Habarçy
Rimliler 1:1-de Pawlus özüni üç zady agzap tanadýar. Ilki bilen ol özüni Isa Mesihiň guly hökmünde beýan edýär, Ol özüni bagyşlan Şahsdy. Mundan öň Pawlus, şonda Saul ady bilen tanalýan, Rebbiň adyna ynanýan her bir adamy ýok etmäge çalyşýardy. Şol wagt ol kanunyň we öz dininiň guly bolupdy. Ýöne Damask ýolunda ähli zat üýtgedi, ol tizden Isa Mesihi öz Halypasy we Halasgäri hökmünde tanady.
Soňra ol özüni resul hökmünde tanadýar, bu «iberilen» diýmegi aňladýar. Aýatda «bolmak» kursiw bilen ýazylan, bu onuň asyl grek dilinde ýokdugyny aňladýar. Şonuň üçin ol bu kitaby ýazanda eýýäm resuldy. Pawlus resul bolmaga ymtylmady ýa-da bu wezipäni özü saýlamady, ýöne ol şöhratlanan Rebbi görüpdi we Ol tarapyndan resul bolmaga çagyrylypdy.
Soňra, üçünjiden, Pawlus Hudaýyň hoş habaryna aýryldy. Pawlus Reb bilen duşuşanyndan soň, Ananias resula Rebdan ýörite habar bilen geldi: Sen «Meniň saýlanan guralymsyň, Meniň adymy butparazlaryň, patyşalaryň we Ysraýyl ogullarynyň öňünde götermek üçin» (Resullaryň Işleri 9:15 NKJV). Pawlus habarçy bolmaga, hoş habary wagyz etmäge saýlanypdy – we nähili habarçydy ol! Reb Ananiasa Pawlusyň Öz ady üçin ejir çekjekdigini hem aýtdy. Pawlus her ädimde ret edilmegi başdan geçirdi, hatda öz halkyndan hem. Ol «Hudaýyň hoş habaryna aýryldy» diýilýändigine üns beriň. Biz hem aýrylan halk bolmaly – Reb Isa Mesihiň şahsyýetine aýrylan. Biz Ony ret eden we ýigrenen bu dünýäde Oňa ýakymly durmuşda ýaşamaly.
Habar
Hudaýyň hoş habary näme? Birnäçe gezek ol Reb Isa Mesihiň hoş habary diýlip atlandyrylýar. Rimliler 1:9-da ol «Onuň Oglunyň hoş habary» we 16-njy aýatda «Mesihiň hoş habary» diýlip atlandyrylýar. Hoş habar Hudaý Ata bilen başlandy, ynsanlar ýa-da perişdeler bilen däl. Oglan ony mümkin etdi, çünki diňe Onuň arkaly biz kabul edilip, aklanyp we bagyşlanyp bilýäris. Ol ynsan boldy we günäniň jezasyny tölemek üçin haçda öldi, şeýlelik bilen biz iman arkaly Hudaý bilen gatnaşykda bolup bilýäris.
Pawlus Rimlilere hat ýazanda Täze Testament ýokdy. «Mukaddes Ýazgylar» diňe Köne Testamentdan ybaratdy. Ýöne Pawlus bu hoş habaryň Hudaýyň pygamberleri arkaly öňden wada berlendigini yglan edýär (2-nji aýat). Bu ýewreý halkynyň gaşlaryny galdyrýar, haýran galyp soraýarlar: «Siz hoş habaryň Ýewreý Ýazgylarynda wada berlendigini aýtmak isleýärsiňizmi?»
Geliň, bu aýatlaryň birnäçesine seredeliň. Barlyk 3:15-de Hudaý ýylana şeýle diýdi: «Men seniň bilen aýalyň arasynda, seniň tohumyň bilen onuň Tohumynyň arasynda duşmançylyk goýaryn; Ol seniň kelläňi ýarar, sen bolsa Onuň ökjelerini ýararsyň.» Üns beriň, ol aýalyň Tohumy diýýär, adamyň däl. Bu wada berlen Tohumyň gaýry-tebigy ýol bilen geljekdigini aňladýar. Ol siziň we meniň ýaly är-aýalyň hereketi bilen dogulmazdy. Biziň Halasgärimiz, dünýäniň Halasgäri, Meryem gyzyň we Mukaddes Ruhyň güýji bilen doguldy.
