna bil baglamak—1 Timoteý 4:1–16
4-nji bapda Pawlus Ruhyň “soňky döwürler” barada açyk aýdan zatlaryny jikme-jik beýan etdi. Öň ýygnakdaky Hudaýyň pikirlerine görä tertip barada gürleşeninden soň, ol indi adamyň bu tertibi saklap bilmezligi netijesinde ýüze çykjak ýüz öwürme barada gürledi; we dinden dönen mugallymlaryň näme getirendigi barada gürleşeninden soň, ol Timoteýiň bu ýetmezçilik bilen baglanyşykly jogapkärçilikleri barada dowam etdi. Timoteýiň hereketlerinde öwretmek örän möhüm bolmalydy; ol özüniň öwreden zatlaryny diňleýjileriniň öňünde ýaşamak üçin öz hereketlerinde hem görelde bolmalydy.
Hakykatdan ýüz öwürmek bilen baglanyşykly hereketlerimizi görkezjek Hudaýyň adamy Şemaýadyr. Ol Ysraýylyň taryhynda möhüm pursatda peýda boldy. On taýpa Ysraýylyň kanuny (ýöne gaty akmak) patyşasy — Süleýmanyň ogly Rehoboama garşy gozgalaň turuzyp, onuň ýerine Ýeroboamy yzarladylar. Rehoboam ähli patyşalygy özüne gaýtaryp almak üçin Ýeroboama garşy söweşmek üçin goşun ýygnady, ýöne Hudaý Hudaýyň adamy Şemaýany iberip, Rehoboama Ýeroboama garşy söweşmekden saklanmagyny aýtdy:
Reb şeýle diýýär: Ýokary galmaň, Ysraýyl ogullary, doganlaryňyz bilen söweşmäň; her kim öz öýüne gaýtsyn, çünki bu zat Menden (1 Patyşalar 12:24).
Bu Şemaýa baradaky Mukaddes Ýazgylardaky ýekeje aýatdyr — ýöne ol biziň öňümizde nähili möhüm sapaklary goýýar. On gozgalaňçy taýpa henizem olaryň doganlarydy. Olar Hudaýyň gözünde şeýledi we Rehoboamyň gözünde hem şeýle bolmalydy. Bolup geçen zat Süleýmanyň wepaly bolmazlygy sebäpli Hudaý tarapyndan rugsat berlipdi, we bu terbiýe kabul edilmelidi.
Bu sapaklary häzirki döwürde ulanmak üçin, biz daşky bölünişikleriň yzyna gaýtarylyp bilinmeýändigini görmelidiris; biz ähli imanlylaryň bir pikirde bolan we Hudaýyň güýjüniň açyk görlen Pentikost döwrüne gaýdyp bilmeris (ýöne 2 Timoteý 2:22-de açyk görkezilişi ýaly, arassa ýürekden Rebbe ýüz tutýan ähli adamlar bilen ýygnanmak henizem biziň jogapkärçiligimizdir). Hudaýyň adamy bu meselede Hudaýyň islegine boýun bolmalydyr. Ol ýygnagyň Isadaky her bir imanlydan, nirede ýa-da kim bilen ýygnansalar-da, ybaratdygy faktini hem gözden salmaly däldir. Mesih bedenini ýer ýüzündäki her bir imanly bir wagtda düzýär, we Hudaýyň adamy öz garaýşynda mezhepçi däldir, ýöne bu fakty ykrar edip, ol özü bilen ýygnansalar-da ýa-da ýygnanmasalar-da, her bir mukaddesiň bereketini gözlemelidir. Şeýle etmek bilen ol ähli adamlara görelde bolar, we hem özüni, hem-de ony diňleýänleri halas eder (1 Timoteý 4:15–16).
