Dawudyň Ogly
Mukaddes Ýazgylarda biziň Rebbiňiz we Halasgärimiz Isa Mesih bilen baglanyşykly käbir aýratyn atlar tapýarys. Mysal üçin, «Hudaýyň Ogly» biziň Rebbiň Ogly şahsyýetinde hakykatdan-da Hudaýdygyny görkezmek üçin ulanylýar, bu esasan Ýahýanyň hoş habarynda biziň ünsümize aýratyn çekilýär. «Ynsan Ogly» Onuň ynsanlygyny nygtaýar – Luka-nyň esasy ünsi. Rebbiň bu iki ady, belki, beýlekilerden has köp aýdylýar, bu biziň Rebbiň 100% Hudaý we 100% Ynsanlygyny nygtaýar. Oňa meňzeş başga hiç kim ýok!
«Dawudyň Ogly» hem Hoş Habarlarda biziň ünsümize çekilýär. Uzak wagt mundan ozal, Dawut patyşanyň hökümdarlygy döwründe, Hudaý Dawuda ebedi dowam etjek bir patyşalyk we tagt wada berdi (1 Ýyl ýazgylary 17:4-15). Bu wada Hudaýyň öýi we Hudaýyň patyşalygy boljakdygyny nygtady: «Meniň öýüm we … Meniň patyşalygym» (14-nji aýat NKJV). Şol wada berleninden bäri, geljek Mesih Dawudyň neslinden, ýa-da Dawudyň Ogly bolmalydygy düşnükli boldy.
Reb Isa Dawudyň göni neslinden. Ol bu pygamberligiň ýerine ýetirilişi we Dawuda wada berlen tagtda oturmak hukugyna eýe. Dawudyň Ogly hökmünde, Ol Öz halkyny halas etjek geljek Mesih hökmünde Ysraýyl ogullaryna berlen wadalary ýerine ýetirmek üçin gözlenjek Şahs bolar. «Dawudyň Ogly» ady Ysraýyl ogullary üçin aýratyndyr.
«Dawudyň Ogly» Matta-da iň köp tapylýar, bu ýerde biziň Rebbiň geljek Patyşadygy görkezilýär. Biz bu hoş habarda «Dawudyň Ogly» diýen sözleri on gezek, ýedi aýratyn kontekstde tapýarys. Rebbiň kömegi bilen, biz bu kontekstleri göz öňünde tutarys we Halasgärimiziň bu adyndan nämeler öwrenip biljekdigimizi göreris.
Birinji Kontekst: «Dawudyň Ogly» diýlip yglan edildi
Matta hoş habarynyň başyndan başlap, biziň Rebbiň «Dawudyň Ogly» diýlip yglan edilýär (Matta 1:1). Bu Onuň Ybraýymdan gelip çykyşy agzalmazdan ozal aýdylýar, hatda nesil yzarlamasy Ybraýymdan başlasa-da. Bu geljege gönükdirilen nesil yzarlamasy biziň Rebbiň geljekde dünýä Patyşa hökmünde görkeziljekdigini yşarat edýär. Luka 3:23-38-de Onuň nesil yzarlamasy Onuň ynsanlygyny görmek üçin yza seredýär, Adamdan we Hudaýa çenli yzarlanýar. Häzirki wagtda-da, biz Onuň ilkinji gelişi döwründe görkezilen ynsanlygynyň ýazgysyny görmek üçin yza seredýäris, we biz Onuň ikinji gelişi döwründe Patyşalaryň Patyşasy we Reblerň Rebbi hökmünde ykrar ediljek gününe garaşýarys.
Ýewreý dilinde «Dawut» ady diňe üç harp bilen görkezilýär – «DVD» – çekimli harplar ýok. Bu üç harpyň her biriniň san bahasy bar, «D» 4-e deň we «V» 6-a deň. Biz üç harpyň bahasyny (4+6+4) goşsak, 14 sanyny alýarys. Bu Matta 1-däki sanawda Ybraýymdan Isa çenli takyk kämil san: 14 atdan ybarat üç topar! Biziň Rebbiň nähili ýeke, bitewi we kämil! Iki ýediniň üç topary (17-nji aýat) ýewreýlere Onuň wada berlen geljek Şahsdygyny görkezmek üçin bir alamatdy! Bu aýratyn nesil yzarlamasyny başga hiç kim ýerine ýetirip bilmez.
