Rimliler we Korinfliler kitaplaryndaky aýatlarda biz Resulyň Mesih Haçy baradaky taglymatynyň käbir bölegini jemleýäris. Galatýalylar kitabynyň içinde biz taglymatyň nähili ýerine ýetirilendigini, onuň onuň durmuşyna nähili täsir edendigini görýäris.
Biz şeýle diýip bileris: Birinji we ikinji ýazgylar taglymat we dogmatikdir. Olar Mesih Haçynda ylahy taýdan amala aşan käbir zatlary beýan edýärler. Galatýalylar kitabynyň üçünji we dördünji bölekleri tejribeli we amaly. Siz bu Galatýalylar böleklerinde Resulyň köplük sanyndan ýekelik sanyna geçýändigini we “men” at çalyşmasyny birnäçe gezek ulanýandygyny görersiňiz; sebäbi ol mesihçi taglymatyny düşündirmeýär, eýsem özünde amala aşan mesihçi tejribesiniň käbir bölegini görkezýär. Şeýlelik bilen ol bizi özüne mahsus bolan ajaýyp durmuşyň syryna goýberýär. Emma ony nusgalyk mukaddes hökmünde häsiýetlendiren zat bizi hem häsiýetlendirmelidir. Mesih Haçy biziň üçin hem onuň üçin bolşy ýaly merkezi we ähmiýetlidir. Eger biz ony göz öňünde tutsak, ony ruhlarymyzyň üstünde ýatan kölegesi bilen etmelidiris. Onuň çuňňur ähmiýeti hemmämize ýakyn gelmelidir. Biz onuň sapagyny öwrenmelidiris; bu ýerde durmuşymyzda hiç haçan gutarmaýan bir sapakdyr.
Haç ölümdi; ýöne ol bütinleý ret etmegiň ölümi, kemsitmegiň we utanjyň ölümi. Men dogry aýdýaryn diýip pikir edýärin, bu buýsançly rimliler tarapyndan girizilen ölüm jezasyny ýerine ýetirmegiň bir usulydy. Olaryň demir imperiýasy bardy we asyrlar boýy olaryň imperiýasy dowam etdi. Bilşiňiz ýaly, aýylganç zalymlyklar edildi, we olar garyp barbarlary ýeňip, ýesir alanlarynda olary kemsitmek üçin asdylar. Bu rimliler tarapyndan duşmanlaryna berlen kemsidiji çemeleşme; indi şol ölüm şöhrat Rebbiniň ölen ölümi – ret etmegiň, kemsitmegiň, ýazgarmagyň ölümi.
Krestlenen Köne Adam
Rimliler 6:6 barada köp zat aýdyp bolar, ýöne men bir zada ünsi jemlejek.
Biz Halasgärimiziň Haçynda biziň köne adamyň Onuň bilen haça çüýlenendigi barada dogmatik tassyklamany görýäris. Hudaý muny etdi. Hudaý muny aýdýar. Biz muny bilýäris, sebäbi Hudaý muny aýtdy. Indi “biziň köne adamyň” ähmiýeti näme?
Biziň “köne adamymyz” Adam çagalary hökmünde häsiýetimizde bolan ähli zatlaryň şahsyýetleşdirilmesidir. Belli bir häsiýeti şahsyýetleşdirmek biziň üçin adaty zat däl. Şol häsiýetli adamy göz öňüne getirip, biz häsiýetiň nämedigini has aýdyň görüp bileris.
Indi ylmy tejribeler bize haýwanlaryň ýa-da ösümlikleriň islendik görnüşinde köp gizlin aýratynlyklaryň we mümkinçilikleriň bardygyny barha köp görkezýär. Hiç bir nusga görnüşiň ähli aýratynlyklaryny görkezmeýär. Bu adamlar üçin hem şeýle. Hiç bir adam adamda bar bolan ähli zatlary beýan etmeýär. Häzir bizde Adam nesli bar, belki ýüzlerçe nesil geçip, müňlerçe milliondan gowrak adamy öz içine alýar; şeýlelik bilen biz adamyň içinde bolan ähli aýratynlyklaryň, ol ýykylan adam hökmünde adamzadyň atasy bolanda, adamzatda nähili ýerine ýetirilýändigini görmäge başlaýarys.