Ol nirede dogulardy? Mika 5:2 şeýle diýýär: «Emma sen, Betlehem Efrata, Ýahudanyň müňlerçe obasynyň arasynda kiçijik bolsaň-da, senden Ysraýylda hökümdar boljak Şahs Meniň üçin çykar, Onuň çykyşlary gadymdan, ebedilikden gelýär.» Mika diňe bir hökümdaryň geljekdigini aýtman, eýsem Onuň nirede doguljakdygyny hem takyk görkezýär.
Şeýle pygamberlikler köp, ýöne size ýene birini bereýin. Işaýa 53:6 şeýle diýýär: «Biz hemmämiz goýun ýaly azaşdyk; her birimiz öz ýolumuza öwrüldik; we Reb hemmämiziň günäsini Onuň üstüne goýdy.» Mesihiň gelmeginden takmynan 750 ýyl öň, Işaýa Onuň biziň günä ýükümizi Öz üstüne aljakdygyny pygamberlik etdi. Ol halas edişi üpjün ederdi. Biz muny nädip bilip bileris? Çünki Hudaýyň Sözü şeýle diýýär! Adam ony planlaşdyrmady ýa-da amala aşyrmady, ýöne Hudaý ony wada berdi we Ol ony amala aşyrdy.
Habar kim barada
Rimliler 1:3-4 bize hoş habaryň Hudaýyň Ogly, Reb Isa Mesih baradadygyny aýdýar. Ol diňe bir Hudaýyň ebedi Ogly däl, eýsem ol ynsan hem – «beden boýunça Dawudyň tohumy». Ýazgylar iki hakykaty hem öwredýär.
4-nji aýat pikiri dowam etdirip, Isa Mesihiň «güýç bilen Hudaýyň Ogly diýlip yglan edilendigini» aýdýar. Hudaý Matta 3 we 17-de Isany Öz söýgüli Ogly hökmünde köpçüligiň öňünde yglan etdi, ýöne Onuň direlişi Onuň Hudaýyň Oglydygynyň we Hudaýyň Onuň işinden razy bolandygynyň has uly köpçülik beýanydy. Isa, Mesih, öldi we gabyrda jaýlandy, ýöne Hudaý Ony üçünji gün direltdi we Ony älemiň iň ýokary nokadyna goýdy.
Hiç kim Isa direldilen ýaly direldilmedi – indi hiç haçan ölmezlik üçin. Başgalar, mysal üçin Lazar, ýene ölmek üçin direldildi, ýöne Isa indi Atanyň sag elinde oturýar, Hudaýyň ähli lezzetini tapan Şahs hökmünde.
Alnan habar
Rimliler 1:5-7-de Pawlus öz resullygy barada ýene bir jikme-jiklik goşýar: Hudaý oňa bu dünýäniň milletlerine hoş habary wagyz etmegi tabşyrdy – we hatda häzirki wagtda hem biz Pawlusyň habaryndan peýdalanýarys. Rimli imanlylar hoş habary Hudaý tarapyndan saýlanyp we Isa Mesih tarapyndan çagyrylyp aldylar. Rebbiňki bolan her birimiz çagyryldyk. Biz özbaşdak gelmezdik, çünki Ýahýa 3:19-20-de aýdylyşy ýaly, adamlar ýagtylykdan garaňkylygy gowy görýärler. Olar ýagtylygy ýigrenýärler we özbaşdak ýagtylyga gelmezdiler.
