AMOS: Çopan Hudaý üçin gürleýär
Amos ýokary derejeli adam däldi, ýöne onuň öz baha bermeginden we ruhany Amaziýanyň garaýşyndan görnüşi ýaly, ol birneme biynjalyk ediji adamdy. Amaziýa jedele gatnaşmady, gaýtam oňa Ýahuda gitmegini aýtdy. Çopan we ýabany injir ýygnaýan Amos şeýle jogap berdi: «Reb meni süriniň yzyndan barýarkam aldy we Reb maňa: ‘Git, Meniň halkym Ysraýyla pygamberlik et’ diýdi» (Amos 7:12-15 NKJV). Onuň missiýasy Ysraýylyň demirgazyk patyşalygyna gönükdirilendi.
Ybraýym, Musa we Dawut ýaly, Amos haýwanlara ideg etmek bilen Hudaýyň halkyna ideg etmegi öwrendi. Bu tälim ony öz we töwerekdäki milletleriň ruhy we ahlak kesellerini anyklamaga, soňra olara Hudaýyň hökümini yglan etmäge taýýarlady. Bu aňsat iş bolmadyk bolmaly. Ýöne Amos eýýäm Patyşa Ýeroboamyň ölümine çaklama beripdi we Amaziýanyň ony işden aýyrmak synanyşygyndan soň, oňa öz ölüminden we maşgalasyna garaşýan utançdan duýduryş berdi (7:10-11,16-17). Biz hökümetlere we ýolbaşçylara olaryň geljekki heläkçiliginden duýduryş bermäge batyrgaýlyk ederdikmi?
Ýerleşişi
Ysraýylyň we Ýahudanyň töwerekdäki milletleri rehimsizlikleri we Hudaýyň halkyna garşy duşmançylyklary üçin käýindi. Olar Ysraýyly we Ýahudany ýigrenýärdiler, Hudaýyň höküminiň astyndadyklaryny bilmeýärdiler. Soňra olar Ysraýyl bilen birlikde Assiriýalylar, Siriýalylar, Wawilonlylar, Parslar, Grekler we Rimlikler tarapyndan edilen çozuşlardan ejir çekdiler. Şol wagtky ýaly, häzir hem olar Rim imperiýasynyň soňky tapgyry dünýä kartasynda ýaýranda, bu güýçleriň ählisiniň birleşen goşunlary tarapyndan Hudaýyň höküminiň astyna düşjekdiklerini bilmeýärler.
Eger-de agressiw rehimsizlik Ysraýylyň goňşularynyň günäsi bolsa, Ysraýyl we Ýahuda Hudaýa we öz halkyna garşy has agyr günä etdiler. Ynsan akyly bilen, Hudaýyň Sözüni äsgermezlik etmek agyr jenaýat hasaplanmaýar. Ýöne Hudaýyň Amos arkaly beren bahasy, onuň ähli beýleki günäleriň sebäbi bolandygyny görkezdi:
Olar Rebbiň Kanunyny ýigrendiler we Onuň tabşyryklaryny berjaý etmediler (Amos 2:4).
Ysraýyl tiz yzyna düşdi we pygamberleri dymdyryp, Nazirleri kasamlaryndan ýüz öwürmäge mejbur edip (Amos 2:11-12), olar hem ilkinji patyşa Ýeroboamyň döwründe amatlylyk üçin Hudaýyň Kanunyny terk etdiler. Hudaýyň halky Hudaýyň Kanunyny ret edende, günä ýaýraýar. Hudaýyň halky Mukaddes Kitap ähmiýetsiz ýaly ýaşanda, ähli halklar täsir edýär we kanunsyzlyk ýaýraýar. Duz, duzlylygyny ýitirip, peýdasyz bolýar we zaýalanma başlaýar (Matta 5:13).
Duýduryş
Hudaýyň Sözüne ynanmak uly hormatdyr, şeýle hem uly jogapkärçilikdir. Kitabynyň ahyrynda, Amosyň duýduryşy asyrlaryň dowamynda ýaňlanyp, Reb Isa yzyna düşýändigini aýdýan adamlary ýene-de günäkärleýär:
Ine, günler gelýär, diýýär Reb Hudaý, men ýurda açlyk ibererin, çörek açlygy däl, suw teşneligi däl, eýsem Rebbiň sözlerini eşitmek açlygy ... Olar Rebbiň Sözüni gözlemek üçin ylgarlar, ýöne ony tapmazlar (Amos 8:11-12). Biz özümize soramaly, äsgermezlik edip, biz hem şony etmedikmi we netijelerine sezewar bolýarysmy.
Höküm astyndaky dürli milletler barada gürrüň edende, Amos geň, ýöne şahyrana sesli dil ulandy – we diňe täsir üçin däl. Amos gaýtalaýan wagtynda, «Üç jenaýat üçin ... we dört üçin» (Amos 1:3,6,9,11,13; 2:1,4,6) aýdyň we sowuk hakykat bardy. Bu Amosa mahsus sözlemdi, ýöne bu dialektiň aýratynlygy däldi. Sanlar uly ähmiýete eýe, biz oňa üns bermelidiris.
