Gynanç, Günä, Toba we Bagyşlama
Mukaddes Kitapda ulanylýan sözleriň manysyny düşündirmek biziň üçin möhümdir. Eger şeýle etsek, Hudaýyň bize bolan pikirlerini we bizden näme isleýändigini has gowy düşüneris.
Reb bizi adamlara mahsus käbir aýratynlyklar bilen ýaratdy. Mysal üçin, Hudaý bize duýgulary berdi, şonuň üçin bolup geçen bir zat üçin gynanç ýa-da gaýgy duýarys. Biz ýalňyş bir zat edende özümizi günäkär duýýan ynsap berildi. Ol bize düşünjeleri düşündirmek üçin akyl berdi. Hudaý bize beren zatlaryny bize gürlemek we öwretmek üçin ulanyp biler, ýöne hakyky gynanç, hakyky toba we Hudaýyň bagyşlamasyny bilmäge bize Onuň Sözi we Mukaddes Ruhyň ýolbaşçylygy kömek edýär.
Biziň adymyzda duran dört söz – «gynanç, günä, toba we bagyşlama» – hemmesi beýleki adamlar bilen şahsy gatnaşyklarymyza degişli bolup biler. Geliň, bu sözleriň Hudaýyň nukdaýnazaryndan näme aňladýandygyna we Onuň bilen gatnaşyklarymyzda nähili orun tutýandygyna, soňra bolsa munuň beýlekiler bilen gatnaşyklarymyza nähili täsir etjekdigine seredeliň.
Gynanç
Mukaddes Kitapda gynanç birnäçe dürli zatlary aňladyp biler, mysal üçin «agyry» ýa-da «zähmet». Hudaý Howa enä «dogumda [onuň] gynanjyny köpelderin» diýdi, we Adam ata Hudaý ýeri «näletläninden» soň ýeri işlemekde gynanç çekjekdigini aýtdy (Barlyk 3:16-18 KJV). Emma köplenç «gynanç» sözi Mukaddes Kitapda ulanylanda, «gaýgy» ýa-da «azap» aňladýar. Adam bir zat üçin gaty erbet duýýardy. Ýakup iň kiçi ogly Benýamin doganlary bilen ilkinji gezek Müsüre gideninde, Ýakup ogullaryna Benýamine gözegçilik etmegi tabşyrdy. Ol azyndan iki gezek Benýamine bir zat bolan ýagdaýynda, «[Ýakubyň] ak saçlaryny gynanç bilen gabyra getirerler» diýdi (Barlyk 42:38, seret Barlyk 43:14). Ol Benýamin üçin ömrüniň ahyryna çenli gaýgy çekjekdigini aňladýardy.
Biz Täze Ähtde hem gynanç barada okaýarys, esasan hem Ýahýa 16-da. Reb şägirtlerine Özüniň gitjekdigini we olaryň yzarlanjakdygyny düşündiripdi. Soňra olara: «Gynanç ýüregiňizi doldurdy» (Ýahýa 16:6), ýöne «siziň gynanjyňyz şatlyga öwrüler» (Ýahýa 16:20) diýdi. Olar gynanç çekjekdiler, ýöne soňra Onuň direlenini görenlerinde şatlyk gelerdi.
Ikinji Korinflilerde Täze Ähtde «gynanç» sözüniň iň köp ulanylan ýerleri bar. 1 Korinflilerde Pawlus resul günäkär ýagdaý bilen nähili hereket etmelidigi barada görkezmeler beripdi. Korinfdäki ybadathana ýazan ikinji hatynda olaryň hemmesiniň başdan geçiren gynanjy bilen nähili hereket etmelidigini düşündirdi. Ol 7-nji bapda hudaýly gynanjyň peýdalary barada käbir düşnükli öwretmeler berdi. Biz Pawlusyň ilkinji hatyny okandan soň olaryň gynançly bolandyklaryna begenendigini görýäris, sebäbi bu olary toba etmäge sebäp boldy (2 Korinfliler 7:9). 10-njy aýatda ol hudaýly gynanjyň toba alyp barýandygyny, ýöne dünýewi gynanjyň ölümi döredýändigini ýazdy. Olaryň hudaýly gynanjy olary dogry gahar-gazaba we ýalňyşy düzetmek üçin energiýa alyp bardy (2 Korinfliler 7:11). 2 Korinflilerdäki bu bölek bize ýalňyş bir zat edende gynanç çekip ýa-da özümizi erbet duýup biljekdigimizi görkezýär. Diňe şonda biz munuň bilen nähili hereket etjekdigimiz barada karar berip bileris.
