“Hudaýym, Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň?” Zebur 22:1
Zebur 22-ä Beýik Anna zebury diýip at berlip bilner, sebäbi ol Mesihiň ölümi barada gürleýär. Oňa Pasga zebury hem diýlip bilner, sebäbi ol Mesihiň direlişi barada gürleýär. Emma Isa Mesihiň ölümi we direlişi diňe Beýik Anna we Pasga ýekşenbesinde däl, eýsem beýleki her gün hem ýatda saklanmaly wakalardyr, sebäbi olar Hristian ynamynyň esasy esasydyr. Şonuň üçin Zebur 22-ä ähli möwsümler üçin zeburow diýlip dogry at berlip bilner. Ony okamak bizi Rebbimize we Halasgärimize sežde etmäge iterer.
Zebur 22 ýaly Mesih merkezli zeburlar Messianik Zeburlar hökmünde bellidir. Olar Mesihden asyrlar öň ýazylan bolsa-da, olar bize Halasgärimiz barada köp hakykat berýärler. Messianik Zeburlaryň köpüsinde, zeburow öz tejribesinden bir zat barada ýazdy, ýöne Mukaddes Ruhyň ylhamy bilen beýan ýazyjynyň tejribesinden geçip, Mesih barada pygamberlik bilen gürleýär.
Ejir çekmek
Zebur 22 hakykatdan-da ajaýyp Messianik Zebur. Birinjiden, Rebbimiziň ejir çekmeginiň beýany haýran galdyryjydyr. Bu zeburda biz Hudaýyň Oglunyň aşa ruhy ejir çekmeleriniň çuňlugyny görýäris. Bu ýerde biz haçda çüýlenmek baradaky Injil beýanlarynda köplenç gizlenen mukaddes ýeri öwrenmek mümkinçiligini alýarys. Mesihiň haçdaky ejir çekmeleri Onuň güýçli fiziki agyrylary bilen çäklenmedi. Biziň günälerimiz üçin gurban hökmünde, Ol Hudaýyň gazabyny hem başdan geçirdi. Imanyň hiç bir şehidi hiç haçan: “Hudaýym, Hudaýym, näme üçin Meni terk etdiň?” (Zebur 22:1; Matta 27:46 NIV) diýip gygyrmaly bolmady. Şeýle-de bolsa, bu Rebbimiziň ýanýan Gün we sowuk garaňkylykda haçda ölýän wagtyndaky tejribesidi (2-nji aýat; Matta 27:45).
Bu soragyň jogaby 3-nji aýatda gelýär. Günä seredip bilmeýän mukaddes Hudaý (Habakkuk 1:13), Isanyň biziň ornuna geçip, günälerimiziň jezasyny çekende, Öz ýeke-täk Oglundan “ýüz öwürmeli” boldy. “Hudaý günä bilmeýän Ony biziň üçin günä etdi, şonda biz Onda Hudaýyň adalaty bolarys” (2 Korinfliler 5:21). Rebbiniň bu synagda Atasynyň islegine bolan wepalylygyny oýlaň. Onuň gygyrmagyna halas ediji jogap bolmasa-da, Ol Atasynyň Özüni getiren bu soňky sagadyndan yza öwrülmedi. Hiç bir Köne Äht iman edýän şeýle dymyk asmanlary (4-5-nji aýatlar) başdan geçirmeli bolmady. Şeýle umytsyz ýagdaýlarda, Onuň Atasyna bolan jogaby Hudaýyň adalatly hökümetine sarsmaz ynamdy. “Şeýle-de bolsa, Sen Mukaddes hökmünde tagtda oturansyň; Sen Ysraýylyň öwgüsisyň” (3-nji aýat). Biziň kyn ýagdaýlara bolan jogabymyz bilen nähili tapawut! Halas bolmak görünmeýän ejir çekýän wagtymyzda Hudaýyň adalatly ýollary üçin agzymyzyň näçe öwgüsi çykýar? Elbetde, biz Isanyňky ýaly hiç haçan Atamyzdan aýrylmadyk.