Şol bir kontekstde, Ýusufa perişde düýşünde bu geljek Şahsyň kim boljakdygyny aýdanda, oňa «Ýusuf, Dawudyň ogly» diýip ýüzlenildi (20-nji aýat). Fiziki taýdan aýdanymyzda, biz Ýusufyň göni kakasynyň adynyň Ýakupdygyny bilýäris (16-njy aýat). Rebbiň perişdesi tarapyndan ulanylan bu aňlatma, Reb Isa-nyň Dawudyň patyşalyk neslinden gelip çykyşynyň başga bir yglanydy, Ýusuf hem şol nesliň bir bölegidi.
Ýewreýler geljek Mesihe garaşýarkalar, olar Işaýada tapylan wadalary ýatlardylar:
Onuň hökümetiniň we parahatçylygynyň artmagynyň soňy bolmaz, Dawudyň tagtynda we Onuň patyşalygynda, ony tertipleşdirmek we ony höküm we adalat bilen şol wagtdan başlap, ebedi berkitmek üçin. Goşunlaryň Rebbiň yhlasy muny ýerine ýetirer (Işaýa 9:7).
Işaýa 11:1-iň birinji böleginde biz okaýarys:
Ýesse-niň kökünden bir Şah çykar (Işaýa 11:1).
Bu we beýleki Köne Äht pygamberlikleri hakyky Mesihiň Dawudyň neslinden bolmalydygyny görkezýärdi, onuň fiziki kakasy Ýesse (Matta 1:6). Biz Onuň kämilligine we bu ýerine ýetirilen pygamberlikler bilen baglanyşykly gelişiňe haýran galýarys.
Ikinji Kontekst: Dawudyň Ogluna Ynam
Iki sypaýy adam Reb Isa-nyň belli bir hökümdaryň gyzyny ölümden direldenden soň Onuň yzyna düşdüler (Matta 9:27-31). Olar şübhesiz bu gudrat barada eşitdiler we bu pygamberiň Işaýa 35:5-6-da ýazylanlary ýerine ýetirjek Şahs bolmalydygyny düşündiler:
Şonda körleriň gözleri açylar, we kerleriň gulaklary açylar. Şonda agsaklar keýik ýaly böküp, dilsizleriň dili aýdym aýdar (Işaýa 35:5-6).
Şonuň üçin, olar mümkinçilikden peýdalanyp, Rebbe gygyrdylar,
Dawudyň Ogly, bize rehim et! (Matta 9:27).
Bu ynamyň gykylygy. Olar kim bilen birlikdedigini we Onuň olary sagaldyp biljekdigini düşündiler. Iki adam Onuň yzyna bir öýe düşdüler, bu ýerde, köpçüligiň gözünden daşda, Reb olara sözledi we Onuň barada näçe ynanýandyklaryny sorady. Ýewreýler hökmünde, bu iki adam Rebbi «Dawudyň Ogly» diýip atlandyrmak bilen eýýäm belli bir derejede ynam bildirdiler. Isa, olaryň Özüniň olary sagaltmak ukybyna bolan ynamyny tassyklamalaryny isläp, sorady,
«Meniň muny edip biljekdigime ynanýarsyňyzmy?» Olar Oňa: «Hawa, Reb» diýdiler (Matta 9:28).
Iki adam hem Oňa «Reb» diýip ýüzlendi. Olar ynamlarynyň ölçegini aýratynlykda aldylar we Onuň degmegi bilen derrew sagaldylar. Bu iki kör adam üçin nähili şatlyk bolmalydy! Olar ilkinji gören adamy Reb Isa boldy! Bu adamlar Dawudyň Ogluna doly ynam bildirdiler – bu hemmämiz üçin bir sapak. Onuň kimdigini ykrar etmekden we Onuň Hudaýyň geljekdigini pygamberlik eden Şahsdygyny tanamakdan bereket akýar. Goý, hemmämiz ynam bilen «Hawa, Reb» diýeliň!
Üçünji Kontekst: Haýran galmak we Ret etmek
Biz indiki Reb Isa-nyň özüne getirilen jynly, kör we dilsiz adamy sagaldýandygyny görýäris (Matta 12:22-30). Rebbiň Şeýtanyň we onuň bu adama eden ýamanlygynyň üstünden Öz ylahy güýjüni görkezen wagtynda şol ýerde bolanlar haýran galdylar. Bu ýagdaýdaky birini kim sagaldyp biler? Olar: «Bu Dawudyň Ogly bolup bilermi?» diýip haýran galdylar. Bu ýerde biziň Rebbiň işiniň ony görenlere eden täsiriniň başga bir mysaly bar. Köpçülik sagaldan Şahsyň Dawudyň Ogly bolup biljekdigini dogry düşündi. Belki, olaryň käbirleri hakyky imanly boldular, ýöne Mukaddes Ýazgylar muny bize açmaýar.
