ÖWRENMEK Dagdaky Wagyzdan
Matta 5-7-de ýerleşýän Dagdaky Wagyz, Reb Isanyň öz yzyna eýerijilerinden garaşýan durmuş ölçegine degişli köp sanly amaly taglymatlary öz içine alýar. Matta 5 Isa Mesihiň hristian durmuşy üçin düzgünlerini bermegi bilen başlaýar. Ol ýerde Onuň aýdanlaryny eşidip bilýän “köp adam” bolsa-da, bu taglymat esasan Onuň şägirtlerine gönükdirilipdi. Onuň Kanunyň amallaryna degişli durmuşyň köp taraplaryna salgylanmagynyň sebäplerinden biri, Ol fariseýleriň we saddukeýleriň ikiýüzliligine garşy çykýardy. Bu dini ýolbaşçylar Kanuny dogruçyl ýerine ýetirmekde ýalňyşmak bilen çäklenmän, eýsem oňa goşdular we ondan aýyrdylar, onuň ulanylyşynyň ruhy ähmiýetini bütinleý ýitirdiler. Olaryň barada Isa soňra şeýle diýdi: “Siz ýalňyşýarsyňyz, sebäbi siz Mukaddes Ýazgylary ýa-da Hudaýyň güýjüni bilmeýärsiňiz” (Matta 22:29 NIV).
Mattanyň Hoş Habary ýewreýlere we geljekki patyşalyk döwrüne gönükdirilendigi sebäpli, käbirleri Onuň taglymatlarynyň Kilise döwrüne degişli däldigine ynanýarlar. Geljekki patyşalykda Rebbiň has ýokary ölçegleriniň güýje girjekdigi dogry bolsa-da, Kilise häzir Mesih Onuň Baştutany hökmünde we Onuň şägirtler üçin buýruklary häzirki wagtda bize hem deň derejede degişlidir. “Ähli Mukaddes Ýazgylar Hudaýdan ylham alandyr we öwretmek, käýinmek, düzetmek we dogrulykda terbiýelemek üçin peýdalydyr, şonuň üçin Hudaýyň ähli halky her bir gowy iş üçin doly taýýarlansyn” (2 Timoteos 3:16-17).
Dagdaky Wagyz durmuşyň köp taraplaryna degýär – adam öldürmek, zyna, aýrylyşmak, kasamlar, öç almak, başgalara söýgi, hakyky sežde, doga we agyz beklemek. Ol günäniň köküniň günäkär herekete öwrülmezden ozal ýürekde başlaýandygyny öwretdi. “Sizden çykýan zat sizi hapalaýar. Sebäbi içden, ýürekleriňizden ýaman pikirler, jynsy ahlaksyzlyk, ogurlyk, adam öldürmek, zyna, açgözlük, ýamanlyk, aldaw, haýasyzlyk, göriplik, töhmet, tekepbirlik we akmaklyk çykýar. Bu ýamanlyklaryň hemmesi içden gelýär we sizi hapalaýar” (Markus 7:20-23). Biz bu günäkär islegleri nädip ýeňip bileris? Olary Rebbiň öňünde höküm etmek we pikirlerimizi aňly-düşünjeli mukaddes we arassa zatlara gönükdirmek bilen: “Näme hakykat bolsa, näme asylly bolsa, näme dogry bolsa, näme arassa bolsa, näme söýgüli bolsa, näme haýran galdyryjy bolsa – eger bir zat ajaýyp ýa-da öwgä mynasyp bolsa – şeýle zatlar barada pikir ediň” (Filipililer 4:8). Synaglar ýa-da synaglar gelende, bu wada ýadyňyzda saklaň: “Hiç bir synag sizi ýeňmedi, ählimize umumy bolanlardan başga. We Hudaý wepaly; Ol sizi çydap biljek derejäňizden artyk synaga goýmaz. Ýöne synaga düşeniňizde, Ol size çydap bilmegiňiz üçin bir çykalga hem berer” (1 Korinfliler 10:13).
