SEFANYA AÇÝAR Gorkunç we Ajaýyp Hudaý
Iňlis sözi «terrifying» latyn köki terrere-den gelip çykýar, manysy «gorkuzmak, gorky ýa-da howsala salmak, gaty gorkuzmak.» Emma şol bir kökden biz «terrific» sözüni hem alýarys, manysy «gaty gowy, güýçli, ajaýyp». Sefanýany okanda Hudaýy suratlandyrmak üçin bu iki iňlis sözüni – gorkunç we ajaýyp – deňagramly saklamak gowy. Ol Öz ýaradanlarynyň hiç biri bilen gatnaşyklarynda ylalaşyk etmeýär.
Sefanýa kimdi?
Mukaddes Ýazgylardan Sefanýa barada onuň nesil daragty baradaky gysgaça ýazgydan başga köp zat bilmeýäris (Sefanýa 1:1). Bu pygamberiň aýdanlary onuň kimdiginden has möhümdi. Sefanýanyň ýewreý dilindäki ady «Ýehowanyň gizlin ýa-da gymmatly hazynasy» diýmegi aňladýar. Bu maňa adamyň moda laýyk gelmese-de, dindar hristian durmuşyny ýaşap biljekdigini aýdýar. Diňe beýlekiler ýalňyş edýänligi üçin olara goşulmagyň zerurlygy ýok. Kyn döwürlerde Hudaý Sefanýany aman saklady, sebäbi Ol ony ulanmalydy.
«Ýoşiýanyň hökümdarlygy» (Sefanýa 1:1) 2 Patyşalar 22:1-23:30 we 2 Hronikalar 34:1-36:1-de okalyp bilner. Sefanýa patyşa gaty täsir eden bolmaly. Ol köp adamy güýçli garşy akymyň garşysyna öz «ajaýyp» Hudaýyna eýermäge ruhlandyrdy.
Patyşa Hezekiýanyň adynyň Sefanýa 1:1-de bolmagy Sefanýanyň Ýahuda patyşa öýüniň şazadasydygyny görkezýär. Ol Sefanýa 1:8-de şazadalary ýazgaranda, näme barada gürleýändigini öz gözleri bilen bilýärdi. Olar moda laýyk daşary ýurt hudaýlaryny saýladylar. Sefanýa olaryň hiç birini kabul etmedi. Imanly üçin başga ýol ýok.
Ýoşiýa, täze, ýaş we dindar patyşa, Hudaýyň häzirki zaman sözçüleri: Sefanýa, Nahum we Ýeremiýa tarapyndan öz täzelenen durmuşynda kömek edilen ýaly. Gynansak-da, köp adam diňledi we soňra olary öçürdi. Olaryň şahsy saýlawlary ahyrsoňy Ähli Güýçli Hudaýyň «gorkusy» bilen ýüzbe-ýüz boljakdygyny aňladýardy. Nähili gorkunç pikir!
«Men ederin»
Mukaddes Kitabyň bu kitaby, beýlekiler ýaly, «Rebbiň sözi» (Sefanýa 1:1,10). Onuň gözelligi barada näme pikir etsek-de, onuň hakykaty sorag astynda däl. Hudaý gürlände Ol her bir sözi aňladýar. Hudaýyň hakykaty sorag astynda däl hakykatdyr.
Bu Köne Äht kitabyny öwrenmegiň bir usuly ony okamak we gaýtalanýan sözleri we sözlemleri bellemekdir. Sefanýada men Hudaýyň «Men ederin» diýenini azyndan 20 gezek; «(Rebbiň) güni» diýenini azyndan 20 gezek, olaryň dördüsini Öz «gazaby» bilen sanadym.
Şuny açyk aýdalyň: Sefanýanyň pygamberligi garaňkylykda başlaýar, emma merhemetde gutarýar! Ol gamgynlykda başlaýar, emma aýdym aýtmak bilen gutarýar! Onda iki esasy habar bar.
- Hudaý «Men ederin» diýdi. Biziň hökümdar we berk Hudaýymyz, toba etmeýän günäkär üçin hemişe jezalandyrmak bilen haýbat atan, Öz wagty gelende ony hökman amala aşyrar. Diri Hudaýyň eline düşmek gorkunç (elhenç) zatdyr (Ýewreýler 10:31).
- Hudaý «Rebbiň güni» we Öz «gazaby» diýdi. Biziň hökümdar we halas ediji Hudaýymyz, taryh boýunça günäkärleri halas edip gelen, Öz merhemeti bilen şol gapyny iň soňuna çenli açyk saklar (2 Petrus 3:9). Biziň «ajaýyp» Hudaýymyzdan alynmaly «ajaýyp» halas bolmak bar. Hudaýyň höküm ody arassalamak üçindir. Ol Öz arassalaýjy ody arkaly biziň mukaddesligimizi gözleýär.
