Men size hatlar we Mukaddes Ýazgylarda bu sözüň ulanylyşy bilen nämäni düşündirip biljekdigimiz barada gürlemek isleýärin. Biz pikirlerimizi dört ýa-da bäş sütün boýunça toparlap bileris.
- Hat birisi tarapyndan iberilýär.
- Hat birine iberilýär.
- Hat bir zat barada habardyr.
- Hat bir görnüşli materialda ýazylýar.
- Habaryň aýdyňlygy we düşnükliligi nähili saklanyp bilner?
Hat ideýasy bu ýerde iki hili görkezilýär. Biz Mesihi imanlylaryň ýüreklerinde ýazylan ýaly göz öňüne getirmeli; bu ýagdaýda, Korintos hristianlarynyň ýüreklerinde. Ikinjiden, şeýle ýazylan hat beýlekiler tarapyndan okaljak habary ýaýratmak üçin niýetlenipdi. Bu aýatlarda bu meseläniň başga-da käbir taraplary bar, ýöne biz pikirlerimizi teklip edilen dört ýa-da bäş tema bilen çäklendireris.
Hat birisi tarapyndan iberilýär.
Meniň bu ýerde bir dostum tarapyndan iberilen hatym bar. Ýewropadaky hatlarymyz barada geň bir zat bar; kim ýazandygyny bilmek üçin haty doly okamalysyň. Ol "Hormatly Jon" diýip başlaýar, ýöne haty kim iberendigini diňe soňundaky goluňy okap bilýärin. Köp Afrika ýurtlarynda, Mukaddes Kitap hatlarynda bolşy ýaly, ýazyjy başynda kimdigini aýdýar: "Pawlus, Isa Mesihiň resuly…" we ş.m.
Hudaý, Öz Ruhy bilen, Öz halkynyň ýüreklerinde bir hat ýazdy (3-nji aýat) we ony iberen hem Ol. Biz "hat" ýa-da "epistola" sözüniň ýekelik sandadygyny bellemelidiris.
Biz, aýratynlykda, hatlar diýmek däl, eýsem biz, bilelikde pikir edilende, Hudaýdan gelen habardyr. Hiç birimiz bu habary ýaýratmaga ukyply däl; bilelikde biz epistolany emele getirýäris. Biz, aýratynlykda, habardaky harplar hökmünde pikir edilip bilner, her biri habaryň bütewiligine öz paýyny goşýar.
Biziň iňlis dilindäki "character" sözüniň grek dilindäki "charakter" sözünden gelip çykandygy gyzykly, bu söz kesmek ýa-da oýmak manysyny berýär. Ol möhür, soňra ýazmakda ulanylýan harp, we şeýlelik bilen ýazylan, oýulan ýa-da çap edilen harp manysyny berdi. Çap edilen harp ony çap eden möhürüň ýa-da ştampyň şekilidir. Şeýlelik bilen, möhür görmedik bolsaňyz-da, çap edilen harp size onuň nähilidigi barada gaty aýdyň düşünje berýär. Şeýlelik bilen, Korintosdaky mukaddesler tarapyndan ýaýradylan hat Korintos şäheriniň raýatlaryna iberildi. Biz muny häzirki wagtda, nirede bolsak-da, özümize degişli edip pikir edenimizde, bu bize uly jogapkärçilik duýgusyny berýär.
Bize ýazylan habar Hudaýyň habarydyr; Onuň Awtoridir. Hiç kim Hudaýy görmedi, ýöne siz we men Onuň hatyndaky harplar hökmünde Onuň yzyny göterýäris, we bilelikde biz Onuň adamzada berýän habaryny emele getirýäris. Olar Ony görüp bilmeýärler, ýöne olar bizi görýärler, we Ol Öz habaryny biziň ýüreklerimize ýazdy, maksady ony biziň durmuşymyzda beýlekiler tarapyndan görülmegi üçin. Biziň ýüreklerimizde gymmat saýýan zadymyzyň durmuşymyza uly täsir etjekdigi hemmämize aýdyň bolmaly. Muny göz öňüne getirmek gaty gorkunç we eger biz birneme ulumsy bolmaga meýilli bolsak, bu bizi hökman peselderdi, ýöne Hudaýymyz biziň arkaly adamzada habar bermegi makul bildi.
Hat birine iberilýär.
Korintosdaky doganlaryň ýagdaýynda, habar şäheriň we onuň töwereklerindäki adamlar üçindi.
Biz käwagt "habary almak" barada gürleýäris. Salonikanyň töwereklerindäki adamlar Hudaýyň ol ýerdäki täze iman eden doganlar arkaly iberen habaryny aldylar. Şol erkekler we aýallar toparyndan Rebbiň sözi Makedoniýa, Ahaýa we has uzak ýerlere ýaýrady.