Kanunyň Ruhy
Matta 5-däki aşakdaky aýatlar bize Rebbiň dini ýolbaşçylar tarapyndan berlen Kanunyň düşündirişlerinden nädip sitata getirip, soňra olara Kanunyň ruhuny goşandygynyň käbir mysallaryny berýär.
- 5:21: “Siz eşitdiňiz... köp wagtdan bäri: ‘Adam öldürme, we adam öldüren her bir adam höküme sezewar bolar.’ Ýöne Men size aýdýaryn, doganyna ýa-da uýasyna gaharlanýan her bir adam höküme sezewar bolar.”
- 5:27-28: “Siz eşitdiňiz: ‘Zyna etme.’ Ýöne Men size aýdýaryn, aýala şehwet bilen seredýän her bir adam, ýüreginde onuň bilen zyna edendir.”
- 5:31-32: “Aýdyldy: ‘Aýalyny aýyrýan her bir adam, oňa aýrylyşyk şahadatnamasyny bermeli.’ Ýöne Men size aýdýaryn, aýalyny aýyrýan her bir adam, nikaly wepasyzlykdan başga, ony zynakär edýär.”
- 5:38-39: “Siz eşitdiňiz: ‘Göze göz, dişe diş.’ Ýöne Men size aýdýaryn, ýaman adama garşy durmaň. Eger kimdir biri sizi sag ýaňagyňyza ursa, oňa beýlekisini hem öwrüň.”
- 5:43-44: “Siz eşitdiňiz: ‘Goňşyňy söý we duşmanyňy ýigren.’ Ýöne Men size aýdýaryn: Duşmanlaryňyzy söýüň we sizi yzarlaýanlar üçin doga ediň.”
- Ýewreýler Kanuny hiç haçan berjaý edip bilmediler, we biz hem öz güýjümiz bilen edip bilmeris. Biz bu ölçeglere diňe iman edenleriň içinde ýaşaýan Mukaddes Ruhyň güýji bilen ýetip bileris: “Şonuň üçin aýdýaryn, Ruh bilen ýaşaň, we günäkär tebigatyň isleglerini kanagatlandyrmarsyňyz. Sebäbi günäkär tebigat Ruha garşy gelýän zady isleýär, we Ruh günäkär tebigata garşy gelýän zady isleýär. Olar biri-birine garşy durýarlar, şonuň üçin siz isleýän zadyňyzy etmeýärsiňiz. Ýöne eger siz Ruh bilen ýolbaşçylyk edilseňiz, Kanunyň aşagynda dälsiňiz” (Galatýalylar 5:16-18). Rebbiň Dagdaky Wagyzda görkezen ýokary ölçeglerini kabul etmek we olary ýerine ýetirmäge çalyşmak bilen, biz Reb Isanyň hakyky şägirtleridigimizi subut edýäris.
Reb “Bagtyýarlyklary” (Matta 5:1-12) ýa-da “hudaýyň bereketlerini” öwredeninden soň, Ol öz şägirtleriniň şaýatlygynyň ähmiýetine ünsi çekdi.
Duz we Yşyk – 5:13-16
Duz zaýalanmagyň öňüni almak üçin ulanylýar. Isa şeýle diýdi: “Siz ýeriň duzudyr. Ýöne duz duzlylygyny ýitirse, ony nädip duzly edip bolar? Ol indi hiç zada ýaramaz, diňe daşary zyňylyp, aýaklanylar” (5:13). Ol duzuň bu metaforasyny şägirtlerine durmuşlarynyň dünýä oňyn täsir etmelidigini görkezmek üçin ulandy. Duz eti saklamak we zaýalanmagyň öňüni almak üçin ete sürtülýärdi. Şägirt arassa we dogruçyl durmuş ýaşanda, onuň mysaly töweregindäkileriň ýalňyş hereketlerini saklamalydyr.
