GALATÝALYLAR: Merhemet Injili
SORAG: «Adam Hudaýyň öňünde nädip dogry bolup biler?» (Eýýup 9:2 NKJV)
Eýýubyň soragy ynsanlygyň Hudaý bilen dogry gatnaşyk gurmak üçin eden gutarnyksyz synanyşygyny jemleýär. Bu synanyşyklar jikme-jikliklerinde dürli-dürli boldy, ýöne olaryň umumy bir zady bar: Hudaýyň ýolundan başga her bir ýol adamyň iň gowy tagallalaryna baglydy. Şahslar we milletler Hudaýyň merhemetini gazanmak üçin köp sanly çylşyrymly işleri synanyşdylar.
Hudaýyň ýoly, tersine, beýle çylşyrymly däl. Ýöne ol adamlara umuman ýakymsyz, çünki ol şol uly tagallalaryň hiç birine ýer bermeýär. Hudaýyň ýoly diňe merhemete esaslanýar. Oňa bil baglaýanlar berk esas tapýarlar. Emma Hudaýyň merhemetinden kemsidilenler hemişe ony ýykmaga synanyşdylar. Olar merhemetiň ýeterlik däldigini – onuň kabul ederlikli ilkinji ädim bolup biljekdigini, ýöne ruhy ösüş üçin goşmaça hereketleriň gerek boljakdygyny öňe sürýärler.
Bu, Galatýa sebitindäki irki mesihçileriň ýüzbe-ýüz bolan ýagdaýydy. Resul Pawlus gaty aladalanýardy we ylahy ylham bilen, merhemet injili baradaky möhüm hakykatlary beýan edýän gysgaça hat ýazdy.
Merhemet Injili GORALDY
Pawlus mesihçi ýygnaklara dokuz hat ýazdy, we Galatýalylardan başga her bir hat, iman edenleriň Reb üçin şaýatlygy ýa-da gullugy üçin ýyly ýürekli minnetdarlyk beýany bilen başlaýar. Galatýalylaryň açylyşy gaty geň galdyryjy derejede berk: «Meni geň galdyrýar, siz Mesihiň merhemetinde sizi çagyran Ondan beýle çalt ýüz öwürýärsiňiz» (Galatýalylar 1:6). Olar ynanan injil habary ýoýulýardy. Zäherli habar bilen gowy sözleýän mugallymlar olaryň ýygnagyna süzülip giripdiler.
Şonuň üçin Pawlus olara wagyz eden ylahy injili goraýar. Ilki bilen, ol şol habaryň üstünligini yglan edýär (Galatýalylar 1:8-10). Ol şeýle bir kämil we ynamly welin, ondan hiç haçan ýüz öwrülmeli däl. Eger bir resul ýa-da hatda gökden bir perişde onuň düzgünlerinden daşlaşsa, ol näletlenerdi, çünki Hudaýyň şa eseriniň islendik üýtgedilmegi hökman şeýtançylyk bolar (2 Korinfliler 11:14).
Soňra, Pawlus öz habarynyň çeşmesini düşündirýär (Galatýalylar 1:11-2:10). Ol Galatýalylara Hudaýyň Ybadathanasyny gaty yzarlandygyny ýatladýar. Hudaýyň merhemeti ony ele alandan soň, ol mesihçi imany barada başgalar bilen maslahatlaşmady. Tersine, ol Arabystana gitdi, belli bir wagt Hudaý bilen ýeke galmak üçin, soňra Damaska gaýdyp geldi. Pawlus Iýerusalimde, köp tanymal mesihçileriň ýaşan ýerinde, üç ýyl geçmänkä hiç hili wagt geçirmänkä – we şonda-da ol diňe on bäş gün zyýarat etdi we diňe Petrusa göründi. Ýyllar soň Iýerusalime indiki saparynda, Pawlusyň habary, Ýakup, Petrus we Ýahýa ýaly imanyň «sütünleri» bilen gürleşenden soň hem üýtgewsiz galdy. Bu jikme-jiklikleriň hemmesi, habaryň çeşmesiniň Pawlusyň akyly ýa-da meşhurlygy, ýa-da başga biriniň akyldarlygy däl-de, ylahy «Isa Mesihiň açylyşy» (Galatýalylar 1:12) bolandygyny subut edýär.
