Oglunyň ten almagy
Reb Isa bu dünýä gelende, akyla sygmaýan gudratlaryň we syrlaryň birnäçesini öz içine alýar, sebäbi Rebbe meňzeş hiç kim ýokdur. Ol «hakyky Hudaý… diri Hudaý we ebedi Patyşa» (Ýeremiýa 10:10 ESV). Onuň hemişe Hudaý bolup galyp, kämil ynsan hökmünde gelmegi köp gezek we dürli ýollar bilen yglan edildi (Ýewreýler 1:1-2) – ýöne bu uly syr bolup galýar.
Çaganyň enesiniň göwresinde döremegi we dokuz aý töweregi dowam edýän köp sanly ösüşler ikisi üçinem dürli gudratlaryň birnäçesini aňladýar, esasanam dogrum agyrylary we dogrum wagtyndaky ajaýyp prosesler. «Ten alan» (Ýahýa 1:14) Söz bolan Rebbimiz Isa Mesihiň gelmegi bilen baglanyşykly bu näçe dogry! Bu perişde Gabriýeliň Merýeme yglan edeni ýalydy: «Sen göwre bolup, Oglan dograrsyň, Onuň adyny Isa dakarsyň» (Luka 1:31).
Meniň söýgüli aýalym alty çagamyzyň her birini dogranda, men onuň ýanyndadym we her bir dogrumyň gudratdygyny aýdyp bilýärin. Lukmançylyk işgärleri, eger olar gumanizm ýa-da ewolýusionizm bilen beýnisi ýuwulmadyk bolsa, muny tassyklarlar. Ynsanyň döremegi baradaky tebigy prosesleri öwrenenler, şeýle wakanyň gudratdan başga zat däldigini aýdarlar. Ýöne Sözüň ten almagynyň syry bilen deňeşdirilende bu näme?
Ata bilen Oglunyň arasyndaky birlik
Oglunyň ten almagy Ata bilen Oglunyň arasynda meýilnamada we hereketde kämil birligi görkezýär. Şonuň ýaly-da, Ybraýym bilen ogly Yshagyň Moria dagyna bile gidip, syýahat edişlerinde sazlaşykly birlik görüldi. Olaryň ýakyn gatnaşygy Reb Isa Mesih baradaky aşakdaky beýanatda nämäniň göz öňünde tutulýandygyny görkezdi: «Hudaý keşbinde bolup, Hudaý bilen deň bolmagy talanmak hasap etmedi» (Filipililer 2:6 NKJV). Reb Isa Hudaý bolany üçin, ebedilikden ebedilige çenli, Ata bilen Oglunyň arasynda bäsdeşlik ýa-da ylalaşmazlyk ýokdy. Biz ýatagyndaky Çaga Isany göz öňüne getirenimizde, muny unutmalydyrys. Ol Guluň keşbinde gelen hem bolsa (7-nji aýat), Ol hemişe kim bolan bolsa – ähli zatdan ýokary Hudaý – şol bolup galdy, Ol hiç haçan bolmadyk we hemişe boljak zady bolanda.
Şol bir wagtyň özünde ebedi we üçlükläp1 Hudaý – Ata, Oglan we Mukaddes Ruh – bu uly syra gatnaşdy. Nähili takyk, biz hiç haçan doly düşüneris, ýöne iman Hudaýyň mübärek hakykatyny kabul edýär. Reb Isa şeýle diýdi: «Men ýol, hakykat we ýaşaýyşdyr. Hiç kim Ata Menden başga ýol bilen gelmez» (Ýahýa 14:6). Biz okaýarys: «Hudaýy hiç kim hiç haçan görmedi. Atanyň göwresinde bolan ýeke-täk Oglan, Ol Ony yglan etdi» (1:18). Hudaý görünmeýän we «ýakynlaşylmaýan nurda» ýaşaýar (1 Timoteos 6:16), ýöne Oglunyň şahsyýetinde – Hudaý bolan we Ynsan bolan – Ol Özüni açdy we Oňa ýakynlaşmagymyzy mümkin etdi. Diňe Hudaý «mümkin däl» zady mümkin edip biler (Luka 18:27). Ol Ybraýyma şeýle diýdi: «Reb üçin bir zat gaty kyn [ajaýyp, JND]my?» (Barlyk 18:14).