Dünýädäki duzuň bu mysallaryny göz öňüne getiriň: William Wilberforce-iň hristian syýasatçy hökmünde täsiri Angliýada gullary azat etmäge getirdi; George Muller-iň imany ony müňlerçe iňlis ýetimlerine seretmäge alyp gitdi; Florence Nightingale, “Çyraly aýal”, şepagat uýalygynyň ugruny üýtgetmek üçin “hristian çagyryşyny” alandygyny aýtdy. Biz bu hristianlar ýaly dünýä täsir etmezligimiz mümkin, ýöne biz “Men töweregimdäkilere nähili täsir edýärin?” diýip soramaly.
Isa hristianyň durmuşyny garaňky dünýädäki yşyga hem meňzetdi: “Siz dünýäniň yşygysyňyz. Dagyň üstündäki şäher gizlenip bilmez. Adamlar çyrany ýakyp, ony çanak astyna goýmaýarlar. Gaýtam, ony çyra goýulýan ýere goýýarlar, we ol öýdäki ähli adamlara yşyk berýär. Şonuň ýaly-da, yşygyňyz adamlaryň öňünde ýagty bolsun, şonuň üçin olar siziň gowy işleriňizi görüp, gökdäki Ataňyzy şöhratlandyrsynlar” (5:14-16).
Bu mysal, bizi gurşap alýan günäniň garaňkylygy barada pikir edenimizde aňsat düşündirilýär. Biz diňe gazet okap, her gün erbetleşýän ýaly görünýän ýamanlygyň täsirini görüp bileris. Men Kolumbiýada, Günorta Amerikada ýaşanymda, gije aşhanaga baryp, çyrany ýakardym, tarakanlar ähli tarapa ýaýrardylar. Biziň “yşygymyz” ýaman niýetli adamlaryň gaçmagyna sebäp bolýarmy? Isanyň gelmegi dünýä yşyk getirdi. Ol şeýle diýdi: “Yşyk dünýä geldi, ýöne adamlar yşygyň ýerine garaňkylygy söýdüler, sebäbi olaryň işleri ýamandy” (Ýahýa 3:19). Biz Onuň yşygyny dünýämizde şöhlelendirmelidiris: “Ýamanlyk edýän her bir adam yşygy ýigrenýär, we işleriniň açylmagyndan gorkup, yşyga gelmez. Ýöne hakykat bilen ýaşaýan her bir adam yşyga gelýär, şonuň üçin onuň eden işleriniň Hudaý arkaly edilendigi açyk görünsin” (Ýahýa 3:20-21).
Yşyk günäkärleriň kimdigini açanda, we olar Isa günäleri üçin bagyşlanmak we halas bolmak üçin ýüzlenende, olar yşykdan lezzet alýan täze durmuşlara başlaýarlar. Soňra olar ähli hristianlar bilen birleşip, “saýlanan halk, patyşalyk ruhanylar, mukaddes millet, Hudaýa degişli halk bolýarlar, şonuň üçin (biz) bizi garaňkylykdan Öz ajaýyp yşygyna çagyran Ony wasp edip bileris” (1 Petrus 2:9).
Garaňkylyk, Yşygyň Ýoklugy
Men bir gowakda bolanymda, gezelenç gollanmasy ähli çyralary öçürdi. Örän garaňkydy! Soňra ol bir ot ýakdy, we şol kiçijik yşyk ähli syýahatçylara rahatlyk getirdi we garaňkylygyň yşygyň ýoklugydygyny subut etdi. Garaňky ýerde hatda kiçijik yşyk hem çalt görünýär. Biz ikiýüzlülüksiz hristian durmuşyny ýaşap we Ruhyň miwesini ýörişimizde görkezip, yşygymyzyň ýagty bolmagyna rugsat bermelidiris (Galatýalylar 5:22-23). Ol diňe kiçijik yşyk bolup biler, ýöne ol gorkýanlara rahatlyk, “körlere” ýol görkezmek we günäkäre yşyk bolan Ony tapmaga kömek etmek üçin ýol görkezmek üçin hyzmat edip biler.