Emma, biz Fariseýleriň imansyzlyk reaksiýasyny görýäris. Olar Dawudyň Oglunyň ylahy güýjüni Şeýtana bagladylar. Bu bagyşlanmaýan günädir, sebäbi bu Mukaddes Ruha garşy küfürdir. Mukaddes Ruh Öz ylahy güýjüni görkezmek bilen Reb Isa Mesihiň kimdigini görkezýärdi! Bu açyşy ret eden her kim bagyşlanmaz. Biziň üçin häzirki sapak, biz Hudaýyň güýjüni görkezen Reb Isa Mesihe ynanmalydyrys.
Eziz okyjy, haýran galmagyň ýeterlik däldigini düşüniň. Halas bolmak üçin Mesihde ynam goýmalydyr. Ol bu adamy sagaltmak bilen eden işiniň Hudaýyň patyşalygynyň gelendiginiň bir açyşydygyny yglan etdi! Bu Hudaýyň höküm sürýän we ýamanlygy ýagşylyk bilen ýeňýän patyşalygydy, şol gün açyldy we bizi imansyzlyga garşy duýdurýar. Imansyzlygyň ebedi netijeleri bar, olar bir adam bu durmuşdan gideninden soň üýtgedilip bilinmez.
Häzir halasgärlik günüdür (2 Korinfliler 6:2).
Häzir Reb Isa Mesihe ynam goýuň,
Ol tapylýarka (Işaýa 55:6).
Dördünji Kontekst: Ysraýyl üçin Aýratyn At
Matta 15:21-28-de biz bir butparaz Kananly aýalyň Rebden gyzyny jynlylykdan halas etmegini soran hekaýasyny okaýarys. Ol Rebbe sözläninde Oňa «Dawudyň Ogly» diýip ýüzlendi, gyzy üçin rehim sorady (22-nji aýat). Ilkinji seredişde bu örän ýerlikli haýyş ýaly görünýärdi, sebäbi aýal hormat görkezdi we gyzyny diňe sagaldyp biljek Şahsa ynam bildirdi. Emma, Ysraýyl ogullaryndan bolmadygy üçin, aýalyň «Dawudyň Ogly» diýip gygyrmagy ýalňyşdy, sebäbi diňe Ysraýylyň nesilleri Oňa şol at bilen ýüzlenmäge haklydylar. Reb «oňa bir söz hem jogap bermedi» (23-nji aýat). Aýal gygyrmagyny dowam etdirdi, şonuň üçin şägirtler Rebden ony ugratmagyny soradylar.
Bu öwrediji pursat boldy. Reb Özüniň iberilendigini düşündirdi
Ysraýyl öýüniň ýiten goýunlaryna (Matta 15:24).
Aýal bu topardan däldi. Ol Rebbiň öňünde özüni peseltmänkä, hiç hili ýalbarma jogap bermezdi. Ahyrynda, biz 25-nji aýatda «ol gelip, Oňa sežde etdi we ‘Reb, maňa kömek et’ diýdi» diýip okaýarys. Nähili ajaýyp. Ol butparazlaryň arasyndan ýiten goýun hökmünde öz dogry ýerini aldy. Reb jogap berdi, Özüniň Ysraýyl üçin ileri tutýandygyny görkezdi. Soňra ol Onuň görkezmelerini kabul edip we örän pes ýer alyp, özüni Usadyň stolundan düşen çörek böleklerini iýýän it hökmünde tanap, has köp pespällik we ynam görkezdi (26-27-nji aýatlara serediň).
Reb onuň ykrar edişini eşidende rehimdarlyk bilen täsirlendi we onuň haýyşyny berdi. Ol ony «it» diýlip atlandyrylmakdan «Eý aýal» diýlip atlandyrylmak derejesine ýokary galdyrdy, hatda onuň ynamynyň «uly»digini yglan etdi (28-nji aýat). Goý, biz onuň mysalyny göz öňünde tutalyň we hemişe Rebbe pespällik bilen ýüzleneliň, Onuň kimdigini ykrar edip, Onuň Ysraýyl üçin maksatlaryny we biziň Onuň bilen Kilise-niň bir bölegi hökmünde ýerimizi garyşdyrmazdan.
