Köne Ähtde
«Doganyňyzyň ganynyň sesi ýerden Maňa gygyrýar» (Gelip çykyş 4:10 NKJV).
Hudaý günäkär Kaýyna dogany Abel öldüreninden soň şeýle diýdi. Bu Mukaddes Kitapda ganyň ilkinji gezek agzalmagy. Mukaddes Ýazgylarda bir meseläniň ilkinji gezek agzalmagy, köplenç, soňky bölümlerde boljak manysynyň möhüm görkezijisidir.
«Jany bilen, ýagny gany bilen et iýmäň» (Gelip çykyş 9:4).
Hudaý Nuh gämiden çykanda oňa şeýle diýdi. Bu Mukaddes Kitapda ganyň ikinji gezek agzalmagy. Hudaý adamyň janynyň ganyny, ony döken her bir adamyň elinden talap etjekdigini aýtdy. Şeýlelik bilen, Hudaý adamyň taryhynyň başynda ölüm jezasyny girizdi we ony hiç haçan ýatyrmady! Hudaý ölüm jezasyny bellemegiň öz ylahy sebäbini derrew düşündirdi:
«Kim adamyň ganyny dökse, onuň gany adam tarapyndan döküler; çünki Hudaý adamy Öz keşbinde ýaratdy» (Gelip çykyş 9:6).
Lewiler 17:11 janyň ganda bardygyny kesgitleýär:
«Çünki teniň jany ganda.»
Şeýle hem, adamlaryň haýwanlaryň ganyny iýmeli däldigi aýdylýar,
«çünki ol ähli teniň janydyr. Onuň gany janyny saklaýar» (Lewiler 17:14).
Hudaý bolsa Rebbimiz Isa Mesihiň ganyna we onuň gymmatyna yşarat edip, gan barada şeýle diýdi:
«Men ony siziň ruhlaryňyz üçin günäni ýuwmak üçin gurbanlyk sypasynyň üstünde berdim; çünki ruh üçin günäni ýuwýan gandyr» (Lewiler 17:11).
Gelip çykyş 37-de Ýusubyň doganlary onuň donuny geçiniň ganyna batyryp, kakasyna berdiler. Ýakup bu güýçli delili görüp, oglunyň ýasyny tutdy. Onuň ogullary bu ganyň söýgüli ogly Ýusubyň ölüminiň subutnamasydygyny çaklamagyny islediler.
Ýokardaky aýatlar Hudaýyň Sözünden alty sany möhüm ýörelgäni kesgitledi:
- Dökülen gan Hudaýa gygyrýar.
- Adamyň gany dökülende, ondan öç alynmalydyr.
- Teniň jany ganda.
- Adam gan iýmeli däl.
- Gan ruh üçin günäni ýuwýar.
- Berlen gan ölümiň güýçli habaryny berýär.
Müsürden çykyş kitabynda biz ganyň birnäçe gezek agzalýandygyny okaýarys. Iň meşhur, şübhesiz, Müsürden çykyş 12-de agzalýan Pasga guzynyň ganydyr. Guzy birinji aýyň 14-nji güni öldürilenden soň, onuň gany her bir ysraýyl maşgalasynyň öýüniň gapysynyň ýokarky bölegine we iki gapy sütünine çalynmalydy. Bu gan, guzynyň öldürilendigine şaýatlyk edýän bir alamatdy. Hudaý Öz halkyna şeýle diýdi:
«Indi gan siziň bolan öýleriňizde bir alamat bolar. Men gany göremde, siziň üstüňizden geçerin; we Müsür ýurduna uranymda, sizi ýok etmek üçin size bela gelmez» (Müsürden çykyş 12:13).
Şol gije, Hudaý bu ganyň Öz buýrugyna wepalylyk bilen çalynandygyny görende, şol öýlerdäki iň uly ogullaryň janyny halas etdi. Ol Müsürdäki ähli ilkinji doglanlary öldürdi we Ysraýyly olaryň gulçulygyndan halas etdi. Bu halas ediliş her ýyl bellenilmelidi, çagalara munuň näme üçin edilýändigini öwretmäge aýratyn üns berilmelidi (Müsürden çykyş 12:26-28).