Üç sany dolulygyň sanydyr. Bu şeýle hem köp şaýatlygyň sanydyr. Şonuň üçin üç jenaýat şol milleti höküm astyna salmak üçin ýeterlikdi. Olar öz günäleriniň doly we gutarnyklydygyny görkezýärler (Kanun taglymaty 17:6; 19:15; Matta 18:16; 2 Korinfliler 13:1). Dört sany günäniň zaýalaýjy güýçdigini we onuň bilen galtaşýan ähli beýlekileri zaýalaýandygyny görkezýän sandyr. Bu ýerde hamyrmaýanyň prinsipini we zaýalanmanyň ähli zat çüýrük bolýança nädip ýaýraýandygyny ýatlaň. How ene synalanda we «Rebbiň Kanunyny ýigrenende,» zaýalanma ýaýrap başlady. Suw joşmasyndan öňki döwrüň ahyrynda,
Hudaý adamyň ýer ýüzündäki erbetliginiň uludygyny we onuň ýüreginiň ähli niýetleriniň diňe erbetdigini hemişe gördi (Amos 2:4; Galatýalylar 5:9; Barlyk 6:5).
Ulanma
Şeýle zatlar hiç haçan üýtgemeýär. Günä ahlak, akyl, fiziki we sosial zaýalanma getirýär. Häzirki hökümetler diňe mekdepleri gowulaşdyrmaly, has köp sosial işgärleri we polisiýany taýýarlamaly we ähli zat gowulaşar diýip pikir edýärler. Olar bu zatlary köp ýyllardan bäri edýärler, ýöne sosial we syýasy gangrena ýaýraýar. Ahlak gowulaşmasy diňe jemgyýet Hudaýyň Sözüni kabul edende bolýar. Adalatly jemgyýet gurmagyň ýeke-täk ýoly, Hudaýyň Kanunlary ýüregiň etli tagtalaryna ýazylanda we adamlar gowy bolmak we ony amala aşyrmak üçin işlemek isleýän wagtydyr (Ezekiýel 36:25-27; 2 Korinfliler 3:3).
Petrus bu prinsipini ýazanda tassyklady,
Höküm Hudaýyň öýünden başlamagyň wagty geldi; we ... ilki bizden (1 Petrus 4:17). Mekdeplerde Mukaddes Kitap öwretmegiň ýoklugyna aglamaly däl. Biz ybadathanalarda Mukaddes Kitap öwretmegiň ýoklugyna aglamalydyrys.
Ysraýylyň günäleri, onuň kaşaňlyklary we lezzetli işleri baradaky bu tema üçünji we dördünji baplarda dowam edýär:
Men siziň baýram günleriňizi ýigrenýärin, men siziň mukaddes ýygnaklaryňyzy halamok. Siz maňa ýakma gurbanlaryňyzy we däne gurbanlaryňyzy hödürleseňiz-de, men olary kabul etmerin (Amos 5:21-22). Biziň ybadathanalarymyzda «höküm suw ýaly akýarmy we dogrulyk güýçli akym ýaly akýarmy» (Amos 5:24)? Eger ýok bolsa, onda hökümet binalarynda hem bolmaz. We bu ybadathanalaryň ýa-da hökümetiň haýsysy Hudaýyň öňünde has jogapkär?
Amos ýazky miweler sebedini gördi we Hudaý oňa aýtdy:
«Meniň halkym Ysraýylyň soňy geldi; men olaryň ýanyndan indi geçmerin. We şol gün ybadathananyň aýdymlary agy bolar,» diýýär Reb Hudaý (Amos 8:1-3). Şol hilegär we pitneçi halk üçin Ýeremiýanyň gynançly, gamgyn agysy Hudaýyň Amosa aýdan sözlerini ýaňlandy: Hasyl geçdi, ýaz gutardy, we biz halas edilmedik ... Men ýas tutýaryn; haýran galma meni eýeledi. Gileadda melhem ýokmy? Ol ýerde lukman ýokmy? (Ýeremiýa 8:20-22).
Amosyň pygamberligi logiki, ýakyn esaslandyrylan argumentdir. Soňky bap Hudaýyň hökümleriniň nädip eleklemäge getirýändigini, şeýlelik bilen Hudaýyň ahyrsoňy bereket we parahatçylyk döwrüni getirýändigini aýdýar. Dogrular erbetlerden saýlanmaly, şeýlelik bilen Ysraýyl milleti Hudaýyň wadalaryny amala aşyryp biler. «Dawudyň Çadyry» dikeldilýär, sebäbi «häzirki wagtda merhemet saýlamasyna görä galanlar» bar (Amos 9:8-9,11; Rimliler 11:5; Resullar 15:13-18). Bular Mesih bedeniniň agzalary bolan Ysraýylyň halas edilenleridir.
Geljek
Ybadathana Reb bilen bolmak üçin alnandan soň, başga bir galanlar bolar, Uly Kynçylykdan halas edilenler. Soňra
Rebbiň Öýüniň dagy daglaryň depesinde berkarar ediler we depelerden ýokary galdyrylar; we ähli milletler oňa akyp gelerler (Işaýa 2:2). Şol gün Patyşa dogrulyk bilen höküm sürer (Işaýa 32:1). Uzak wagtdan bäri arzuw edilen parahatçylyk we bagt döwri, Ysraýyl ahyrsoňy Özlerini deşen üçin ýas tutanda geler (Zakarýa 12:10).
Bu pygamberlikleriň birden köp ulanylyşy bar, ýöne şol soňky günlerde diňe bir gutarnykly ýerine ýetirilişi bar. Amos 9:11-15-nji aýatlar Reb Isa ahyrsoňy Zeýtun dagyna we Iýerusalime gaýdyp gelende has şöhratly ýerine ýetiriler, şonda «indi doly ýok ediş bolmaz, ýöne Iýerusalim howpsuz ýaşar.» Bu aralykda, Onuň şöhratly görünmegine garaşýarkak, biz diwaryň üstündäki garawullar ýaly hereket etmeli we geljekki hökümlerden duýduryş bermeli, olar eşitseler-de, eşitmeseler-de (Zakarýa 14:11; Ezekiýel 3:17-21; 33:1-9).
