Mesihde Ösmek
Janly organizmlerde ösüş doly kadaly aýratynlykdyr. Aslynda, ösüş bolmadyk ýagdaýynda, bu bir zadyň nädogrydygynyň alamatydyr.
Iki sany düýbünden başga adam 2014-nji ýylyň noýabr aýynda Angliýanyň London şäherinde duşuşyp, bile surata düşdüler. Türkiýeden gelen Soltan Kösen 8 fut 3 dýuým (251 sm) boýy bilen basketbol halkasyna bökmezden ýetip bilýärdi. Nepaldan gelen Çandra Bahadur Dangi bary-ýogy 1 fut 10 dýuým (56 sm) boýy bardy we şol wagt Ginnesiň Bütindünýä Rekordlary tarapyndan tassyklanan iň gysga uly adamdy. Suratyň gapma-garşylygy görkezýändigini aýtmak azlyk eder! Olaryň Londonyň meşhur Big Beniň golaýynda duşuşmagy uly gyzyklanma döretdi.
Iki adam hem maldarçylykda işleýärdi. Duşuşanlarynda Soltan Kösen 31 ýaşyndady; Çandra Dangi 74 ýaşyndady. Biri adamyň kadaly boýundan has uzyn ösüpdi; beýlekisi bolsa beýleki adamlaryň köpüsinden has gysgady. Elbetde, bu ýagdaýlaryň ikisi hem aşa derejededir.
Durmuşda ýetýän fiziki boýumyz birnäçe faktorlara baglydyr. Köplenç bir maşgaladaky doganlar boýy boýunça birmeňzeş däldir: uly ýaşa ýetende biri beýlekisinden has uzyn bolup biler. Hakykatdan-da, ösüş tamamlananda kiçi dogan ulusyndan has uzyn bolup biler. Munuň sebäbi ýok ýaly, we biz tapawutlaryň aýratyn şahsy genlerden gelip çykýandygyny netije çykaryp bileris.
Ösüş, bilşimiz ýaly, diňe boýy boýunça ölçenilmeýär. Bir adam doly ösen we kadaly boýly görünip biler, ýöne akyl taýdan ösmedik bolup biler. Çagalykdan soň köp ene-atalar kadaly görünýän uly çaga, mysal üçin, 3 ýaşly çaganyň akyl ýaşy bilen, ideg etmegi dowam etdirmeli boldular. Hakykatdan-da, bu söýgi zähmeti bolup, munuň üçin Reb zerur kömegi berýär.
Hemme ene-atalar çagalarynyň wagt geçdigiçe ösmegine garaşýarlar. Mukaddes Ýazgylar bize "Isa akyldan we boýdan, Hudaýyň we adamlaryň öňünde merhemetden ösdi" (Luka 2:52 KJV) diýip ýatladýar. Tebigy dünýäde ösüş akyl taýdan ("akyldan") we fiziki taýdan ("boýdan") ölçenilýär. Bu ösüş bolmadyk ýagdaýynda ene-atalaryň lapykeç bolmagy doly düşnüklidir.
Tebigy we Ruhy
Tebigy dünýäde bolup geçýän zatlar ruhy dünýäni düşündirmäge kömek edýär. Eger tebigy dünýäde ösüş dogulmakdan öň bolmaly bolsa, ruhy dünýäde hem şeýle bolmaly. Reb Isa muny Fariseý Nikodem bilen gürleşende, "Siz täzeden dogulmaly" (Ýahýa 3:7) diýende aýdyň etdi. Her bir adam, ilki bilen, "günälerde we ýalňyşlyklarda öli" (Efesliler 2:1) we täze dogulmagy başdan geçirmeli. Rebi Isa iman bilen öz zerurlyklaryna jogap hökmünde kabul edenler "Hudaýdan doglanlar" (Ýahýa 1:12-13 serediň). Ýönekeý sözler bilen aýdylanda, biziň zerurlygymyz günämiziň çözülmegi we bagyşlanmagymyzdyr. Ýeke-täk ýol toba etmek we Reb Isa Mesihiň arassalaýjy gany arkalydyr.
