Titusyň Aýak Yzlarynda
Resul Pawlusyň iň meşhur iki şägirdi Titus we Timoteýdir. Olaryň hersine “imandaky hakyky oglum” diýip ýüzlenýär (1 Timoteý 1:2 NIV; Titus 1:4). Ikisi hem grek asylly ýaş ýigitlerdi (Galatýalylar 2:3; Resullaryň Işleri 16:3) we Pawlus olaryň hersini “işdeşim” hasaplaýardy (2 Korinfliler 8:23; Rimliler 16:21). Men olaryň ýerinde bolmagyň, missiýa niýetli resul bilen syýahat etmegiň, onuň duşmançylykly köpçülige düşündiriş berşini we jedel edişini görmek, onuň bilen ybadathana meselelerini ara alyp maslahatlaşmak, onuň doga edişini eşitmek, onuň wagyz meýilnamalaryny we terbiýe strategiýasyny ara alyp maslahatlaşyşyny eşitmek nähili bolardygyny gyzyklanýardym. Siz hem bu iki ýaş ýigide biraz gabanjaňlyk bilen seretmeýärsiňizmi?
Biz Timoteý hakda köp bilýäris, çünki ol Mukaddes Ýazgylarda Titusdan iki esse köp agzalýar. Emma Titus agzalan on iki gezekligi bir ýere jemlesek, biz hudaýhon we amaly şägirdiň ruhlandyryjy mysalyny tapýarys. Bu salgylanmalar takmynan 13 ýylyň dowamynda bäş dürli ýagdaýyň ýa-da wakanyň töwereginde jemlenýär.
1. Titus Iýerusalimde – Ynamlaryna Wepaly
Titus hakda ilkinji gezek okap, onuň Barnabas we Pawlus bilen Iýerusalime syýahat edýändigini görýäris (Galatýalylar 2:1-5). Bu gaty şatlykly syýahat bolmadyk bolmaly, çünki olaryň aňynda çynlakaý bir mesele bardy. Bu adamlary sünnetlenmesiz, Kanuna we ýewreý däp-dessurlaryna degişli hormat goýmazdan, gaty “erkin” hristiançylygy öňe sürýänlikde aýyplaýardylar. Käbir alymlar bu syýahaty takmynan 49-50-nji ýyllardaky Iýerusalim Geňeşi bilen baglanyşdyrýarlar (Resullaryň Işleri 15).
Köp ýaş ýigitler intensiw doktrinal duşuşyklarda oturmakdan, lyžada typmagy ýa-da futbol oýnamagy makul bilýärler. Synag, Mukaddes Ýazgylar okuwlaryny we konferensiýalary pensiýa çykanlara, intellektuallara ýa-da geň adamlara galdyrmakdyr. Belki-de Titus bu meseleleriň şeýle uzak syýahata we şeýle köp energiýa sarp etmäge degip-degmeýändigini oýlanandyr. Näme üçin ýönekeýje boýun egiji ruhy görkezmeli we kanunçylyk basyşyna uýgunlaşmaly däl? Näme üçin parahatçylygyň we agzybirligiň hatyrasyna “Mesihdäki erkinligimiziň” käbirinden ýüz öwürmeli däl?
Milletlere resul bolan tejribeli Pawlus şeýle ylalaşygyň uzak möhletli howpundan habarlydy. Biz Pawlusyň gaty sesini eşidip bilýäris, ol şeýle diýýär: “Biz olara bir pursat hem boýun egmedik, şonda Hoş Habaryň hakykaty sizde galar” (Galatýalylar 2:5). Ýaş Titus Pawlus we Barnabas bilen birlikde durdy. Alty asyr mundan ozal, Ýewropadaky hristianlar Hudaý tarapyndan berlen ynamlaryny inkär etmekden ýaňa diri ýakylardylar. Bizde henizem azap çekmäge degýän Mukaddes Ýazgylar ynamlary barmy? Bu häzirki zaman rahatlyk we dini çydamlylyk dünýäsinde lyžada typmak ýa-da futbol oýnamak has aňsat.