Biz Rebbiň yzyna eýerýänimizde, Ol diňe bir ýolumyzy ýagtylandyrman, eýsem Oňa ýaraýan ýagdaýda nädip ýaşamagy hem görkezýändigini tapýarys. Ol şeýle diýdi: “Men dünýäniň yşygydyr. Meniň yzyma eýerýän her bir adam garaňkylykda ýöremez, eýsem durmuş yşygyna eýe bolar” (Ýahýa 8:12). Biz göz kamaşdyryjy yşyklar bolmazlygymyz mümkin, ýöne hatda kiçijik yşyklar hem, çanak astynda gizlenmän, Hudaýyň yşygynyň durmuşymyzda ýagty bolmagyna rugsat berer. “Sebäbi Hudaý, ‘Garaňkylykdan yşyk ýagty bolsun’ diýen, Mesihiň ýüzündäki Hudaýyň şöhratynyň biliminiň yşygyny bize bermek üçin yşygyny ýüreklerimizde ýagty etdi. Ýöne biz bu hazynany palçyk küýzelerde saklaýarys, şonuň üçin bu ähli güýç Hudaýdandyr, bizden däl” (2 Korinfliler 4:6-7).
Matta 5:16 şeýle diýýär: “Şonuň ýaly-da, yşygyňyz adamlaryň öňünde ýagty bolsun, şonuň üçin olar siziň gowy işleriňizi görüp, gökdäki Ataňyzy şöhratlandyrsynlar.” Bu ýerde agzalýan gowy işler halas bolmak üçin edilen işler däl. Täzeden dogulmadyk adam garaňkylykdadyr we özüni yşyga çykarmak üçin hiç zat edip bilmez. Bu döwrüň hudaýy ony gowy işler etmek, dindar bolmak ýa-da garyplara kömek etmek bilen halas bolup biljekdigini pikir etmäge bulaşdyrmaga synanyşar. “Bu döwrüň hudaýy imansyzlaryň aňyny kör etdi, şonuň üçin olar Hudaýyň keşbi bolan Mesihiň şöhratynyň hoş habarynyň yşygyny görüp bilmeýärler” (2 Korinfliler 4:4). Gowy işler diňe yşyga gelmek we Isa bilen Halasgär we Reb hökmünde şahsy gatnaşyk ösdürmek netijesinde bolar. Ol täze durmuşyň kepilligini berýär: “Eger kimdir biri Mesihde bolsa, ol täze ýaradylyşdyr; köne zatlar geçdi, täze zatlar geldi!” (2 Korinfliler 5:17).
Efesliler 2:8-10 bize şeýle diýýär: “Sebäbi siz merhemet bilen, iman arkaly halas boldyňyz – we bu özüňizden däl, bu Hudaýyň sowgadydyr – işler bilen däl, şonuň üçin hiç kim öwünip bilmez. Sebäbi biz Hudaýyň işidiris, Mesih Isada gowy işler etmek üçin ýaradylan, Hudaý olary biziň etmegimiz üçin öňünden taýýarlady.” Diri Hudaý bilen gatnaşygyň netijesi, Onuň mysalyna eýerip, Rebbe we ýoldaş adamlarymyza gulluk etmek islegidir. “Siz munuň üçin çagyryldyňyz, sebäbi Mesih siziň üçin ejir çekdi, size bir mysal galdyrdy, şonuň üçin siz Onuň yzyna eýermelisiňiz” (1 Petrus 2:21).
Biziň Yşyklarymyz Ýagtylyk Saçýarmy?
Biz bu garaňky dünýäde yşykmy? Durmuşymyz Rebbiň biziň üçin eden işlerine şaýatlyk edýärmi? Dagdaky Wagyzda Reb yşygymyzyň stola goýulmalydygyny, şonuň üçin ol ähli adamlara yşyk berjekdigini aýtdy. Biz Oňa çynlakaý garaýarysmy? Geliň, şu gün ýagtylyk saçmaga başlalyň, şonuň üçin başgalar Onuň yşygyna çekilsinler.