7. Ady näbelli Hudaýyň adamlary: Garaňky döwürde hakykat üçin durmak, düzgün-tertibiň zerurlygyny gözden salmazlyk—1 Timoteý 5:1–20
5-nji bapda Pawlus bu soňky döwürler üçin öz nesihatlaryny dowam etdirdi, Timoteýiň dul aýallar we ýaşulular bilen nähili gatnaşmalydygy, ikisiniň hem ýygnakdaky wezipelerini suistimal etmezligini üpjün etmek bilen baglanyşykly. Iki tarapyň hem hakyky wezipeleri beýan edilýär, soňra islendik ýetmezçiligi düzetmek üçin barlaglar girizilýär. Muny etmek bilen Pawlus dört ady näbelli Hudaýyň adamyndan öwrenilip bilinjek sapaklara daýandy.
1 Şamuwel 2-de Eliýe Hudaýyň hökümini hem oňa, hem ogullaryna aýtmak üçin ady näbelli Hudaýyň adamy iberildi; ogullaryna dindarsyz ýollary üçin we Eliýe olary saklamandygy we ruhanylykdan aýyrmandygy üçin.
Ikinji ady näbelli Hudaýyň adamy 1 Patyşalar 13-de Ýeroboama iberildi, Beteldäki gurbanlyk sypasyna (Ýeroboamyň şahsy özüne däl) we Iýerusalimdäki Ybadathanadaky gurbanlyk sypasyna garşy gurlan ähli butparazlyk ýalan ulgamyna höküm çykarmak üçin. Indiki bapda Rebbiň şol ýerde ahlak taýdan Özüniň ulanmagyna laýyk gelmeýän pygamberiniň bardygyny öwrenmek nähili gynançly, şonuň üçin Ol Öz habaryny ýetirmek üçin Ýahudadan Hudaýyň adamy iberdi.
Üçünji ady näbelli Hudaýyň adamy 1 Patyşalar 20-de Ahabba iberildi, siriýalylaryň uly goşunyna Reb baradaky küpür sözleri üçin höküm çykarmak we dindarsyz patyşany olaryň ýok ediljekdigine ynandyrmak üçin. Hudaý eldeki meselede Öz şöhraty üçin hereket ederdi.
Ahyrsoňy, dördünji ady näbelli Hudaýyň adamy 2 Ýyl ýazgylary 25-de Amaziýa iberildi, Ýahuda patyşasyny Seir adamlaryna garşy söweşinde Ysraýylyň gozgalaňçy on taýpasyndan hakyna tutma esgerleri ýollandygy üçin käýemek üçin. Şeýle birleşme diňe diri Hudaýa ynanmazlygyň görkezijisi däl, eýsem ondan gelip çykjak hapalaýjy gatnaşygy inkär etmekdi.
Bu dört Hudaýyň adamlarynyň sözlerini we hereketlerini öwrenmek, olaryň hemmesiniň Hudaýyň halkynyň arasynda düzgün-tertibiň bozulandygy, hakykatdan ýüz öwürmek we dindarsyz elementlerden aýrylyşmagyň ýoklugy bilen häsiýetlenen gaty garaňky günlerde işjeň bolandygyny görkezer, we käýinç habarynyň zerur bolandygyny görkezer. Pawlus bu zatlary 1 Timoteý 5-de ýaşulularyň ýerli ýolbaşçylygy we Hudaýyň halkynyň arasynda dul aýallaryň orny bilen baglanyşykly gozgady.
Biz Şemaýany göz öňüne getirenimizde, Hudaýyň adamy mukaddesleriň daşky birliginiň bozulmagy meselesinde Hudaýyň islegine boýun bolýandygyny gördük, ýöne bu dört ady näbelli Hudaýyň adamlaryny göz öňüne getirenimizde, muny etmek bilen hakykat babatda hiç hili ylalaşygyň bolmaly däldigini görýäris. Ýeroboamyň gozgalaňy günädi, we eger Rehoboama oňa garşy söweşmek gadagan edilen bolsa, Hudaý Öz hukuklaryny saklardy we Öz şaýadyny gurbanlyk sypasyna höküm çykarmak üçin iberdi, hatda Ýeroboamyň özüne rehimdarlyk görkezilse-de. Hakykatdan hiç hili ylalaşyk bolmaly däldir we Hudaýyň mukaddeslerini hapalajak zatlar bilen hiç hili gatnaşyk bolmaly däldir. Şeýlelik bilen, bu ady näbelli Hudaýyň adamlarynda görülen sapaklar Şemaýadan öwrenen sapaklarymyzy, bozulma gününde Hudaýyň adamyň hereketleri barada, ajaýyp deňleşdirýär.