- Hudaýyň Öz huzuryndan we Öz ýerinden günäni doly aýyrmak üçin nähili uly tagallalar etjekdigine üns beriň. «Men ederin» birinji bapda dokuz gezek gaýtalanýar (Sefanýa 1:2-4,8,9,12,17) we «Ol (Hudaý) ýerde ýaşaýanlaryň hemmesini birden ýok eder» (Sefanýa 1:18) bilen gutarýar. Adamlar ýalan ybadat üçin (4-5); hakyky ybadat üçin parhsyzlyk üçin (6); boşluk, buýsanç, ykdysady ýalňyşlyklar üçin (8-11); we öz gazananlaryna ynanmak üçin (12-13) jezalandyryldy. Biz Hudaýy aldadyp bilmeris.
«Gün»
Biz Sefanýanyň pygamberliginde ikinji gezek köp gaýtalanýan sözleme çalt gelýäris: «gün» – şeýle hem «Rebbiň güni» (Sefanýa 1:7,14); we «Rebbiň gazabynyň güni» (Sefanýa 1:18; 2:2; 3:8) hökmünde tapylýar. Miladydan öňki 597-nji ýylda, Sefanýa Hudaýyň duýduryşlaryny wagyz etmäge başlanyndan 30 ýyl soň, Iýerusalime ýok etmegiň ilkinji tolkuny geldi. Hudaý babyllylary Öz gullukçylary hökmünde ulandy. 587-nji ýyla çenli ähli belli dünýä olaryň tarapyndan ýok edildi – we ikinji ýerine ýetiriliş henizem gelmeli. Soňky döwürlerde Hudaý dünýäde iň soňky Höküm Günini amala aşyrar. Biziň Rebimiz Isa bu barada gürledi (Matta 24:3-25:46). Ol deňsiz-taýsyz kynçylyk bilen başlar (24:21); Ynsan Oglunyň (Isanyň) uly şöhrat bilen gaýdyp gelmegi bilen geçer (24:30); we käbir adamlaryň ebedi jezalandyrmaga, beýlekileriň bolsa ebedi ýaşaýşa gitmegi bilen gutarar (25:46). Ilkinji hristianlar «Rebbiň gününiň» «gijeki ogry ýaly» garaşylmadyk ýagdaýda geljekdigine ynanýardylar (1 Selanikliler 5:2; 2 Petrus 3:10). Biz garaşylmadyk zady garaşmalydyrys.
Bu ýerde «gün» 24 sagatdan köp, has uzaldylan döwri aňladýar. Emma bir ajaýyp geljekki günde, «Hudaýyň gazabynyň güni» (Sefanýa 1:18), gorkunç höküm başlar. Senesi Hudaýyň Özünden başga hiç kime belli däl. Emma, şol geljekki gün doly anykdyr we ondan gaçmak ýokdur. Hudaý muňa ýol bermez, emma merhemetli Ol pena hödürleýär:
Rebbi gözläň ... Rebbiň gazabynyň güni siz pena taparsyňyz (Sefanýa 2:3).
Gazaply Gazap
Hudaýyň gazaby Sefanýa 1:15, 1:18, 2:2 we 3:8-de agzalýar. «Gazabyň» elhenç manysyny duýup başlamak üçin Sefanýany täzeden okaň, «hemme zat» ýa-da «ähli» haçan höküm edilýändigini ýa-da ýok edilýändigini belläň. Sefanýa 2:5 we 3:6-da biz «hiç kim galmaz» diýip okaýarys. Hudaýyň gazaby nyşana alnan, ýerine ýetirilen we doly. Hudaýyň mukaddesligi günä bilen hiç hili görnüşde bile ýaşap bilmez – günä ýok edilmelidir. Sefanýanyň topdaşy, pygamber Nahum, bu barada açyk gürledi:
Reb gabanjaň we öç alýan Hudaýdyr; Reb öç alýar we gazap bilen doly. Reb Öz duşmanlaryndan öç alýar we Öz duşmanlaryna garşy gazabyny saklaýar (Nahum 1:2). Bu aýat bilen ylalaşmak aňsatlaşýar Waýnyň Düşündiriş Sözlügi Hudaýyň gazabynyň kesgitlemesi: «Yssy, gahar, gazap we gahar-gazap ýagdaýy ... Hudaý Ähli Güýçli Patyşa hökmünde Öz halkynyň günäleri we buýsanjy bilen gaharlanýar, sebäbi olar Onuň mukaddesligine kemsitme bolýar.»
