«Onuň arkaly» ýa-da «Onuň bilen»
Iňlis Injillerimizdäki «Onuň arkaly» we «Onuň bilen» (Grekçe: di’ autou ) kiçijik sözlemler, Hudaýymyza we Halasgärimiz, Reb Isa Mesihe şöhrat getirýän köp sanly pikirleri jemleýär. Az sanly kadadan başga, bu sözlemler ulanylanda köplenç adamlara däl-de, Oňa degişlidir. Grek Täze Ähtinde bu aňlatma 21 gezek ulanylýar. Bu dolulygy we bitewiligi (ýedi), şeýle hem Hudaýyň Üçlügini (üç) – Üç-de-Bir we Bir-de-Üç bolan Oňuň çuňňur syryny aňladýan sandyr. Bu 21 salgyny okamak we olar barada oýlanmak Rebbimiziň ajaýyp şahsyýetini we işini has gowy düşünmäge we gymmatyny bilmäge kömek eder.
Ähli zat Onuň arkaly ýaradyldy, we Onsuz ýaradylan zatlaryň hiç biri ýaradylmady. (Ýahýa 1:3 NKJV)
Ýahýa 1:1-5-däki bu ajaýyp bölegiň ilkinji aýaty bu şahsyýetiň kimdigini görkezýär: Logos. Ol gögüň we ýeriň Ýaradyjysy, Onda Ýaşaýyş bar we Ol adamlaryň Yşygydyr. Ol Özüniň aýratyn beýikliginiň ýedi nokadyny sanap geçýär:
- Onuň ebedi barlygy – «başlangyçda Söz bardy»;
- Onuň aýratyn şahsyýeti – «Söz Hudaý bilen bardy»;
- Onuň esasy hudaýlygy – «Söz Hudaýdy» («Hudaý» sözüniň öňünde kesgitli artikl ýok);
- Hudaýlykda gatnaşyk – «başlangyçda Hudaý bilen»;
- Ýaradyjy Başlangyç – «ähli zat Onuň arkaly ýaradyldy, Onsuz hiç zat ýaradylmady;»
- Esasy janlylyk – «Onda ýaşaýyş bardy»;
- «Ýaşaýyş adamlaryň yşygydy» – Onuň yşygy bolmasa ýaşaýyş ýok.
Bu adam şaýatlyk üçin geldi, Yşyga şaýatlyk etmek üçin, ähli adamlar Onuň arkaly iman etsinler. (Ýahýa 1:7)
Ýahýa Baptist iň beýik pygamberdi, sebäbi Hudaý ony Mesihi Öz halkyna tanatmak we Ony «Hudaýyň Guzy» (Ýahýa 1:29,36) hökmünde kesgitlemek üçin iberdi. Bu, Onuň, Reb Isa Mesihiň, iň ýokary Gurban we Halasgärdigini aňladýar.
Ol dünýäde bardy, we dünýä Onuň arkaly ýaradyldy, we dünýä Ony tanamady. (Ýahýa 1:10)
Adam bilen Howanyň ýykylmagy (Barlyk 3) Hudaý bilen Onuň ýaradylyşynyň arasynda ýaryk döretdi, şonuň üçin Ol ähli zatlary ýaradan bolsa-da, Ony tanamak we Onuň bilen gatnaşyk ýokdy. Diňe Isa bu boşlugy dolduryp bilýärdi, we Ol doldurdy; ýöne adamyň tarapyndan zerur bejergini almak üçin toba we imana zerurlyk bar.
Çünki Hudaý Öz Ogluny dünýäni ýazgarmak üçin däl-de, dünýä Onuň arkaly halas edilsin diýip iberdi. (Ýahýa 3:17)
«Ysraýylyň mugallymyna» (aý.10) – Nikodeme gürrüň berip, Reb Isa Özüniň kimdigini we dünýä we Ysraýyla gelmeginiň maksadyny düşündirdi: halas etmek we dikeltmek.
Ysraýyllylar, bu sözleri diňläň: Nazaretli Isa, Hudaýyň size gudratlar, täsinlikler we alamatlar arkaly şaýatlyk eden Adamy, Hudaýyň Onuň arkaly siziň araňyzda eden zatlary, özüňiz hem bilýärsiňiz. (Resullaryň Işleri 2:22)
Pentikost gününde Mukaddes Ruh gökden geldi, Hudaýyň «şöhrat we hormat bilen täçlendiren» (Ýewreýler 2:9) Nazaretli ýigrenilen Adam tarapyndan iberildi (Ýahýa 16:7). Şol gün Kilise döredi (Matta 16:18 seret).
