Rebden gorkuň Birinji bölüm
«Rebbiň gorkusy akyldarlygyň başlangyjy, Mukaddes Hudaýy tanamak bolsa düşünjedir.» —Süleýmanyň tymsallary 9:10 NKJV
Patyşa Süleýman ýazdy durmuşdaky ähli zadyň bir ýönekeý hakykatda jemlenendigini: «Bütin meseläniň netijesini diňläliň: Hudaýdan gorkuň we Onuň tabşyryklaryny berjaý ediň, çünki bu ynsanyň ähli zadydyr» (Wagyzçy 12:13). Onda, Hudaýdan gorkmak nämäni aňladýar?
Biz gorky barada pikir edenimizde, bu sözi elhençlik bilen baglanyşdyrýarys. Websteriň sözlügi gorkyny «howpuň, ýamanlygyň, agyrynyň we ş.m. barlygy ýa-da ýakynlygy sebäpli ýüze çykýan aladalylyk we tolgunma duýgusy» diýip kesgitleýär. Köpler üçin bu, ýylany görenlerinde, lukmana baranlarynda ýa-da aşa howpy duýanlarynda duýýan duýgularyny suratlandyrar – «näbelli zatdan gorkmak» diýip jemlenýär. Elbetde, bu Süleýmanyň aýdan gorkusy däldir.
Süleýman Reb üçin çuňňur hormat we sarpanyň bolmalydygyny aýdýardy. Sözüň doly manysynda, biz Onuň barlygyndan haýran galmaly we kiçelmelidiris. Mukaddes gorky Hudaýa mynasyp bolan şöhraty, hormaty, sarpany, şükranalygy, öwgüni we ähmiýeti berýär. Bu, Onuň ýigrenýän zatlaryny ýigrenmek we söýýän zatlaryny söýmek bilen, Onuň göwnünden turmazlykdan sagdyn gorkmak arkaly Onuň mukaddesligine hormat goýmakdyr.
Biz Rebbe hakykatdanam gorkanymyzda, şuny ykrar ederis:
Ol Ýaradyjy, biz bolsa Onuň ýaradanlarydyrys.
- Ol Hojaýyn, biz bolsa Onuň gullukçylarydyrys.
- Ol Ata, biz bolsa Onuň çagalarydyrys.
- Bu garaýyş Hudaýa we Onuň Sözüne hormat goýmakda we gulak asmakda özüni görkezer. Biz bu gorkyny çaganyň ene-atasyna bolan gorkusy bilen deňeşdirip bileris. Maşgalada çaga, gulak asmazlyk bolsa ene-atasynyň ony jezalandyryp biljekdigini bilýär, ýöne bu gorkudan has möhümi, gulak asmazlygyň ene-atalara agyry berýändigini bilmekdir. Ene-atasyny söýýän we hormat goýýan çaga olara agyry bermek islemeýär. Şonuň ýaly-da, Rebden gorkmak, adamlaryň ähli çykdajylara garamazdan Onuň göwnünden turmak isleýän çuňňur Hudaýa hormat goýmakdyr.
Akyldarlyk we höweslendirme
«Rebbiň gorkusy akyldarlygyň başlangyjy, Mukaddes Hudaýy tanamak bolsa düşünjedir» (Süleýmanyň tymsallary 9:10). Akyldarlyk dogry ulanylýan bilimdir diýlip aýdylypdyr. Ýöne başga bir pikir bolsa, akyldarlyk zatlary Hudaýyň gözünden görmek we Onuň jogap berşi ýaly jogap bermekdir. Süleýmanyň tymsallary 1:7-de şeýle diýilýär: «Rebbiň gorkusy bilimiň başlangyjy, ýöne akmaklar akyldarlygy we görkezmäni ýigrenýärler.» «Rebbiň gorkusy akyldarlygyň görkezmesidir, hormatdan öň bolsa kiçigöwünlilik bardyr» (Süleýmanyň tymsallary 15:33). Hakyky akyldarlygy gözlemegiň iň gowy ýeri Rebden gorkmakdyr. Rebden hakyky gorky, Hudaýyň çäksiz güýçli, beýik we ýagşylykdan dolydygy baradaky bilimden dogulýar. Bir adam Rebbe öňe gitmezden ozal, ilki Onuň gorkusyny öwrenmelidir.