Resullaryň Işleri 11-de biz şägirtlere ilkinji gezek Antiokiýada hristianlar diýlip at berlendigini okaýarys. Ol ýerdäki adamlar habary aldylar. Şol imanlylar Mesihi Öz habary hökmünde şeýle takyk görkezdiler welin, mukaddesler hristianlar, Mesihiň yzyna eýerijiler hökmünde tanaldy. Antiokiýanyň adamlary Reb Isa Mesihi hiç haçan görmediler, ýöne Onuň şaýatlygy giňden ýaýrady, we hemmeler Iýerusalimde haça çüýlenen Adam barada we Onuň häsiýeti barada bilýärdiler. Antiokiýadaky şägirtleriň öz Rebbine meňzeşdigi aýdyňdy, şonuň üçin olar olara hristianlar diýip at berdiler.
Gaty ähtimal, bu ýumşak bir oýun ýa-da kemsitme sözüdi, ýöne ol Antiokiýadaky mukaddeslere laýyk geldi we olar ony şatlyk bilen göterdiler.
Öz Rebleri ýaly, olar dünýäde bardylar, ýöne töwereklerindäki jemgyýetde köp bolan bozuklyklardan azatdylar. Olaryň ýygnanyşyklarynda olar Ruhyň gözegçiligindedi; erkekler Onuň ygtyýarlygyndady we Hudaýyň hoş habaryny yglan etdiler we hakykat bilen ýol görkezildi. Aýallar hakykat bilen dolandyryldy we butparaz dünýäniň däp-dessurlaryna ýa-da amallaryna tabyn däldiler, Hudaýyň olaryň arasyndadygyny hakykatda görkezmek üçin. Adamlar diňe bir tapawutly ýa-da geň däldigini däl, eýsem olar Golgotanyň Adamynyň yzyna eýerijilerdigini we olaryň durmuşynyň Ol tarapyndan dolandyrylýandygyny we şekillendirilýändigini bildiler. Barnabas we Saul ol ýerdäki doganlar bilen bir ýyl boýy ýygnandylar, we beýleki gullukçylar bilen bilelikde olara hakykaty öwretdiler. Olar diňe bir hakykaty diňleýjiler däl-de, eýsem oňa oňyn jogap berendikleri we Mesihiň häsiýetiniň olarda aýdyň ösendigi aýdyňdyr.
Eger biz bir pursat üçin bir adamy göz öňüne getirseň, bu Stefananyň ýagdaýynda-da görünýär. Onuň Hudaýyň Iýerusalime beren habaryna goşan goşandy onuň durmuşynda aýdyň görünýär; şeýle aýdyň welin, hiç kim ýalňyşyp bilmezdi. Olar onuň ýüzüni perişdäniň ýüzi ýaly gördüler we olar gahar-gazap bilen oňa zorluk edenlerinde, onuň jogaby Mesihiň Ruhy tarapyndan şeýle dolandyryldy welin, ol asyrlar boýy bellenip we teswirlenip gelýär.
"Bu günäni olaryň üstüne goýmaň" diýip, ýeňişli şehit ölüp barýarka ýalbardy. Ýöne bu ýerli "epistolanyň" bir bölegidi. Olar beýlekiler barada, olar bilimsiz we sowatsyz adamlar bolsa-da, Isa bilen birlikdediler (Resullaryň Işleri 4:13) diýip belläp geçdiler. Bir topar hökmünde olar öz Rebleriniň we Halypalarynyň aýdyň yzyny göterýärdiler.
Hat bir zat barada habardyr.
Epistola Mesih baradadyr. Ol Hudaýyň adamlara beren habarydyr, ondan az däl, başga zat däl. Rimlilere hoş habar barada ýazanda, Pawlus Hudaýyň hoş habarynyň "Onuň Ogly, Rebbimiz Isa Mesih baradadyr" (Rimliler 1:3-4) diýip aýtdy. Mukaddes Ýazgylaryň hemmesi Onuň baradadyr. "Isanyň şaýatlygy pygamberligiň ruhudyr." Ýagny, ol bütinleý Onuň baradadyr. Hudaý geçmişde atalara gürläninde, dürli ýollar bilen gürlese-de, käwagt göni däl sözler bilen, mysallar bilen, görnüşler ýa-da nyşanlar bilen, Ol Mesihiň habaryny iberdi.