Ýakuby öň agzap geçendigimi ýatlaýarsyňyzmy? Onuň başga bir ogly Ýusup doganlary tarapyndan çukura zyňylypdy (Barlyk 37). Iň uly dogany Ruben Ýusupy çukurdan çykarmak üçin yzyna gelen wagty, beýleki doganlar ony geçip barýan Midýanly söwdagärlere gul edip satypdylar. 29-njy aýatda Rubeniň gynanç çekendigini we bolup geçen zat üçin özüni erbet duýandygyny aýdýar: «ol eşiklerini ýyrtdy». Emma ol hiç zat etmedi. Ol diňe ähli zat üçin özüni erbet duýdy.
Reb Isa Mesihy satyn Ýahudanyň hekaýasy barada oýlanyň. Biz Matta 27-de Ýahudanyň Isanyň höküm edilendigini bilende, «özüni toba etdi» (Matta 27:3) diýip okaýarys. Ol baş ruhanylaryň we ýaşulylaryň ýanyna baryp: «Men bigünä gany satdym» (Matta 27:4) diýdi. Ýahuda eden işi üçin gynançlydy; ol gaýgy çekdi, ýöne biz onuň hudaýly toba edendigini hiç wagt okamaýarys. Ol Rebiň bagyşlamasyny hiç wagt gözlemedi. Ol diňe özüniň eden işi barada oýlandy. Ýahuda Rebiň köp adamlary bagyşlandygyny görüpdi we Rebiň rehimdar we bagyşlaýjydygyny bilýärdi, ýöne ol Rebe hiç wagt ýüzlenmedi. Ýahuda dünýewi gynanjyň mysalydyr.
Indi Ýahudany Matta 26:69-75-de Rebi inkär eden Petrus bilen deňeşdiriň. Biz Petrusyň hem eden işi üçin gynanç çekendigini görýäris, sebäbi ol «ahyry aglady» (Matta 26:75). Soňra biz Petrusyň we Rebiň duşuşandygyny we hakyky toba bolandygyny görýäris. Gatnaşyk dikeldildi we Reb Petrusy Özü üçin has köp iş etmek üçin ulanyp bildi. Bu hudaýly gynanjyň mysalydyr.
Ikinji Korinfliler 7 bize günä etmekden gynanç çekip biljekdigimizi görkezýär, ýöne bu gynanç bilen näme etjekdigimiz örän möhümdir. Pawlusyň ilkinji hatyndan soň, Korinfliler Hudaýa garşy eden günäleri barada dogry garaýyşda bolmak we meseleleri dogry ýol bilen çözmek islediler. Biz günä edende, toba alyp barýan hudaýly gynanç çekýärismi? Ýa-da, biz diňe şowsuzlyga uçranymyz üçin özümizi erbet duýýarysmy – günämiziň hakyky manysyny duýman ýa-da Reb bilen ýaraşmak islemezden?
Günä
Käbir ýagdaýlarda «günä» «gynanç» sözünden has güýçli sözdür. Adam bir zat ýalňyş edeninde günäkärdir, muny bilýän ýa-da bilmeýän bolsa-da. Mysal üçin, bir adam tizligi aşa geçendigini bilmezden tizligi aşa geçmek üçin jerime alyp biler. Ol tizligi aşa geçendigini bilmese-de, eger tizligi aşa geçiren bolsa, tizligi aşa geçirmekde günäkärdir. Biz kanuny bozandygymyz üçin günäkärdiris. Biz Hudaýyň kanunyny bozanda, muny boýun almak islesek-de, islemesek-de, günäde günäkärdiris. Käwagt biz günämizi boýun alýarys, käwagt bolsa boýun almaýarys. Ýusubyň doganlary doganlaryna nähili garşylyk görkezendiklerinde günäkärdiklerini bildiler we muny boýun aldylar: «Biz doganymyz barada hakykatdan-da günäkärdiris» (Barlyk 42:21).