Bäşinji Kontekst: Ýene Iki Kör Adam Sagaldyldy
Matta 20:29-34-de biz Rebbiň Ýerihodan Iýerusalime barýandygyny görýäris. Biz bu wakanyň Luka 10:30-37-däki Ýagşy Samaritalyň hekaýasy bilen meňzeşligini görmän bilmeýäris. Şol hekaýada kynçylykda bolan adama kömek edip biljekler hiç zat etmäge islegli däldiler. Aslynda, olar – bir dini ruhany we Lewi – gatnaşmakdan gaçdylar. Soňra, Reb Özüni suratlandyran Ýagşy Samaritaly nygtady! Ýagşy Samaritaly rehimdarlyk görkezdi we adama kömek etdi, köpüsiň etmäge islegli boljak zatlaryndan has köp etdi, hatda ýaralanan adamyň ýerleşişi we iýmiti üçin doly sagalýança töledi.
Matta 20-de Reb Ýerihodan Iýerusalime şol bir ýolda barýarka, ýolda iki kör adam Onuň geçýändigini eşitdiler we gygyryp başladylar,
Bize rehim et, eý Reb, Dawudyň Ogly (Matta 20:30).
Köpçülik olary käýedi we dymmagyny aýtdy. Muňa garamazdan, olar şol bir aňlatma bilen has köp gygyrdylar. Reb olaryň gykylyklaryny eşitdi we durdy. Şübhesiz, olar Ysraýyl öýünden bolup, Rebbe «Dawudyň Ogly» diýip ýüzlenmekleri ýerliklidi. Ol olardan näme isleýändiklerini sorady. Derrew, Reb olara rehimdarlyk görkezdi we olaryň haýyşyny berdi, olaryň gözlerine degmek bilen gudrat bilen sagaltdy (34-nji aýat).
Olar sagalandan soň, Onuň yzyna düşdüler. Bu örän möhüm! Reb bizi halas etmek bilen Özü bilen gatnaşyga getireninden soň, biz gözlerimizi Oňa gönükdirmeli we ömrümiziň galan böleginde Onuň yzyna düşmeli. Matta 9-daky iki kör adamyň sagalmagy bilen, biz olaryň Rebbiň olar üçin eden işlerini beýlekiler bilen paýlaşandyklaryny okaýarys. Olar muny şatlykdan etdiler, we biz hem şeýle etmeli. Mesihiň yzyna düşmek we hoş habary paýlaşmak Reb Isa-dan ruhy görşümizi almagyň netijeleri bolmalydyr!
Altynjy Kontekst: Ýeňişli Giriş
Matta 21:1-17-de ýazylan «Ýeňişli Giriş» diýlip bilinen waka, Rebbiň biziň üçin ölmäge Golgota haçyna gitmezinden öňki soňky hepdede boldy. Munda Ol Zakarýa 9:9-da tapylan pygamberligi ýerine ýetirerdi. Reb Iýerusalim şäherine hiç kimiň münmedik bir taýçanakda girdi. Ol Özüni geljek Patyşa hökmünde görkezdi, we adamlar Oňa öwgü aýtdylar we gygyrdylar,
Dawudyň Ogluna Hosanna! Rebbiň ady bilen gelýän mübärekdir! Iň ýokarda Hosanna! (Matta 21:9).
Öwgü aňlatmalary Rebbiň bizden, Öz halkyndan isleýän zatlarydyr. Biz sežde edijiler bolmaly we Oňa şöhrat bermeli. Ol Özüni haçda gurban etmek bilen «Hosanna» diýen, «Häzir halas et» diýmekligi ýerine ýetirdi. Bu halasgärligi we Onuň ilkinji gelişiň maksadyny ýerine ýetirmegiň ýeke-täk ýoludy. Şeýle edip,
Hudaý hem Ony örän ýokary galdyrdy we Oňa her bir atdan ýokary at berdi, Isa adynyň öňünde her bir dyz çöküp … we her bir dil Isa Mesihiň Rebdigini ykrar etsin, Hudaý Ata-nyň şöhraty üçin (Filipililer 2:9-11).
Şol bir ýagdaýda biz Matta 21:14-16-da Rebbiň ybadathana girenden soň şol ýerdäki körleri we agsaklary sagaldandygyny okaýarys. Bize kiçijik çagalaryň Iýerusalime barýan ýolda öň eşidilen aňlatmany gaýtalamaga başlandyklary aýdylýar,
Dawudyň Ogluna Hosanna (Matta 21:15).