Rimli imanlylar çagyryş boýunça keramatlylardy. «Bolmak» olaryň entek keramatly däldigini, ýöne bir gün boljakdygyny aňladýar. Bu ýalňyş pikir, çünki «bolmak» grek tekstinde ýene-de ýok. Şonuň üçin olar eýýäm keramatlylardy! Keramatly adam Hudaý üçin aýrylan adamdyr. Biz şeýle bolmaga çagyryldyk – Hudaýyň ulanmagy üçin aýrylan. Biz durmuşymyzy Hudaýyň maksatlary üçin amaly taýdan bagyşlamaly. Biz hemişe keramatlylar ýaly hereket etmesek-de, halas bolanymyzda Hudaýyň emlägi bolanlygymyz üçin keramatlylygymyzdan hiç hili kem däl. We bir gün tizden Reb Isa geler we bizi Öz ýanyna alar.
Habara goşulýan zatlar
Pawlus rimli imanlylary şahsyýetinde tanamasa-da, olaryň üçin minnetdardy. Ol bu keramatlylar üçin aladasyny we mähirini görkezýär. Bu biziň hem hiç haçan duşuşmadyk beýleki imanlylar baradaky garaýşymyz bolmaly. Biz ylalaşmasak ýa-da bir pikire gelmesek-de, şeýle-de bolsa, olaryň üçin aladalanmaly we minnetdar bolmaly.
Soňra Rimliler 1:8-de Pawlus rimli imanlylaryň Reb Isa degişlidigi baradaky şaýatlygy üçin minnetdarlygyny bildirýär. Olaryň imany bütin dünýäde – şübhesiz bütin Rim imperiýasynda meşhurdy. Biziň imanymyz töwerekdäkiler üçin şeýle aýdyňmy? Eger bir iman etmeýän adam biziň aramyza gelse, ol biziň Halasgärimiz barada nähili gürleýşimizden täsirlenermi?
Pawlus diňe bir rimli keramatlylar üçin minnetdar bolman, eýsem olary hemişe dogada ýatlaýardy (9-njy aýat). Pawlus Rebbiň gullugyna doly bagyşlanan adamdy we ol doga adamy bolupdy. Pawlus öz hatlarynyň ählisinde diýen ýaly dogany agzap geçýär. Mysal üçin: «dogada yzygiderli boluň» (Rimliler 12:12), «Ruhda ähli doga we ýalbarma bilen hemişe doga ediň» (Efesliler 6:18), «hiç zat üçin aladalanmaň, ýöne her zatda doga we ýalbarma bilen, şükür bilen, haýyşlaryňyzy Hudaýa bildiriň» (Filipililer 4:6), «dogada yhlasly boluň, şükür bilen onda oýa boluň» (Koloseliler 4:2), we «dogany bes etmäň» (1 Salonikliler 5:17).
Hakyky çopanyň (pastoryň) ýüregi bolan Pawlus rimli imanlylary görmäge arzuw edýärdi (10-11-nji aýatlar). Ýazgylarda «pastor» buthananyň ýolbaşçysynyň resmi ady däl, eýsem Mesihiň goýunlaryny çopanlyk edýän, Hudaýyň halky üçin alada edýän adamdyr. Bu aladada ol olara käbir ruhy sowgat bermegi arzuw edýärdi. Bu Pawlusyň keramatlylara paýlamak üçin sowgatlar torbasynyň bardygyny aňladýarmy? Ýok, ol aýratyn imanlylara sowgat bermek üçin däl. Bu Rebbiň işi. Pawlus olary görmäge, Rebbiň olara beren sowgatlaryny höweslendirmek we güýçlendirmek üçin gitmek isleýändigini aýdýar. Köp ýyllar halas bolan we Hudaýyň Sözüniň hakykatynda berkidilmedik ýa-da Hudaý tarapyndan berlen sowgatlaryny ulanmaýan hristianlary görmek gynançly.
