Hudaýyň halky her döwürde ruhy pese düşmäge ýykgyn edýär. Hudaýdan daşlaşmagymyzyň sebäbi, durmuşymyzda günäniň, teniň ýa-da “köne adamyň” barlygydyr. Biz täzeden doglanda, günäniň jezasynyndan we güýjünden halas bolýarys, ýöne onuň barlygyndan däl. Hudaýdan azaşmagyň ähli sebäpleri, Mukaddes Ýazgylaryň “ten” diýip atlandyrýan mukaddesligiň duşmanyna degişlidir.
Biz täzeden dogulmak bilen dikeltmegi tapawutlandyrmalydyrys. Täzeden dogulmak, Hudaýyň tebigy adam, halas bolmadyk adam üçin rehimli işidir. Dikeltmek, Hudaýyň azaşan çagalary üçin rehimli işidir we halas bolmadyk adamlar bilen hiç hili baglanyşygy ýokdur. Hudaýyň Köne Ähtdäki halky, Ysraýyl, “Biziň yza süýşmelerimiz köp, biz Saňa garşy günä etdik” (Ýeremiýa 14:7 NKJV) diýip boýun aldy. Hudaýyň Özü hem Ysraýyl barada şeýle şaýatlyk etdi: “Meniň halkym Menden yza süýşmäge ýykgyn edýär” (Hoşea 11:7). “Yza süýşmek” sözi Täze Ähtde görünmeýär, ýöne bu her bir iman edýäniň ýykgyn edýän bir keselidir.
Yza süýşmek
Yza süýşmek, merhemetde pese düşmek, ruhy taýdan pese düşmek we Halasgäre bolan söýginiň azalmagy bilen aňladylýan gynançly ýagdaýdyr. Bu, mukaddes zatlara bolan gyzyklanmanyň ýitmegine, merhemeti ulanmakda biperwaýlyga we borjy ýerine ýetirmekde resmiýete getirýär. Yza süýşen mukaddes, dünýäniň gymmatsyz zatlarynyň ýüregini Rebden daşlaşdyrmagyna ýol berýär. “Ýüreginde yza süýşen adam öz ýollary bilen dolar” (Süleýman 14:14).
Yza süýşen iman edýänden has gynançly adam ýokdur. Onuň Hudaý bilen gatnaşygy kesilen; Söziň şatlygy ýiten; dogasy öçen. Öňler ol Mesih bilen bagtly gatnaşykda ýöräpdi; indi ol Onuň bilen meşgul däl. Öňler ol Rebde şatlanýardy; indi halas bolmagynyň şatlygy ýiten. Halas bolandan soň onda “ähli düşünjeden ýokary Hudaýyň parahatlygy” (Filipililer 4:7) bardy; indi ol öz ruhunda dynçlyk tapmaýar. Onuň azaşmagy Ruhy gynandyrýar we teselli saklanýar. Ol öňler Ruh tarapyndan dolandyrylýardy; indi ol içindäki günä tarapyndan dolandyrylýar. Indi onuň durmuşynda şirin “Ruhuň miwesi” (Galatýalylar 5:22-23) görünmeýär. Gaýtam, onuň tejribesinde “teniň işleri” (Galatýalylar 5:19-21) öz başyny galdyrýar.
Yza süýşmegiň sebäplerini bilmek möhümdir, şonuň üçin biz olardan gaça durup bileris. Günä onuň köküdir: “Çünki kanunsyzlyk köpeljek, köpleriň söýgüsi sowajak” (Matta 24:12). Ýöne başga sebäpler hem bar, mysal üçin biperwaýlyk we ünsüzlik. Hristian durmuşy – ýaryşa, söweşe we göreşe meňzedilýän – yhlaslylygy talap edýär. Dogany we Hudaýyň Sözüni okamagyny biperwaýlyk bilen goýmak pese düşmäge sebäp bolýar. “Teniň işlerini” (Romalylar 8:13; Koloseliler 3:5) yzygiderli öldürmekden ýüz öwürmek yza süýşmäge sebäp bolýar. Ýüregimizi goramagy (Süleýman 4:23) biperwaýlyk bilen goýmak bizi azaşdyrýar. Ebedi perspektiwany ýitirmek we dünýäniň zatlaryna meýil etmek, Hudaýa bolan söýgimiziň oduna suw guýmakdyr.
