(1 Timoteos 3:16)
Köne Ähtde "hudaýhon" sözi köp agzalmaýar, ýöne hudaýhonlar barada gürleýän az sanly aýatlar Hudaýyň olardan razy bolandygyny görkezýär. Bu sözüň tapylýan üç ýa-da dört Mukaddes Ýazgylaryndan birinjisi şeýle diýýär: "Emma bil, Reb hudaýhon adamy Özüne saýlady" (Zebur 4:3). Dawut öz döwründe hudaýhon adamlaryň azdygyny açyk-aýdyň pikir edipdir, çünki ol şeýle ýazypdyr: "Reb, kömek et, çünki hudaýhon adam ýok bolýar" (Zebur 12:1). Hudaýhonlaryň aýratynlyklary Zebur 1 we 16 ýaly Mukaddes Ýazgylarda açyk beýan edilýär, çünki Reb Isa şahsyýetinde hudaýhonlaryň häsiýetlerini kämil görnüşde görkezýär. Köne Äht döwründe hudaýhonlar Hudaýyň gözüniň astynda ýaşamaga çalyşýardylar we Hudaýyň Özüni görkezmäge razy bolan açylyşyndan, döwre görä, lezzet alýardylar; we Oň Sözüniň yşygynda Hudaýyň islegi üçin ýöremäge çalyşýardylar. 1 Timoteosyň açylyş aýatynda, Hudaýyň mukaddeslerinde şu günki hudaýhonlygyň alamatlary bar. Timoteosa Efesde galmagyny we "käbirlerine başga taglymat öwretmezliklerini tabşyrmagyny" haýyş edendigini ýatladyp, Resul Pawlus "buýrugyň soňunda" hakyky hudaýhonlygyň aýratynlyklaryny beýan edýär.
Bu aýratynlyklar: "arassa ýürekden çykýan söýgi, arassa wyjdan we ýalan däl iman." Hristiançylyk taglymatyny kabul etmek, Mukaddes Ruhyň güýjünde, iman edýänleriň durmuşynda hakyky dindarlygy döreder; ýöne Resulyň duýduryş berýän beýleki taglymatlary diňe bir Hristian imanini gowşatman, eýsem olary kabul edýänleriň gündelik durmuşynda hudaýhonlygyň häsiýetlerini hem ýok eder. Hudaýhonlyk ýa-da dindarlyk, butparaz dünýäniň dinlerinde ýa-da Hristian dünýäsiniň jansyz ykrar etmesinde hiç haçan tapylyp bilinmez, hatda ol dindarlygyň daşky görnüşine eýe bolsa-da.
Hakyky dindarlyk "Hudaýyň öýünde, ýagny diri Hudaýyň ybadathanasynda, hakykatyň sütüninde we binýadynda" (1 Timoteos 3:15) tapylýar. Hudaý Öz Oglunyň adyna iman edýänlerden ybarat öýde ýaşaýar, olar dünýä milletlerinden çagyrylyp, Hudaýyň şaýatlygyny diri harplar bilen ýazylan sütün bolmaga we dindarlyk durmuşynda hakykaty goldaýan binýat bolmaga çagyryldylar. Dünýä adamy üçin hudaýhonlyk doly bir syrdyr. Ol hristian bilen durmuşyň işlerinde duşuşýar, ýöne iş gutarandan soň hristian ondan düýbünden başga dünýäde ýaşaýar. Hristian öz lezzetini dünýä zatlarynda gözlemeýär; ne-de tebigy adamyň maksatlaryna eýe. Dindar adamyň durmuşyny tapýan we lezzetini tapýan zatlar, durmuşy häzirki zatlarda bolan adamy doly geň galdyrýar.