We Onuň ady, Onuň adyna iman arkaly, siziň görýän we bilýän bu adamy güýçlendirdi. Hawa, Onuň arkaly gelýän iman oňa siziň hemmäňiziň öňünde bu kämil saglygy berdi. (Resullaryň Işleri 3:16)
Gökden, Reb Isa ýerde bolan wagtynda eden ýaly uly gudratlar etdi. Onuň adyna iman arkaly, garyp günäkärler toba etdiler, Onuň bilen özlerini tanatdylar we bejergi we bereket aldylar. Nähili ajaýyp at!
Onda, indi Onuň gany bilen aklananymyzdan soň, Onuň arkaly gazapdan halas bolarys. (Rimliler 5:9)
Beýik Halasgär iň ýokary Kazy bolar (Resullaryň Işleri 17:31). Ol iman etmeýänlere Hudaýyň gazaby gelende, iman edýänleriň ebedi howpsuzlygyny kepillendirýän Şahsdyr (1 Selanikliler 1:10 seret).
Çünki ähli zat Ondan, Onuň arkaly we Oňa degişlidir, Oňa ebedi şöhrat bolsun. Amin. (Rimliler 11:36)
Rimliler kitaby Hudaýyň dogrulygyny halas edilişde, iman edýänleriň häzirki durmuşynda we geljekki dünýäde görkezilişini öwredýär. Ähli zat Ondan, Onuň arkaly we Onuň üçindir; ähli öwgü we şöhrat Oňa degişlidir we Oňa ebedi berilmelidir.
Biziň üçin bir Hudaý bar, Ata, Ondan ähli zatlar bar, we biz Onuň üçin; we bir Reb Isa Mesih, Onuň arkaly ähli zatlar bar, we Onuň arkaly biz ýaşaýarys. (1 Korinfliler 8:6)
Hakyky Hudaý bilen köp sanly butlaryň arasyndaky tapawutlary görkezip, Pawlus resul birnäçe söz bilen Ýaradyjy-Hudaýyň beýikligini we Onuň iman edýänler bilen gatnaşygyny yglan etdi. Bu olaryň Oňa garaşlylygyny aňladýar, bu hiç wagt gutarmaz, edil Reb Isanyň şägirtlerine aýdyşy ýaly, «Menden aýry siz hiç zat edip bilmersiňiz» (Ýahýa 15:5 ESV).
«Çünki Hudaýyň ähli wadalary Onda «Hawa» tapýar. Şonuň üçin Onuň arkaly biz Hudaýa Öz şöhraty üçin «Amin» diýýäris» (2 Korinfliler 1:20)
Hudaýyň ähli wadalary Reb Isa Mesih arkaly tassyklanýar we amala aşyrylýar, şonuň üçin iman edýänleriň berip biljek jogaby Onuň arkaly, edil Ýewreýler 13:15-däki ýaly. Pawlusyň 2 Korinflilerde goşan möhüm nokady her terjimede görünmeýär, ýagny şeýle jogap Onuň gullugy bilen baglanyşyklydyr. Pawlusyň iň soňky maksady Hudaýyň Öz halas edilen jandarlaryndan häzir we ebedi şöhrat almagydy. Siz nähili, siz halas edilen biri hökmünde Hudaýa şöhrat berýärsiňizmi?
Men size iberen adamlarymyň haýsydyr biri arkaly sizden peýdalandymmy? (2 Korinfliler 12:17 NKJV)
Bu ritoriki sorag, ýagny soragyň öz-özünden jogaby bar. Jogaby: «Elbetde ýok.» Pawlus Iýerusalimdäki garyplar üçin, esasanam olaryň arasyndaky iman edýänler üçin ýygnak gurmak bilen meşguldy. Mesihe iman eden köp ýewreý iman edýänler ähli emläklerini beripdiler ýa-da yzarlamalar ýa-da ýaramaz gatnaşyklar sebäpli ähli zatlaryny ýitiripdiler (Ýakup 5:1-7). Pawlus bu ýygnagy gurmak üçin hiç hili tagalla etmedi, ähli zadyň doly dogruçyl we islegli ýürekler bilen edilendigine göz ýetirdi.
Şonda-da Pawlusy ähli zatlarda aýyplanlar bardy. Şonuň üçin Pawlus garşydaşlaryny dymdyrmak üçin bu ritoriki soragy berdi. Resul ähli işlerinde açykdy we ol iman edýänleriň bu dogruçyl işde özüne meňzeş bolmagyny isledi. Bu kynçylyk biziň üçin şu gün hem galýar.