Men bu ýere gelen ilkinji gün şähere düşenimde, öňümde gaty uly harplar bilen ýazylan “Adamlar haýwan dälmi!” diýen ýazgyly bir plakat gördüm (ýeri gelende aýtsam, ony ýerleşdiren adam, belki-de, bagtly tötänlik bilen, ýanyna başga bir plakat, ýene-de uly harplar bilen, “Adamyň Ogly ýitirilenleri gözlemäge we halas etmäge geldi” diýen ýazgyly plakat goýupdy, we bu gaty ýerliklidi). Indi bu sözlemiň yzynda sorag belgisi ýokdy, sanki bizden bu mesele barada pikir bildirmegimiz haýyş edilýän ýaly. Onuň yzynda nähili bir ünslülik belgisi bardy. Bu batyrgaý tassyklamady; we biz hem, gaty gynançly, dogrudygyny boýun almalydyrys.
Men diňe şuny aýtmak isleýärin: Eger siz hakykatdan-da Adam neslinde görkezilen her bir ýaman zady özünde jemleýän bir adamy döredip bilseňiz, siz hakykatdan-da bir haýwan – elhenç bir aýylgançlyk dörederdiňiz. Ol ýazgarylýança we jezalandyrylýança hiç hili parahatlyk ýa-da howpsuzlyk bolmazdy. Hudaýa şükürler bolsun, edil şeýle edildi. Hudaý biziň köne adamymyza – Adam çagalary hökmünde bolan ähli zatlarymyza ölüm hökümini berdi. Ajaýyp zat bolsa, bu hökümiň Rebbimiz Isa Mesihiň haça çüýlenmeginde amala aşmagydyr. Ol şeýle häsiýetli adama degişli bolan hökümi öz üstüne almak üçin ölüme geldi, we Onuň Haçynda biziň köne adamymyz haça çüýlendi. Bu ýüreklerimize girende, durmuşymyza çuňňur täsir etjek bir dogmadyr. Haç we Dünýä Akyllylygy
Indi Korinflilerde siz ýene-de Mesihiň Haçyny görýärsiňiz.
Pawlus bu gaty bilimli adamlara wagyz etdi, olaryň daşky medeniýeti köp içki bozulmalary gizleýärdi. Ol olaryň arasynda haça çüýlenen Mesihden başga hiç zady bilmezlige karar berendigini aýdýar. Indi haça çüýlenen Mesih Hudaýyň güýji we Hudaýyň akylydyr, we biz bu bölekde, adamlara akmaklyk bolsa-da, onuň diňe adamlaryň akmaklygyny subut edýändigini görýäris. Haçyň yşygynda höküm edilýän bu dünýäniň hökümdarlarydyr, çünki olaryň hiç biri Ylahy akyly bilmeýärdi; eger bilen bolsalar, olar şöhrat Rebbini haça çüýlemezlerdi.
Ähli dünýä akyllylygy bilen olar şöhrat Rebbini haça çüýlediler. Olar Onuň adyny üç dilde Onuň başynyň üstüne ýazdylar: latyn dilinde, harby we hökümet hökümdarlarynyň dili; grek dilinde, intellektual hökümdarlaryň dili; we ýewreý dilinde, dini hökümdarlaryň dili. Hemmesi birleşdi, ýewreý we butparaz. Näme üçin olar şöhrat Rebbini haça çüýlediler? Sebäbi olar Ony tanamaýardylar. Eger olaryň akyllylygy Olary görenlerinde Öz Ýaradyjysyny tanamaga mümkinçilik bermedik bolsa, ol ýazgarylýar. Işaýa öz döwründe şeýle diýdi: “Öküz öz eýesini, eşek bolsa öz hojaýynynyň ýatagyny bilýär, ýöne Ysraýyl bilmeýär.” Bu söz indi has uly ähmiýet bilen aýdylyp bilner. Hudaýyň Ogly Isa olaryň arasyndady. Olar Ony tanamaýardylar. Olaryň eşegiň duýgusy ýokdy!
Ýaradylyşyň Rebbisi merhemet bilen biziň aramyza geldi, we Onuň haça çüýlenmegi dünýä we onuň hökümdarlaryna ýazgaryş hökümini berdi. Mesele açyk. Olar Ony elbetde haça çüýlediler, ýöne Hudaý we mukaddes perişdeler muny görenlerinde, olar özlerini haça çüýlediler. Täze baýlardan biri, hakykatdan-da gaty bilimsiz bir adam barada gürrüň berilýär, ol gymmatly, meşhur suratlaryň ýerleşýän sungat galereýasyna girdi. Ol hyzmatkäre ýüzlenip: “Bular siziň meşhur suratlaryňyzmy? Men olary gaty gowy hasaplamaýaryn” diýdi. Adam jogap berdi: “Jenap, biziň suratlarymyzyň gymmaty doly kepillendirilendir: olar synagda däl. Synagda bolanlar myhmanlardyr.” Suratlary ýazgaryp, ol adam hakykatdan-da özüni ýazgarýardy. Ol diňe öz akmaklygyny we bilimsizligini görkezdi. Bu dünýäniň hökümdarlary özlerini şeýle ýazgardylar.