Ahyrynda Oglan gelende, Ol Hudaýyň adamlara beren habarydy. Hudaý OGLYNDA gürledi. Ol Atasyna we Ruhy imanlylaryň içinde ýaşamak üçin gaýdyp gelenden bäri, öňde duran ýene-de Mesihdir. Reb Ruh barada şeýle diýdi:
"Ol MEN barada şaýatlyk eder." Şeýlelik bilen, biziň ýerli adamlarymyza Hudaýyň epistolasy hökmünde döredilenimiz üçin, bu biziň habarymyzdyr. Biz Pawlus ýaly aýdyp bilmelidiris:
"Biz Mesihi we Onuň haça çüýlenendigini wagyz edýäris."
Hat bir görnüşli materialda ýazylýar.
Hudaýyň Öz Ogly baradaky habaryny biziň ýaly materialda ýazmagy ajaýyp merhemetdir. Pawlus Korintoslylara ýazanda munuň gudraty barada pikir edýär:
Biz bu hazynany PALÇYK GAPLARDA saklaýarys, güýjüň ajaýyplygy Hudaýdan bolsun, bizden däl (2 Korintoslylar 4:7).
Ol öňki aýatda şeýle diýipdi:
"Hudaý… ýüreklerimizde ýagtylyk saçdy, Hudaýyň şöhratynyň ýagtylygyny Isa Mesihiň ýüzünde bermek üçin." Biz muny adatça özümiz üçin ajaýyp bereket hökmünde pikir edýäris; ýöne tekst hakykatda şeýle okaýar:
"Hudaýyň şöhratynyň Isa Mesihiň ýüzünde ÝAGTYLYK SAÇMAGY üçin." Elbetde, biz özümiz üçin munuň ajaýyp berekedine eýe bolýarys, ýöne biz ony garaňkylykda we ölüm kölegesinde oturanlaryň bähbidi üçin ýagtyltmalydyrys. Palçyk gaplar, Gideonanyň küýzeleri ýaly, ýagtylygyň ýaýramagy üçin harçlanyp bilner. Köp adamlar Pawlusyň bu sözleri ýazanda Gideonanyň küýzelerini göz öňüne getirendigine ynanýarlar.
Söweş döwründe goşundaky hristianlara käwagt "däli" diýilýärdi. Ýöne Gideonanyň kiçijik goşunynyň şol küýzelerindäki ýagtylyk şeýle ýaýrap bilýärdi. Gaplar döwüldi we döwüldi.
Habaryň aýdyňlygy we düşnükliligi nähili saklanyp bilner?
Ahyrynda, hatyň habary nähili aýdyň, okalýan we düşnükli saklanyp bilner? Bir oglanjyk barada gürrüň berilýär, oňa doglan güni üçin ýagtylyk saçýan sagat berlipdir. Birnäçe hepde geçensoň, kakasy onuň ony ulanmaýandygyny belläpdir. Ol: "Hawa, men oňa seredýärin, ýöne onuň ýagtylygy ýiten ýaly" diýipdir. Kakasy: "Sagat nirede saklaýarsyň?" diýip sorapdyr. Ol: "Men ony şkafymyň çekmesinde saklaýaryn, zeper ýetmez ýaly" diýip jogap beripdir. Kakasy oňa munuň üçin onuň ýagtylygynyň ýitendigini düşündiripdir. Ýagtylyk saçýan harplar we görkezijiler ýagtylyga sezewar edilip täzeden zarýadlanmalydyr; ýogsam olar ýagtylyk saçmagyny bes ederler.
Bu biziň Hudaýyň haty hökmünde özümiz barada bilmeli zadymyzy suratlandyryp biler. Biz bu habaryň ýagtylygyny bir gezek hemişelik alan bolsak-da, ony her gün, her sagat kabul etmeli; biziň götermek hormatyna eýe bolan ylahy habaryň ýagtylygyny täzeden zarýadlamaly, şonda ol täze, aýdyň we okalýan bolar. Şonda-da, ol düşnükli bolmaly. Gürrüňleri ýa-da stereotiplenen sözlemleri ulanmakdan gaça duralyň, olar bize bir zat aňladyp biler, ýöne bizi diňleýänlere hiç hili many bermez. Bu, elbetde, şaýatlyk hökmünde aýdyp biljek islendik zadymyza degişlidir. Ýöne bizi tanaýanlara has güýçli gürlejek zat biziň durmuşymyzyň häsiýeti bolar.
Antiokiýadaky şol doganlar öz ýaşaýyşlary bilen tanalýardylar. Häsiýetleri boýunça olar Mesihe meňzeşdiler. Reb Isa Mesih biziň Öz Ruhy bilen öz ýerimizde Ony bir ýagdaýda görkezmegimizi isleýär. Agnostik Emmerson, hemişe özüni gysýan hristian goňşusyna şeýle diýdi: Sen näme bolup duranyň maňa şeýle güýçli gürleýär welin, men seniň aýdýan zadyňy eşidip bilemok.