Pawlus ýalňyş taglymaty ýeňmek üçin hakyky habaryň güýjüni hem beýan edýär (Galatýalylar 2:3-21). Pawlus Iýerusalimde «ýalan doganlardan» (Galatýalylar 2:4) eýýäm kynçylyklar görüpdi, olar Musa Kanunyna görä sünnetlenmegiň Hudaýyň öňünde doly orun gazanmak üçin talap edilýändigini öwredipdiler. Emma Pawlus, özüniň we Titusuň «injiliň hakykatyna» garşy çykýan bu mugallymlara «bir sagat hem boýun egmändigini» nygtap yglan edýär (Galatýalylar 2:5).
Hatda Petrus we Barnabas hem soňra buýsanç bilen ýoldan çykdylar, öz ýewreý miraslarynyň olary butparaz iman edenlerden nähilidir bir derejede ýokary göterýän ýaly. Emma butparazlardan näme üçin ýewreýlere meňzeş bolmak talap edilmeli? Olaryň haýsy hem bolsa birini aklan zat diňe Mesihe iman etmekdi, Kanunyň işleri däl. Pawlus Petrusyň ýa-da Galatýalylaryň Hudaýyň merhemetiniň ynsan artykmaçlyklary ýa-da hereketleri üçin ýer berýän ýaly ýaşamagyny islemeýärdi, başlangyç halas bolmak üçinmi ýa-da iman durmuşy üçinmi.
Merhemet Injili DÜŞÜNDIRILDI
Galatýalylar 2:21 bu hatyň indiki bölümine möhüm köpri bolup hyzmat edýär: «Men Hudaýyň merhemetini bir gyra goýmaýaryn; çünki eger dogrulyk Kanun arkaly gelse, onda Mesih ýöne ýere öldi.» Galatýalylaryň ýalňyşlygy, Mesihiň ölümüni günä jezasynyndan halas bolmagymyzyň serişdesi hökmünde ýok etmäge synanyşmady. Tersine, üns, mesihçiniň gündelik durmuşynyň Musa Kanunyna eýermek bilen nädip gowulaşdyrylyp bilinjekdigine gönükdirilendi. Emma bu ynanç Mesihiň gurbanlygynyň gymmatyna, Onuň ölümi bir gyra goýlan ýaly täsir etdi. Eger gündelik dogrulyk Kanuny berjaý etmek bilen saklanyp bilse, onda Mesihiň ölümi ýöne ýere boldy.
Bu, Pawlusyň merhemet injilini düşündirmek üçin ulanýan taglymat ugrydyr. Galatýalylar Hudaýyň Ruhuny iman bilen alandyklaryny bilýärdiler. Indi olar mesihçilikde öz işleri bilen ýetişjekdigini pikir edýärdilerizmi? «Siz beýle akmakmy? Ruhda başlap, indi beden bilen kämilleşýärsiňizmi?» (Galatýalylar 3:3). Mesihçiler Reb üçin diňe ilkinji gezek Oňa gelen prinsipleri bilen ýaşap bilerler. Halas bolmagyň bir ýol bilen gelýändigini, ýöne mesihçi durmuşynyň başga bir ýol bilen amala aşyrylýandygyny pikir etmek ruhy taýdan akylly däl.
Galatýalylar 3 we 4-de Pawlus Kanunyň işleriniň azyndan dört dürli sebäp bilen ýerinden aýrylandygyny görkezýär:
Birinjiden, iman eýýäm Ybraýymyň durmuşynda Hudaýyň ýoly hökmünde tassyklanypdy (Galatýalylar 3:6-14). Ybraýym Hudaýa ynanýardy, we bu ýeterlikdi. Eger Ybraýym öz aklanmagy üçin işleri ulanmaga synanyşan bolsa, ol Kanuny kämil berjaý etmedigi üçin Kanunyň näletiniň astynda bolardy. Tersine, Pawlus Habakkuk 2:4-den sitata getirýär: «Dogry adam iman bilen ýaşar.»