Şeýlelik bilen dünýäniň akyly ýazgarylýar. Bu ýerde dogmatik taýdan beýan edilýär; ýöne indi biz ulanylyşa gelmelidiris, çünki biz şoňa ýetmek isleýäris. Hakykat bize tejribeli we amaly taýdan täsir etmelidir, we eger şeýle bolsa, netijesi Hudaý üçin ýaşamak bolar. Biziň durmuşymyzyň ähli akymy we ugru üýtgär. Biziň öňümizde täze bir maksat bolar. Galatýalylar bize muny görkezýär. Hudaý üçin ýaşamak
Öwrülmedik günlerimizde, özümiz pikirlerimiziň merkezindedi; ol biziň ähli akýan akymlarymyzyň boşadýan hapa kiçijik suw howuzjygydy. Indi biziň durmuşymyzyň akymy özüňiň palçyk howuzjygyna akmaly däl; ol şöhratly ummana – Mesihiň Özüne akmalydyr. Hudaý mesihçi üçin durmuşyň maksady bolmalydyr; Pawlusyň aýdyşy ýaly, “Men kanuna ölüdirin, Hudaý üçin ýaşamak üçin.”
“Men” 19-njy we 20-nji aýatlarda ýedi gezekden az bolmadyk ýerde duş gelýär, we käbirleriňiz olaryň barada biraz kynçylyk çekip bilersiňiz. Men özüm, diri şahsyýet, şahsy adam; ýöne soňra men käwagt özümi Mesih Isada täze ýaradylyş hökmünde, käwagt bolsa Adam çagasy hökmünde özüm bilen deňeşdirip bilerin.
Muny göz öňünde tutup, 20-nji aýaty ýene-de okalyň: Men [Adam çagasy hökmünde] Mesih bilen haça çüýlendi: şonda-da men [şahsy adam] ýaşaýaryn; ýöne men [Adam çagasy hökmünde] däl, eýsem Mesih mende ýaşaýar; we men [şahsy adam] indi tenimde ýaşaýan durmuşy, men [täze ýaradylyş adamy] meni söýen we özüni meniň üçin beren Hudaýyň Oglunyň imany bilen ýaşaýaryn.” Men Onuň ölümi bilen birleşdirildim, we Onuň beýik söýgüsi bilen ýesir edilip, men özüme degişli bolan, tene we onuň hereketlerine degişli bolan, Rebbim Mesih bilen bolan haça çüýlenmäni kabul edýärin. Haça çüýlenme içki, şahsy, şahsy ynsaba we ýürege getirilip, Mesih indi durmuşda ýüze çykyp biler: Bu Resul Pawlusy häsiýetlendiren durmuşyň sebäbidi.
Siz, ähtimal, Napoleonyň goşunyna gulluk etmek üçin çagyrylan bir adam baradaky köne mysaly bilýärsiňiz, ýöne ol öýlenen adam bolany üçin, öýlenmedik dosty onuň ýerine geçdi. Birnäçe wagtdan soň orunbasar söweşde öldi, we täze çagyryş bolanda, asyl adam ýene-de çagyryldy. Ol gelmedikde, oňa garşy çykdylar, ýöne ol bolan wakany aýtdy we öz orunbasarynyň şahsyýetinde ölendigini aýtdy.
Emma munuň yzy bar, ony siz eşitmän bolmagyňyz mümkin. Mesele Napoleona ýüzlenildi, ol onuň peýdasyna karar berdi, onuň kanuny ýagdaýynyň inkär edilmezdigini, ýöne onuň iki taraplaýyn bolup bilmejekdigini aýtdy. Ol öz orunbasarynyň şahsyýetinde kanuny taýdan ölendigini öňe sürüp, öňküsi ýaly ýaşap bilmezdi. Ol adyny üýtgetmelidigini karar etdi. Ol we onuň maşgalasy şondan soň özüniň ýerine ölen adamyň ady bilen ýaşamaly boldular. Bu meniň pikirimi suratlandyrýar, ýöne biziň bilen bu diňe bir ady üýtgetmekden has çuňňur bolmalydyr. Durmuşyň üýtgemegi bolmalydyr – “Mesih mende ýaşaýar!” Ölen – haça çüýlenme hakykat bolan – şol adam indi özüniň ölenleri üçin ýaşar. Her bir durmuşyň bir maksady bolmalydyr, we bizi söýen we özüni biziň üçin beren Şahsda biziň täze durmuşymyza girizilen ýeterlik maksadymyz bar. Hemişe gözlerimiz Oňa gönükdiriler. Bu gün biz Hudaýyň Oglunyň imany bilen ýaşaýarys. Häzir biz Ony görmek bilen ýaşarys.