2. Titus Korinfde – Söýgi Görkezmekde Wepaly
Bäş ýyl soň, biz Titusyň Korinfdäki hristian ýygnagy bilen baglanyşyklydygyny görýäris. Korinf ybadathanasyna ýazan ikinji hatynda Pawlus Titus bilen duşuşygyny ýatlady: “Biz Titusyň nähili bagtlydygyny görüp, aýratyn şatlandyk, çünki onuň ruhy siziň ähliňiz tarapyndan täzelendi” (2 Korinfliler 7:13). Titus Korinfde öz hristian borjuny mehaniki ýerine ýetirmeýärdi; ol bu doganlara uly “mähir” (2 Korinfliler 7:15) duýýardy. Korinfdäki ybadathananyň kämil däldigini ýatdan çykarmaň. Kanunçylar (“Men Petrusy yzarlaýaryn”), progressiwler (“Men Pawlusy yzarlaýaryn”), intellektuallar (“Men Apollosy yzarlaýaryn”) we ähli zatdan ýokarda durýandygyny pikir edýänler (“Men Mesihi yzarlaýaryn”) arasynda dartgynlyklar bardy. Käbirleriniň arasynda ahlaksyzlyk, köpüsinde bolsa gynançly parhsyzlyk bardy. Zehinlileriň arasynda tenlilik we bäsdeşlik bardy. Şeýle-de bolsa, Titus olaryň hemmesini söýýärdi. Olar onuň doganlarydy.
Biz ybadathana durmuşyna näme getirýäris? Biz agyr we tankydy atmosfera goşant goşýarysmy? Biz kynlyk bilen razy bolýan mukaddeslermizmi? Hiç bir hristian ýygnagy hiç haçan kämil bolmaz. Ybadathanalar hemişe gowulaşmak üçin üýtgemäge çalyşmalydyr. Men Titusyň Korinfdäki oňyn üýtgeşmelerde – şatlykly ýagdaýda – esasy rol oýnandygyna ynanýaryn. Biz durmuşda syýahat edip, yzymyzda ýakymly ýa-da ýakymsyz ysy galdyrýarysmy? Biz doganlarymyzy, hatda ylalaşmaýanlarymyzy hem, ýylylyk we kabul edişlik ýaýratmak üçin ýeterlik söýýärismi? Hudaýyň halkynyň arasynda hakyky gatnaşyk Hudaý bilen ýakyn gatnaşygy talap edýär. Titus ýadaw we “gynanan” resula “teselli” çeşmesi boldy (2 Korinfliler 7:5-6). Eger biz doganlarymyzy hakykatdanam söýsek, Reb bizi olary ruhlandyrmak we teselli bermek üçin ulanyp biler.
3. Titus Hereketde – Wepaly Dolandyryjy
2 Korinfliler 8-de biz Titusyň pul meseleleri bilen meşgullanýandygyny görýäris. Taslama dürli ýygnaklardan sowgatlar ýygnap, olary Ýahudýadaky mätäç mukaddeslere eltip bermekdi. Biz gynanç bilen ynsan ýüreginiň aldawa ýykgyn edýändigini – ýa-da serişdeleri nädogry ulanmak, isrip etmek ýa-da başgalary dolandyrmak üçin ulanmak – boýun almalydyrys. Tejribeli resul Pawlus muny köp gören bolmaly we şonuň üçin “diňe Rebiň gözünde däl, eýsem adamlaryň gözünde hem dogry bolmak üçin jan edýärdi” (2 Korinfliler 8:21). Bu taslama üçin oňa wepaly işçiler gerekdi. Dolandyryş taýdan dogruçyl we wepaly işçiler häzirki wagtda hem gaty zerurdyr. Köp missiýa meýdanlarynda olaryň uly ýetmezçiligi bar. Siz ynamlymy? Siziň geçmişdäki hereketleriňiz ynam döredýärmi?