Onuň beýikligi yglan edildi
Öňem aýdylyşy ýaly, Hudaý başperişde Gabriýeli Dawut patyşanyň neslinden bolan ýaş gyz Merýeme iberdi. Perişde oňa göwre bolup, «ISA» diýip at dakmaly Oglan dogurjakdygyny aýtdy. «Ol beýik bolar we Iň Beýigiň Ogly diýlip atlandyrylar; we Reb Hudaý Oňa atasy Dawudyň tagtyny berer. Ol Ýakup nesliniň üstünden ebedilik höküm sürer, we Onuň patyşalygynyň soňy bolmaz» (Luka 1:32-33). Merýem munuň nähili boljakdygyny sorady, sebäbi ol gyzdy. Gabriýel jogap berdi: «Mukaddes Ruh seniň üstüňe geler, we Iň Beýigiň güýji seniň üstüňi ýapar; şonuň üçin hem, doguljak Mukaddes hem Hudaýyň Ogly diýlip atlandyrylar» (35-nji aýat). Bu akyla sygmaýan çaklama, diňe ynsan nukdaýnazaryndan mümkin däl, perişde goşdy: «Çünki Hudaý üçin hiç zat mümkin däl» (37-nji aýat).2
Uly iman we wepalylyk bilen Merýem jogap berdi: «Ine, Rebbiniň guly; seniň sözüň boýunça maňa bolsun» (38-nji aýat NASB95). Hudaýyň ebedi maslahaty amala aşyryljakdy, Onuň meýilnamalary ýerine ýetirildi, we Merýem Hudaýyň ulanjak guraly bolmaga taýýardy.
Matta Merýem we Mesih baradaky beýany (Matta 1:18-25) käbir jikme-jiklikleri berýär we Ýusuby «dogry adam» (19-njy aýat) diýip atlandyrýar. Onuň nika gyzy Merýem wepaly, adatdan daşary ýaş aýaldy we ähli iman edýänler üçin hakyky boýun egmegiň, tabynlygyň we wepalylygyň ajaýyp mysalydy.
Mukaddes Ýazgylaryň Merýemiň Hudaýyň enesi boljakdygyny däl-de, Isanyň enesi boljakdygyny aýtmaýandygyny belläň, Isa hem Hudaýdyr. Mukaddes Ýazgylar Isanyň hudaýlygyny we ynsanlygyny garyşdyrmaýar, ýöne olary aýyrman, seresaplylyk bilen tapawutlandyrýar.
Aşakda bu uly syr baradaky birnäçe meşhur Mukaddes Ýazgy parçalary3, Hudaýyň Mukaddes Ruhy tarapyndan ylhamlanan sözler bilen ýazylan:
- «Jedelsiz beýikdir hudaýhonlygyň syry: Hudaý teninde göründi, Ruhda aklanyldy, perişdeler tarapyndan görüldi, milletlere wagyz edildi, dünýäde ynanıldı, şöhrata galdyryldy» (1 Timoteos 3:16 KJV).
- «Söz ten boldy we aramyzda ýaşady (we biz Onuň şöhratyny, Ata bilen ýeke-täk Oglunyň şöhratyny synladyk), merhemet we hakykat doly» (Ýahýa 1:14 JND).
- «Çünki bir Hudaý bar, we Hudaý bilen ynsanlaryň arasynda bir Araçy bar, Ynsan Mesih Isa, Ol Özüni ähli üçin töleg hökmünde berdi» (1 Timoteos 2:5-6 ESV).
