PAWLUS: Ýeňişli gulluk üçin saýlanan
«Has gowy äht» (Ýewreýler 8:6 KJV) bilen baglanyşykly bereketlerden biri Hudaýyň syrlarynyň nädip açylandygydyr. Biz bir agaç ussasyndan, käbir balykçylardan we çadyr ýasaýjydan geçmiş taryhyň ähli akyldarlaryndan has köp zat öwrendik. Hudaýyň Ogly hökmünde agaç ussasy Köne Ähtiň möhürlerini açdy we Hudaýyň şöhratlaryny ynsan gözlerinden gizlän perdesini hem galdyrdy (Ylham 5-6; Ýewreýler 10:19-22). Hudaýyň Ogly bolany üçin, Ol Öz Atasyny Özünde açdy, Filipa: «Meni gören Atany gördi» (Ýahýa 14:9) diýdi. We Filip grekleriň ýanyna baryp: «Jenap, biz Isany görmek isleýäris» (Ýahýa 12:21) diýen adamdy. We olaryň haýyşy ýerine ýetirildi, çünki şol Isa ýewreýleri bereketlän ýaly, milletleri hem bereketledi. Emma olara saýlanan habarçysy Filip däl, eýsem Tarsusly Sauldy.
Bu saýlaw ynsan hökümi bilen yzygiderli däldi. Saul milletleri ýigrenýän fanatik fariseýdi. Ol Gamalieliň zehinli şägirdi, Iýerusalimde Teologiýa kafedrasyny eýelän Kanun doktorydy. We käbirleri bu zehinli Benýaminli (Rimliler 11:1) Gamalieliň professurasynyň mirasçysydy diýýärler. Hudaýyň geljekdäki patyşalygynda 12 tagty eýelemek üçin näbellilikden saýlanan adaty ýewreýlerden tapawutlylykda (Matta 19:28), Saul adatdan daşary doglan Rim raýaty we Iýerusalimde Kanun boýunça görnükli talybydy.
Onuň imana gelmegi
Saulyň imana gelmegi özboluşlydy. Ol haçan we nädip saýlanandygy üçin, Isa bilen ýüzbe-ýüz duşuşmaly boldy, çünki kesgitleme boýunça resul direlen Mesihi gören adamdy (1 Korinfliler 9:1). Rebbiň öz esasy yzarlaýjysyna görünmegi bu dindar fanatigi dyzyna çökdürdi we aňyna getirdi (Resullaryň Işleri 9:4-6). Mesih bilen duşuşmazdan ozal, Saul mesihçileri öldürmegi öz borjy hasaplaýardy (Ýahýa 16:2). Ol Reb bilen ellerinde gan we ganhorlyk gahar-gazap bilen duşuşdy, çünki Nazaretli «bid'at» Damaska ýetipdi. Indi Hudaý onuň ähli durmuşyny täzeden ugrukdyrýardy, ony Petrusy ýewreýlere şaýatlyk etmäge çagyran ýaly, milletlere şaýatlyk etmäge çagyrýardy.
Onuň Damask ýolunda Mesih bilen duşuşmagy hiç haçan üzülmedik ýakyn gatnaşygy başlady. 12 resulyň biri bolmadyklygy sebäpli, ol täze Halypasynyň gullugyny sypdyrypdy, ýöne Pawlusyň Rebbine aýratyn elýeterliligi bardy, çünki ol göni manyda göge alnyp, direlen Mesih bilen gürleşen ýeke-täk resuldy (2 Korinfliler 12:4). Başga hiç kim ýaly, ol wagyz eden hoş habarynyň logikasyny düşündi. Ol Mukaddes Ýazgylarda bilimli bolup, Kanun, Zeburlar we Pygamberler bilen tanyşdy. Tenindäki tikenegi barada, ol Isadan ony aýyrmagy göni haýyş edende, näme üçin beýle ejir çekendiginiň düşündirişini aldy – başga hiç bir resul beýle «ylhamlaryň köplügi» (2 Korinfliler 12:7-9) bilen bereketlenmändi.
Onuň akyly we bedeni
Saul, ýagny Pawlus – «iň kiçi» ýa-da «kiçi» diýmek (Resullaryň Işleri 13:9) – hiç haçan özüni güýçde Samson ýa-da gözellikde Absalom ýaly görkezmedi (2 Korinfliler 10:10). Ol hatda özüni «ähli mukaddesleriň iň kiçisi» (Efesliler 3:8) diýip peseltdi, bu belki-de onuň fiziki we ruhy ululygyna degişli bolup biler.