Pawlus bu tema barada Efesliler 4:11-14-de has köp ýazýar: «We Ol Özü [şöhratlanan Mesih] käbirlerini resul, käbirlerini pygamber, käbirlerini wagyzçy, käbirlerini bolsa çopan we mugallym etdi, keramatlylary gulluk işi üçin taýýarlamak üçin, Mesihiň bedenini gurmak üçin, hemmämiz imanyň birligine we Hudaýyň Oglunyň bilimine ýetýänçäk, kämil adama, Mesihiň dolulygynyň boýunyň ölçegine; şeýlelik bilen biz indi çagalar bolmazlyk üçin, her bir taglymat ýeli bilen o ýana bu ýana zyňylyp, adamlaryň hileleri, aldawçy meýilnamalarynyň hilegärligi bilen daşalmazlyk üçin.» Şonuň üçin Rebbiň imanlylara berýän sowgatlarynyň maksady keramatlylary ýetişdirmek, olary imanda berkitmekdir.
Ol olara we başga köplere bir zat bergidardygyny aýtmagy dowam etdirýär (14-nji aýat). Ol nähili ýagdaýda bergidardy? Ol Reb Isa şahsyýeti, iman arkaly aklanma we Hudaýyň berýän dogrulygy baradaky bilimi sebäpli, bu hoş habary bütin dünýädäki her bir adama wagyz etmek öz borjudy diýip duýýardy. Ol diňe bir olara bergidar däl, eýsem Hudaýa hem bergidardy, çünki Ol Pawlusy bu maksat üçin çagyrypdy.
Ol bu hoş habary Rimdäkilere wagyz etmäge taýýardy (15-nji aýat). «Hoş habar» diňe halas bolmakdan has köp zady öz içine alýar. Bu başlangyç, ýöne has giň manyda ol hakykatyň bütin bedenini öz içine alýar. Ol olaryň berkidilmegi üçin ähli hakykaty paýlaşmagy arzuw edýärdi – Rimliler kitaby muny örän gowy beýan edýär.
Habaryň güýji
Rimliler 1:16-17 Pawlusyň hatyndaky esasy aýatlardyr. Güýç barada gürlemezden ozal, Pawlus Mesihiň hoş habaryndan utanmaýandygyny aýdýar. Biz restoranda naharymyz üçin şükür edende ýa-da «Isa halas edýär» diýen köýnek geýende utanmazlygy pikir edip bileris. Gynansak-da, hristian hökmünde tanalmakdan utanýandygymyz hakykat bolup biler. Ýöne Pawlus pes, haça çüýlenen Mesih bilen ýa-da rimliler tarapyndan iň pes synp hasaplanýan bu ýigrenilen adamlar bilen tanalmakdan utanmady.
Rim dünýä güýjüniň merkezi bolupdy, ýöne Pawlus bize munuň «Hudaýyň halas ediş güýji» bilen deňeşdirilende hiç zat däldigini aýdýar. Bu Hudaýyň «dinamitidir». Hudaý bu çuň hakykatlary Pawlusa açdy. Ol mukaddes Hudaýyň, Öz lezzeti üçin ýaradan bu ýoldan çykan dünýäni dogry we ýerlikli ýok edip biljekdigini, ýöne günäkär adamyň Öz huzuryna gelip bilmegi üçin Öz hökümini bilkastdan Öz üstüne alandygyny öwrendi. Ol bularyň hemmesini Öz mukaddesligini bulaşdyrmazdan etdi. Bu nädip mümkin? Bu biziň Reb Isamyzyň hoş habary sebäpli mümkin. Bu hoş habaryň çeşmesi Hudaýdyr, adam däl! Hudaý bizi diňe güýç bilen halas edip bilmezdi, çünki günä meselesi çözülmeli bolupdy. Isa şol elhenç bahany töledi, şeýlelik bilen biz Hudaý bilen gatnaşykda bolup bilýäris.