Gynanç
Zebur 22:6-8-de biz Rebbimiziň ruhy gynanjyna we azabyna goşant goşan haçdaky käbir başga tejribeleri görýäris. Ol ýere basylan we goragsyzdy, gurçuk ýaly (6-njy aýat). Ol halas etmäge gelen adamlary tarapyndan abraýdan düşürildi we ýigrenildi (7-nji aýat). Ol Özüni terk eden Hudaýa bolan ynamy üçin masgaralandy we ýaňsylandy (7-8-nji aýatlar; Markus 15:29-32). Şeýle-de bolsa, Onuň Atasyna bolan wepalylygy we Atasynyň hökümdar islegine bolan ynamy ömrüniň dowamynda – hatda doglan gününden bäri – hiç hili gowşamady (9-10-njy aýatlar). Ýene-de, biziň gowşak ynamymyz bilen nähili tapawut! Biziň ynamymyz näçe gezek sarsýar, hatda bize az basyş edilende-de – güýçli ejir çekmek bir ýana dursun. Belki-de Zebur 22 bizi diňe bir sežde etmek üçin dyzymyzy eýmäge däl, eýsem basyşa garamazdan, ynam bilen arkamyzy dogrultmaga we eginlerimizi dikeltmäge iterer.
Messianik Zebur hökmünde, Zebur 22 Rebbimiziň ejir çekmeleriniň öňünden aýtmagy bilen hem ajaýypdyr. Hatda şübheçi hem zeburlaryň Mesihiň dogulmagyndan köp öň ýazylandygyny boýun almaly. Zeburlaryň nusgalary Öli deňiz ýazgylarynyň arasynda tapyldy we Mesihiň dogulmagyndan azyndan 100 ýyl öňe degişli edildi. Rebbimiziň haçdaky ejir çekmeleriniň umumy çaklamalaryndan başga-da, biz 6-8-nji aýatlarda gördük, we olar 11-13-nji aýatlarda dowam edýär, 14-18-nji aýatlarda Onuň haçda çüýlenmegi barada käbir anyk pygamberlikler bar. Tankytçy bu çaklamalardan gaça durmaga synanyşar, olaryň diňe zeburow Dawudyň tejribeleri bolandygyny aýdyp. Ol, mysal üçin, 12-13-nji aýatlardaky öküzleriň we ýolbarslaryň biziň ölýän Rebbimizi masgaralan ýürekleri gaty mob däl-de, diňe Dawudyň duşmanlarydygyny aýdar. Tankytçy hatda Isanyň açylyş aýatyny haçdan sitata getirip, ony emeli ýagdaýda pygamberlige öwürdendigini aýdar. Şeýle-de bolsa, 14-18-nji aýatlardaky haçda çüýlenmegiň janly we jikme-jik dili islendik şübheçiniň aýlanyp geçmegi üçin kyndyr.
Haçda çüýlenmek
Zebur 22 Dawudyň kyn tejribesinde kökleri bolsa-da, ol 14-18-nji aýatlarda bu tejribeden doly geçýär. Dawudyň ähli “süňkleri ... ýerinden çykanda” (14-nji aýat)? Şeýle-de bolsa, haç gaty ýere düşürilende, haçda çüýlenen bedene hut şeýle boldy. Dawudyň elleri we aýaklary deşildimi (16-njy aýat)? Haçda çüýlenmekde deşmek näçe gezek ulanyldy? Adaty usul elleri we aýaklary haça daňmakdy. Bu aýatdan (16-njy aýat) Mesihiň haçda çüýlenmegi üçin pygamberlik subutnamasy örän köpdür. Köp derlemek, yssy urmak, fiziki ýadawlyk, aşa suwsuzlyk, ýarym ýalaňaçlyk we utanja zyýan (14-17-nji aýatlar) haçda çüýlenmegiň grafiki suratyna goşulýan goşmaça beýanlardyr we Rebbimiziň ölümi baradaky Injil beýanlary bilen bilelikde okalmalydyr. (Matta 27; Markus 15; Luka 23; Ýahýa 19). We ýatda saklaň, haçda çüýlenmek Dawudyň döwrüne we medeniýetine mahsus jezalandyrma görnüşi däldi. Ol Zebur 22 ýazylandan köp soň ulanylyşa giren Rim usulydy.