Boýy kiçi bolsa-da, ol akyly boýunça beýleki resullardan ýokarydy. Gamalieliň mekdebi onuň akylyny ýitileşdiripdi. Mukaddes Ýazgylary ýatdan bilmek zerurlygy, gözüniň gowşaklygy we türme zynjyrlary sebäpli ýatdan aýtmak zerur bolanda oňa gowy hyzmat etdi. Ýöne ol öz işine bütin ýüregi bilen berlenligi üçin, aýratyn bir akademik däldi: «Çünki men üçin ýaşamak Mesihdir, ölmek bolsa gazançdyr» (Filipililer 1:21). Ol Mesihsiz ýaşap bilmeýärdi. Ol Onuň yzyna düşmegiň bahasynyň nämedigini bilýärdi: «Men öz janymy gymmat saýmaýaryn, diňe şatlyk bilen ýolumy tamamlamak we Hudaýyň merhemetiniň hoş habaryna şaýatlyk etmek üçin Reb Isa-dan alan gullugymy ýerine ýetirmek üçin» (Resullaryň Işleri 20:24).
Onuň wepalylygy
Şägirt bolmagyň iň kyn tarapy, standartlary gowşatman, ruhy gowşatman ýa-da yhlasy ýitirmän, ömürboýy yzygiderlilikdir. Biz hemmämiz imana gelen mesihçiniň potensialyna laýyk ýaşamandygynyň gynanjyny başdan geçirdik. Şeýle hem käbirleriniň soňky ömründe büdreýändigini we gowy tamamlamandygyny gördük. Emma Damask ýolunda Mesih bilen duşuşan adam ölümine çenli hiç haçan şübhelenmedi ýa-da ýoldan çykmady. Fanatik ýewreýler ýa-da ýalňyş ýola düşen mesihçiler bilen göreşende, ol yzyna çekilmegini ret etdi. Ol jedelde ýeňilmezdi, çünki ol öz aýyplaýjylaryny haýran galdyranda Stefanany ylhamlandyran şol Ruh bilen gürleýärdi. Hakykatdanam, Pawlusyň Mesihe garşy ýewreýçilige garşy delilleriniň jikme-jik derňewi esasan Stefananyň goragynyň giňeldişidir.
Pawlus Luka-dan öwrenip biljek ähli zatlaryny öwrenmek üçin her bir mümkinçilikden peýdalandy, Luka diňe bir wepaly syýahat ýoldaşy bolman, eýsem Mesihiniň durmuşyny Betlehemden şöhrata çenli ünsli ýazga geçiren soragçydy. Hakykatdanam, eger biz Täze Ähti sözler bilen ölçesek, Luka we Pawlus Täze Ähtiň Mukaddes Ýazgylarynyň üçden iki bölegini ýazdylar! Biz beýleki resullaryň hoş habaryň «nämesini» jogaplandyran bolsa-da, Pawlusyň «näme üçin» -i düşündirmekde üstünlik gazanandygyny gözden salmaly däldiris. Onuň Rim haty gökdäki delilleriň şahasy bolup, Mesihiň Özüniň wagyz eden hoş habaryna berk esaslanýar.
Onuň doglan hukugy
Ilkinji seredişde biz Tarsusly Saulyň milletlere resul hökmünde ýalňyş saýlawdygyny pikir edip bilerdik. Mysal üçin, onuň medeniýetinde maşgala adamy bolmazlygy ony nika meseleleri boýunça görkezme bermekden mahrum ederdi. Şeýle hem, butparazlary gargan ýewreý hökmünde, ol Efesdäki butparaz ybadathananyň kölegesinde nädip ýöräp bilerdi? We filosoflary ýigrenýän adam grekler bilen nädip iş salyşyp bilerdi? Onuň Tarsusdaky günleri ýere gitmändi. Rim raýaty hökmünde ol imperiýanyň ähli ýerine erkin syýahat edip bilýärdi. Onuň doglan hukugy oňa Sezara ýüz tutmaga we Nerona Mesihi wagyz etmäge mümkinçilik berdi.
Pawlus diňe bir Musa kanunynyň düşündirijisi bolman, eýsem Rim kanunynyň hem bilermenidi, bu onuň kazyýet goragçylygyndan aýdyň görünýär. Şeýle hem milletlere bu resul diňe bir Dawudyň ylhamlanan poeziýasyny bilmän, eýsem Mars depesinde wagyz edende butparaz şahyrlardan sitata getirip bilýärdi. Grekleri gazanmak üçin ol grek ýaly boldy, direlişiň hakykatyna garşy çykan Korinflileri haýran galdyrdy. 1 Korinfliler 15-de ol Mukaddes Ýazgylaryň, şahsy tejribäniň, ýaradylyşyň we ylahy ylhamyň şaýatlygyny çagyryp, Platon we Aristoteli geçdi.
Resul haça çüýlenen we direlen Halasgäri ret eden dünýä akyldarlygyny ýigrenýärdi (1 Korinfliler 1:18-25). Bu onuň Afinada ret edilen habaryny Korinfde has kabul ederlikli etmek üçin üýtgetmändigini aňladýar. Ol diňleýjilerini haýran galdyrmak üçin has köp ritoriki ussatlygy ulanmady. Ol diňe: «meniň sözüm we wagyzym ynsan akyldarlygynyň ýakymly sözleri bilen däl, eýsem Ruhyň we güýjüň görkezilişi bilen boldy» (1 Korinfliler 2:4) diýdi.