Dikeltmegiň Mukaddes Işi
Dikeltmegiň mukaddes işi ýedi zady öz içine alýar:
1. Dikeltmegiň agenti Hudaýdyr.
Iman edýän azaşmaga ukyply, ýöne yzyna dolanmaga däl. Azaşan goýun hiç haçan sürüniň ýanyna yzyna dolanmaýar. Yza süýşenleri ruhy pese düşmekden dikeltmek işi Hudaýyňkydyr we ähli merhemetdendir: “Reb meniň çopanymdyr ... Ol ruhumy dikeldýär” (Zebur 23:1,3). Diňe “Men seni bejerýän Rebdirin” (Çykyş 15:26) diýýän we “Men olaryň yza süýşmesini bejererin” (Hoşea 14:4) diýip yglan edýän ruhlary dikeldip biler.
Ýiten goýun we ýiten teňňe baradaky mysallarda (Luka 15), çopan azaşan goýnuň yzyndan gitdi, we aýal ýiten teňňäni tapýança gözledi. Ýakup Padan-aramda gaty yza süýşüpdi. Ony dikeltmek üçin, Reb iki gezek peýda boldy (Gelip çykyş 31:3,13) we oňa öýüne dolanmagy buýurdy. Bir ýyl Dawut zyna we ganhorluk günälerini boýun almaktan ýüz öwürdi. Ony dikeltmek üçin, Ýehowa Natanany oňa günäsini görkezmek üçin iberdi (2 Şamuwel 11-12). Petrus Rebi üç gezek inkär etdi, ýöne Reb ony dikeltdi (Ýahýa 21). Ýehowa yza süýşen Ysraýyly dikeltmäge höwesekdi: “Meniň ýanyma dolanyň ... eý yza süýşen çagalar, we Men siziň yza süýşmeleriňizi bejererin” (Ýeremiýa 3:1,22).
2. Dikeltmegiň esasy doly merhemet meselesidir.
Hudaýyň azaşanlara bolan garaýşyndan has aýdyň görünýän ýeri ýokdur. Merhemet Onuň kämil häsiýetlerinden biri bolany üçin, Ol Öz merhemetiniň baýlygyny ulaldýan usulda dikeldýär. Hudaý ähli işlerini – ýaratmak, halas etmek, üpjün etmek, goramak, ýol görkezmek ýa-da dikeltmek – Özüne mynasyp usulda ýerine ýetirýär. Başgaça etmek Onuň häsiýetine laýyk gelmezdi.
3. Dikeltmäge çagyryş toba çagyryşdyr.
Dikeltmekdäki ähli jogapkärçiligimiz bir möhüm sözde jemlenýär – dolanmak. “Eger sen dolanarsyň, eý Ysraýyl, Meniň ýanyma dolan” (Ýeremiýa 4:1). “Dolaň, eý yza süýşen çagalar, we Men siziň yza süýşmeleriňizi bejererin” (Ýeremiýa 3:22). Halas bolmadyklar halas bolmak üçin Hudaýa “dolanmaly”; yza süýşenler dikeltmek üçin Hudaýa “yzyna dolanmaly”.
“Eý Ysraýyl, Reb Hudaýyňyza dolanyň” (Hoşea 14:1). Bu, yza süýşeniň Rebden daşlaşandygyny, ýüreginiň erbet niýetlerini yzarlap, gadagan ýollara girendigini bilmelidigini aňladýar. Bu, onuň özüni höküm etmelidigini, günä we öz-özüne garşy Hudaýyň tarapyny tutmalydygyny aňladýar. Bu, onuň Hudaýyň öňünde özüni peseltmelidigini, öz mynasyp däldigini boýun alyp, merhemet dilemelidigini aňladýar. Ahyrynda, ol täzeden bütin ýürekden boýun egmäge karar bermeli.
