Hudaýyň huzuryna
Süleýmanyň sözleriniň arasynda Nakyllar 25:6-dan bu maslahat bar: «Patyşanyň huzurynda özüňi beýgeltme.» Bu söz öz statusynyň, jadygöýlüginiň ýa-da şahsyýetiniň patyşanyň köşgünde garşylanmagyna ynamly özüne ynamly adamlara duýduryşdyr. Bu bölüm patyşa maşgalasy bilen oňaýsyz duşuşykdan soň otagdan çykmaga mejbur edilmegiň utanjyny beýan etmek bilen dowam edýär.
Biz bu pikiri düşündik. Hormatly, mertebeli resmileriň köçeden gelen islendik adamyň birden girmegini kabul etmegini talap etmek nädogry we gödek bolar. Kesgitleme boýunça, patyşanyň huzurynyň beýikligi we asyllylygy hiç hili hormatsyzlyga ýol berilmezligini aňladýar.
Emma eger bu patyşa üçin dogry bolsa, Hudaý üçin näçe dogry bolar? Hudaýyň huzury şeýle bir beýik bolsa, biziň islendigimiziň Onuň ýüzüni görmäge nähili mümkinçiligi bolar? Ýagdaý umytsyz görünýär. Ýöne bir mezmur ýazyjysy diýdi: «Meniň üçin Hudaýa ýakynlaşmak gowudyr» (Zebur 73:28 NKJV).
Hudaýy söýýänler hemişe Onuň şöhratyna çekildi, ondan gaçmady. Bu garşylykly pikirler nähili ylalaşdyrylyp bilner?
Taryhy gözden geçirmek
Hudaýyň nukdaýnazaryndan taryh dinastiýalar we imperiýalar bilen däl-de, Onuň adamlar bilen gatnaşykda bolan dürli usullary bilen bölünýär. Ýewreýlere ýazan ýazyjy Hudaýyň pygamberleri arkaly adamlar bilen gürleşen dürli wagtlaryna we usullaryna salgylandy (Ýewreýler 1:1). Taryh boýunça, pygamberler ýa-da başga usullar arkaly, Hudaý ynsanlary Özü bilen gatnaşyga çagyrýan dürli çakylyklary öňe sürdi. Elbetde, hiç kim Hudaýyň Öz çakylygynyň şertlerini kesgitlese adalatsyzdyr diýmez, edil hiç kim patyşanyň öz köşgüniň hormatynyň nähili saklanjakdygyny kesgitläninde adalatsyzdyr diýmez ýaly. Aslynda, mesele Hudaýyň çakylygynyň dogrudygynyda däl-de, eýsem ony kabul edýänlerimiziň çagyrylmagyň hormatyndan ýeterlik derejede täsirlenendigimizdedir.
Bu çakylyklar dürli döwürleriň bir bölegidir. Bu döwürler, köplenç «dispensasiýalar» diýlip atlandyrylýar, Hudaýyň ynsanlar bilen anyk bir usulda gatnaşykda bolan döwürleridir. Mysal üçin, Hudaýyň ilkinji çakylygy Adam ata we How ene üçindi. Olaryň Hudaý bilen gatnaşygy diňe Hudaýyň Özüne bolan minnetdarlygyna esaslanýardy. Ol ähli zerurlyklary – öý, iýmit, ýoldaşlyk we gündelik iş üçin mertebeli maksat – üpjün edipdi. Bu köplenç günä dünýä girmänkä, günäsizlik döwri ýa-da dispensasiýasy hasaplanýar. Adam ata we How ene Hudaý bilen gündelik gürleşmekden lezzet alýardylar, çünki olar Onuň bagda özlerine tarap ýöräp gelýändigini eşidenlerinde sesi bildiler we Onuň sesini tanadylar (Gelip çykyş 3:8).
Emma soň başga bir ses olary Hudaýa ynanmaly däldigine ynandyrdy. Şeýtan Hudaýyň olardan bir gowy zady gizleýändigini aýdanda, How ene we Adam ata Hudaýyň ýagşylygyny äsgermezlik etdiler we onuň ýerine synaga boýun egdiler.
Hudaý adalatly bolany üçin, bu günä minnetdarlyk gatnaşygyna hemişelik zyýan ýetirdi. Emma Hudaý ýagşy bolany üçin; Ol täze çakylyk hödürledi. Onuň ynsanlar bilen gatnaşygyndaky boşluk laýyk gurbanlyk bilen doldurylyp bilnerdi: jany höküm edilmeli bolanlar üçin orunbasar boljak haýwan. Şonuň üçin Hudaý Özü Adam ata we How enäni örtmek üçin haýwan derilerini ulandy, we bu hereket ynsanlaryň Hudaýa ýakynlaşmagy üçin bir paradigma, ýa-da nusga boldy.