Mukaddes Ýazgylar bize «hemmämiz günä etdik» we «Hudaýyň öňünde günäkärdiris» (Rimliler 3:23, Rimliler 3:19) diýýär. Biz ynsabymyzda günä duýanda, ony düzetmedikçe hakyky parahatçylyga eýe bolup bilmeris. Biz Hudaýyň öňünde günäkärdigimizi boýun almalydyrys. Ol biziň günämiz we günämiz üçin Öz Ogly Isa Mesihde çäre berdi. Reb Isa biziň günälerimiz üçin jeza we hökümi çeken Şahsyýetdir, we diňe Ol bizi Hudaýyň öňünde «aklamak» üçin mümkinçilik berýär (Rimliler 5:1).
Mukaddes Kitap aklanmaga we bagyşlamaga alyp barýan käbir ädimleri öwredýär. Biz Hudaýa garşy günä edendigimizi boýun alanymyzdan soň, toba etmeli.
Toba
Biz Hudaýa garşy günä edendigimizi boýun alanymyzdan soň, iki zadyň birini edip bileris:
Toba ediň, ýa-da
- Hökümiň bize geljekdigini bilip, günäde ýaşamagy dowam ediň.
- Biz eýýäm hudaýly gynanjyň bizi toba alyp barýandygyny öwrendik. Onda, toba etmek näme aňladýar? Diňe günälerimiz üçin gynanç çekmekmi? Bu aňladýarmy siz karar berýärsiňiz başga bir ugra gitmek, indi günä etmezlik – şol siz Hudaý üçin ýaşamaga başlamakmy?
Geliň, özümize bir sorag bereliň: «Hudaý biziň günämiz barada näme pikir edýär?» Işaýada Hudaý «Mukaddes, mukaddes, mukaddes» (Işaýa 6:3) diýlip atlandyrylýar. Günäniň bir aýratynlygy, onuň Hudaýyň tersine bolmagydyr. Günä garaňkylyk, ýük, bergini, ýaralary we bizi Hudaýdan aýyrýan zat hökmünde suratlandyrylýar (Işaýa 59:2). Bu Hudaý üçin elhençdir we Ol Öz Ogluny şonuň üçin berdi. Mukaddes Kitap bize Hudaýyň Öz Ogluny dünýä iberendigini aýdýar, sebäbi Ol bizi «söýdi» (Ýahýa 3:16). Hudaý Öz Ogly Isany «biziň üçin günä etdi» (2 Korinfliler 5:21). Ol biziň günämizi Öz Oglynda höküm etdi. Günä Hudaýyň Ogluny haçda azap çekmäge we biziň hökümimizi çekeninde Hudaý tarapyndan terk edilmäge sebäp boldy (Matta 27:46).
Hudaýyň günäni näçe ýigrenýändigini pikir edýärsiňiz? Biz günäni näçe ýigrenýäris? Biz Rebi Isa Mesihy haça çykaran biziň günämizdigini bilýärismi? Biziň günälerimiz Hudaýyň ýigrenýän zatlarydyr we Ol olary Öz Ogluny höküm etmek bilen höküm etdi. Biz gynanç we günä ýagdaýymyzy ýigrenmeli we ony Hudaýyň nukdaýnazaryndan görmeli. Dünýäde iň dogry adam hökmünde suratlandyrylan Eýýup (Eýýup 1:8) Hudaýyň mukaddesligini näçe köp düşündikçe, öz günäkär ýagdaýyny şonça-da köp bildi. Eýýubyň ahyrynda ol: «Men özümden ýigrenýärin we topraga we küle toba edýärin» (Eýýup 42:6) diýdi. Ol Hudaýyň näçe mukaddesdigini düşüneninden soň, näçe pes düşendigini duýdy.