4. Dikeltmegiň standarty bir wezipe, ýer ýa-da hyzmat däl – eýsem Hudaýyň Özüdir.
Standarty kesgitlemek Hudaýyň ygtyýaryndadyr, we Ol hemişe ruhy Özüne yzyna getirýär: “Dolan, eý Ysraýyl ... Meniň ýanyma dolan” (Ýeremiýa 4:1). Dolanmak Oňa, ähli dikeltmegiň standardyna bolmaly. Ol hiç haçan Öz standardyny peseltmeýär. Ol ähli hereketleriň ölçegidir.
5. Dikeltmegiň serişdesi toba, bu bolsa pikiriň üýtgemegini aňladýar.
Hristian toba, ýüregiň günäden Hudaýa öwrülmegidir. Günä Hudaýy terk etmekdir; toba günäni terk etmekdir. Toba şeýle diýýär: “Meniň butlar bilen indi näme işim bar?” (Hoşea 14:8). Bu agyryly we peseldiji bolsa-da, ýakymly miwe berýär. Gökde, ol Hudaýy şöhratlandyrýar: “Eger siz eşitmezligi we ... ýüregiňize almazlygy, Meniň adyma şöhrat bermezligi saýlasaňyz ... Men siziň üstüňize nälet ibererin” (Malaki 2:2). Adam tarapyndan, ol ýürekden boýun almagy getirýär. Biz günä üçin näçe köp gynansak, Rebde şonça-da köp şatlanýarys. Hakyky tobanyň üýtgediji güýji uludyr: “Çünki Hudaýyň islegi boýunça gynanç halas bolmaga eltýän toba döredýär ... ýöne dünýäniň gynanjy ölümi döredýär” (2 Korintoslylar 7:10).
6. Dikeltmegiň maksady dogrulykdyr.
“Ol ruhumy dikeldýär; Ol meni dogrulyk ýollarynda alyp barýar” (Zebur 23:3). Dikeltmek bizi dogrulyga dikeldýär. Biz merhemet bilen halas bolýarys, ol dogrulyk arkaly höküm sürýär, dogrulygyň hasabyna däl (Romalylar 5:21). Biz täzeden günä etmek üçin dikeldilmeýäris – eýsem “indi günä etmezlik” üçin (Ýahýa 8:11).
7. Dikeltmegiň şerti boýun almak ýa-da öz-özüňi höküm etmekdir.
Öz-özüňi höküm etmek iki sebäbe görä möhümdir. Birinjiden, ol gatnaşygyň, bagyşlamagyň we arassalamagyň ýeke-täk şertidir: “Eger biz günälerimizi boýun alsak, Ol wepaly we adalatlydyr, günälerimizi bagyşlar we bizi ähli adalatsyzlykdan arassalar” (1 Ýahýa 1:9). Ikinjiden, ol bizi jezadan halas edýär: “Çünki eger biz özümizi höküm eden bolsak, höküm edilmezdik. Ýöne biz höküm edilende, Reb tarapyndan terbiýelenýäris, şonuň üçin dünýä bilen höküm edilmezligimiz üçin” (1 Korintoslylar 11:31). Ata Öz günä edýän çagasynyň öz-özüni höküm etmegine garaşýar, ýöne eger hiç hili bolmasa, Ata terbiýelemeli, şonuň üçin ol “dünýä bilen höküm edilmezligi üçin.” Eger öz-özüňi höküm etmek biperwaýlyk bilen goýulsa, Hudaý Öz çagasyny düzeldýär.
Yza süýşmegiň mysallary
Indi yza süýşmegiň we dikeltmegiň käbir mysallaryny gözden geçireliň:
Ybraýym:
Kenganana gideninden gysga wagt soň Ybraýym imanyň agyr synagy bilen ýüzbe-ýüz boldy – açlyk. Ol Hudaýa öz zerurlygyny kanagatlandyrmak üçin seretmegiň ýerine, kömek we halas bolmak üçin dünýäniň nyşany bolan Müsüre ýüzlendi. Müsürde onuň Hudaýa gurbanlyk sypasy ýa-da Onuň bilen gatnaşygy ýokdy, ýöne köp kynçylyk bardy. Ol Müsürden halas edildi we “Betelge, çadyrynyň ilki bolan ýerine ... ol ýerde guran gurbanlyk sypasynyň ýerine” (Gelip çykyş 13:3-4) yzyna getirildi. Onuň Müsüre düşmegi boýun egmek ýolundan daşlaşmakdy. Ol öz başlangyç nokadyna dolanmaly we täzeden başlamaly boldy.