Ondan öň Müsüriň ähli suwlary gana öwrülipdi (Müsürden çykyş 7:14-21). Müsürlileriň sežde eden we durmuş çeşmesi hasaplan Müsür derýasy gana öwrüldi, yslandy we içilmez boldy. Şeýlelik bilen, Hudaý Müsür we Müsüriň hudaýlary bilen hökümde iş salyşdy.
Däne gurbanlygyndan başga, gan Hudaýyň Öz halkyna getirmegi buýran gurbanlyklary üçin örän möhümdi. Gurbanlyklaryň her biri şol beýik gurbanlygyň, Mesihiň, ganynyň Golgotadaky haçda döküljekdiginiň dürli taraplaryny görkezýärdi. Däne gurbanlygy (şeýle hem ulanylýan terjimä görä nahar gurbanlygy, iýmit gurbanlygy ýa-da sadaka diýlip atlandyrylýar) Hudaýy şöhratlandyran, ýöne bizi halas edip bilmedik Mesihiň mukaddes durmuşyny suratlandyrýar (Lewiler 2:1-16; 6:14-23).
Hoş ysly gurbanlyk hökmünde berlen haýwanlaryň gany gurbanlyk sypasynyň üstüne sepişdirilýärdi, guşlaryňky bolsa gurbanlyk sypasynyň gapdalyndan akdyrylýardy. Hoş ysly däl gurbanlyklaryň gany mukaddes ýeriň perdesiniň öňünde Rebbiň öňünde ýedi gezek sepişdirilmelidi. Ol şeýle hem tütetgi gurbanlyk sypasynyň şahlaryna çalynmalydy we galany ýakylýan gurbanlyk sypasynyň düýbüne dökülmelidi. Aýratyn gurbanlyklar, meselem, mukaddesleşdirme gurbanlygy ýa-da Beýik Günäni ýuwmak güni üçin başga düzgünler hem bardy. Hudaýyň buýruklary gan bilen näme edilmelidigi barada örän açykdy, çünki gan gurbanlyklaryň iň möhüm bölegi bolupdy. Hakykatdan hem, Ýewreýler 9:22 bize şeýle diýýär:
«Kanuna görä, ähli zatlar diýen ýaly gan bilen arassalanýar, we gan dökülmezden günäleriň bagyşlanmagy ýokdur.»
Täze Ähtde
Täze Ähtde tapýan zatlarymyz Köne Ähtde sereden zatlarymyz bilen doly sazlaşyklydyr. Ýöne iň möhüm tapawut bar. Köne Ähtde biz köp gurbanlyklar – ýüz müňlerçe gurbanlyk barada okaýarys. Gaýta-gaýta has köp getirmek zerur bolupdy.
«Kanun ... her ýyl yzygiderli hödürleýän şol gurbanlyklary bilen ýakynlaşýanlary hiç haçan kämilleşdirip bilmez ... Ýöne şol gurbanlyklarda her ýyl günäleriň ýatlatmasy bar. Çünki öküzleriň we geçileriň ganynyň günäleri aýyrmagy mümkin däl,»
biz Ýewreýler 10-yň açylyş aýatlarynda okaýarys. Bölüm şuny görkezmegi dowam etdirýär:
«bir gurbanlyk bilen mukaddesleşdirilýänleri ebedilik kämilleşdirdi» (Ýewreýler 10:1-4,14).
We Ýewreýler 10:19-da biz indi şuny tapýarys:
«Isa Mesihiň gany bilen Mukaddes ýere girmäge batyrlyk.»
Rebbimiz Isa Mesihiň ganynda nähili güýç bar!
Täze Ähtiň beýleki bölekleri hem munuň bilen doly ylalaşýar. Petrus bize şeýle diýýär:
«halas edildi ... Mesihiň gymmatly gany bilen, ýagny kemçiliksiz we tegmilsiz guzynyňky ýaly» (1 Petrus 1:18-19).
Ýahýa bize şeýle diýýär:
«Isa Mesihiň (Hudaýyň) Oglunyň gany bizi ähli günälerden arassalaýar» (1 Ýahýa 1:7).
Pawlus şundan söz açýar:
«Isa Mesih, Ony Hudaý Öz gany bilen, iman arkaly, Öz dogrulygyny görkezmek üçin günäni ýuwmak hökmünde goýdy» (Rimliler 3:24-25).
We ol biziň şundan söz açýar:
«indi Onuň gany bilen aklananymyzdan soň, Onuň arkaly gazapdan halas bolarys» (Rimliler 5:9).