Hudaýyň Halky
Elbetde, biz Hudaýyň dindarlary höküm etmegine garaşýarys, emma Hudaýyň Öz halky hökman azatdyr. Beýle däl! Sefanýa 3:1-4 okaň. Hudaýyň parhsyz halky, Onuň miwesiz halky, Onuň buýsançly halky, Onuň pitneçi halky, açyk-açan «Ýahuda we ... Iýerusalimde ýaşaýanlaryň hemmesi» (Sefanýa 1:4) – Onuň ýüregine şeýle ýakyn adamlar – Ol ählisini öz wagtynda höküm eder. Emma bu ýerde Onuň sözleri Öz saýlan halky üçindi.
Hudaýyň halky başga hudaýlara ybadat edýärdi. Iýerusalim pitne bolan şäher hökmünde suratlandyrylýar: adamlar özlerinden başga hiç kimi diňlemeýärdi; olar Hudaýyň hakyky ybadatyndan özlerini aýyrýardylar; olaryň raýat we dini liderleri buýsanç bilen Hudaýyň öz gözegçiliginde diýip pikir edýärdiler (Sefanýa 3:2). Hudaý olara çagyrdy, emma «olar eden ähli zatlarynda bozuklyk etmäge henizem höweslidiler» (Sefanýa 3:7). Hudaý olara ähli islenmedik we ýakymsyz hakykatlary görkezmek üçin taýýardy. Hudaýyň halkynyň öýkünjileri kimdigi üçin açyk edilerdi. Butparaz we pagan milletler bilen birlikde, Hudaýyň ajaýyp gorkunç hökümi henizem açyk günä edýänleriň hemmesine golaý garaşýardy.
Ýoşiýanyň 2 Patyşalar we 2 Hronikalardaky taryhy taýdan gabat gelýän hasabatlaryny okap, men 2 Patyşalar 23:25-den haýran galdym:
Ýoşiýadan öňem, soňam onuň ýaly patyşa bolmady, ol Rebbe ähli ýüregi, ähli jany we ähli güýji bilen, Musa Kanunynyň ähli talaplaryna laýyklykda ýüzlendi. Men pikir etdim, hökman indi Hudaý Öz mukaddes gazabyny aýyrar. Emma men ýalňyşdym. Okaň.Şeýle-de bolsa, Reb Öz gazaply gazabynyň yssysyndan ýüz öwürmedi, ol Manassanyň Ony gahara getirmek üçin eden ähli zatlary sebäpli Ýahuda garşy ýanýardy. Şeýlelik bilen, Reb diýdi: «Men Ýahudany hem Öz huzurymdan aýraryn» (26-27).
Şonuň ýaly-da, 2 Hronikalar 34:23-25 şeýle diýýär:
Reb, Ysraýylyň Hudaýy şeýle diýýär: (patyşa) aýt, Men bu ýere we onuň halkyna betbagtçylyk getireris ... Çünki olar Meni terk etdiler we başga hudaýlara tütetgi ýakdylar we elleriniň eden ähli zatlary bilen Meni gahara getirdiler, Meniň gazabym bu ýere döküler we öçürilmez. Gorkunç bolsa-da, biz günäni ýigrenýän söýgüli Hudaýymyzyň berkdigini öwrenmelidiris. Eger biz Hudaýyň bu ajaýyp häsiýetlerini äsgermezlik etsek, biz maýyp, deformirlenen Hudaýa ybadat ederis.
Şöhratly Merhemet
Bu garaňkylygyň ortasynda merhemet bar. 2 Hronikalar 34:27-de Hudaý Özüni razy etmek üçin elinden gelenini edýän patyşa Ýoşiýa ýörite habar berýär. Ýoşiýa irki «akýürekli» imanlydy.
Çünki seniň ýüregiň jogap beriji boldy we sen Hudaýyň bu ýere we onuň halkyna garşy aýdanlaryny eşidende Özüňi Hudaýyň öňünde peseltdiň, we sen Özüňi Meniň öňümde peseldip, eşikleriňi ýyrtdyň we Meniň huzurymda agladyň, Men seni eşitdim, diýip Reb aýdýar. Ýoşiýa bu höküm gazaply Hudaýyndan gelmezden öň parahatçylykda ölerdi.
Biz Hudaýy hormatlamaga çalyşýan bolsak, Ol biziň üçin Öz gözünde şeýle etmäge ýol açar! Sefanýa boýunça geçýän bu pikir zynjyryny görüň.