Hudaýhonlar soňky günlerde butparaz dünýäde we Hristian dünýäsinde giňden ýaýran kanunsyzlygy, bozuklygy we ýalany ret etmek bilen çäklenmän; olar tebigy adamyň iň gowy diýip atlandyrýan ähli zatlaryny: dinini, filosofiýasyny we medeniýetini hem ret edýärler. Mundan başga-da, dindarlar öz dindarlyklary üçin, özleri bilen "şol bir aşa azgynlyga" gitmeýändiklerine geň galýan we olary ýamanlaýan adamlaryň elinde ejir çekmäge taýýardyrlar.
“Hudaý ten görnüşinde göründi”
Dindarlygyň syrynyň ilkinji uly esasy hakykaty, Hudaýyň, Isanyň şahsyýetinde, Adam bolup gelmegi we adamlykda Hudaýy Öz söýgi tebigatynda, we adamlaryň bereketlenmegi üçin Öz merhemetli niýetlerinde we maslahatlarynda açyp görkezmegidir. Bu Hudaýyň ýollarynda nähili ajaýyp üýtgeşiklikdi; ýöne Isa Öz Atasynyň şaýatlygy bilen Öz halky Ysraýyla Özüni görkezende, olar Ony ret etdiler. Ysraýylyň ýolbaşçylary gaty dindar adamlar we tebigy akyllydylar, ýöne Isany ret etmelerinde Hudaýyň ýüreginiň we maslahatlarynyň uly syrlary olardan gizlendi. Emma Isany kabul edenler hem bardy, we olara şol uly syrlar açyldy, Rebiň aýdyşy ýaly: "Saňa şükür edýärin, eý Ata, asmanyň we ýeriň Rebi, çünki Sen bu zatlary akyllylardan we paýhaslylardan gizläp, çagalara açyp görkezdiň." Şägirtler bu dünýäniň beýik we akylly adamlarynyň gözünde diňe çagalardylar, ýöne olarda Hudaýyň ten görnüşinde görünmeginiň syry bardy.
Hudaýyň Ogly bilen Onuň ylahy şöhratynda we Onuň adamlygynyň kämilliginde meşgullanmak, iman edýäniň durmuşyny doly üýtgedýär. Resul Ýahýa, öz Injilinde, Sözüň ten bolmagy barada ýazanda, şeýle diýýär: "Biz Onuň şöhratyny, Atanyň ýeke-täk Oglunyň şöhratyny gördük," we Oglunyň ten bolmagy bilen meşgullanmak Ýahýanyň we onuň ýoldaşlarynyň durmuşyny üýtgetdi. Resullar 4-de ýazylan Ysraýylyň iýerarhiýasy, Petrusyň we Ýahýanyň batyrlygyny we "olaryň bilimsiz we öwredilmedik adamlar bolandygyny" görenlerinde, haýran galdylar; we "olaryň Isa bilen bolandygyny bildiler." Isa bilen bolandyklaryny bilseler-de, Ysraýylyň ýolbaşçylary haýran galdylar, çünki olar şaýatlykdaky batyrlyklarynyň güýjüniň Olaryň Halasgäriniň ten görnüşinde görünen Hudaý bolandygy üçin bilmeýärdiler.
Tarsusly Şawulyň öz yzarlaýan adamsynyň kimdigini birden bilende nähili açylyşdy; we Rebbimiz Isanyň şöhratynyň onuň durmuşyna nähili uly täsiri boldy; we onuň öňki ýoldaşlaryna ähli zadyň syry nähili uly bolmaly, olar baş yzarlaýjynyň adyny ýerden ýok etmäge çalyşan Biriniň wepaly yzyna düşüjisine we hyzmatkärine öwrülendigini görenlerinde.
“Ruhda aklanan”
Ýahýa öz Birinji Hatynynda "dogry Isa Mesih" barada ýazýar; we bu häsiýet Rebbe ýerde tapylanda-da, ýa-da asmanyň üstünde biziň Aklawjymyz hökmünde oturan bolsa-da degişlidir. Pawlus, biziň Mukaddes Ýazgymyzda, Rebbe bu dünýäden geçip barýan Adam hökmünde seredýär, Hudaýyň islegini Mukaddes Ruhyň gaby hökmünde ýerine ýetirýär, Onuň ähli durmuşy we missiýasy "Ruhda" bolupdyr. Ylahy Şahsyýet bolsa-da, Reb Isa hiç haçan garaşsyz hereket etmedi, hatda Ýahýa 5:19-da aýdyşy ýaly: "Oglunyň Özünden hiç zat edip bilmez."