Soňky parça Oglunyň ten almagynyň we Onuň ýerdäki ömrüniň Onuň ýeke-täk gurbanlygyndan aýrylyp bilinmeýändigini açyk görkezýär. Käbirleri Isanyň ömrüniň adatdan daşary mysalyny diňe göz öňüne getirmek isleýärler, ýöne Onuň gurbanlygyny kabul etmeýärler. Emma ikisi hem aýrylmazdyr. Tapawutly bolsa-da, olar şol bir adama, ýaşaýyşda we ölümde degişlidir. Oglunyň ten almagy, Onuň Hudaý we Ynsan bolmagynyň bir şahsyýetde hemişe biziň öňümizde boljakdygyny, Oňa sežde etmek üçin aňladýar. Mundan başga-da, Onuň günäsiz kämil ömrüniň biziň günälerimiziň bagyşlanmagy üçin (Rimliler 5:8) Onuň iň soňky gurbanlygy üçin zerurdy.
Biz muny näme üçin nygtaýarys? Çaga ýaşamak üçin bu dünýä gelýär, ýöne Reb Isa ölmek üçin doguldy, sebäbi Ol bu dünýä şol maksat bilen geldi. Merýemiň Çagasy üçin ulanan «çaga ýapgyçlary» – perişde tarapyndan çopanlara Täze Doglany tanamak üçin berlen alamat (Luka 2:7,12) – Onuň dogluşynyň Onuň iň soňky ölümine gönükdirilendigini görkezýärdi. Şol döwürde adamlar şeýle eşikleri ölenleriň jesetlerini jaýlamak üçin ulanýardylar.
Beýtullahmyň töweregindäki meýdanlardaky goýunlaryň ybadathanada gurbanlyk üçin ösdürilendigini bilýärdiňizmi? Reb Isanyň Beýtullahmda dogulmagynyň bir sebäbi, iň soňky Gurban bolmak üçindi. Onuň dogluşy we ölümi tapawutly, ýöne aýrylmazdyr.
Onuň gurbanlygy barada käbir pikirler
Köne Äht Mesihiň kämil we bir gezeklik gurbanlygynyň dürli taraplaryny düşündirmäge kömek etmek üçin dürli gurbanlyklary beýan edýär. Ýakylan gurbanlygyň tüssesi (Lewililer 1), doly gurbanlyk sypasynda ýakylan, Hudaýyň lezzeti we kanagatlanmasy üçin dynç alyş ysy ýa-da hoşboý ys hökmünde ýokary galdy. Bu gurbanlyk üç sany meýletin gurbanlygyň birinjisidi (Lewililer 1–3) we hökmany günä we ýalňyşlyk gurbanlyklaryndan (Lewililer 4–5) tapawutlanýardy.
Ýakylan gurbanlyk inçe un bilen – «ýeriň miwesi» (Işaýa 4:2 NKJV) – et gurbanlygy ýa-da haýwan gurbanlygy däl-de, un gurbanlygy bilen bilelikde berilýärdi. Un gurbanlygy, ýerdäki bütin ömri Hudaýyň şatlygy we kanagatlanmasy üçin bolan günäsiz Ynsanyň kämil taraplaryny mysal edýärdi ýa-da görkezýärdi (Lewililer 2). Emma bu wepalylyk ömri Ony ölüme çenli «boýun egdiripdi» (Filipililer 2:8), Özüni doly bermäge taýýardy.
Indiki meýletin gurbanlyk parahatçylyk gurbanlygydy (Lewililer 3), arassa haýwan, Hudaý bilen gurban berijiniň arasynda gatnaşygy mümkin etmek üçin berilýärdi. Gurbanlyk gurban beriji tarapyndan hödürlenýärdi we ruhany tarapyndan gurbanlyk sypasyna goýulýardy. Ol Hudaý üçin bir bölegini we gurban beriji üçin başga bir bölegini, şeýle hem onuň maşgalasy, gulluk edýän ruhany we Hudaýyň halkynyň beýleki agzalary üçin, eger olar arassa bolsa (Lewililer 7), üpjün edýärdi. Ruhany parahatçylyk gurbanlygyny ýakylan gurbanlygyň üstüne goýýardy (Lewililer 3:5), ol un gurbanlygy bilen bilelikde berilýärdi (Lewililer 2).