«Öz gözüňde akylly bolma; Rebden gork we ýamanlykdan daşlaş» (Süleýmanyň tymsallary 3:7). «Rehimdarlyk we hakykat bilen günä üçin töleg berilýär; we Rebden gorkmak bilen adam ýamanlykdan daşlaşýar» (Süleýmanyň tymsallary 16:6). Bu aýatlar bize Rebden gorkynyň mukaddes ýaşaýşy öňe sürýändigini – bizi mukaddeslige höweslendirýändigini aýdýar. Rebbe hakykatdanam hormat goýýan we sarpalaýan adam Onuň ýüregine masgaraçylyk, hormatsyzlyk ýa-da agyry getirjek hiç bir zady etmez. Olar ýamanlykdan we şübheli görünýän zatlardan gaçar. Şeýle adamlar üçin «boz ýerler» ýokdur. Olaryň durmuşynyň her bir ýeri täsir eder we täsir eder, çünki olar Rebbe agyry bermezlige ýa-da Onuň mukaddes ýüregini gynandyrmazlyga karar berýärler.
Sagdyn ýaşaýyş usuly
Öz-özüňe ynam we tekepbirlik biziň ylahy görkezmäni düşündirmegimize päsgel berýär. Biz Rebden gorkanymyzda we ýamanlykdan daşlaşanymyzda, Süleýmanyň tymsallary bedenimize saglyk we süňklerimize güýç barada aýdýar. Sözüň doly manysynda bu içgi, täzelenme ýa-da hatda derman baradaky pikiri aňladýar. Biz ynsanyň ahlak we ruhy ýagdaýy bilen onuň fiziki saglygy arasyndaky ýakyn baglanyşyk bilen ýüzbe-ýüz bolýarys.
Biz okaýarys: «Rebbiň gorkusy günleri uzaldýar, ýöne erbetleriň ýyllary gysgalar» (Süleýmanyň tymsallary 10:27). Bu aýat bize Efesliler 6:1-2-de okan zadymyzy ýatladýar: «Çagalar, Rebde ene-ataňyza gulak asyň, çünki bu dogrudyr. ‘Ataňyza we eneňize hormat goýuň,’ bu wada bilen ilkinji tabşyrykdyr: ‘size gowy bolsun we ýerde uzak ýaşaň.’» Şeýle gulak asmak Rebden gorkmagyň daşky alamaty bolup biler.
Uzak ömür baradaky bu wada umumy wada däldir. Emma, umuman aýdanymyzda, Rebden gorkup ýaşaýanlar, ten we dünýä üçin ýaşaýanlara garanyňda, garrylyga çenli ýaşamak ähtimallygy has ýokarydyr. Adam keselleriniň takmynan 60%-iniň göni ýa-da gytaklaýyn gorky, gynanç, göriplik, gahar, günä, ýigrenç ýa-da beýleki emosional stresler bilen baglanyşyklydygy çaklanylýar. Munuň üstüne alkogolyň (bagyr sirrozy), temmäkiniň (emfizema, rak, ýürek keseli) we ahlaksyzlygyň (AIDS-i hem öz içine alýan jyns gatnaşygy arkaly geçýän keseller) sebäp bolýan elhenç agyrysyny goşsak, Rebden gorkup we Onuň Sözüne gulak asyp ýaşan durmuşyň has sagdyn durmuşa sebäp boljakdygyny görüp bileris.
Ynam
«Rebbiň gorkusynda güýçli ynam bardyr, we Onuň çagalarynyň gaçybatalgasy bolar. Rebbiň gorkusy ýaşaýyş çeşmesidir, adamy ölümiň duzaklaryndan daşlaşdyrmak üçin» (Süleýmanyň tymsallary 14:26-27). Rimlikler 8:31-i hem belläň: «Onda bu zatlara näme diýeris? Eger Hudaý biziň üçin bolsa, bize kim garşy çykyp biler?» Rebden gorkup we Hudaýyň Sözüne görä ýaşaýan imanlylar Hudaýyň olaryň tarapyndadygyna ynam edip bilerler. Olaryň howpsuzlyk, terk edilmek we gorky duýgularyny duýmak üçin hiç hili sebäbi ýokdur – ýa-da halas boluşlaryna şübhelenmek üçin. Rebden gorkmak güýçli howpsuzlyk duýgusyny we Ata bilen ýakyn gatnaşygy döredýär. Rebden gorkmak ýüregiň aladalaryny köşeşdirýär.