8. Şamuwel: Hudaýyň çagyryşyna laýyk gelýän hormatly ýöriş we şaýatlyk—1 Timoteý 5:21–6:10, 17–21
Ahyrsoňy, 5:21-den 6:10-a çenli Pawlus Timoteýiň şahsy özüni alyp barşy meselesi bilen baglanyşykly; ol ähli işlerinde bitarap bolmalydy, ýörişinde arassa, gowy işler bilen bellik edilen, wepaly hyzmatkär, we dindarlyk bilen kanagatlylyk bilen bellik edilen bolmalydy. Bularyň hemmesinde ol wagyz etmegi tabşyrylan taglymatyň, Pawlusdan öwrenen taglymatyň wepaly şaýady bolmalydy. Pawlusyň ähli hatlarynda bolşy ýaly, taglymat ilki gelýär, soňra oňa laýyk ýöremek üçin nesihat gelýär.
Pawlusyň bu ýerde mysal alan adamy Şamuweldi, ol 1 Şamuwel 9-da Saulanyň hyzmatkäri tarapyndan Hudaýyň adamy diýlip atlandyryldy. Saulanyň kakasynyň eşekleri ýitipdi, we Saul olary gözlemäge iberilipdi, ýöne üstünlik gazanyp bilmedi. Saul ýüz öwrüp öýüne gaýtmakçydy, ýöne hyzmatkäri şol wagt ýakyn şäherde bolan Şamuweli görmäge gitmegi teklip etdi, şeýle diýip:
Bu şäherde Hudaýyň adamy bar, we ol hormatly adam; onuň aýdan ähli zady hökman ýerine ýetýär (1 Şamuwel 9:6).
Bu Hudaýyň adamy öz hormatly özüni alyp barşy we dogry sözleri bilen bellik edilýärdi, bu aýratynlyklara ol soňrak, halk onuň ýolbaşçylygyny ret edip, 1 Şamuwel 12:3–5-de “ähli milletler ýaly” patyşa gözlänlerinde özü hem salgylandy; ol Eliýiň ogullaryndan tapawutlylykda hormatly adamdy, olar Hudaýyň Çadyryny we ruhanylygy öz hereketleri bilen şeýle bir kemsitdiler we Hudaýyň hökümini öz başlaryna getirdiler (1 Şamuwel 2:12–17, 25) ýa-da hatda Şamuweliň öz ogullary hem kakasynyň ýollarynda ýöremän, para aldylar (1 Şamuwel 8:3). Şamuwel ruhanylygyň ýetmezçiliginiň we onuň netijesinde ýaşlyk döwründe äht sandygynyň ýitirilmegi bilen gaty garaňky fonuň garşysynda ýagty şöhle bolup durýardy. Ýöne bularyň hemmesine garamazdan, Hudaýyň Öz halkyna bolan wepalylygy hem Şamuweliň, Hudaýyň adamy bolmagy bilen göründi, ony ähli Ysraýyl Hudaý tarapyndan gaty ýaşlykdan Öz pygamberi bolmaga taýýarlanylandygyny bilýärdi (1 Şamuwel 3:20). Ýene-de, bu 1 Timoteýiň häsiýetine doly laýyk gelýär we Pawlusyň Timoteýe nesihatlarynyň laýyk iň ýokary nokadydyr.
