Toba bilen puşman etmegiň arasyndaky tapawut näme?
Täze Ähtnama görä, «toba» bilen «puşman etmegiň» arasynda tapawut bar. Ýahuda «puşman etdi we otuz kümüş teňňäni baş ruhana we ýaşululara gaýtaryp berdi» (Matta 27:3 NASB). Ol hatda öz jenaýatyny hem boýun aldy: «Men bigünä gany satmak bilen günä etdim» (4-nji aýat). Bu adam öz ruhundaky erbetligiň elhenç haýwany bilen ýüzbe-ýüz bolup, gorky we utanç bilen yzyna çekildi. Gynansagam, onuň günäsi ony Hudaýa we ýaşaýşa eltmek ýerine, ony ölümiň derwezesine çenli kowdy. Netijede, onuň utanjy öz-özüni ýigrenmä öwrüldi we ony öz janyna kast etmäge iterdi.
Resul Pawlus muny «dünýäniň gaýgysy» (2 Korinfliler 7:10) diýip atlandyrýar, sebäbi dünýä adamlara hiç hili umyt bermeýär. Emma ýaşaýyş döredýän başga bir gaýgy bar, Pawlus muny şol bir bölümde beýan etdi: «Men indi şatlanýaryn, siziň gaýgyly bolanyňyz üçin däl-de, eýsem toba etmäge çenli gaýgyly bolanyňyz üçin; sebäbi siz Hudaýyň islegi boýunça gaýgyly boldyňyz, şonuň üçin biziň arkaly hiç zatda ýitgi çekmersiňiz. Sebäbi Hudaýyň islegi boýunça bolan gaýgy, ökünçsiz toba döredýär, bu halas bolmaga eltýär» (9-10-njy aýatlar).
Mysal üçin, alkogoligiň gaýgysy ony öz-özüni ýazgaryş tolkunlarynda gark edip biler ýa-da ony täze durmuşyň kenarlaryna eltip biler. Kesgitleýji faktor gaýgynyň özi däl-de, eýsem gaýgynyň günäkär adamy toba getirmegidir.
Toba näme?
Toba ilki bilen bir karardyr. Täze Ähtnamada «toba et» diýlip terjime edilen iň köp ulanylýan grek sözi metanoeo, bu «pikirler» ýa-da «niýetler» sözüne esaslanýar (Seret: Resullar 8:22). Ol sözme-söz «pikiriňi üýtgetmek» diýmekdir. Toba edýän adamlar içlerine çuňňur seredip, özleri baradaky hakykat bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar – olar öz günälerini nädip aklap, başgalara zyýan berendiklerini. Olar karar nokadyna gelýärler, ýa-da Pawlusyň «toba nokady» (2 Korinfliler 7:9) diýip atlandyran ýerine, onda olar öz pikirlerini teni begendirmekden Hudaýy begendirmä, özlerine bil baglamakdan Halasgäre bil baglamaga üýtgedýärler.
Bu toba karary, ilkinji gezek Mesihde iman edýän wagtymyzda, halas bolan pursatymyzda bolup biler. Ol şeýle hem, Mesihy bütin ýüregimiz bilen yzarlamaga karar berenimizde, täzeden borçlanma nokady bolup biler. Haýsy ýagdaýda-da bolsa, ol üýtgeşme prosesiniň başlangyç nokadydyr.
Bu karar bilen el-ele berip, ikinji bir prinsip bar: öwrülmek. Köne Ähtnamanyň pygamberleri toba baradaky habary, «öwrülmek, yzyna dolanmak» manysyny berýän ýörite ýewreý sözi ulanyp wagyz etdiler. «öwrülmek, yzyna dolanmak.» Reb Öz halas eden halkyny Özüne dolanmaga çagyrýar, sebäbi Ol olaryň günälerini bagyşlady: «Men seniň jenaýatlaryňy galyň bulut ýaly, günäleriňi bolsa agyr duman ýaly ýok etdim. Maňa dolan, sebäbi Men seni halas etdim» (Işaýa 44:22).
Reb Öz halkyndan durmuşda düýbünden täze bir ugur tutmagy soraýar. Bu iki bölegi aňladýar:
- Günäden ýüz öwürmek.
- Rebbe dolanmak.