Biz Rebden gorkup ýöränimizde, ruhy taýdan başga ýagdaýda bolup biljekdigimizden has güýçlüdiris. Bu, ruhy güýç we kuwwat bilen yzygiderli çykýan çeşme ýalydyr, hristianyň Rebbe has arassa we ýakyn ýöremegine, şeýtanlaryň synaglaryndan we duzaklaryndan gaça durmagyna mümkinçilik berýär. Ýatda saklaň, «Rebbiň gorkusy bilen adam ýamanlykdan daşlaşýar» (Süleýmanyň tymsallary 16:6).
Häzirki wagtda ýamanlyk biziň töweregimizde, mysal üçin, ýolda barýarkak bilbordlarda. Onda biz ýamanlykdan daşlaşmak we dünýäniň galybyna gysylmazlyk üçin güýji nireden taparys? Bu diňe Rebden gorkmak bilen – Onuň hemişe bardygynyň hakykatynda ýaşamak, Onuň göwnünden turmak we Onuň ýüregine şatlyk getirmek, we Onuň bilen ýakyn gatnaşykda ýöremek bilen. Eger durmuşymda şol gatnaşygy kesip biljek bir zat peýda bolsa, men ony derrew boýun almak isleýärin. Rebden gorkup ýöremek, Rebbe we durmuşymdaky beýlekilere bereket bolmagyň ýoludyr.
Kanagatly durmuş
«Rebbiň gorkusy bilen az zat, kynçylyk bilen uly hazynadan gowudyr» (Süleýmanyň tymsallary 15:16) bize çäkli serişdeleriň bolmagy we Hudaýyň isleginde bolmagyň, köp zadyň bolmagyndan we onuň bilen gelýän kynçylyklardan has gowudygyny öwredýär. Esasy zat şudur: Siz Rebbiň isleginde we Onuň gorkusynda ýöränizde, siziň aladaňyz Onuň jogapkärçiligidir.
Matta 6:25-33-de Reb Isa durmuşyň hakyky manysyny we maksadyny ýitirip, durmuşymyzy iýmit we eşiklere gönükdirmek endigimize garşy çykýar. Biz Rebden gorkup ýöränimizde, «meniň Hudaýym Mesih Isa arkaly şöhratdaky baýlyklaryna görä ähli zerurlyklarymyzy üpjün eder» (Filipililer 4:19) diýip düşünýäris. «Zatlar» bilen doldurylan durmuş kynçylykly durmuşdyr, ýöne iman we Hudaýdan gorkup ýaşan durmuş hakykatdanam aladasyzdyr. Pawlus muny şeýle aýtdy: «Kanagatlylyk bilen dindarlyk uly gazançdyr» (1 Timoteos 6:6).
Süleýmanyň tymsallary 19:23 bize Rebden gorkynyň kanagatlanma we howpsuzlyk döredýändigini ýatladýar: «Rebbiň gorkusy ýaşaýşa eltýär, we oňa eýe bolan adam kanagatlanmada ýaşar; oňa ýamanlyk gelmez.» Hudaýdan gorkup ýaşaýan adamlaryň durmuşda bir maksady bolar – Rebbiň göwnünden turmak. Şeýle etmek bilen, olaryň ähli zerurlyklary üpjün ediler we olar kanagatlanar. Biz başga zatlaryň bolmalydygyny duýanymyzda, hiç haçan bagtly bolmarys. Diňe Rebbe we Onuň gorkusynda ýöremek hormatyna kanagatlanmagy öwrenenimizde, hemişelik kanagatlanarys. Hudaýyň ýylgyryşyndan başga hiç zat ähmiýetli bolmaz, we ol biziň durmuşymyzda bolar.