Onuň Timoteýe 6:9–10-da we 6:17–19-da maddy baýlyklar baradaky soňky duýduryşlary Hudaýyň adamy bolan kanagatlylygyň we gök pikirli bolmagyň gowy mysalyna we öz ogullarynyň açgözlüginiň erbet mysalyna daýandy. Hudaýyň adamyň ýörişi hormatly we sözleri ynamlydyr.
Timoteýe Hudaýyň adamy bolmak üçin ýüzlenme—1 Timoteý 6:11–16
Emma sen, Hudaýyň adamy, bu zatlardan gaç, we dogrulygy, dindarlygy, imany, söýgini, sabyrlylygy, ruhuň ýumşaklygyny yzarla. Imanyň gowy göreşinde yhlas bilen göreş. Ebedi ýaşaýşa ýapyş, sen oňa çagyryldyň we köp şaýatlaryň öňünde gowy ykrarnama etdiň. Men saňa ähli zatlary diri saklaýan Hudaýyň öňünde we gowy ykrarnamanyň öňünde şaýatlyk eden Isa Mesihiň öňünde tabşyrýaryn, bu tabşyrygy bigünä, aýypsyz sakla, Reb Isa Mesihiň peýda bolmagyna çenli; ony öz wagtynda bagtly we ýeke-täk Hökümdar görkezer, höküm sürýänleriň Patyşasy we höküm sürýänleriň Rebbidir; diňe Ol ölümsizlige eýedir, elýetmez nurda ýaşaýar; Ony hiç kim görmedi, ýa-da görüp bilmez; Oňa hormat we ebedi güýç bolsun. Amin.
Täze Ähtdäki Hudaýyň adamlarynda ýüze çykan sekiz aýratynlygy nygtap, Pawlus soňky nesihat bilen ýazgysyny tamamlady. Muny etmek bilen ol Timoteýe hem Hudaýyň adamy hökmünde ýüzlendi, çünki ol garaňky döwürde ýöremelidi, biziň ýöremelidigimiz ýaly, we Pawlusyň oňa beren tabşyrygyny ýerine ýetirmek üçin bu aýratynlyklary özünde görkezmelidi. Bu hatdaky ähli zat Pawlusyň Timoteýi Hudaýyň sözüne garşy gelýän ähli zatdan gaçmaga (zerur ilkinji ädim) we soňra ýüregiň maksady bilen dogrulygy (Şamuwelde görülen aýratynlyk), dindarlygy (Dawutda), imany (Elişa), söýgini (Şemaýa), sabyrlylygy (Ylýas) we ruhuň ýumşaklygyny (Musa) yzarlamaga, we imanyň gowy göreşinde yhlas bilen göreşmäge, özüniň çagyrylan ebedi ýaşaýşa ýapyşmaga (ady näbelli Hudaýyň adamlary) çagyrýan bu soňky ýüzlenmä ýygnanýar. Ahyrsoňy, Pawlus Timoteýi Isa Mesihiň peýda bolmagyna çenli bu tabşyrygy bigünä we aýypsyz saklamaga çagyrdy (Ybadathanadaky Igdaliýanyň ogullarynyň otagynda yglan edilen Rekabitleriň hereketi bilen görülişi ýaly). Şeýlelik bilen, Pawlusyň soňky jemlemesinde hem, bu Täze Ähtdäki Hudaýyň adamlary Timoteý üçin, Hudaýyň şöhraty üçin özüniň hem indi nähili ýöremelidiginiň diri mysallary bolmalydy.