Hudaýa hödürlenen bu üç gurbanlygyň dürli taraplary, Mesihiň gurbanlygynyň beýikligini, hatda Onuň çözän günä meselesinden başga-da, has gowy düşündirmäge kömek edýär. Hudaý ýerdäki bir Ynsan tarapyndan şöhratlandyryldy, Ol günäni ýigrenýän Hudaýyň mukaddes we adalatly talaplaryny ýerine ýetirmek üçin ähli borçlary öz üstüne aldy. Şonuň üçin Hudaý, bir manyda, günäden daşda bolan bu kämil Ynsana köp zat bergilidir, we Onuň ömri we işi sebäpli Özüni bütin ynsan nesline bergidar hasap edýär.
Hökmany gurbanlyklar (Lewililer 4–5) biziň günäkär ýagdaýymyz sebäpli, «günä» diýlip atlandyrylýan, we biziň günäkär hereketlerimiz sebäpli, «günäler» diýlip atlandyrylýan, şeýle hem günälerimiz sebäpli Oňa bergidar bolan günämiz üçin getirilmelidi4 (bu Musa kanunynyň belli bir tabşyryklaryny bozmak meselesinden başga). Biziň ähli günämiz we bergilerimiz Mesihiň ýeke-täk gurbanlygy bilen çözüldi.5 Hudaý hemişe Ynsan Mesih Isany, ten alan Hudaýy we Hudaýy şöhratlandyrmak üçin Ynsan bolan – muny eden ýeke-täk Şahsyýeti hormatlar.
Ýakyn wagtda biz şöhratda bolarys we Gurbanyň öldürilen ýaly (Ylham 5:6) täze bolan ýaly göreris. Onuň ejirleri – ellerindäki, aýaklaryndaky we gapdalyndaky bäş açyk ýaradan görünýän – hemişe biziň öňümizde bolar. Ölen we direlen Gurban, şeýle hem ölüp bilmeýän Hudaýdyr, şeýle-de:
- Ýedi şah – Onuň ähli güýçlüdigini, ýa-da ähli zady edip bilýändigini görkezýär;
- Ýedi göz – Onuň ähli zady bilýändigini, ýa-da ähli zady bilýändigini görkezýär;
- Ýedi ruh – Ony ähli ýerde bardygyny, ýa-da hemişe ähli ýerde bardygyny görkezýär.
Biz bu syrlar bilen hemişe haýran galarys.
«Hudaý dünýäni şeýle söýdi, Ol Öz ýeke-täk Ogluny berdi, Oňa iman eden her kim heläk bolmaz, eýsem ebedi ýaşaýşa eýe bolar» (Ýahýa 3:16). Biz «Mesihiň gymmatly gany bilen, kemçiliksiz we tegmilsiz guzy ýaly… dünýäniň düýbüni tutulmazdan öňünden bellenen» (1 Petrus 1:19-20) halas edildi. Soňky sözlem bu uly syrlara başga bir ölçeg goşýar! Biz olary akyl ýetirip bilmesek-de, iman arkaly, Mukaddes Ruhyň kömegi bilen we Hudaýyň Sözüniň yşygynda olaryň üstünde oýlanyp bileris. Bu Mukaddes Ruhyň güýjünde Atanyň we Oglunyň ebedi seždesine alyp barýar. Bu seždede biz eýýäm gatnaşyp bileris.