Bu sapak Adam ata we How enäniň çagalaryna düşündirilen bolmaly, çünki olaryň ikinji ogly Abel Hudaýyň kabul eden haýwan gurbanlygyny getirdi. Emma olaryň uly ogly Kaýyn diňe öz ekinleriniň gurbanlygyny getirdi, ol kabul edilmedi; ýöne Hudaý Kaýynyň başga bir gurbanlyk getirip, Hudaýyň nazarynda merhemet tapyp biljekdigini açyk aýtdy (4:7). Kaýyn bu çakylygy ret etdi, we doganyny öldürmegi indi ynsanlaryň Hudaý bilen gatnaşygyna päsgel berýän erbetligiň çuňlugyny açdy. Mundan gysga wagt soň, ynsanlar Rebbiň adyny çagyranlar we çagyrmadyklar (26-njy aýat) – ýagny, Hudaýa tarap ýetenler we Ony äsgermezlik edenler – esasynda bölündi. Bu döwür wyždan dispensasiýasy, ähli adamlaryň Hudaýa öz jogaplaryny kesgitlejek döwri hasaplanýar.
Özüni merkez edinen durmuş hemişe özüne çekiji görünýär, we wagt geçdigiçe ynsanlaryň wyždany Hudaýyň standartlaryna barha köp duýgusyz boldy. Gysga wagt soň Hudaý Nuhuň maşgalasyndan başga ähli ýer ýüzüne uly suw joşguny bilen höküm getirdi. Şonda-da, gurbanlygyň gymmaty möhüm bolmagyny dowam etdirdi. Suw joşguny yza çekilenden soň, Nuhuň maşgalasy olary goran gämiden çykdy we Nuh Hudaýa gurbanlyk hödürledi. Hudaý bu gurbanlygy jany goramakdaky Öz mähirliligine şirin jogap hökmünde gymmatladyrdy. Şol wagt Ol dogry we ýalňyşy görkezmek üçin ynsan hökümetini döretdi.
Emma ynsanlar gysga wagt soň Hudaýa garşy birleşdiler (11:4), we Hudaý olary dürli milletlere ýaýratdy. Bu milletler butlar ýasadylar we ähli görnüşli haýwanlara we jandarlara sežde etdiler. Hudaý soňra Ybraýymyň maşgalasyny saýlady we olar bilen aýratyn gatnaşyk wada etdi. Bu maşgala asyrlar boýy Ysraýyl milletine – ýewreý halkyna – ösende, Hudaý olar üçin ýakynlaşmagyň aýratyn usulyny döretdi. Bu gaty çylşyrymlydy! Ruhanylaryň aýratyn synpy gaty jikme-jik spesifikasiýalar boýunça gurlan çadyrda (we soňra ybadathanada) hyzmat etdi. Gurbanlyklar, baýram günleri we hatda ruhany lybaslary Hudaýyň görkezmelerine takyk eýerýän amallara çäklendirildi. Iň mukaddes ýyllyk dabarada, Günäleri ýuwmak gününde, diňe bir ýeke-täk adam, baş ruhany, bir anyk görnüşli gurbanlygyň ganyny ýylyň galan böleginde hiç kimiň girmedik bir ýapyk ýere getirdi (Lewiler 16).
Hudaýyň adamlar bilen gatnaşygynyň bu döwri, kanun döwri, häzire çenli iň çäklendiriji bolup görünýärdi. Ýewreýlik ulgamynyň kanunlar, düzgünler we tabşyryklar bilen dolup daşandygy hakykatdyr. Şonda-da Hudaý bu döwürde uzakda däldi! Musa diýdi: «Reb Hudaýymyz ýaly, biz Ony çagyranymyzda, bize şeýle ýakyn Hudaýy bolan haýsy beýik millet bar?» (Kanun taglymaty 4:7). Hudaýyň Öz halkyny gurbanlyklar we baýramlar arkaly Özüne ýakynlaşmaga çagyrmagy, Onuň olara bolan gyzyklanmasynyň owadan beýanydyr.
Hudaýyň meýilnamasy açylýar
Şonda-da, biz ruhanylaryň synpy, diňe bir baş ruhany, anyk gurbanlyklar we ş.m. tarapyndan döredilen çäklendirmeleri görmezlikden gelip bilmeýäris. Bu çäklendirmeler Hudaýyň Öz huzurynda erkin, päsgelçiliksiz ynamdan lezzet almak üçin entek mümkinçiligiň ýokdugyny nygtamak usulydy. Ýewreýler kitabynyň aýdyşy ýaly, Mukaddes Ruh bu döwürde «Iň Mukaddes ýere girmegiň ýolunyň entek açylmandygyny» (Ýewreýler 9:8) açyk görkezýärdi. «Iň Mukaddes ýer» diňe baş ruhanynyň ýylda bir gezek girip bilýän ýapyk ýerine degişlidir. Ol Hudaýyň huzurynyň ýaşaýan ýeri hasaplanýardy (Lewiler 16:2 serediň). «Entek däl» diýen jümle goşulmagy bilen, bu aýat Hudaýyň bu ýoly ýewreý ulgamyndakydan has giňden açmak niýetiniň hemişe bardygyny açýar.