- «Hökümdar Rebbiň öňünde dym» (Sefanýa 1:7).
- «Rebbiň uly güni golaýdyr» (Sefanýa 1:14).
- «Onuň gabanjaňlygynyň ody bilen ähli dünýä ýok ediler» (Sefanýa 1:18).
- «Rebbi gözläň, ähli pesler ... siz pena taparsyňyz» (Sefanýa 2:3).
- «Her bir kenardaky milletler Oňa ybadat ederler» (Sefanýa 2:11).
- «Reb ... dogrydyr ... Ol Öz adalatyny paýlaýar» (Sefanýa 3:5).
- «Meniň gabanjaň gazabymyň ody bilen ähli dünýä ýok ediler» (Sefanýa 3:8).
- «Reb siziň jezalandyrmagyňyzy aýyrdy ... indi hiç haçan zyýandan gorkmarsyňyz» (Sefanýa 3:15).
- «Reb ... halas etmäge güýçlüdir. Ol sizden gaty lezzet alar, Ol sizi söýgüsi bilen köşeşdirer, Ol aýdym aýtmak bilen size şatlanar» (Sefanýa 3:17).
- «Şol wagt Men (Hudaý) sizi öýe getireris» (Sefanýa 3:20).
- Sefanýa 3:17-däki bir sözlem meniň üçin ýörite many berýär. Ol 2006-njy ýylda bokurdagymdan agressiw rak aýyrmak üçin hassahana baranymda maňa iberilen kartoçkada ýazylgydy. Hirurg meniň ses gutyjamy aýyrmalydy. Men indi tebigy gürläp we wagyz edip bilmeýärdim. Men «Ol sizi söýgüsi bilen köşeşdirer» (Sefanýa 3:17) sözleri barada oýlandym. Men pikir etdim, «Hudaý meni dymdyrdy!» Men şol ejirleri başdan geçirdim we indi beýleki tarapdan lezzet alýaryn. Men öz çäklerimi öwrenýärin we olaryň içinde ýaşaýaryn. Şol janyma howp salýan rakda men Hudaýyň berkdigini gördüm. Operasiýany başdan geçirenimden soň, Hudaýyň ähli ynsan wakalary, hatda erbetleri arkaly gowy zatlary amala aşyrmakdaky hökümdar hereketini has gowy gymmatlandyryp bilýärin. Çagakam, men hemişe ýuwunanda hüňürdeýärdim. Doganym hemişe bu barada bellik edýärdi. Men indi hüňürdäp bilmeýärin, şonuň üçin men Hudaýyň «(maňa) aýdym aýtmak bilen şatlanýandygyny» diňleýärin. Bu ajaýyp!
Hudaýyň Islegi
Biz Sefanýadan üç zat öwrenýäris:
- Hudaýyň berkdigi gorkunç derejede elhenç hakykatdyr.
- Hudaýyň hökümdarlygy gorkunç derejede ajaýyp hakykatdyr.
- Halas ediji Hudaýa halas bolmak üçin doly ynanmak bolar. Ol Öz merhemetli merhemeti bilen dogry, ýumşak, pespäl we wepaly eden ähli adamlary jennete getirer. Onuň halky Öz Ogly Isa Mesihiň öýkünjileridir (Rimliler 8:29; 2 Korinfliler 3:18).
- Ahyrsoňy, Sefanýa 3:9-20-de Hudaýyň aýdan on sany «Men ederin» sözlemlerine üns beriň. Olaryň her biri biziň Ähli Güýçli Hudaýyň mukaddes halkyna öwrülmegimize goşant goşýar. Her birimiz häzir jennetdäki hakyky öýümizden daşda ýaşaýarys. Her gün bizi şol öýe bir ädim golaýlaşdyrýar. Biz duş gelýän her bir kynçylyk bize merhemet barada has köp öwrenmek, durmuşymyzdan ýiti gyralary ýumşatmak üçin mümkinçilik berýär, şonda biz jennetdäki ýerimize laýyk bolarys. Soňra, Reb diýýär, «Şol wagt Men sizi öýe getireris» (Sefanýa 3:20). Hudaý hiç haçan ir ýa-da giç däl. Hudaý hemişe wagtynda. Içinde Söweşiji Patyşanyň Gelmegi (Welwyn Kommentariýasy), Daniel Webber şeýle ýazdy, «Mukaddes Ýazgylaryň berýän her bir wadasynyň arkasynda, Öz isleginiň ýerine ýetirilmegine karar beren Hökümdar Hudaý durýar.» Nähili ajaýyp pikir!