Çünki Onuň arkaly biz ikimiz hem bir Ruh bilen Ata ýakynlaşýarys. (Efesliler 2:18)
Bu ajaýyp beýanat Hudaýyň Özünden uzakda bolanlaryň – butparazlaryň – we ýakyn bolanlaryň – ýewreýleriň – halas edilişinde eden işleriniň (aý.10) beýanynda berilýär. Ol olaryň arasyndaky ylalaşyp bolmaýan tapawutlary aýyrdy. Hudaýyň eden we häzir hem edýän gudraty, Ol butparazlaryň arasyndan we ýewreý halkynyň arasyndan toba edip, Reb Isa Mesihe iman edýänleri alýar (Rimliler 10:9-10). Soňra Ol olary ajaýyp sazlaşykly birlikde we Özü bilen gatnaşykda birleşdirýär, bu ýedi dürli ýol bilen beýan edilýär (Efesliler 2:19-22 okaň). Gynansak-da, bu öňden gelýän garaýyşlar ýa-da başga sebäpler sebäpli hemişe amala aşyrylmaýar. Biziň bölegimiz Ata we Ogluň – we Mukaddes Ruhyň – iman edýänler bu taglymatlary amala aşyranda gatnaşýandygyny görkezýär.
Çünki Onuň arkaly gökde we ýerde bolan ähli zatlar ýaradyldy, görünýän we görünmeýän, tagtlar bolsun ýa-da hökümdarlyklar ýa-da başlyklar ýa-da güýçler. Ähli zatlar Onuň arkaly we Onuň üçin ýaradyldy. (Koloseliler 1:16)
Bu aýat Reb Isanyň Ýaradyjy-Hudaý hökmünde beýikligini üç dürli predlog ulanyp üç ýol bilen görkezýär: «içinde,» «arkaly» we «üçin.» «Onuň bilen» diýlip terjime edilen tekst hakyky manysynda «Onda» diýlip okalýar we ähli zatlaryň Onuň şahsyýetiniň güýjünde, Onuň doly gözegçiliginde, hiç hili «ýokary güýç» arkaly däl-de, ýaradylandygyny aňladýar. «Onuň arkaly» bu okuwda gürrüň edýän terminimizdir. Ol Ogly ähli zady ýerine goýan we ähli zady ýaradan Baş-Ýerine ýetiriji hökmünde görkezýär. «Onuň üçin» ähli zatlaryň Onuň üçin, Onuň lezzeti we hormaty üçin ýaradylandygyny yglan edýär, sebäbi Ol beýik Ýaradyjy-Hudaýdyr. Bu sözlem Oňa ebedi şöhrat beriljekdigini hem görkezýär (Ylham 4:11).
... We Onuň arkaly ähli zatlary Özüne ýaraşdyrmak üçin. (Koloseliler 1:20)
Beýik Ýaradyjy, resul Afinalylara eden çykyşynda düşündirişi ýaly, Halasgär hem (Resullaryň Işleri 17). Koloselilerde Pawlus Reb Isa Mesihiň beýikligini, Onuň mutlak ýokarylygyny nygtady, Ony pes derejä degişli hökmünde görkezmäge synanyşan dürli ýalan mugallymlaryň tagallalaryny ret etdi. Ýok, Ol diňe bir beýik we ýeke-täk Ýaradyjy-Hudaý däl, Ol ähli zatlary Özüne ýaraşdyrýan Şahsdyr, geljekki dünýäde görkezilşi ýaly, we bizi eýýäm ýaraşdyran Şahsdyr (Rimliler 5:10-11).
... Onuň arkaly, ýerdäki zatlar bolsun ýa-da gökdäki zatlar, Öz haçynyň gany arkaly parahatçylyk döredip. (Koloseliler 1:20)
«Ähli zatlaryň» ýaraşdyrylmagy, geljekde görkezilşi ýaly, Mesihyň ganyna esaslanyp, gökdäki we ýerdäki ähli zatlary aňladýar. Bu iň soňky ýaraşyk, ýöne «ýeriň aşagyndaky» zatlary (Filipililer 2:10) öz içine almaýar, şol terminde jemlenen ähli adamlar Reb Isanyň öňünde dyza çöküp, Ony Reb hökmünde ykrar etseler-de, Hudaý Ata şöhrat üçin (aý.11).
Sözde ýa-da işde näme etseňiz-de, ähli zady Reb Isanyň adyndan ediň, Onuň arkaly Hudaý Ata şükür ediň. (Koloseliler 3:17)
Iman edýänler hökmünde biz Hudaýyň Patyşalygyndadyrys. Biz Oňa hormat goýup bileris, Rebbimiz Isa Mesihiň şägirtleri hökmünde, Mukaddes Ruhyň (aý.15) we içimizde bol bolup ýaşaýan Sözüň (aý.16) işi arkaly.