Bu çäklendirilmedik giriş ahyrynda Isa Mesihiň halas ediji, gurbanlyk ölümi arkaly amala aşdy. Onuň ölümi pursatynda, ýer sarsanda, şol ýapyk ýere, «Iň Mukaddes ýere» girişi petikläp duran galyň perde ýokardan aşak iki bölege ýyrtyldy (Matta 27:51). Bu Hudaýyň Özüniň ynsanlaryň ýakynlaşmagyna päsgel berýän päsgelçiligi aýyrýan ýalydy; we hakykatdan-da Ol şeýle etdi!
Täze Ähtiň birleşdiriji temasy, Isa Mesihiň Hudaýa ýakynlaşmak ýoluny açandygydyr. Ol arkaly biz Hudaýyň merhemet tagtyna batyrgaýlyk bilen gelip bileris; biz Hudaýa gelýäris Ol arkaly, we biz Hudaýa öwgüler hödürleýäris Ol arkaly! Mukaddes Ýazgy ýazyjysy şatlyk bilen yglan etdi: «Geliň, doly ynam bilen ýakynlaşalyň!» (Ýewreýler 10:22, Ýewreýler 4:16, Ýewreýler 7:25, Ýewreýler 13:15 serediň).
Häzir, merhemet döwründe, biz Hudaýa Isanyň şahsyýetiniň we işiniň ähli gözelligi we gymmaty bilen gelmäge çagyrylýarys. Biz Hudaýa şol esasda ýakynlaşanymyzda, ony ýalňyş edýändigimizden hiç haçan gorkmarys, çünki Isa ähli zatlary eýýäm gowy etdi.
Yza seretmek
Taryhyň bu gysga gözden geçirmesi her döwürde birnäçe umumy deňleşdirijileri ýa-da standartlary nygtaýar. Birinjiden, biziň häzirki döwrümiz merhemet döwri hasaplansa-da, hakykatda her döwür hemişe Hudaýyň çakylygynyň merhemetine we jomartlygyna bagly bolupdyr. Kim Onuň şa köşgüne çagyrylmagyna garaşardy? Kim Hudaýyň myhman sanawyna goşulmagyny talap edip bilerdi? Eger biz dogruçyl bolsak, iň gowusynda gowşak ynsanlardygymyzy we iň erbet ýagdaýda Hudaýyň ahlak standartlarynyň hakyky garşydaşlarydygymyzy bilýäris. Şonda-da diňe daglary, jülgeleri we gün ýaşmalaryny däl, eýsem galaktikalary-da ýaradan Hudaý, bizi Özü bilen gatnaşyga çagyrmakdan lezzet alýan Zadyr. Hudaýa her bir ýakynlaşma hemişe Onuň merhemetine bagly bolar.
Mundan başga-da, her bir ýakynlaşma iman jogabyna baglydyr. Bu diňe Hudaýyň çakylygyny eşidip, Onuň aýdanlarynyň hakykatdygyna ynanýandygymyzy aňladýar. Biz Onuň sözlerine ynanýarys, Onuň standartlaryna hormat goýýarys we Onuň ýakynlaşma ýoluny kesgitlemäge hukugyny ykrar edýäris. Eger Ol bizden Öz islegine laýyk gelmegimizi soraýan bolsa, Ol ýalňyşmy? Bir wagt Ol gurbanlyk sorady, we ony getirenler Onuň bilen bolan huzuryndan lezzet almak bilen patalandylar. Biziň döwrümizde Ol Öz gurbanlygyny, Halasgär Isany üpjün etdi, we şol gurbanlyga esaslanyp gelenler Hudaý bilen parahatçylykly gündelik gatnaşykdan lezzet alyp bilerler.
Adam ata we How enäniň günlerinde, Hudaý günälerinden utanýan adamlary çagyrdy. Ol ýalňyşlygy görmezlikden gelip bilmese-de, Öz merhemeti bilen ýalňyşlygy ýeňip bilýärdi. Häzir Ol entek çagyrýar! Günä köpelende, Hudaýyň merhemeti daşyp, biziň bilen Özüniň arasyndaky uly boşlugy doldurdy. Indi, Isa Mesih arkaly, her bir adam Hudaýyň huzuryna batyrgaýlyk we ynam bilen girip biler.