Efeslilerde ol şeýle diýýär:
«Onda biz Onuň gany arkaly halas bolduk, günäleriň bagyşlanmagy» (Efesliler 1:7).
We mundan başga-da şeýle diýýär:
«indi Isa Mesihde siz, bir wagtlar uzakda bolanlar, Mesihiň gany bilen ýakynlaşdyryldyňyz» (Efesliler 2:13).
Koloslylara hem ol şundan ýazýar:
«Onuň gany arkaly halas bolmak»
we Rebbimiz Isanyň şuny edendigini belleýär:
«Onuň haçynyň gany arkaly parahatçylyk döretdi» (Koloslylar 1:14,20).
Ylham Rebbimiz Isany şöhratlandyrýar:
«bizi söýen we bizi günälerimizden Öz gany bilen ýuwan» (Ylham 1:5),
we bu häzirki aýdyma täze aýdymy goşýar, biz Ony şöhratlandyrmak üçin tagtyň daşynda duran Guzyny göremizde bilelikde aýdym aýdarys:
«öldürilen ýaly» (Ylham 5:6).
Nähili aýdym bolar ol:
«Sen kitaby almaga we onuň möhürlerini açmaga mynasypdyr; çünki Sen öldürildiň, we bizi Öz ganyň bilen her bir taýpadan, dilden, halkdan we milletden Hudaýa halas etdiň, we bizi Hudaýymyza patyşalar we ruhanylar etdiň; we biz ýer ýüzünde höküm süreris» (Ylham 5:9-10).
Ylham şeýle hem dürli bölümlerde asyrlar boýy dökülen san-sajaksyz şehitleriň ganynyň öç alnandygyny görkezýär. Häzirki wagtda sabyrlylyk görkezse-de, Hudaý adalatlydyr. Ol Öz ýeke-täk Oglunyň ganyny dökenler bilen hem iş salyşar.
Ganyň güýjüniň başga bir tarapy Ylham 12:11-de görünýär, biz mukaddesleriň Şeýtany ýeňendigini okaýarys:
«Guzynyň gany bilen we olaryň şaýatlygynyň sözi bilen, we olar öz janyny ölüme çenli söýmediler.»
Bu ýerde biz iman edenleriň jyn güýçlerine garşy Isanyň ganyny çagyrmagy üçin esasy görýäris. Ýöne bu aýatyň beýleki sözlemleri, eger biz şeýtanyň goşunlary bilen göni ýüzbe-ýüz bolsak, durmuşymyzy Hudaýa laýyk tertipde saklamagyň nähili möhümdigini görkezýär! «Isanyň gany» biziň islegimiz boýunça jynlara buýruk bermek üçin ulanyp biljek jadyly söz däl.
Rebbimiz Isa Mesihiň ganynyň güýji we onuň Hudaý üçin nähili gymmatlydygy barada pikir edenimizde, biz elbetde Onuň ganyny aňladýan käse içmek islemäris (1 Korinfliler 11:27). Biziň halas boluşymyz we Hudaýyň geljek üçin ähli meýilnamalary şol gymmatly gan bilen üpjün edildi, Golgotadaky haçda bir gezek döküldi. Ol
«Abeliňkiden has gowy zatlary gürleýär» (Ýewreýler 12:24)!
Biz Onuň GANY bilen halas edildi
«Onda biz Onuň gany arkaly halas bolduk, günäleriň bagyşlanmagy, Onuň merhemetiniň baýlygyna görä.» — Efesliler 1:7
«Halas bolmak» sözi «yzyna satyn almak» ýa-da «töleg» diýmegi aňladýar. Gadymy döwürlerde gulçulyga satylan adamy yzyna satyn alyp bolýardy. Şonuň ýaly-da, Mesih Öz ölümi arkaly bizi günä gulçulygymyzdan satyn aldy. Mesihiň gany biziň halas boluşymyzyň serişdesidir. Köne Äht hem, Täze Äht hem ganyň dökülmezden bagyşlanmagyň ýokdugyny açyk öwredýär. Bu ýerde gan ölümiň aýdyň simwoliki ekwiwalentidir. Ol dünýäniň günäsini aýyran Isa Mesihiň öz-özüni gurban etmegine garaşan köne ähtiň gurbanlyk ulgamyny ýatladýar. — Nelson Öwreniş Mukaddes Kitaby