Bu nähili haýran galdyryjy! Hudaýyň Ogly Isa meni söýdi we Özüni meniň üçin berdi. Bir tarapdan şöhrat Rebbisi, beýleki tarapdan bolsa garyp kiçijik men – diňe bir kiçijik däl, eýsem kemsidilen, hapa, söýgüden mahrum. Pawlus Kritlileriň hemişe ýalançy, ýaman ýabany haýwanlar, ýalta iýmitkeşler hökmünde häsiýetlendirmesini tassyklamaly boldy; ýöne soňra Titusyň aýdyşy ýaly, biz özümiz ýigrenji we biri-birimizi ýigrenýärdik. Başga birini ýigrenmek, olaryň ýaman taraplaryny görmek ýaly aňsat zat ýok, ýöne biz özümiziň ýigrenji adamlar bolandygymyz hakykatyna ýüz tutmalydyrys. Siz hiç haçan oturyp: “Men ýigrenji adam” diýdiňizmi? Eger aýtmadyk bolsaňyz, indi aýtmagyň wagty geldi. Şonda-da Hudaýyň Ogly ýigrenji maňa seretdi we meni söýdi. Bu ýüregi herekete getirýän bir hakykat!
Bilýän iň haýran galdyryjy zatlaryň biri, Ol mende söýjek hiç zat ýok wagty meni söýdi, we Özüni meniň üçin berdi. Bu nähili eretiji hakykat! Şonda men nähili şatlyk bilen aýdýaryn: “Reb Isa, Seniň Haçyň meniň üstümde bolsun, şonda Siziň durmuşyňyz mende ýüze çykarylsyn.” Haç we Dünýä
Indi men gutarýarkam, dünýä barada bir söz, onuň akyly hiç zada ýaramaz, Korinfliler bize aýdýar. Dünýäniň özi hiç zada ýaramaz. Ýahýa bize muny aýdýar – “Dünýä we onuň höwesleri geçip gider.” Resul Pawlus biziň bölegimizde ýene-de şahsy we tejribeli aýdýar: “Hudaý saklasyn, men Rebbimiz Isa Mesihiň Haçyndan başga hiç zatda öwünmeýin.” Ol ret etmegiň, utanjyň we ölümiň şol höküminde öwündi.
Şol Haç Pawlus bilen dünýäniň arasynda durdy, çünki dünýä diňe bir oňa haça çüýlenmän, eýsem ol hem dünýä haça çüýlendi. Men bu iki zadyň haýsysynyň biziň üçin kabul etmek has kyn bolýandygyny bilmek isleýärin. Dünýä biziň gözümizde ret etmegiň, utanjyň ölümini ölenmidi? Mesihiň ölümi dünýäniň ýüzünden ýalpyldawuk maskany ýyrtyp aýyranmydy? Ol owadan gyz däl: Ol ýygyrtly garry aýal. Biz onuň hakyky häsiýetini şöhrat Rebbiniň huzurynda synagdan geçirilende görenmidik? Emma soňra dünýä aýdýar: “Men seni islemeýärin. Sen meniň gözümde haça çüýlendiň.” Indi dünýä şeýle haça çüýlenmek gaty kemsidiji zat. Pawlus muny şeýle tapdy; Haçyň hökümi onuň üstündedi; şonda-da ol: Hudaý saklasyn, men mundan başga hiç zatda öwünmeýin diýdi. Hudaý bize zatlara bu yşykda seretmäge kömek etsin, we Mesih Haçy biziň bilen dünýäniň arasynda dursun.
Geliň, Pawlusyň eden ýaly, Haçda öwüneliň. Haç Halasgärimize näçe çykdajy etdi? Ol Oňa näme many berdi? Köp asyrlar mundan ozal, adamlara Mesih Haçyny ýatlatjak diýlip pikir edilen haçlary dakmak ýa-da götermek adaty ýaýrady. Gaty çalt hakykat ýitirildi. Nyşan diri saklamaly bolan hakykaty öldürdi.
Bize gerek zat, Haçyň hakyky ähmiýetinde biziň ýüreklerimiziň etli tagtalaryna hakykatdan-da ýazylmagydyr.