Bu ýagdaýda biziň bilen Hudaýyň arasynda, Isanyň mysalyndaky ogul bilen kakasynyň arasyndaky ýaly gatnaşyk bar. Ogul doňuz agylynda özüne gelenden soň, günäsinden ýüz öwrüp, kakasyna dolandy (Seret: Luka 15:11-32).
Karar we öwrülme toba miweleri bilen görkezilýär – üýtgän adamyň durmuşyndan gelip çykýan işler. Pygamberler bu hereketleri amaly taýdan beýan etdiler: «Şonuň üçin Hudaýyňyza dolanyň, mähirliligi we adalaty berjaý ediň» (Hoşea 12:6). Ýahýa Çölde Wagyz Ediji (ýa-da Ýahýa Baptist) toba miwesini şeýle kesgitledi: ««Iki köýnegi bolan adamda hiç hili köýnek ýok bilen paýlaşsyn; iýmiti bolan hem şeýle etsin.» Käbir salgyt ýygnaýjylar hem suwa çümdürilmäge geldiler we oňa: «Mugallym, biz näme etmeli?» diýdiler. Ol olara: «Size buýrulan möçberden artyk ýygnamaň» diýdi. Käbir esgerler oňa sorag berip: «Biz näme etmeli?» diýdiler. Ol olara: «Hiç kimden zor bilen pul almaň, ýa-da hiç kimi ýalançylykda aýyplamaň, we aýlygyňyz bilen razy boluň»» (Luka 3:11-14).
Toba, diýmek, diňe günä üçin gynanmak däl. Bir adam öz tankydy ruhy, gahar-gazaby ýa-da açgözlügi üçin çuňňur puşman edip biler. Ahlaksyzlykda tutulan bir pastor ýygnagyň öňünde dyza çöküp, öz ruhunyň ýagdaýy üçin aglap biler. Günämiziň agramyny duýmak näderejede möhüm bolsa-da, bu duýgular toba däl. Aslynda, eger biz bu gözýaşlary toba hökmünde kabul etsek, üýtgeşmäniň hakyky kyn işine päsgel berip bileris.
Bularyň hemmesini göz öňünde tutup, bir kesgitleme düzeliň: Toba, biziň günäkär durmuş ýolumyzdan ýüz öwrüp we Hudaýa ýüzlenmek prosesidir. Ol pikiriň üýtgemegi we özüňi alyp barşyň üýtgemegi bilen häsiýetlendirilýär.
Toba ýoly köplenç öz-özüňi barlamagyň garaňky döwürlerinden we öz-özüňi söýmekden we tekepbirlikden agyryly ýüz öwürmekden geçýär. Toba, gymmatly günäkär lezzetlerden el çekmegi we durmuşda täze ýol açýarkak, tigirlerimizi çukurdan çykarmaga kömek edýän başgalara jogapkär bolmagy öz içine alýar. Ol Rebbe bolan täzelenen gatnaşygy alamatlandyrýar, bu gatnaşyk Onuň ýolunyň hakykatdanam iň gowudygyna we Onuň dogrulygynyň durmuşyň iň uly hazynasydygyna bolan täzeden janlanan ynanja esaslanýar.
Tobanyň amaly alamatlary nämeler?
Siziň toba ýolundadygyňyzy nädip bilersiňiz? Toba edýän durmuş nämä meňzeýär? Söýýän adamyňyzyň hakykatdanam üýtgeýändigini nädip bilersiňiz? Üýtgemäge çynlakaý garaýan adamlar, dogry ýoldadyklaryny görkezýän meňzeş özüňi alyp baryşlary görkezýärler. Hakykatdanam toba edýän adamda tapjak birnäçe alamatlar:
- Toba edýän adamlar ähli günälerini boýun almaga taýýardyrlar, diňe kynçylyga salan günälerini däl. Her bir şkafy açyp, her bir burçy süpürmeseň, öý arassa bolmaz. Hakykatdanam arassa bolmagy isleýän adamlar öz durmuşlary barada doly dogruçyldyrlar. Indi gizlinlik ýok.
- Toba edýän adamlar öz günäleriniň başgalara ýetiren agyrysy bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Olar öz günäleriniň pidalaryny, ýagny hereketlerinden zyýan çeken islendik adamy, duýýan duýgularynyň güýçlüligini – gahary, agyryny, gaýgyny we lapykeçligi beýan etmäge çagyrýarlar. Toba edýän adamlar bahana tapmaýarlar ýa-da günäni başga birine atmaýarlar. Olar başgalara zyýan bermek kararyny kabul etdiler we öz hereketleri üçin doly jogapkärçiligi öz üstlerine almalydyrlar.