Ýakup:
Ýakup dogany Esawyň gazabyndan gaçyp, daýysy Labanyň ýaşaýan Harana gitdi. Padan-aramda geçen 20 ýylynda biz onuň Reb bilen hiç hili gatnaşygy barada bir söz hem okamaýarys – doga ýok, gurbanlyk sypasy ýok, Ýehowadan täze açyş ýok. Ýakup Köne Äht mukaddesi bolupdy, ýöne Haranda ol yza süýşdi, teninde ýöräp we materializmi gözledi. Ol baýlyk toplamak bilen meşgul bolup, sürüler, mallar, geçiler we düýeler bilen meşguldy.
Padan-aramda Ýakup Rebiň oňa ilkinji gezek peýda bolanda eden kasamyny unutdy (Gelip çykyş 28:20). Ýöne Ýehowa ony unutman. Öz merhemetinde Ol Ýakuba iki gezek peýda boldy, dikeltme sözleri bilen: “Ata-babalaryňyzyň ýurduna we maşgalaňyza dolanyň, we Men siziň bilen bolaryn” (Gelip çykyş 31:3,13).
Dawut:
Takmynan bir ýyl Dawut zyna we ganhorluk edenini boýun almaktan ýüz öwürdi, we Hudaýyň terbiýeleýji eli onuň üstünde agyrdy (Zebur 32:3-4). Reb Öz yza süýşen hyzmatkärini bejermek isledi. Ol pygamber Natanany Dawuda bir mysal bilen iberdi, onuň günäsini we aýybyny açmak üçin. Natana bu jany deşiji söz bilen gutardy: “Sen şol adam!” Dawut öz aýybyny bildi we boýun aldy: “Men Rebbe garşy günä etdim” (2 Şamuwel 12:7,13).
Zebur 51-de biz Dawudyň hakyky boýun almagyny okaýarys. “Men öz günälerimi boýun alýaryn” (3-nji aýat). Ol iki zady ýitirdi. Birinjiden, ol halas bolmagynyň şatlygyny ýitirdi (halas bolmak öz-özünden hiç haçan ýitirilip bilinmez). Ol doga etdi: “Meniň halas bolmagymyň şatlygyny maňa dikelt” (12-nji aýat). Ikinjiden, ol öz şaýatlygyny ýitirdi. Dikeldilmegini öňünden bilip ol aýtdy: “Onda men günäkärlere Seniň ýollaryňy öwrederin; we günäkärler Saňa öwrülerler” (13-nji aýat).
Petrus:
Petrusyň yza süýşmeginiň sebäbi tekepbir öz-özüne ynamdy: “Reb, men Seniň bilen türmä we ölüme gitmäge taýyn.” Başga alamatlar “uzakdan” yzarlamak we duşman bilen gatnaşyk saklamakdy. Hakyky toba Isa oňa seredende we ol “ahyrynda aglanda” (Luka 22:33-62) boldy.
Direlişinden soň, Isa şägirtlere peýda boldy we Petrusy dikeltdi. Ol Isany üç gezek inkär edipdi, şonuň üçin Reb üç gezek sorady: “Meni söýýärmisiň?” (Ýahýa 21). Petrus wepalylyk bilen öwünipdi, şonuň üçin Reb onuň çyn ýürekdenligini barlady. Soňra Ol ony çopanlyk wezipesine belledi. Ol dikeldilenden soň, Ysraýyl adamlaryna şeýle diýip bilýärdi: “Siz Mukaddes we Dogry adamy inkär etdiňiz” (Resullar 3:14) – edil özüniň eden zadyny. Bu ýerde biz Petrusyň ýykylyp düşen ýerinden has ýokary derejä dikeldilenini görýäris.