Bu halas ediş her bir adama elýeterlidir, ýöne diňe Reb Isa ynanýanlar ondan peýdalanar. Biz «Eý, Hudaý hemmeleri söýýär, şonuň üçin men jennete giderin» ýa-da «Men beýle erbet däl» diýip bilmeris. Ýok, bu bolmaz. Siz Mesihiň, Mesihiň agaçdaky işine – Onuň ölümine, jaýlanmagyna we direlişine ynanmaly. Hudaýyň dogrulygy iman bilen başlaýar we iman bilen dowam edýär. Bizi halas edýän ilkinji iman bar we dowam edýän iman durmuşy bar, ýagny ömrüň dowamynda Reb Isa yzarlamak. Pawlus öz taglymatyny Habakkuk 2:4-den sitata bilen güýçlendirýär: «Dogry adam iman bilen ýaşar.»
Habaryň ret edilmegi
Rimliler 1:18-3:20 ynsan neslini diri Hudaýyň kazyýetine getirýär. Bu Hudaýyň ynsan baradaky bahalandyrmasy – şeýle bir aýdyň we hakyky surat welin, biz ony görmek islemäge bilmeris. Hudaýyň dogrulyk teklibini ret edýän ähli adamlar üçin bu aýatlar bize elhenç netijäni açýar.
Şonuň üçin bu ýerde Hudaý kazyýeti alyp barýar. Hawa, Ol arassa we mukaddesdir. Ol Habakkukyň ýazan Şahsy: «Sen [REB] ýamanlygy görmäge arassarak gözlüsiň, we erbetlige seredip bilmeýärsiň» (Habakkuk 1:13). Bu kämil, bitarap höküm çykarýan Kazyň häsiýetidir.
Hudaýyň höküm çykarýan ilkinji adamlar topary butparazlar, ýagny butlara sežde edýänlerdir. Soňra ol ahlakçylara, öz ahlaklary bilen öwünýän ahlakly diýilýän adamlara; we soňra dini adamlara, Hudaýyň açyk Sözüni elinde tutanlara höküm çykarýar.
Ewolýusionist ynsan nesliniň ýokary galýandygyny – barha gowulaşýandygyny öňe sürýär. Ýöne Rimliler kitabynyň bu bölegi adamyň barha erbetleşýändigini yglan edýär. Ol zaýalanma prosesindedir! Ol hudaýsyzdyr, Hudaýyň gazabyny döredýär. Üns beriň, ol Hudaýyň gazabynyň geljekde hudaýsyzlara garşy ulanyljakdygyny aýtmaýar, ýöne ol «gökden açyklandygyny» (18-nji aýat) aýdýar. Hudaýyň gazaby durmuşyndan Hudaýy çykarýanlara garşy dowam edýär. Şeýle adam aslynda şeýle diýýär: «Hudaý, Siziň ýa-da Siziň Sözüňiz bilen gyzyklanmaýaryn. Men öz durmuşymy ýaşamak isleýärin we Siziň bilen hiç hili işim ýok.» Bu ýagdaý diňe adalatsyz ýaşaýşa eltýär. Şonuň üçin Hudaýyň bu ýagdaýa jogaby näme? Ol aslynda şeýle diýýär: «Eger siz şony isleýän bolsaňyz, pitnäňiziň netijelerine sezewar bolarsyňyz.»
Olar diňe bir hudaýsyz we adalatsyz däl, eýsem Hudaýyň hakykatyny basyp ýatyrmaga çenli barýarlar: «Biz onuň bilinmegini islemeýäris, ony öýlerimizde, mekdeplerimizde ýa-da hatda buthanalarymyzda hem islemeýäris!» Olar Hudaýyň hakykatyny bir gyra goýýarlar.
Habarsyz adamlar barmy?
Käbirleri şeýle sorag berip biler: «Afrikanyň ýa-da Günorta Amerikanyň iň çuň jeňňelinde ýaşaýan, Hudaý ýa-da Injil barada hiç haçan eşitmedik butparazlar barada näme?» Rimliler 1:19 şeýle diýýär: «Hudaý barada bilinip bilinjek zat olarda aýdyňdyr.» Her bir ynsanyň nämäniň dogry we nämäniň ýalňyşdygyny yglan edýän wyjdany bar.