Bu hatyň bölümimiziň öwrenmesini tamamlap, Täze Ähtdäki Hudaýyň on bir adamyň hereketlerinde ýüze çykan bu aýratynlyklary jemläliň:
| No. | 1 Timoteý | Hudaýyň adamy | Sapak |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1:3-11 | Musa | Başgalaryň bereketini gözlemek |
| 2 | 1:12–20 | Elişa | Hemişe merhemetde hereket etmek |
| 3 | 2:1–8 | Ylýas | Dogada Hudaýa bil baglamak |
| 4 | 2:9–15 | Igdaliýa | Gullukda göze ilmez bolmak, özüňi gözlemezlik |
| 5 | 3:1–16 | Dawut | Hudaýyň öýünde tertip islemek |
| 6 | 4:1–16 | Şemaýa | Bozulma günlerinde Hudaýyň wepalylygyna bil baglamak |
| 7 | 5:1–20 | Anon (birleşen) | Hakykat üçin durmak, düzgün-tertibiň zerurlygyny gözden salmazlyk |
| 8 | 5:21–6:10, 17–21 | Şamuwel | Hudaýyň çagyryşyna laýyk gelýän hormatly ýöriş we şaýatlyk |
Bize, Hudaýyň adamlary (we aýallary) bolmak üçin ýüzlenme, doly, her bir gowy iş üçin doly taýýarlanan—2 Timoteý 3:16–17
Her bir ýazgy Hudaý tarapyndan ylhamlandyrylandyr we öwretmek, ynam döretmek, düzetmek, dogrulykda terbiýelemek üçin peýdalydyr; şonda Hudaýyň adamy doly, her bir gowy iş üçin doly taýýarlanan bolar (2 Timoteý 3:16–17).
Pawlus Timoteýe ýazan ikinji hatynda ýene bir ýüzlenme etdi, Timoteýi çagalygyndan bäri bilýän Mukaddes Ýazgylara üns bermäge çagyrdy, çünki olar, ol aýtdy, Isa Mesihdäki iman arkaly ony halas bolmak üçin akyldar edip bilýärdi (vv. 14–15), ýöne soňra ol zatlary açyp, şol Mukaddes Ýazgylaryň Hudaýyň adamy bolmak, ony doly we her bir gowy iş üçin doly taýýarlamak üçin zerur ähli sapaklary öz içine alýandygyny aýtdy.
Bu sözler bilkastdan giň galdyryldy, çünki bu diňe Timoteýe däl, eýsem saňa we maňa hem ýüzlenmedir, çünki Pawlus “sen [Timoteý] doly, her bir gowy iş üçin doly taýýarlanan bolarsyň” diýip ýazmady, eýsem “Hudaýyň adamy doly, her bir gowy iş üçin doly taýýarlanan bolar” diýip ýazdy. Hudaý senden we menden bu aýratynlyklary häzir görkezmegimizi soraýar. Eger biz bu zatlaryň diňe ýokary derejeli imanly üçin, ýa-da aýratyn sowgady bolan adam üçin, ýa-da uzak wagt bäri Mesihçilik ýolunda bolan adam üçin mümkin diýip pikir etsek, Pawlusyň bu sözleri kime ýüzlenendigini göz öňüne alalyň—resula ýa-da pygambere ýa-da uzak wagt bäri Mesihçilik ýolunda bolan adama däl, eýsem gorkak häsiýetli ýaş adama. Mukaddes Ruhyň bu sözleri ählimize, dogan we uýa, garry we ýaş, sowgat ýa-da başga islendik aýratynlykdan parhsyz ýüzlenýär; ähli adamlar Pawlusyň Mukaddes Ýazgylardaky Hudaýyň adamlary barada nygtan bu aýratynlyklaryny görkezip bilerler (we görkezmelidirler). Şonuň üçin biz hem Pawlusyň Timoteýe ýazan hatlary we ol ýerde üns çekilen Hudaýyň adamlary barada oýlanmagyň netijesinde ruhlanalyň, Öz adynyň hatyrasyna, öz döwrümizde Hudaýyň adamlary (we aýallary) hökmünde, Täze Ähtdäki Hudaýyň adamlarynyň bu aýratynlyklarynyň her birini görkezmek bilen, doly we her bir gowy iş üçin doly taýýarlanan bolalyň.