Hiç bir topar ygtybarsyz agzalaryň barlygynda gowy işlemeýär. Titus we bu inçe iş üçin saýlanan beýlekiler düzgün-tertibli, açyk adamlar bolupdyr. Olaryň dogruçyllygy we ygtybarlylygy yzygiderli hereketleri bilen subut edilipdi (2 Korinfliler 8:22). Eger biz şol döwürlerde ýaşan bolsak, bizi tanaýanlar bizi şeýle inçe iş üçin maslahat bererdilermi? Başgalar bize bil baglap bilýärmi? Biz başlan işimizi tamamlaýarysmy? Biziň durmuşymyz Mesihiň işine wepalylygy görkezdimi? Ol biziň her birimize wagt, energiýa we käbir maddy emläkleri ynandy. Käbirlerine bolsa çagalary, işi we gullugy ynandy. Biz wepalylygymyzy subut edýärismi? Rebbimiziň sözleri häzirki wagtda hem dogry: “Gaty az zatda ynamly bolan, köp zatda hem ynamly bolar, we gaty az zatda nädogry bolan, köp zatda hem nädogry bolar” (Luka 16:10).
4. Titus Kritde – Wepaly Ýolbaşçylyk
Titus Pawlus bilen Krit adasynda işleýärdi. Imanlylar indi adanyň birnäçe şäherinde ýygnanyşýardylar. Biz uly höweslenmäni göz öňüne getirip bileris, ýöne köp kemçilikler hem bardy. Takmynan 62-nji ýylda Pawlus adany terk etdi, ýöne Titus galdy. Biraz soň ol ýazdy: “Seni Kritde galdyrmagymyň sebäbi, tamamlanmadyk zatlary düzetmegiň we her şäherde ýaşulular bellemegiň üçindi” (Titus 1:5). Bu aňsat iş däldi. Adanyň umumy ahlak ýagdaýy bozukdy: “Kritliler hemişe ýalançylar, ýaman haýwanlar, ýalta doýmazlar” (Titus 1:12). Käbirleri habara garşy çykýardylar (Titus 1:9). Köp täze imanlylaryň arasynda, belki-de, has tejribeli imanlylar bardy. Kritliler Pentikostda bardy (Resullaryň Işleri 2:11). Bu wagtda, bu mukaddesler takmynan 30 ýyllyk däp-dessur bilen öwünip bilýärdiler we Titusa garşy çykyp, “Biz hemişe şeýle etdik” diýip bilýärdiler. Kritdäki mukaddesleriň arasynda “diňe gürleýjiler”, “aldawçylar” we “sünnet toparyndan” kanunçylar (Titus 1:10) bardy. “Jedeli” we “dawalary” (Titus 3:9) söýýänler, hatda “bölüji” mukaddesler (Titus 3:10) hem bardy. Men Titusyň Korinfdäki söýgüli we wepaly gullugynyň Hudaý tarapyndan bu ýaş ýigidi Kritdäki kynçylyk üçin taýýarlamak üçin ulanylandygyna ynanýaryn.
Belki-de siz häzir kyn ýagdaýdasyňyz. Kyn ýagdaýlar hemişelik dowam etmeýär. Olar Reb tarapyndan Öz gullukçylaryny ösdürmek we çuňlaşdyrmak üçin ulanylýar. Biz başga nähili çydamlylygy öwrenýäris? Onuň ellerinde, lapykeçlikler we gözýaşlar biziň aýdýanlarymyz bilen ýaşaýanlarymyzyň arasyndaky boşlugy azaltmak üçin ulanylyp bilner (Titus 1:16). Titus bu iş üçin delegirlenen resuly ygtyýarlygy alypdy. Häzirki wagtda biziň esasymyz Mukaddes Ýazgylar ygtyýarlygydyr. Emma Titusyň yzygiderli we wepaly durmuşy Kritdäki beýlekilere ylham berdi. Ahlak ygtyýarlygy delegirlenmeýär we ony zor bilen ýa-da talap edip bolmaýar. Ol gazanylýar: “Her zatda olara gowy işleri edip görelde boluň. Siziň öwretmäňizde bitewüligi, çynlakaýlygy we sagdyn sözleri görkeziň” (Titus 2:7-8). Biziň ýaşaýyş tarzymyz “Hudaýymyz Halasgärimiz hakdaky öwretmäni özüne çekiji etmelidir” (Titus 2:10). Biz nähili ölçeglere laýyk gelýäris? Biziň hristian ýaşaýyş tarzymyzyň şatlygy beýlekilere ylham berýärmi? Bu iň gowy ýolbaşçylyk görnüşidir.