- Toba edýän adamlar zyýan berenlerinden bagyşlama soraýarlar. Olar pidalaryna bolan bergilerini hiç haçan doly «töleýip» bilmejekdiklerini bilýärler. Toba edýän adamlar başgalara «Men seni bagyşlaýaryn» diýmäge basyş etmeýärler. Bagyşlama bir syýahatdyr we beýleki adama bagyşlamazdan ozal agyry bilen göreşmäge wagt gerek. Toba edýän adamlar diňe öz bergilerini boýun alyp, bagyşlamagyň mynasyp bolmadyk sowgadyny kiçigöwünlilik bilen sorap bilerler.
- Toba edýän adamlar ýetişen mesihçileriň kiçi bir toparyna jogapkär bolup galýarlar. Olar öz daşlaryna arassa ýaşaýyş meýilnamasy üçin jogapkärçilik çekýän dostlar toparyny ýygnaýarlar. Olar topary öz hereketleri barada sorag bermäge çagyrýarlar we synagdan gaça durmak baradaky toparyň maslahatlaryna eýerýärler.
- Toba edýän adamlar öz çäklerini kabul edýärler. Olar öz günäleriniň netijeleriniň, şol sanda ynamsyzlygyň, uzak wagtlap, belki-de ömrüniň ahyryna çenli dowam etjekdigini bilýärler. Toba edýänler, başga adamlaryň lezzet alýan erkinliginden hiç haçan lezzet alyp bilmejekdiklerini düşündirýärler. Mysal üçin, jyns jenaýatçylary ýa-da çaga zorlaýjylar çagalar bilen hiç haçan ýeke galmaly däldirler. Alkogolikler içmekden saklanmalydyrlar. Zyna edýänler günä edip biljek adamlary bilen wagt geçirmeklerine berk şertler goýmalydyrlar. Bu toba edýän adamyň ýagdaýynyň hakykatydyr we olar öz çäklerini meýletin kabul edýärler.
- Toba edýän adamlar Hudaýyň olara beren gündelik işlerine wepaly bolýarlar. Biz ikinji mümkinçilikleri bermegi halaýan rehimli Hudaýa hyzmat edýäris. Hudaý toba edýän adamlara Özü bilen dikeldilen gatnaşygy we durmuş üçin täze meýilnamany hödürleýär. Hoşeanyň pitneçi Ysraýyla beren wadasyna gulak asyň: «Geliň, Rebbe dolanalym. Ol bizi böleklere böldi, ýöne Ol bizi sagaldar; Ol bizi ýaralady, ýöne Ol bizi daňar. Ol bizi iki günden soň direlder; Ol bizi üçünji gün direlder, şonda biz Onuň öňünde ýaşarys» (Hoşea 6:1-2).
Öňe gitmek
Sagaldyşdan soň ýaşaýyş gelýär. Toba edýän adamlar geçmişdäki şowsuzlyklar üçin jogapkärçiligi öz üstlerine alýarlar, ýöne özlerini günäde gark etmeýärler. Olar ünslerini häzirki jogapkärçiliklere gönükdirýärler, bu bolsa Hudaýyň olara etmäge beren zatlaryny ýerine ýetirmäge çalyşmagy öz içine alýar.
Bir soňky pikir. Toba ýeke iş däl. Hudaý bizden öz-özümizi galdyrmagymyzy ýa-da öz tagallalarymyz bilen özümizi ýa-da ýagdaýymyzy gowulaşdyrmagymyzy garaşmaýar. Öz içinde ýaşaýan Ruhy arkaly, Hudaý bizi Mesihde arassa we günäsiz etmek üçin şekillendirýär we galyplaşdyrýar. Pawlusyň umytly sözlerine gulak asyň: «Siziň içinde işleýän Hudaý, Öz islegini ýerine ýetirmek üçin hem islemegi, hem-de işlemegi berýär» (Filipililer 2:13 ESV). Köp adamlar üçin toba ilkinji gykylygy: «Men öz-özüm üýtgäp bilemok; Maňa Sen gerek, Hudaý» diýmekdir. Şükürler bolsun, bu sözler Hudaýyň gulagyna ýakymly sözlerdir.