Emma, bir ruh täzeden doglandan soň, ösüş yzyna düşmeli. Biz "Rebimiz we Halasgärimiz Isa Mesihiň merhemetinde we biliminde ösmeli" (2 Petrus 3:18). Halas bolmak merhemet bilen iman arkaly (Efesliler 2:8), we ösüş hem merhemetde bolmaly. Bu merhemetiň Çeşmesi bolan Mesihden aýrylyp bilinmez. Bu sözlere üns beriň. Ösüş adamyň bilimi bilen ölçenilmeýär, eýsem aýratynlykda Isa Mesihi bilmekdeesaslanýar.
Şeýle-de bolsa, ruhy ösüş fiziki ösüş bilen doly birmeňzeş däldir. Tebigy dünýäde ýaş adamyň boýy uzalmagyny bes edýän wagt gelýär. Beýni öýjükleri hem doly potensialyna ýetýär we peselmäge başlaýar. Ösüş tizden garramak bilen çalşylýar! Emma ruhy dünýäde biz mundan beýläk ösüşiň mümkin bolmadyk bir derejesine ýetmeýäris. Petrusyň beren nesihaty belli bir ýaşa degişli däldir. 50 ýyl mundan ozal Mesihe ynanan adam henizem merhemetde we Ony bilmekde ösmeli! Aslynda, bu görnüşdäki ösüş ýerdäki durmuş ýolumyzyň soňuna çenli dowam etmeli.
Ösüş we Saglyk
Fiziki dünýäde ösüş we saglyk birmeňzeş däldir. Boýuň uzalmagy we intellektual taýdan ösmek mümkin, ýöne şol bir wagtda saglygyň ýaramaz ýagdaýynda bolmak hem mümkin. Biz köplenç möhüm içki organlarymyzyň ýagdaýyndan habarsyz bolýarys. Ýaramaz iýmitlenmek olara agyr täsir edip, ömrüň gysgalmagyna sebäp bolup biler.
Tebigy ösüş we ulalmak bilen birlikde gowy saglyk bolmaly. Ruhy dünýäde, elbetde, munuň garşylygy bar. Täzeden doglan imanly ruhy taýdan sagdyn ýagdaýda bolmaly. Diňe ruhy taýdan sagdyn bolsak, kadaly ruhy ösüş we ulalmak bolup biler. Ruhy ösüşimize kömek etmek üçin edip biljek zadymyz barmy? Garaşyşymyz ýaly, Mukaddes Kitap bu soraga jogap berýär.
Petrus merhemetde ösüş üçin nesihatyndan öň, yhlaslylygyň zerurlygy barada ýazdy. "Şonuň üçin, söýgüli doganlar ... Onuň tarapyndan parahatlykda, tegmilsiz we aýypsyz tapylmagyňyz üçin yhlas ediň" (2 Petrus 3:14). Bölümiň öňki aýatlarynda Petrus dogry ruhy ünsüň zerurlygyny ýatladýar. Biz eýýäm öwredilen zatlarymyzy ýatda saklamaly we bu dünýäniň zatlaryndan daşary seretmeli. Hemme maddy zatlar ýok bolmaga mahsusdyr! Muny bilmek bizi mukaddes durmuşda ýaşamaga ruhlandyrmaly.
Biz bu dünýäde howpsuzlykda ýüzüp bilmeris, sebäbi onda ruhy gämileriň heläkçiligine duçar bolarys. Biz hemişe seresap bolmaly, yhlaslylyk bilen hereket etmeli, şonda Mesihde galyp, Onuň içinde parahatlykda howpsuz ýaşap bileris. "Tegmilsiz we aýypsyz" diýen aňlatma bize Reb Isanyň häsiýetini ýatladýar. Günäli dünýäde biz seresaply ýaşamaly, Ony bilmekde ösmeli we Onuň häsiýetiniň arassalygyny görkezmeli.