Ikinjiden, Kanun Hudaýyň wadasy bilen ýerinden aýrylýar (Galatýalylar 3:14-21). Eger bir sowgat diňe wada berilse, onda ony gazanyp bolmaz; ýogsam wada hakykatdan-da hiç zat aňlatmazdy. Şonuň ýaly-da, Ybraýyma diňe bereket geljek Tohum wada berildi. Dört asyrdan gowrak wagt soň Musa arkaly gelen Kanun, Hudaýyň Ybraýyma beren wadasyny ýatyrmady; we mesihçiler hem Hudaýyň merhemet bilen wada beren halas bolmagynyň peýdalanyjylarydyr.
Üçünjiden, Kanun mesihçiniň ogullyk orny bilen ýerinden aýrylýar. Kanun bir mugallym ýalydy, bize çagalar ýaly näme etmelidigimizi we etmeli däldigimizi öwredýärdi, şol bir wagtda dogry işleri etmäge näderejede gowşakdygymyzy görkezýärdi. «Emma iman gelenden soň, biz indi mugallymyň astynda däl. Çünki siz hemmäňiz Isa Mesihde iman arkaly Hudaýyň ogullarysyňyz» (Galatýalylar 3:25-26). Galatýalylar 4:1-7 bu nokady gaýtalaýar: Halas edilenler ogul hökmünde kabul edilýär we Hudaý bilen täze, has ýakyn gatnaşyga eýe bolýarlar. Bu Kanuny berjaý etmek bilen gazanylmaýar; ol biz Kanundan azat bolanymyzda gelýär.
Dördünjiden, Kanun azatlyk prinsipi bilen ýerinden aýrylýar (Galatýalylar 4:21-31). Pawlus öz okyjylaryna Ybraýymyň iki ogly bardygyny ýatladýar. Ysmaýyl hyzmatkär Hajaradan doguldy. Yshak, wada ogly, hyzmatkär däl-de, azat aýal, Ybraýymyň aýaly Sara doguldy. Gul aýal Kanunyň gulçulygyny suratlandyrýar, Sara bolsa Hudaýyň hakyky çagalarynyň azatlykda durýandygyny görkezýär. Şonuň üçin, mesihçileri Kanunyň gulçulygyna tarap yzyna getirýän islendik prinsip Hudaýyň eýýäm tassyklan ornuna göni garşy gelýär.
Galatýalylar bolsa, kanun berjaý edýän ýaşaýyş tarzyna haýran galyp başladylar. Köne Äht Kanunynyň elementleri, mysal üçin sünnet (Galatýalylar 5:3) we dürli senenama wakalary (Galatýalylar 4:10) ýaşamaly borçlar hökmünde hödürlenýärdi. Belki-de, şenbe günleri, möwsümleýin baýramçylyklar we ş.m. ýaly wakalar, has köp ýetişme döreder ýaly, mejbury edilýärdi. Hudaýyň Ysraýylyň bereketi we lezzeti üçin bu milli wakalary nädip üpjün edendigini takdyr etmek bir zat; häzirki wagtda Hudaý tarapyndan kabul edilmek üçin şol düzgünleri talap etmek başga bir zat.
Bu mutlak hakykat: Hudaý bizden iman, gulluk we düşünje taýdan ösmegimizi garaşýar. Ruhy taýdan ýetişmedik galanlar tankyt edilýär (Ýewreýler 5:11-12). Emma «Sen muny ýa-da muny etmek bilen gowy mesihçidigiňi subut etmeli» diýmek dogry däl. Biziň ýetişen mesihçiler hasaplanmagymyz üçin belli bir hereketler talap edilende, biz ynsanyň pikirleriniň, Hudaýyň däl-de, iş başyndadygyna ynamly bolup bileris.
Galatýadaky ýalan mugallymlar öz taglymatlaryny özüne çekiji etmek üçin gyzykly strategiýa ulandylar. Olar iman edenleriň köpüsini çykardylar, belli bir derejede diňe birnäçe elit topary döretdiler. Netijede, hemmeler şol topara girmek islediler. «Olar sizi çykarmak isleýärler, şonda siz olara höwesli bolarsyňyz» (Galatýalylar 4:17). Eger biz iman edenleriň kiçi toparlarynyň döreýändigini görsek, olarda diňe «iň gowular we iň akyllylar» kabul edilýän bolsa, bu hemişe nähilidir bir kanunçylyk elementiniň iş başyndadygynyň alamaty. Belli bir standarta ýetip bilýänler gyzyklandyrylýar, ýetip bilmeýänler ýa-da islemeýänler bolsa ýazgarylýar. Biz özümize: «Men mesihçi üstünliginiň nähilidir bir emeli derejesine ýetmäge çalyşýarynmy? Men käbir täsirli iman edenleriň kabul etmegini isleýärinmi?» diýip sorap bileris. Eger şeýle bolsa, onda biz Galatýalylaryň meselelerine düşmek howpundadyrys.