Oglunyň ylahy tebigatynyň, barlygynyň we Ata bilen gatnaşygynyň düzülişi sebäpli, Ata bolmazdan hereket etmegi mümkin däldi. Adam hökmünde bolsa, Onuň üstünde ýaşaýan Mukaddes Ruhdan garaşsyz hereket etmegi hem mümkin däldi. Ol ähli sözlerinde we hereketlerinde aklanyldy, çünki ählisi hemişe "Ruhda" bolupdy.
Luka 3-de şeýle ýazylýar: "Mukaddes Ruh kepderi görnüşinde Isa indi," we indiki babyň birinji aýatynda: "Isa Mukaddes Ruhdan doly bolup Iordan derýasyndan gaýdyp geldi we Ruh tarapyndan çöle alyndy." Şol babyň birnäçe aýatynda şeýle okaýarys: "Isa Ruhyň güýjünde Jelile gaýdyp geldi." Soňra indiki aýatlarda Onuň Işaýadan okandygy ýazylýar: "Rebbiň Ruhy Meniň üstümde, çünki Ol Meni garyplara Hoş Habary wagyz etmäge... ezilenleri azat etmäge saýlady." Bu we beýleki Mukaddes Ýazgylardan Isanyň ähli durmuşynyň we missiýasynyň "Ruhda" nähili doly bolandygyny öwrenýäris.
Petrus, Resullar 3-de we öz Birinji Hatynynda Rebbe "Dogry" diýip atlandyrýar; Stefan we Pawlus hem Resullarda Isany "Dogry Adam" diýip atlandyrýarlar. Hudaýyň Ruhy, ähli Mukaddes Ýazgylarda, Isanyň Dogry Adam hökmündäki häsiýetini tassyklaýar. Reb Isanyň ölümini we direlişini ynanmak arkaly biz "Mesihde aklanyldyk"; günälerimiz üçin ölen Birinde ähli günä aýyplamalaryndan arassalandyk. Emma Isada kämillikden başga hiç zat ýokdy. Adamlar Ony jenaýatçy hökmünde görýärdiler, ýöne Onuň häsiýeti Hudaýyň Ruhy tarapyndan tassyklandy, çünki ölümde-de Ol Ebedi Ruh arkaly "Özüni Hudaýa ýalňyşsyz gurban etdi" (Ýewreýler 9:14).
“Perişdeler tarapyndan görülen”
Hudaý esasan ýakynlaşylmaýan nurda ýaşaýar, Ony hiç kim görmedi ýa-da görüp bilmez; ýöne Ol Öz halky Ysraýylyň arasynda ýaşanda, galyň garaňkylykda ýaşady. Işaýa, görnüşde, Ýehowany tagtynda oturan görnüşde göreninde, beýik serafimler Onuň huzurynda ýüzlerini ýapdylar. Şübhesiz, perişdeler Köne Ähtdäki Teofaniýalarda Ýehowany gördüler, ýöne Ony ten görnüşinde, hakyky Adam görnüşinde görmek olary haýran galdyrmaly. [Redaktoryň belligi: Teofaniýa Hudaýyň wagtlaýyn, görünýän görnüşidir, mysal üçin Rebbimiz Ybraýyma görünmegi (Barlyk 12, 17, 18), Ýakup bilen göreşmegi (Barlyk 32) we Süleýmana görünmegi (1 Patyşalar 3, 9) we ş.m.]
Perişdeler Beýtullahmyň agaç ýatakda doglan, ýatakda ýatan çagasyny nähili haýran galdyryjylyk bilen görmeli! Şonda-da, Onuň gelmegini çopanlara yglan etmek we Onuň gelmegini Hudaýa şükür bilen bellemek olaryň hormatly borjy boldy.