Oglunyň ten almagynyň birnäçe sebäbi6
«Biz Isany görýäris, Ol perişdelerden birneme pes edildi, ölüm ejirleri üçin şöhrat we hormat bilen täçlendirildi, Ol Hudaýyň merhemeti bilen her kim üçin ölümi dadyp bilerdi. Çünki ähli zatlar Onuň üçin we ähli zatlar Onuň arkaly bolan, köp ogullary şöhrata getirmek üçin, olaryň halasgärini ejirler arkaly kämil etmek Onuň üçin laýykdy. Çünki mukaddes edýän hem, mukaddes edilýänler hem bir zatdan, şonuň üçin Ol olary doganlar diýip atlandyrmaga utanmaýar, aýdyp:
«Men Siziň adyňyzy doganlaryma yglan ederin; Ýygnagyň ortasynda Size öwgi aýdymyny aýdaryn» (Ýewreýler 2:9-12). Bu ajaýyp parça bir wagtlar ret edilen Mesihiň müňýyllyk hökümdarlygyny tanadýar. Bu pygamberlik tarapyndan başga-da, ol eýýäm häzir biziň şöhrata alyp barylýan köp ogullara degişlidigimizi, Oňa ýakyn baglanyşyklydygymyzy görkezýär. Şeýlelik bilen, biz: (1) köp ogullar; (2) mukaddes edilenler; (3) Onuň doganlary diýlip atlandyrylanlar; (4) Onuň Ýygnagyna degişli; (5) Hudaýyň Mesihe berlen çagalary; (6) Ybraýymyň tohumy we (7) halk.
Ybraýymyň tohumynyň (2:16) giň ulanylyşynyň bardygyny, ýagny Adamdan başlap, geljek müňýyllykda halas bolan iň soňky adama çenli ähli iman edýänlere degişlidigini düşündigimizden emin bolalyň. «Halk» (17-nji aýat) Ysraýyla, käwagt olaryň arasyndaky iman edýänlere we merhemet döwründäki hakyky iman edýänlere degişlidir. Rebbiniň geljekdäki hökümdarlygynda Ysraýyl hakyky iman edýänlerden ybarat «halk» bolar (seret Ýahýa 3:3-16; Ezekiýel 36:25-38, 37:1-28).
Öň biz Hudaýyň ölüp bilmeýändigini aýtdyk, ýöne Ýewreýler 2:9 Reb Isanyň Ynsan hökmünde ölümi dadandygyny görkezýär, bu perişdeleriň edip bilmeýän zadydyr. Şeýlelik bilen, Ol biziň ýerimize ölümi dadmak üçin (1 Petrus 3:18) we köp ogullary şöhrata getirmek üçin perişdelerden pes ýer tutdy. Şol bir wagtyň özünde Ol bizi Özü bilen perişdeleriň hiç haçan bolup bilmejek ýakyn gatnaşygyna getirdi. Onuň ten almagy sebäpli we Onuň ölümi we direlişi esasynda, Mesih bize, halas edilenlere, hiç haçan günä etmedik güýçli perişdelerden has ýakyndyr. Şonuň üçin Ol direliş gününde Magdala Merýeme şeýle diýdi: «Meniň doganlaryma git, we olara aýt, ‘Men Atamyň we siziň Ataňyzyň, we Hudaýymyň we siziň Hudaýyňyzyň ýanyna galýaryn’» (Ýahýa 20:17 NASB95). Biz mukaddes edildi, ýa-da aýryldy, Ol biziň halasgärimiziň Başlygy, biziň beýik Liderimiz bolmak üçin, köp ogullary şöhrata getirmek üçin. Onuň bilen biziň, köp doganlaryň arasyndaky gatnaşyk, Onuň başga iman edýänler topary bilen bolan gatnaşygyndan has ýakyndyr.
Onuň ten almagynyň başga bir sebäbi, Ol Hudaý bolsa-da, Isanyň kämil ynsanlygyny görkezmekdir. Söz Onuň iki tebigatynyň – Hudaý hökmünde we Ynsan hökmünde – bolup bilmeýändigini görkezýär