Bu aýatlarda öňümizdäki haçda çüýlenmegiň jikme-jikliklerinden başga-da, esgerleriň işiniň jikme-jiklikleri hem bar (18-nji aýat). Rim esgerleri pidaň eşiklerini ýaraglary arassalamak üçin ulanylýan köne eşikler hökmünde olja hasaplaýardylar. Ýahýa 19:23-e görä, olar Mesihiň daşky eşiklerine hut şeýle etdiler. Şeýle-de bolsa, bije atmagyň goşmaça pygamberlik jikme-jikligine (18-nji aýat) laýyklykda, biz Ýahýa 19:24-de esgerleriň Isanyň tikinsiz köýnegi üçin humar oýnandygyny belleýäris. Haçda çüýlenmegiň ähli bu jikme-jiklikleri Zebur 22-niň çaklamalaryndan habarsyz adamlar tarapyndan amala aşyryldy. Mukaddes Kitabyň ylhamy üçin nähili gowy subutnama!
Bu zeburda görkezilen ejir çekmeleriň perspektiwasy hem möhümdir. Zeburyň köp böleginde Mesihiň Özüniň gürleýändigini belläň. 1-21-nji aýatlarda Ol direlişden soňky ýeňiş perspektiwasyndan gürleýär. Onuň ölümi 21-22-nji aýatlarda gelýär. Şonuň üçin Rebbimiz öleninden soň bolan Rim esgeriniň naýza urmagy (Ýahýa 19:33-34) goşulmaýar. Biz Täze Ähtden bilýäris, Hudaýyň biziň günämize garşy gazaby Mesih ölmezden ozal doly kanagatlandyryldy, sebäbi Ol: “Gutardy!” (Ýahýa 19:30) diýip yglan etdi. Biz 21-nji aýatyň bu hakykatyny takdyr edip bilýäris, sebäbi Rebbimize ölmezden ozal Ata tarapyndan jogap berildi. Onuň terk edilen wagty gutardy. Göçme manyda, Ol Ata tarapyndan “ýabany öküzleriň şahlaryndan ... halas edildi”. Bu pursatda Rebbimiz Öz ruhuny Atasynyň aladasyna tabşyrdy, soňra öldi (Luka 23:46).
Direliş
Indi 22-nji aýatdan başlap direlişiň şatlygyny belläň. Halasgär indi ýeke däl. Ol Atasynyň adyny doganlarynyň arasynda yglan etdi (22-nji aýat). Bu bizi hem öz içine alýar! (Ýewreýler 2:11-12.) Mesihiň haçdaky töleg işiniň netijesinde bize nähili ýagdaý berildi! 26-31-nji aýatlarda Ruhyň gürleýändigi we biziň ünsümizi Rebbimiziň ölüminiň we direlişiniň netijelerine çekýändigi görünýär. Bu aýatlaryň gerimi diňe häzirki wagt bilen çäklenmän; olar Mesihiň ikinji gelmegine hem garaşýarlar. Garyplar we ejir çekenler ýeňillik taparlar (26-njy aýat). Bütin ýer ýüzi Mesihiň Rebbiligini ykrar eder (27-29-njy aýatlar). Mesihiň adalaty we Onuň gutaran işi taryhyň galan böleginde nesillere yglan ediler (30-31-nji aýatlar).
Zebur 22-niň temasy diňe bir ähli möwsümler üçin däl, eýsem ähli taryhyň temasy! Bütin älemiň Zebur 22-niň hakykatyny ykrar etmegi we Rebbe sežde etmegi diňe wagt meselesidir.