Resullaryň Işleri 20:21-de bize «Hudaýa garşy toba we Reb Isa Mesihe iman» gerekdigi aýdylýar. Luka 15-däki ýitirilen ogul hekaýasynda hakykatdan-da toba eden we Hudaýa gelmek üçin imany bolan adamyň näme bolýandygyny görýäris. Ogul «özüne geldi» (Luka 15:17). Ol doňuzlar bilen ýaşan wagty öz ýagdaýyny bildi. Açlykdan ölmek, ol bilýärdi, öz günäsiniň netijesidi. Emma ol turup, kakasynyň ýanyna gitmek üçin imany bardy. Ogul düzeldip bilmeýän meselesini boýun aldy we özüni hakykatdan-da nähili gördi: umytsyz ýagdaýda. Diňe şonda ol kakasynyň ýanyna gitmek üçin öwrüldi, ondan daşlaşmady, sebäbi ol kakasynyň ýagşylygyny bilýärdi.
Rimliler 2:4-de bize bizi toba alyp barýan «Hudaýyň ýagşylygydygy» aýdylýar. Biz elhenç ýagdaýymyzy bilip, Hudaý bilen ýagdaýymyz barada ylalaşanymyzdan soň, Hudaýyň ýagşylygyny hem düşüneris. Biz Rebe günäni boýun almak we öz-özümizi höküm etmek bilen gelýäris. Ata bize tarap ylgaýar we bizi kabul etmek isleýär, bu bizi adymyzda duran iň soňky söze alyp barýar.
Bagyşlama
Biziň ähli günälerimizden doly halas bolup we bagyşlanyp biljekdigimizi bilmek ajaýyp zatdyr. Biziň ähli günämiz Reb Isanyň işi arkaly aýrylyp bilner. Luka 24:46-47 bize Mesihiň «azap çekmelidigini» we ýene-de «direlmelidigini» we «toba we günäleriň bagyşlanmagy wagyz edilmelidigini» aýdýar.
Biz günälerimizde ýitirilen wagtymyzda, Hudaý Öz Oglunyň sowgady bilen biziň ýagdaýymyza goşuldy. Soňra biz günämizi boýun aldyk we Rebe iman arkaly Hudaýa toba etdik (Resullaryň Işleri 20:21). Rebiň ölümi we direlişi bize günäleriň bagyşlanmagyny, ýagny günäleriň bagyşlanmagyny mümkin etdi. Biziň günälerimiz bagyşlanmagy we halas bolmagymyz üçin uly çykdajy boldy: Mesihiň ölümi we Onuň ganynyň dökülmegi (Efesliler 1:7; Koloseliler 1:14).
Hudaýyň bagyşlamasy biziň biri-birimizi bagyşlaýşymyzdan gaty tapawutlanýar. Biz birini bir zat üçin bagyşlap bileris, ýöne olaryň eden işlerini ýatdan çykarmarys. Hudaý diňe bizi bagyşlamak bilen çäklenmän, eýsem biziň günämizi indi ýatlamaýar (Ýeremiýa 31:34). Ol biziň günämizi bizden «gündogar günbatardan näçe uzak bolsa, şonça-da» aýyrdy (Zebur 103:12). Mika Hudaýyň biziň günälerimizi iň çuň deňize zyňjakdygyny aýtdy (Mika 7:19). Hudaýyň ähli günämizi we ähli günämizi hemişelik bagyşlamagy we aýyrmagy nähili ajaýyp! Biz günämizden doly halas bolduk we bu ajaýyp usulda edildi.
Reb ýigrenç bilen bagyşlamaýar, ýöne Luka 15-de bizi bagyşlanda Onuň bize bolan garaýşynyň mysallaryny görýäris. Çopan ýitirilen goýnuny tapan wagty begenýärdi. Ata ýitirilen oglunyň gelýändigini gören wagty oňa tarap ylgady. Aýal ýitirilen teňňesini yhlas bilen gözledi. Reb bizi bagyşlamaga şatdyr. Bu Oňa ähli zadyň bahasyna düşdi, ýöne Ol bizi erkin we islegli bagyşlaýar.