Perişdeler Ony çölde, Şeýtan tarapyndan synalanyndan soň diňe bir görmän, eýsem Oňa hyzmat etmäge-de rugsat berildi. Ýene-de, Getsemanide, bir perişde asmandan Ony güýçlendirmäge geldi. Olaryň artykmaçlyklary nähili uly bolsa-da, perişdeler ähli zadyň syryna mukaddes haýran galyjylyk bilen dolmaly. We Hudaýyň Oglunyň haça çüýlenip öldürilendigini görmek perişdeleriň haýran galyjylygy nähili uly bolmaly! Olar adamlaryň halas bolmagy üçin gelen haýyrly ýaradyjyny şeýle ýaman görýän jandaryň batyrlygy we akmaklygy barada näme pikir etmeli!
Bu hakykatdan-da mukaddes bir syrdy, we Resul Petrus pygamberleriň Mesihyň ejirleriniň syryny we ondan soň geljek şöhraty açmak üçin öz ýazgylaryny gözleýändiklerini ýazanda, ol şeýle goşýar: "bu zatlara perişdeler hem seretmäge isleg bildirýärler." Perişdeler "Ol bu ýerde däl: çünki Ol aýdyşy ýaly direldi. Geliň, Rebbimiziň ýatan ýerini görüň" diýen şatlykly habary aýtmak üçin nähili begenmeli!
“Milletlere wagyz edildi”
Reb Isa ýerde Samariýalylar bilen gürleşse-de, Siriýa-Finikiýaly aýalyň jynly gyzyny sagaltsa-da we Nazaret sinagogasyndaky diňleýjilerine Sareptaly dul aýala we Siriýaly Naaman üçin pygamberler tarapyndan getirilen ylahy bereketleri ýatlatdy bolsa-da, Onuň wagzy we gullugy Ysraýyl ýurdunyň çäklerinde boldy. Onuň Ysraýyl tarapyndan ret edilmegi, Onuň ebedi maslahatlaryna laýyklykda, Hudaýyň merhemetini milletlere yglan etmek üçin gapyny açdy.
Şonuň üçin, direlişde, Reb on bir şägirde buýruk berdi: "Bütin dünýä gidiň we her bir jandara Hoş Habary wagyz ediň." Söz ten bolanda, Onuň baradaky wagyz Ysraýyl milletine çäklendirilip bilinmezdi, hatda milletlere Resul tarapyndan olara ileri tutulsa-da, ol şeýle ýazdy: "Ilki ýewreýe, soňra greke-de." Hudaýyň Ogly adamlara çäksiz we ebedi bereket getirmek üçin gelipdi, we Hudaýyň sag eline göterilende, milletlere şatlykly habary ýetirmek üçin ýörite bir gaby, yzarlaýjy Benýaminli, Tarsusly Şawuly çagyrdy.
Milletleriň arasyndaky hudaýhonlyk bu wagzyň netijesidir. Hoş Habar olara ýetende, olar "Mesihsiz, Ysraýylyň raýatlygyndan daşary, wada ähtlerinden ýat, umytsyz we dünýäde Hudaýsyz" idiler. Filosofiýa medeniýetiniň we butparazlyk yrymynyň astynda, olaryň durmuşy hudaýhonlygyň düýbünden tersidi. Hudaýy bilmezden Hudaýdan hormatly gorky bolup bilmezdi, hatda Hristiançylykdaky Hudaýy doly bilmek bolmasa-da, Korneliýanyň ýagdaýynda bolşy ýaly, ol Hudaýdan gorksa-da, Mesihyň ölümi we direlişi barada Petrusyň agzyndan eşidýänçä halas bolmak bilimini bilmeýärdi.