Merhemet Injili ULANILDI
Onda, merhemet injili nämä meňzeýär? Jogap Pawlusyň hatynyň soňky bölümlerinde. 5-nji bapda iki esasy söz «durmak» we «ýöremek». Pawlus ilki Galatýalylary «Mesih bizi azat eden azatlykda berk durmaga» (Galatýalylar 5:1) höweslendirýär. Ol sünnetlenmegi we kanun berjaý etmegi öňe sürýänleri Täze Ähtde tapylan iň güýçli sözler bilen ýazgarýar. Bu mugallymlar Galatýalylary biynjalyk edýärdiler, olar bergili bolýardylar, Mesihden daşlaşýardylar, merhemetden düşýärdiler we boýun egmekden saklanýardylar (Galatýalylar 5:3-12). Emma hakykat azat ediji. Merhemet injilini takdyr edýän mesihçiler şol azatlykda durup bilerler, Hudaý tarapyndan Mesih arkaly doly kabul edilýärler.
Azatlyk bolsa, bedeniň kanagatlandyrylmagy üçin mümkinçilik bolmaly däl. Şonuň üçin Pawlus soňra Galatýalylary Ruhda ýöremäge we Onuň tarapyndan ýolbaşçylyk edilmäge çagyrdy (Galatýalylar 5:16,18,25). Ýatda saklaň, olar «Ruhda başlapdylar» (Galatýalylar 3:3); indi Onuň gözegçiliginde gündelik ýöremek bilen yzygiderli ösüş bolmalydy.
Ruhy ýolbaşçylykly durmuş we Ruhyň döreden miweleri barada köp jikme-jik barlaglar ýazyldy. Belki-de, bu ýerde Galatýalylaryň ynanýan işleriniň diňe ähli görnüşli kanunsyzlyga eltjekdigini bellemek ýeterlikdir. Beýleki tarapdan, Mukaddes Ruh tarapyndan güýçlendirilen iman edenler, Hudaý we ynsan tarapyndan takdyr edilip bilinjek mesihçi merhemetlerini görkezerler.
Bu, öz yzyna eýerijileri bilen öwünmek üçin başgalara täsir etmek isleýän ýalan mugallymlaryň elitist garaýşy bilen güýçli garşylyk dörederdi (Galatýalylar 6:12-13). Merhemet injili bilen ýaşap, Galatýalylar özlerini beýik hasaplamazlar ýa-da göriplik etmezler (Galatýalylar 5:26). Olar ýalňyşan iman edenleri ýumşaklyk we kiçigöwünlilik ruhunda dikeltmäge çalyşardylar (Galatýalylar 6:1-2). Olar özlerini beýik hasaplamazlar, ýöne edip biljek islendik gulluklary üçin Rebbe şükür ederler, Ondan we başgalardan däl-de, kabul edilmegi gözlärler (Galatýalylar 6:3-4). Olar kararlaryň netijeleri bardygyny bilýärdiler we özlerini şol netijelerden ýokary hasaplamazdylar. Olar öz ukyplaryna görä jomart we kömekçi bolardylar (Galatýalylar 6:7-10).
Biziň üçin hem, Galatýalylar üçin hem, özümiz we başgalar baradaky iň soňky garaýyş Reb Isa Mesihiň haçyndan gelýär. Ol ýerde biz öz iň gowy tagallalarymyzyň doly höküm edilendigini we aýrylandygyny görýäris; biziň kabul edilmegimiz üçin Mesih ölmeli boldy. Emma Onuň ölümi Hudaý bilen kabul edilmegimizi doly tassyklady, şonuň üçin biz indi dünýäniň kabul etmegini gözlemeli däl. Bu, biziň ýaşaýyş tarzymyza oňyn täsir edýär, çünki şol «düzgün», ýa-da ölçeg görkezmesi, oňa eýerýänlere parahatçylyk we rehimdarlyk wada berýär (Galatýalylar 6:16).