Onuň stili
Pawlusyň çylşyrymly ýazuw stili hoş habarlaryň gündelik dilinden düýbünden tapawutlanýardy. Ýöne onuň wagyzlary Filippi türmesiniň gözegçisi ýaly (Resullaryň Işleri 16:31) örän netijeli, gysga we maksada laýyk boldy. Onuň stili hoş habaryň öňe gitmegine päsgel bermedi, çünki onuň wagyzlary arkaly we şondan bäri onuň hatlary arkaly näçe adamyň halas bolandygyny çaklamak mümkin däl. Pawlusyň çylşyrymly sözlemleriniň köpüsi ýönekeý zatlary aňladýar, ýöne ol öz milletçi okyjylaryna tanyş bolmadyk ýewreý idiomlaryny ulanmaga meýilli bolupdy. Petrusyň özi Pawlusyň «düşünmesi kyn käbir zatlary» ýazandygyny boýun aldy, ýöne ol öz resuldaşyny diňe iň «bilimsiz we durnuksyz» adamlaryň Pawlusyň sözlerini öz bid'atlaryny goldamak üçin ýoýjakdygyny aýdyp aklapdy (2 Petrus 3:16).
Onuň syýahatlary
Pawlusyň hoş habarçylykda gazanan üstünligi barada, biz onuň Ýewropa aýagyny basan ilkinji resul bolandygyny we hoş habaryň şol yklymda ýyldyrym çaltlygy bilen ýaýrandygyny gözden salmaly däldiris. Ol Filippide urulsa-da, butparazlar Hudaýyň dünýäniň çetlerine çenli janlary gazanmak kampaniýasynda Hudaýy ýeňip bilmediler. Bu maksat Pawlusyň Rim imperiýasynyň esasy milletçi şäherleri bilen gatnaşygynda aýdyň görünýärdi. Bular ynsan işiniň Hudaýa garşy bolsa-da, ahyrynda Onuň janlar üçin basyp almagyna boýun egjek taraplaryny aňladýardy. Çünki eger Efesliler Pawlusy kowup çykaran bolsa, bu ýewreý Efesli Dianany ýykmak üçin gitdi.
Şeýle hem grekleriň arasynda, akyldarlyk hudaýy Athena akyldarlyk Hudaýy tarapyndan haýran galdyryldy. Afinalylar «masgaralaýarka», Korinfliler toba edip agladylar we iman bilen şatlandylar (Resullaryň Işleri 17:22-18:11). Şeýle hem Roma ýetende Pawlus bu harby güýjüň we dünýä hökümetiniň merkezini ýeňdi. Ol soňra paýtagtdaky şägirtlere «güýç ýokdur, ýöne ... bar bolan güýçler Hudaý tarapyndan bellenendir» (Rimliler 13:1) diýip ýazdy. Bu babatda ol özüni patyşalaryň Patyşasynyň Romulusyň butparaz ogullaryna ýaraşdyryjy missiýa iberilen ilçisi hökmünde tanady. Şonuň üçin ol öz Efes türme hatynda özüni «zanjyrly ilçi» (Efesliler 6:20) diýip suratlandyrdy.
Onuň ýeňşi
Hemişe bolşy ýaly, ol ýeňdi, çünki ol «ähli mukaddesler size salam berýärler, esasan hem Sezaryň öýünden bolanlar» (Filipililer 6:22) diýip goşdy. Hakykatdanam, ol Filippililere ýazan hatynda ähli Praetorium goragyna wagyz edendigi bilen öwündi we «Mesihdäki zynjyrlarym ähli köşgünde we ähli beýleki ýerlerde aýdyňdyr» (Filipililer 1:13) diýdi.
We ikinji Rim türmesinde ol öz kynçylyklaryny şu sözler bilen ýumşatdy: «Men ýamanlyk ediji ýaly kynçylyk çekýärin, hatda zynjyrlara çenli; ýöne Hudaýyň sözi bagly däl» (2 Timoteos 2:9). Bu köp ýyl soň Sezaryň gahar-gazabyndan gaçanlaryň Rim katakombalaryndan direlen mukaddesler ýaly ýeňiş bilen çykanda hem hakykat boldy.
Eger Pawlus ejir çeken Kilise üçin nusga bolsa, ol ýeňişli Kilise üçin hem öňünden habar berdi. Ol ebedi dynçlykda bolan Kilisede şöhratly orun gazandy. Şeýlelik bilen, Halypanyň üstünligine hiç haçan şübhelenmedik adam hökmünde, Pawlus Hudaýyň merhemeti bilen bir ölümli, betbagt adamyň näme gazanyp biljekdiginiň mysalydy. Şonuň üçin ol: «Meni güýçlendirýän Mesih arkaly ähli zatlary edip bilýärin» (Filipililer 4:13) diýip ýazdy. Başlangyçdan bäri onuň bilen bolan Şahs, ahyrynda hem ony güýçlendirmek üçin bardy (2 Timoteos 4:16-17).