Süleýmanyň tymsallaryndaky bu aýatda Rebden gorkup ýörän adama ýamanlygyň gelmejekdigi aýdylýar. Bu, onuň hiç haçan dowzaha gitmekden ýa-da töweregindäki dünýäni alada goýýan köp zatlardan gorkmaly däldigini aňladýar. Hudaý onuň daşyna gorag, ýa-da haýat goýýar. «Aýypsyz we dogry, Hudaýdan gorkan we ýamanlykdan gaça duran» (Eýýup 1:1) Eýýuby göz öňüne getiriň. Munuň netijesinde Eýýup Hudaýyň gorag elini we bereketlerini başdan geçirdi (Eýýup 1:10), gorkumuz ruhy manyda has köp bolsa-da.
Bilim
Süleýman aýtdy: «Şonda sen Rebbiň gorkusyny düşünersiň we Hudaýyň bilimini taparsyň» (Süleýmanyň tymsallary 2:5). Süleýmanyň tymsallary 2:1-4-de bu bäşinji aýata eltýän ýedi görkezme bar. Olar bize, Rebden gorkmakda, Injil biliminiň mukdarynyň ýüregimiziň ýagdaýy ýa-da garaýşy ýaly möhüm däldigini öwredýär. Biz tapýan görkezmelerimiz şulardyr:
Meniň sözlerimi kabul ediň (Süleýmanyň tymsallary 2:1). «Kabul etmek» «tutmak» ýa-da «ele almak» diýmegi aňladýar. Hudaýyň Sözüni açanyňyzda, her gezek Rebden bir hakykaty açmagyny soraň, tutyp we ýaşap biljek bir hakykaty!
- Meniň tabşyryklarymy gymmat saýyň (Süleýmanyň tymsallary 2:1). Bu gymmatly we eziz hasaplanýan zady gizlemek ýa-da goramak pikiri bilen baglanyşyklydyr. Zebur 119:11-i göz öňüne getiriň: «Seniň sözüňi ýüregimde gizledim, Saňa garşy günä etmezligim üçin.» Biz Hudaýyň Sözüni her gün «gymmat saýmaly».
- Gulagyňyzy akyldarlyga öwrüň (Süleýmanyň tymsallary 2:2). Öwürmek «tarapyna egilmek» diýmegi aňladýar. Biz Hudaýyň Sözüne açyk gulak we ýürek bilen egilmelidiris, Ol biziň üçin näme bar bolsa, ony kabul etmek üçin, gapyny ýapyp we ähli ünsi sowýan zatlary aýyrmalydyrys. Ata bilen ýeke bolmak durmuşymyza uly täsir eder (Matta 6:6).
- Ýüregiňizi düşünjä bagyşlaň (Süleýmanyň tymsallary 2:2). Oňa wagtyňyzy we energiýaňyzy beriň.
- Aýyrmak üçin gygyryň (Süleýmanyň tymsallary 2:3). Gygyrmak, kömek isleýän çäresiz çaga ýaly, garaşlylygy görkezýär. Şonuň ýaly-da, biz Rebbe garaşlylykda gygyrmalydyrys!
- Düşünmek üçin sesiňizi galdyryň (Süleýmanyň tymsallary 2:3). Sesimizi galdyrmak bilen, gyssagly zerurlygyň bardygyny ykrar edýäris!
- Gözläň we agtaryň (Süleýmanyň tymsallary 2:4). Biz gymmatly metallary gazýan ýa-da gizlin hazynalary agtarýan adamlaryňky ýaly höwesli bolmalydyrys. Tragediýa şudur, adamlar ruhy baýlyklardan has köp maddy baýlyklary edinmekde has köp höwes görkezýärler.