Wyjdan Adam Hudaýa gulak asman, ýagşylyk we ýamanlyk bilimi agajyndan iýende göründi. Adam we Howa şol agaçdan iýen badyna, «Soňra olaryň ikisiniň hem gözleri açyldy, we olar ýalaňaçdyklaryny bildiler; we olar injir ýapraklaryny tikip, özlerine örtük etdiler. We olar Reb Hudaýyň bagda günüň salkyn wagtynda ýöräp ýörşüniň sesini eşitdiler, we Adam we onuň aýaly Reb Hudaýyň huzuryndan bagyň agaçlarynyň arasynda gizlendiler» (Barlyk 3:7-8). Olaryň günäkär wyjdany Adam bilen Howany Hudaýdan gaçmaga mejbur etdi. Olar Ondan gorkdular we gizlendiler. Bu häzirki güne çenli ynsan nesliniň nusgasy bolupdyr. Hudaýyň öňünde pespällik bilen durup, günämizi boýun almak we Hudaýyň bizi hakykatdan-da söýýändigini bilmek ýerine, biziň tebigy instinktimiz Ondan gaçmakdyr. Her bir adam özüniň diri Hudaýa, Ýaradyja jogapkärdigini bilýär. Ýöne adam entek «hakykaty basyp ýatyrmaga» (Rimliler 1:18) çalyşýar.
Wyjdan Hudaýyň ýeke-täk şaýady däl. Rimliler 1:20 şeýle diýýär: Onuň ýaradylyşy Hudaýyň ylahy tebigatynyň we güýjüniň aýdyň subutnamasydyr. Şonuň üçin her bir adama Hudaýyň iki esse subutnamasy elýeterlidir: içki taýdan wyjdanda we daşky taýdan ýaradylyşda. Pitneçi ýol üçin bahana ýok! Hudaýyň adalat kazyýetinde iman etmeýän dünýä baradaky iň soňky höküm olaryň günäkärdigidir (Rimliler 1:32) – arassa we mukaddes Hudaýyň öňünde günäkär!
Habara gulak asyň!
Çözgüt näme? Biziň Reb Isamyzyň, Mesihiň hoş habary! Onuň haçdaky ölümi biziň günämizi aýryp biler. Günälerimiz bagyşlananda nähili minnetdar bolup bileris. Biz Hudaý bilen gatnaşykda bolup bileris, bu gatnaşygy biz öz mertebelerimiz esasynda hiç haçan edinip bilmezdik.
Hudaý günäni hökman derrew höküm etmeýär, ýöne bu Onuň ony äsgermezlik edýändigini aňlatmaýar (Rimliler 2:5). Aslynda olar üýşüp barýar. We, günäkär tarapyndan toba bolmasa, günäleriň üýşmegi Hudaýyň gazabynyň gününe çenli ösmegini dowam etdirer, şonda Onuň dogry hökümleri açylar. Ýöne Hudaýa şükür, Onuň hoş habary ony kabul etjek ähli adamlara elýeterlidir, şol gorkunç günäleriň üýşmegini ýok edýär.
Biz imanlylar Hudaýy ýa-da Hudaýyň islegini durmuşymyzda islemeýändigimiz üçin günäkärmi? Mukaddes Ruhyň bizi dolandyrmagyna rugsat bermesek, biz hem, köne tebigatymyz sebäpli, Hudaýyň durmuşymyzyň käbir taraplaryna gatnaşmagyny islemäge bilmeris. Ata bize Öz isleglerimizi Oňa tabşyrmagy öwretmek isleýär. Diňe bir Adam hemişe Atasynyň islegini etmek isledi, we ol Ýeşua, Isa Mesih.
Imanly üçin Filipililer 2:5 şeýle diýýär: «Mesih Isada bolan bu pikiri sizde hem bolsun.» Pikiriňizi Reb Isa Mesih bilen baglanyşykly zatlar bilen dolduryň. Goý, biz Oňa has meňzeýäris!