Bu pygamberligiň ýerine ýetirilişidi,
Çagalaryň we emzikli bäbekleriň agzyndan Sen öwgüni kämilleşdirdiň (Matta 21:16, Zebur 8:2-e serediň).
Bularyň hemmesi wepasyz dini ýolbaşçylary – baş ruhanylary we kanunçylary närazy etdi. Olaryň Onda hiç hili paýy ýokdy we imansyzlyklary üçin höküm edilerdiler. Biz möhüm bir sapak öwrenip bileris: Reb biziň öwgümizi örän ýaş ruhy ýaşda-da isleýär, we biz Oňa garşylykdan garamazdan sežde etmeli. Imansyzlar Rebbe sežde etmekden gaça durýarlar, we bu olaryň ruhy ýagdaýynyň hakykatyny görkezýär.
Ýedinji Kontekst: Soňky Waka
Matta 22:41-46-da biz ýedinji ýagdaýy we bu hoş habarda «Dawudyň Ogly» aňlatmasynyň ulanylan soňky wakany görýäris. Reb dini Fariseýleriň, Köne Äht Ýazgylaryny örän gowy bilýän ýolbaşçylar toparynyň huzuryndady. Olar öz bilimleri bilen buýsanýardylar we Musa kanunynyň öz düşündirişlerine görä, beýlekilere näme talap edilýändigini aýtmakdan hemişe hoşaldylar. Reb bu pursatdan peýdalanyp, Fariseýlere ýönekeý soraglar berdi: «Mesih barada näme pikir edýärsiňiz? Ol kimiň Ogly?» Olar dogry jogap berdiler: «Dawudyň Ogly» (42-nji aýat). Biz bu ýerde görýänimiz, bilimli bolmak we Reb Isa Mesih barada soraglara dogry jogap berip bilmek bir zatdyr; şeýle bilimiň netijelerini akyldarlyk bilen düşündirmek bolsa başga bir zatdyr.
Reb Zebur 110:1-de tapylan bir bölegi paýlaşmagyny dowam etdirdi. Dawudyň Ogly Dawutdan soň gelerdi; emma, Dawut, bu zebury ýazanda, Oňa «meniň Rebbim» diýip atlandyrdy, bu Dawudyň Oglunyň Dawutdan öň wagtda bolandygyny we Dawudyň Rebbi bolandygyny aňladýar. Bu nähili bolup bilerdi? Jogap, elbetde, Dawudyň Oglunyň Hudaýyň Oglydygydyr! Mesih, Ýaglanan Şahs, Mesih hem Dawudyň Rebbi, Ol hemişe bar bolandygy üçin, hem-de Dawudyň Ogly, onuň nesli.
Bu Fariseýleri dymdyrdy. Olar Oňa jogap berip bilmediler we Oňa başga sorag bermäge het etmediler. Bu Rebbiň Matta 23-de olary ýazgarmagyna getirdi. Bular Matta 12-de Reb Isa-ny ret eden şol bir adamlardy. Dawudyň Oglunyň beýikligini ykrar etmeýänlere waý! Hemmämiz üçin sapak, halasgärligimiz we bereketimiz üçin Reb Isa Mesihe ynam goýmakdyr. Eger biz muny etmesek, geljekde Fariseýler ýaly höküm edileris we ýazgarylaris.
Netijeler
Biz «Dawudyň Ogly» aňlatmasy barada dürli ýagdaýlary we sapaklary gördük. Ol pygamberlik edilen Şahs diýlip yglan edildi. Bu at bilen Ol köp adamy sagaltdy we çopançylyk rehimdarlygyny görkezdi, Dawut çopan bolandygy ýaly. Reb Dawudyň Ogly hökmünde Öz ylahylygyny kesellileri sagaltmak bilen tassyklady. Haça gitmezden ozal Ol köpçülik tarapyndan şol at bilen, «Dawudyň Ogly» diýlip hormatlandyryldy.
Geljekde Ol Öz tagtynda älemiň Patyşalaryň Patyşasy we Reblerň Rebbi hökmünde synlamagy we haýran galmagy üçin görkeziler. Biz häzir ynam bilen Onuň kimdigini ykrar edip bilýändigimize we Onuň gelmegine garaşýandygymyza şatlanýarys, şonda Ol bu ýerde ýer ýüzündäki Öz patyşalygynda Öz dogry ýerini alar.
Rebbe şöhrat! Reb Isa, gel!