- Garaýyş «Rebbiň gorkusy ýamanlygy ýigrenmekdir; tekepbirligi we ulumsylygy we ýaman ýoly we ters agzy men ýigrenýärin» (Süleýmanyň tymsallary 8:13). Biz günä nädip garaýarys? Köplenç biz günä etmegimizden has köp günäniň netijeleri barada aladalanýarys. Köpümiz käwagt günä degmezden ýa-da oňa hakykatdanam gatnaşmazdan näçe ýakynlaşyp biljekdigimizi görmek isleýäris. Biz ony telewizorda ýa-da internetde, onuň bize edýän täsirini bilmezden göreris. Onuň Sözünde Hudaý günä meselelerini zäherli ýylanlar (Luka 3:7), jesetler çüýräninde gabyryň ysy (Rimlikler 3:13), itleriň gusugy (2 Petrus 2:22), we rak ýa-da adam dokumasynyň ölümi (2 Timoteos 2:17) bilen baglanyşdyrýar. Bular bizden daşda durmaga synanyşýan zatlardyr. Ýöne biz günä şeýle garaýarysmy? Hudaý günäni ýigrenýär we onuň bilen iş salyşmalydyr. Imanly üçin Hudaý günäni Golgotada çözdi! Ol Reb Isany günäniň jezasy üçin ölmäge iberdi – ölüm jezasy. Bu zatlary göz öňüne tutup, näme üçin biz azat edilen zadymyzdan gaçarys – we Oňa şeýle uly çykdajy bilen?
Bir gezek kimdir biri aýtdy: «Rebbiň gözleýän zady, Hudaýdan gorkýan we günäni ýigrenýän erkekler we aýallardyr!» Bu iki zat bilelikde gidýär we Eýýubyň durmuşynda bize görkezilýär. Biz Eýýubyň Hudaýyň göwnünden turmaga çalyşan dogry adamdygyny eýýäm agzap geçdik. Soňra, synaglary döwründe, ol aýtdy: «Ine, Rebbiň gorkusy, bu akyldarlykdyr, we ýamanlykdan daşlaşmak düşünjedir» (Eýýup 28:28).
Biziň ýörişimiz
«Dogrulygynda ýörän adam Rebden gorkýar, ýöne ýollarynda ters bolan adam Ony ýigrenýär» (Süleýmanyň tymsallary 14:2). Adamyň özüni alyp barşy, onuň Rebbe bolan garaýşynyň beýanydyr. Dogry adam Hudaýyň göwnünden turjak zadyny bilýän zatlar bilen ýol görkezilýär. Onuň çuňňur islegi Hudaýa has ýakyn we ýakyn ýöremekdir. Ol Reb bilen takmynan 30 ýyl ýörän bolsa-da, resuly Pawlus Oňa has ýakyn bolmagy we Ony has çuňňur tanamagy isledi (Filipililer 3:7-10).
Biz Mukaddes Ýazgylary göz öňüne getirenimizde, Hudaý bilen we günä bilen (Süleýmanyň tymsallary 3:7, Süleýmanyň tymsallary 8:13, Süleýmanyň tymsallary 14:16; 1 Ýahýa 1:5-10), tekepbirlik bilen (Süleýmanyň tymsallary 22:4; Ýakup 4:6-10) ýa-da dünýä bilen (Süleýmanyň tymsallary 23:17; Ýakup 4:3-4; 1 Ýahýa 2:15-17) ýöräp bilmeýändigimizi bilýäris. Zebur 73-de biz Hudaýa degişli bolan Asafyň dünýä göriplik bilen seredip, günä bilen gutulýan başgalary görýändigini tapýarys. Ol bir zady ýitirýändigini pikir etdi. Ol «ýakynlaşdy» (Zebur 73:2), dünýä bilen özüni ýakynlaşdyrdy. Ýöne Asaf üçin derman näme boldy? Ol biziň üçin hem şol bir zat: Rebbiň huzuryna gitmek (Zebur 73:17). Bu biziň ruhy gözlerimiziň linzalaryny arassalaýar we pikirlerimizi Hudaýyň pikirleri bilen sazlaşdyrýar. Biz zatlary Onuň nukdaýnazaryndan görmäge başlaýarys! Biz Onuň ýigrenýän zatlaryny ýigrenýäris we Onuň söýýän zatlaryny söýýäris. Biz Asafyň düşünen zadyna düşünýäris, ýagny Reb ýüregi we akyly doldurmak üçin ýeterlikdir (Zebur 73:25-28). Ýöne ähli zat Rebden gorkýan ýa-da gorkmaýanlygymdan başlaýar!