Bagyşlamanyň diňe halas bolan pursatymyzda bize degişli däldigini ýatda saklamak möhümdir. Halas bolanymyzdan soň hem bizde günäniň kök meselesi ýaşaýar. Biz Rebe degişli bolsak-da, henizem günä edýäris. Biz «meniň tenimde … hiç hili ýagşy zat ýaşaýan däldir» (Rimliler 7:18) diýip öwrenýäris. Diňe Reb Isa bizi günäkär tebigatymyzdan halas edip biler (Rimliler 7:24-25). Biz görýäris özümizi ölü (Rimliler 6:11), ýöne «Mesih bilen direlen» (Koloseliler 3:1) hökmünde. Biziň ünsümiz indi Mesih bilen baglanyşykly zatlara we bu ýeriň zatlaryna däl. Munuň arkaly biz günäniň güýjünden halas bolýarys. Biz ýene-de günä edip biljekdigimizi bilýäris, ýöne bize wada berilýär: «Eger günälerimizi boýun alsak, Ol biziň günälerimizi bagyşlamak we bizi ähli adalatsyzlykdan arassalamak üçin wepaly we adalatlydyr» (1 Ýahýa 1:9).
Netije
Bu makala bu ajaýyp temalaryň diňe ýüzüne degdi. Siz Ýusubyň we onuň doganlarynyň hekaýasyny Barlyk 37–50-de okap bilersiňiz. Gynanç, günä, toba we bagyşlama mysallaryny ünsli gözläň. Luka 15-däki ýitirilen oglunyň hekaýasy hem bu dört söziň mysallaryny berýär.
Hudaý bizi şeýle bir söýýär welin, Ol biziň Ony Atamyz hökmünde bilmegimizi we Onuň çagalary bolmagymyzy mümkin etdi (seret 1 Ýahýa 3:1-2). Biziň gynanjymyz, günämiz we ýitirilen ýagdaýymyz üçin çäre bar. Biz Hudaýyň biziň üçin eden ähli zatlaryny oýlanymyzda, bu biziň Oňa garşy bolan bu dünýäde Oňa wepaly bolmagymyza kömek eder.
Adamlar özleri üçin ýetip biljek ýagşylyk ölçegini we özlerini aýyrmak üçin erbetlik ölçegini kesgitleýärler. Soňra olar beýlekileriň eden erbetliklerini etmedikleri üçin özlerini gutlaýarlar. Bularyň hemmesi adamlaryň diňe özlerine laýyk gelýän zatlar bilen özlerini höküm edýändiklerini subut edýär. Emma ähli zatlaryň deňeşdirilýän we höküm ediljek bir ölçegi bar, sebäbi hemmesi ýetmezçilik edýär. Bu dogrulyk ölçegi – Hudaýyň dogrulygydyr. Bir adam özüni Hudaý bilen deňeşdirmäge başlanda, onuň ynsaby Hudaýyň öňünde günä barada pikirlenmäge oýanýar. Ol özüni günäkär we weýran bolan duýýar we özüni aklamaga synanyşmaz. Adam özüniň höküm edilendigini bilýän Hudaýyň ony bagyşlap biljekdigini bilmek üçin aladalanar. «Men hem seni höküm etmeýärin; git we indi günä etme» diýen rehimdar habar, Öz öňünde aňly-düşünjeli höküm edilen weýran bolan günäkäre Kazy tarapyndan aýdylýar. Eger siz Hudaýyň doly we erkin bagyşlamasyny isleýän bolsaňyz, ilki bilen günäkär, öz-özüni höküm eden günäkär hökmünde Isa bilen ýeke durmaly. —Jon N. Darbi (Ýahýa 8:1-11 baradaky teswirlerinden uýgunlaşdyrylan)