Iýmit we Ýaşaýyş Tarzy
Tebigy dünýäde gowy saglyk iýmit we deňagramly ýaşaýyş tarzy bilen baglanyşyklydyr. Ruhy dünýäde hem şeýle. Eger biz imanly bolsak, ruhy iýmitimize ünsli bolmaly. Biz nähili material bilen iýmitlenýäris? Eger biz hapa edebiýat bilen iýmitlensek, ruhy taýdan sagdyn ýagdaýda bolmagymyza garaşyp bilmeris. Bu dünýäniň hödürleýän güýmenjesi Hudaýyň zatlarynda ösüşimize kömek etmez. Akyllarymyzy arassa däl temalar bilen doldurmak we halas bolmadyk adamlaryň köpüsiniň söýýän filmlerini görmek ruhy ösüşiň bolmagyna hökman päsgel berer. Bu zatlaryň hemmesi bedenimize berip biljek "çörek iýmitine" meňzeýär. Ruhy durmuşymyz üçin bize iýmitlendiriji we gowy saglygy öňe sürýän zatlar gerek.
Imanly üçin iýmitlenmegiň esasy çeşmesi Hudaýyň Sözüdir. Aslynda ol "süýt" (1 Petrus 2:2) we "güýçli et" (Ýewreýler 5:14) bilen deňeşdirilýär. Hudaýyň Sözüniň içinde täze imanlyny we garryny hem iýmitlendirmek üçin ruhy iýmit tapylyp bilner. Mukaddes Kitabyň käbir bölekleri çuňňur ýönekeý, beýlekileri bolsa çuňňurdyr! Bir çaga Mukaddes Ýazgylaryň ýönekeý hakykatlaryny düşünişip biler, Sözüň ýetişen talyby bolsa täze hazynalary tapýar we Mukaddes Kitabyň gapaklarynyň içinde tapylýan çuňluklary täzeden gadyrlaýar. Hudaýyň Sözüni yzygiderli okamazdan we oýlanmazdan ösüş bolup bilmez.
Geçmişde çagalar käwagt "Mukaddes Kitabyňy oka, her gün doga et, eger ösmek isleseň" diýen kiçijik aýdymy aýdýardylar. Bu ýönekeý sözler örän möhüm sapak öwredýär. Eger biz "Mesihde ulalmak" (Efesliler 4:15) islesek, şol çagalaryň aýdymynyň nesihatyny ýerine ýetirmeli.
Gowy Iýmitden Paý Almak
Tebigy dünýäde biz ýeke iýmek bilen birlikde beýlekileriň ýanynda hem iýmek mümkindigini bilýäris. Ruhy taýdan hem şeýle. Şahsy Mukaddes Kitap okamak mehaniki ýagdaýda, diňe günüň işini tamamlamak üçin edilmeli däldir. Gaýtam, ol oýlanyşykly we doga bilenedilmelidir. Eger biz ondan lezzet almasak, bizde bir zat nädogry bolmaly!
Maşgala bile nahar iýip bilýän ýaly, beýlekileriň ýanynda ruhy iýmit almak biziň üçin peýdalydyr. Hristian öýünde Mukaddes Kitaby okamak we yzygiderli bile doga etmek hemişe gowy endikdir. Hudaýyň çagalary we Onuň maşgalasynyň agzalary hökmünde beýleki imanlylar bilen duşuşmak we Hudaýyň Sözüniň hakykatlaryny almak üçin bile wagt geçirmek peýdalydyr. Aşpez tagamly nahar taýýarlamagy halaýan ýaly, Hudaýyň Sözüni öwretmekde zehinli bolanlar diňe bir gyzykly däl, eýsem ruhy taýdan sagdyn habarlary hem hödürlemelidirler.