Şonuň üçin Ol, Onuň arkaly Hudaýa gelýänleri iň soňuna çenli halas etmäge ukyplydyr, çünki Ol hemişe olar üçin dileg etmek üçin ýaşaýar. (Ýewreýler 7:25)
Hudaýa ýakynlaşmagymyz Rebbimiz Isa Mesih arkaly. Ýewreýler Rebbimiz Isa Mesihiň Ýaradyjy – Halasgär, Ynsan Ogly, Beýik Baş Ruhany, mukaddes ýeriň Gullukçysy we Hudaýa jogap bermegimizde bize ýol görkezýän Şahs hökmünde beýikligini nygtaýar. Ol bizi perdeniň içine (Ýewreýler 10:19-22) we ýerde bolan wagtymyzda bu dünýä arkaly, ýöne «lagerden daşary» we «Oňa» (Ýewreýler 13:13) hakyky sežde edýänler hökmünde saklamak üçin alyp barýar. Bu «Onuň arkaly,» indiki aýatymyzda görşümiz ýaly.
Şonuň üçin Onuň arkaly Hudaýa hemişe öwgü gurbanlygyny bereliň, ýagny dodaklarymyzyň miwesini, Onuň adyna şükür edip. (Ýewreýler 13:15)
Soňky nokatda görşümiz ýaly, biz Reb Isa arkaly, «Onuň bilen,» Hudaýa sežde etmek üçin ýakynlaşýarys. Biz muny yzygiderli etmäge höweslendirilýäris. Hudaýa öwgü we şöhrat getirip, Onuň adyna şükür edenimizde, biz muny «Onuň arkaly,» ýagny biziň mübärek Rebbimiz Isa arkaly edýäris.
«Kim Onuň arkaly Hudaýa iman edýär, Ol Ony ölülerden direltdi we Oňa şöhrat berdi, şonuň üçin siziň imanyňyz we umydyňyz Hudaýdadyr.» (1 Petrus 1:21)
Hudaýa iman etmek, Oňa gelmek Reb Isa Mesih arkaly (Ýahýa 14:6). Hiç bir jandar görünmeýän Hudaýy görüp bilmez, ýöne biz Oňa iman edip bileris, Oňa ynanarys, çünki Ol Reb Isany ölülerden direldip eden işleri üçin. Ol iman üçin berk esas goýdy. Biziň umydymyz munuň bilen baglanyşykly we bu imanyň häzirki we geljek üçin hem gowudygyny nygtaýar. Hudaýa şükür!
Ýa-da häkimlere, ýamanlyk edýänleri jezalandyrmak we ýagşylyk edýänleri öwmek üçin Onuň tarapyndan iberilenler hökmünde. (1 Petrus 2:14)
Hudaý tarapyndan gurlan güýçler (Rimliler 13) Onuň gözegçiligindedir. Bu ähli ýer ýüzündäki hökümdarlary, hatda Oňa garşy çykýanlary we iman edýänleri yzarlaýanlary hem öz içine alýar. Geljekki dünýäde ähli zatlar dogry işlär, çünki hakyky dogrulyk Hudaýyň islegi bilen ýerine ýetiriler. Şu gün biz gytaklaýyn hökümet astynda ýaşaýarys, bu bolsa ýamanlygyň hemişe derrew ýazgarylmaýandygyny aňladýar; ýagşylyk hem derrew sylaglanmaýar ýa-da baýrak berilmeýär.
Munda Hudaýyň söýgüsi bize garşy görkezildi, Hudaý Öz ýeke-täk Ogluny dünýä iberdi, biz Onuň arkaly ýaşarys. (1 Ýahýa 4:9)
Ýeke-täk Ogly nähili ajaýyp! Ol ýeke-täkdir we bu termin diňe Ýahýa tarapyndan ulanylýar (Ýahýa 1:14,18, 3:16,18; 1 Ýahýa 4:9). Hudaý Öz söýgüsini bize görkezdi we indi içimizde işleýär. Onuň söýgüsi biziň bilen, ebedi, Ata, Ogly we Mukaddes Ruh bilen ajaýyp gatnaşykda görkeziler (aý.9-17).
Netije
Täze Ähtde «Onuň bilen» ýa-da «Onuň arkaly» terminiň 21 gezek ulanylmagy Hudaýyň Ruhy tarapyndan biziň Reb Isa näderejede garaşlydygymyzy düşündirmek üçin ýazyldy. Ondan aýry biz Hudaýyň şöhraty üçin hiç zat edip bilmeris. Bu Tarsusly Saul Damask ýolunda Reb Isa bilen duşuşanyndan soň öwrenen zady (Filipililer 3:7-15). Şu gün biz Hudaýyň mekdebinde şol bir sapagy öwrenýäris. Rebbimiz Isada nämedigimizi we nämä eýedigimizi barha köp bilip, Onuň ulanmagy üçin ýararly gurallar bolalyň (2 Timoteos 2:21). Şeýlelik bilen, Ol biziň arkaly, Öz hormaty we Hudaýyň şöhraty üçin işläp biler.