5. Titus Dalmatiýada – Ýalňyzlykda Wepaly
Titus hakdaky iň soňky salgylanma 2 Timoteý 4:10-da. Bu Pawlusyň iň soňky haty. Garraýan gullukçylaryň arasynda adaty bolşy ýaly, biz ýalňyzlyk beýanatlaryny tapýarys: “Aziýa welaýatyndaky ähli adamlar meni terk etdiler” (2 Timoteý 1:15), we “Meniň ilkinji goragymda, hiç kim meni goldamaga gelmedi, ýöne ähli adamlar meni terk etdiler” (2 Timoteý 4:16). Ýaş we gowşaklyk işjeň gullugyň şatlygyny çäklendirýän mahaly, hudaýhon hristian Rebiň Özünden has köp lezzet almagy öwrenýär: “Emma Reb meniň ýanymda durdy we maňa güýç berdi” (2 Timoteý 4:17).
Resul öz gurbanlyk gullugynyň ýyllary hakda oýlandy. Ol şeýle netije çykardy: “Men gowy göreşi göreşdim, ýaryşy tamamladym, imany sakladym.” Indi ol “dogrulyk täjine” (2 Timoteý 4:7-8) garaşýardy. Şeýle-de bolsa, ol öz ýaş işdeşlerine käbir soňky maslahatlary hem berdi: “Ähli ýagdaýlarda aňyňyzy saklaň, kynçylyklara döz geliň… gullugyňyzyň ähli borçlaryny ýerine ýetiriň” (2 Timoteý 4:5). Başgaça aýdylanda, “Wepaly tamamlaýjy boluň we gowy tamamlaň.” Resulyň aňy soňra käbir anyk işdeşlere öwrüldi: “Demas, bu dünýäni söýendigi üçin, meni terk etdi we Salonika gitdi” (2 Timoteý 4:10). Demasy Salonika näme çekdi? Bu alkogol we neşe durmuşymy? Ahlaksyz ýaşaýyş tarzymy? Ýa-da ol ýönekeýje bir gowy dünýewi işe, kynçylyklara we maliýe durnuklylygyna gark boldumy? Bize aýdylmaýar. Titus hakda näme? Ikinji Timoteý 4:10 şeýle diýýär: “Kresens Galatiýa gitdi, Titus bolsa Dalmatiýa.” Titus indi durmuşynda täze bir döwre girýärdi. Eger Titus Pawlus bilen syýahatlaryny 20 ýaşlarynyň başynda başlan bolsa, ol indi 30 ýaşlarynyň ahyryndady. Uly resulyň kölegesinde on bäş ýyllyk iş tamamlanýardy. Hristian ene-atalar üçin Rebe şükür ediň, ýöne bir gün geler, biz olarsyz imanymyzy ýaşamaly bolarys. Hudaýhon erkekler we aýallar üçin Rebe şükür ediň, olar bize maslahat berýärler we ruhlandyrýarlar we “Gowy iş” diýýärler. Emma olar hem aradan çykar. Biz ýalňyz durmaga taýýarmy? Biz olaryň goldawy we gözegçiligi bolmazdan dowam etmäge taýýarmy? Bilenimizden, Titus soňuna çenli wepaly boldy.
Netije
Titus ýaly höwesli imanlylar bilen gysga duşuşyklar biziň ýaşaýyş tarzymyzy we ileri tutýan zatlarymyzy soraýar. Titus Pawlusyň resuly aladasyny paýlaşdy: “Biziň halkymyz gowy işleri etmäge özlerini bagyşlamagy öwrenmelidir… we netijesiz durmuşda ýaşamaly däldir” (Titus 3:13). Titus beýlekileriň yzarlamagy üçin gowy aýak yzlaryny galdyrdy. Biz hem şeýle edeliň.