Efes ybadathanasy:
“Meniň saňa garşy bu bar, sen ilkinji söýgiňi terk etdiň. Ýatla ... nireden ýykylyp düşeniňi; toba et we ilkinji işleri et” (Ylham 2:4-5). Mesih muny Efes ybadathanasynyň perişdesine aýtdy.
Bu ybadathana garşy aýyplama, olaryň ilkinji söýgilerini “ýitirenleri” däl, eýsem ony “terk edenleri” baradadyr. Bir iman edýän öz ilkinji söýgüsini dünýewi zatlar üçin terk edende, “özüňizi Hudaýyň söýgüsinde saklaň” (Ýahuda 21) diýen nesihaty diňlemän gynançlydyr. Ýöne Hudaýyň “tohumy” (1 Ýahýa 3:9) Öz halkynda, hatda yza süýşenlerde-de galýar. Biz täzeden doglanda Hudaýdan ýok edilmez prinsip alýarys: iman edýäniň söýgüsi pese düşüp biler, ýöne ol hiç haçan sönmeýär; onuň miwesi azalyşyp biler, ýöne onuň köki galýar. Şonuň üçin aýyplama ilkinji söýgimizi terk etmek baradadyr. Mukaddes Ruh dikeldiş üçin üç esse çäre hödürleýär, akyla, ýürege we islege ýüzlenýär: “Ýatla” akyl üçindir. “Toba et” ýürek üçindir. “Et” islege çagyryşdyr.
“Ýatla” yza süýşene öz häzirki gynançly ýagdaýyny öňki bagtly ýagdaýy bilen deňeşdirmäge çagyryşdyr. Öňler onuň Mesihe bolan söýgüsi täze, gatnaşygy gowy, we “Rebbiň şatlygy” onuň “güýji” (Nehemýa 8:10) bolupdy. Ýöne indi bu üýtgedi. Öňler ol Mesihi pikir etmäge, Ol barada gürleşmäge we Oňa doga etmäge şatlanýardy, ýöne indi ol Isanyň aýaklarynda oturmaýar, Onuň Sözüni oýlanmaýar we doga etmeýär. Eýýup ýaly, ol şeýle gynanýar: “Ah, men ... Hudaý meni goran günlerde ýaly bolsadym; Onuň çyrasy meniň başyma şöhle saçanda, we Onuň yşygy bilen garaňkylykdan geçenimde” (Eýýup 29:2-3).
Hakyky toba ynamy, gynançy we boýun almagy talap edýär. Ol günäniň hakyky duýgusyna, günä üçin çyn ýürekden gynançyga, günäni güýçli ýigrenmäge we geljekde günäni terk etmäge getirýär. Ol Mukaddes Ýazgylarda “döwülen we gynançly ýürek” (Zebur 51:17) we Petrus Rebi inkär edenden soň eden ýaly “ahyrynda aglamak” (Matta 26:75) hökmünde beýan edilýär. Ol şeýle beýan edilýär: “Eger Meniň adym bilen atlandyrylan halkym özüni peseltse, we doga etse we Meniň ýüzümi gözlese, we öz erbet ýollaryndan dönerse, onda Men gökden eşiderin, we olaryň günäsini bagyşlar we olaryň ýurduny bejererin” (2 Hronikalar 7:14).
“Ilkinji işleri et” diýmek, yza süýşeniň dünýäni terk etmelidigini, Şeýtanyň synaglaryna we teniň isleglerine garşy durmalydygyny, öz-özüni inkär etmelidigini we öldürmek işini täzeden başlamalydygyny aňladýar (Romalylar 8:13; Koloseliler 3:5). Bu, Hudaýyň çagasynyň gaty agyr daşlaşan Ondan yzyna dolanmalydygyny, Öz Rebbigine täzeden tabşyrylmalydygyny we Oňa mynasyp bolan bütin ýürekden boýun egmegi bermelidigini aňladýar. Mesihi begendirmek onuň esasy aladasy bolmaly, Onuň bilen ýöremek onuň gündelik işi, we Onuň bilen gatnaşyk saklamak onuň iň ýokary şatlygy bolmaly. We ol Hudaýyň ähli ýaragyny gündelik geýmelidigi (Efesliler 6:11-17).