Gynansak-da, iýmitiň hapalanmagy we ony iýenleriň kesellemegi mümkin. San-sajaksyz zyýan ýetirmek üçin zäherli bir zadyň birnäçe bölejigi ýeterlikdir. Muny ruhy taýdan ulanyp, arassa zatlar bilen iýmitlenmek möhümdir. Ýalan mugallymlar köp hakykaty wagyz edip bilerler, ýöne oňa san-sajaksyz zyýan ýetirip biljek birneme ýalňyşlygy garyşdyryp bilerler. Hemme "Hristian" diýilýän edebiýata peýdaly hökmünde ynanmak bolmaz. Köpüsi duýgur we hapa. Eger biz ruhy taýdan ösmek islesek, ruhy iýmitimize ünsli bolmaly.
Beýleki Üç Komponent
Tebigy durmuşymyzda beýleki üç komponent bize möhüm ruhy sapaklary öwredip biler. Iýmit we içgi zerurlygyndan başga-da, adamlara arassa howa, maşk we dynç alyş hem gerek. Eger bularyň haýsy hem bolsa biri ýok bolsa ýa-da öz ornunda bolmasa, adamyň durmuşy bolmaly ýaly sagdyn bolmaz. Biz bularyň her birini gysgaça serederis.
Arassa howa doga bilen deňeşdirilip bilner. Jeýms Montgomeri (1771–1854) öz "Doga Ruhyň Çyn Ýürekden Islegi" atly aýdymynda şeýle ýazdy: "Doga Hristianyň möhüm demidir, Hristianyň tebigy howasydyr." Bu söz doly hakykatdyr we goşmaça düşündiriş az gerek. Biz arassa, hapalanmadyk howany demimize alanda, öýkenlerimizi peýdaly kislorod bilen doldurýarys, bu bolsa bedeniň dogry işlemegine mümkinçilik berýär. Ruhy taýdan bize Hudaýyň Ruhunyň bütin barlygymyza siňmegi gerek. Doga Hudaýa bolan doly garaşlylygymyzy aňladýar. Biz Onuň bilen yzygiderli gatnaşykda bolmaly, we bu iş dem almak ýaly tebigy bolmaly.
Maşk we dynç alyş bile seredilip bilner, we ikisi hem gowy saglyk üçin möhümdir. Maşksyz bedeniň myşsalary gowşar, we ýeterlik dynç alyşsyz işimizi we gündelik işlerimizi tamamlamak kyn bolar. Ruhy maşk hem möhümdir. Reb bizi Özüne gulluk etmegimiz üçin halas edýär. Biz Ony tanatmakda we Hoş Habary ýaýratmakda Onuň üçin edip biljek işlerimiz bar. Biz bu günäli dünýäde Onuň maksadyny öňe sürmek üçin bir zat edýärismi? Dynç alyş barada aýdylanda, Mukaddes Kitap Rebde dynç almak barada aýdýar (Zebur 37:7 serediň) we bize Oňa ynanmagyň zerurlygyny ýatladýar. Fiziki dynç alyş bizi täzeleýän we dikeldýän ýaly, Rebde garaşmak hem gulluk üçin güýjümizi täzeleýär (Işaýa 40:31). Oňa ynanmazdan we ylahy güýç almazdan Oňa netijeli gulluk etmek mümkin däl.
Ösüş we öňe gidiş barada has köp ýazmak bolar. Aslynda, köp kitaplar bu tema bagyşlanypdyr. Atamyz Öz çagalarynyň ruhy öňe gidişini isleýär. Belki, özümize "Men ruhy taýdan ösýärinmi we Reb üçin miwe berýärinmi?" diýip soramagyň wagty geldi. Biz bu barada yzygiderli synag edilmeli.
— Martin Žirar
Ösüş sagdyn durmuşyň iň ynamly alamatlarynyň biridir, we biz ony her bir Hristianda görmäge garaşýarys. Hiç bir akylly adam täze imanlynyň çaga bolmagyndan başga bir zat bolmagyna garaşmaýar, ýöne biz onuň şeýle galmagyna garaşmaýarys. Sagdyn ruhy iýmit üçin ýiti iştahasy, gowy iýmit siňdirişi, köp gök howasy we maşky bilen, ol hökman öser. — F. B. Hole (uýgunlaşdyrylan)