“Dünýäde iman edilen”
Hudaýyň Oglunyň ten bolmagyna iman etmek diňe bir janyň Hudaýyň bereketini getirmän, eýsem hudaýsyzlary hem hudaýhon edýär. Eger biz Hoş Habaryň wagyz edilmegine ýamanlygyň güýçli güýçleriniň garşy çykýandygyny bilsek, adamyň iman etmegi üçin diňe ylahy bir işiň gerekdigini düşündirmek kyn bolmazdy. Hudaýyň Ogluny haça çüýlemäge adamlary iteklän garaňkylyk güýçleri dünýädäki Hudaýyň şaýatlygyna ölüm howply garşy çykýarlar. Bu dünýäde Hoş Habara iman edýänleriň bardygy, Hudaýyň garaňkylyk güýçleriniň üstünden gazanan ýeňşiniň subutnamasydyr.
Mukaddes Ýazgy bize "imansyz Hudaýy razy etmek mümkin däl" (Ýewreýler 11:6) diýýär. Eger bu dünýäniň hudaýy ähli adamlary garaňkylykda saklap bilseydi, ol Hudaýyň üstünden ýeňiş gazanardy; ýöne Hudaý ýeňiş gazandy. Hudaýyň Ogly bu dünýäde Adam hökmünde, Hudaýyň razylygy we şöhraty üçin kämil dindarlyk durmuşyny ýaşady, beýleki her bir adam şowsuzlyga uçrady. Şeýtan Mesih haçda öli asylanda ýeňiş gazanandygyny pikir eden bolmaly; ýöne Hudaý Ony ölümden direltdi we indi Ol Isanyň durmuşyny dowam etdirýär, Ol bu durmuşdan şeýle lezzet aldy, dünýäde Oňa iman edenlerde.
“Şöhrat bilen kabul edildi”
Bu ajaýyp zynjyryň soňky halkasy Hudaýyň Oglunyň ten görnüşinde gelmegine iň laýyk netijedir. Adamlar Hudaýyň mübärek Ogluna hormatsyzlyk etdiler we Oňa bolan ýigrenjini artdyrdylar, haç olaryň ýamanlygynyň we Hudaýa we Onuň merhemetine garşylygynyň beýanydy;
ýöne Hudaý Öz Ogluny şöhrata kabul etdi, Ol ýerde her bir iman edýäniň maksadydyr; we biz Onuň bilen meşgullanyp, Oňa meňzeýäris we hakyky dindarlygyň aýratynlyklaryny görkezýäris. Stefan, asmandaky Halasgäri bilen meşgullanyp, Onuň keşbine öwrüldi; we Mesih bilen meşgullanmak günäkärleriň başyna şeýle diýmäge mümkinçilik berdi: "Meniň yzyma düşüň, men hem Mesihyň yzyna düşýän ýaly." Iman etmeýänler bu üýtgeşmäniň nähili bolýandygyny düşündirip bilmeýärler, çünki olar ten görnüşinde görüneni we şöhrata kabul edileni bilmeýärler.
Hudaýhonlygyň mukaddes syry diňe Hudaýyň syrlaryna başlanlar tarapyndan düşündirilip bilner. Bu ylahy syrlar ynsan akyly bilen çözülip bilinmez we hiç hili dini tälim ýa-da dini höwes Hudaýyň syrlaryny düşündirmek ukybyny bermez. Diňe ylahy tebigata we Hudaýyň içinde ýaşaýan Ruhuna eýe bolanlar Hudaýyň syrlaryna girmek üçin ukyba we güýje eýedirler. Tizden, Isa iman edýänler Onuň keşbine öwrüler we Ol tarapyndan şöhrata kabul ediler, Onuň bilen ebedi bolmak üçin. Onuň Patyşalygynyň görkezilişinde olar Onuň şöhratyny paýlaşarlar, "dünýä bilsin" diýip, olar Ata tarapyndan Ol söýülýän ýaly söýülýärler. Ol Öz söýgüli adamlaryny öýüne alyp gitmek üçin gelýänçä, hudaýhonlygyň syry, dünýä üçin düşündirilmez, ýöne Hudaýyň dünýäden çagyranlarynyň lezzeti bolup galar.
