Mukaddes Kitapdaky Maşgala Konfliktleriniň Mysallary
Adamyň ýykylmagyndan gysga wagt soň, konfliktler geljekki nesilleriň maşgalalaryna täsir edip başlady. Köp adamlar öten nesilleriň maşgalalarynda gatnaşyklarynda az möhüm konfliktleriň bolandygyna ynanýarlar. Olar maşgalanyň dindar bolandygyna we gatnaşyklaryň jebis bolandygyna ynanýarlar. Emma, ähli döwürleriň maşgalalary konfliktleri başdan geçirdiler.
Adam we Howa
Köp mukaddes kitap maşgalalary möhüm konfliktleri başdan geçirdiler we Adam bilen Howanyň maşgalasy hem muňa degişli däldi. Hudaý Howa öz ärine tabyn bolmalydygyny we «onuň üstünden höküm sürmelidigini» (Gelip çykyş 3:16 NKJV) açyk aýtdy. Bu Adamyň Howadan üstün bolandygyny aňlatmaýardy, eýsem olaryň rollaryndatapawutlaryň bardygyny aňladýardy. Emma, Howa Hudaýyň sözüni äsgermezlik etdi, ýolbaşçylyk roluny aldy, ilkinji çagasyny nädogry kabul etdi we Adamyň hiç hili gatnaşmagy bolmazdan oňa Kaýyn diýip at berdi. «Adam öz aýaly Howany bildi, ol göwreli bolup Kaýyny dogurdy we «Men Rebden bir adam aldym» diýdi (4:1). Kaýynyň ady onuň sözüni görkezýär, bu bolsa onuň oňa at berendigini aňladýar.
Howa ýolbaşçylyk roluny tersine öwürdi, ilki Adamynyň ýykylmagyna ýolbaşçylyk etdi, soňra Kaýyna at berdi. Ol «Rebden bir adam» alandygyny öňe sürdi, ýöne soňra onuň dogany Abeli öldüren ganhor bolandygyny bildi: «Kaýyn dogany Abeliň üstüne turdy we ony öldürdi» (8-nji aýat).
Howa gadagan miwäni iýip, Hudaýa boýun bolmadyk mahaly, ol gabanjaňlygyň, gahar-gazabyň we ýamanlygyň tohumlaryny ekýärdi, bu bolsa öz gezeginde uly gynançyň ajy miwesini berdi. Bir ogul beýlekisini öldürdi, soňra ganhor sürgün edildi. Onuň ýolbaşçylyk we garaşsyzlyk roluny öz üstüne almagy sürtüşmä we konflikta sebäp boldy. Soňra Adam öz ýolbaşçylyk roluny dowam etdirdi we üçünji ogly Sethe at bermek üçin jogapkär boldy: «Adam ýüz otuz ýyl ýaşady we öz keşbinde, öz suratynyň yzyndan bir ogul dogurdy we oňa Seth diýip at berdi» (5:3).
Howanyň Kaýyna at beren wagty bilen Adamyň Sethe at beren wagtynyň arasynda birnäçe ýyl geçdi. Göräýmäge, är-aýalyň arasyndaky agzybirlik birnäçe wagt ýokdy. Emma, Adam bilen Howanyň rol-gatyşyklygy sebäpli ýüze çykan konfliktleri ykrar edip, olary çözendigi we şeýlelik bilen agzybirligi dikeldendigi görünýär. Seth «aýalyň tohumynyň» uzyn hatarynda ilkinji boldy, bu bolsa ýylanyň kellesini ýarjak (3:15) Şöhratly Tohumda jemlendi.1
Lutyň Maşgalasy
Lutyň maşgala ulgamynda konfliktler ýalňyş görnüşden we aragatnaşygyň bozulmagyndan ýüze çykdy. Lut uzak möhletli geljegi däl-de, gysga möhletli häzirki wagty, ebedi däl-de wagtlaýyn we ruhy däl-de maddy zatlara seretdi. «Lut gözlerini galdyryp, Iordanyň ähli düzlüginiň her ýeriniň suwlydygyny gördi ... Soňra Lut özüne Iordanyň ähli düzlügini saýlady we Lut gündogara gitdi» (13:10-11). Ol soňra «çadyryny Sodoma tarap dikdi», ahyrsoňy şol erbet şähere göçdi we «Sodomyň derwezesinde» (19:1) ýerleşdi, hatda Sodom tizden höküm edilip ýok ediljek bolsa-da. Netijede, Lut içki we daşky konfliktleri başdan geçirdi, sebäbi Lut şol bozuk ýerde ýaşap, «olaryň kanunsyz işlerini görüp we eşidip, her gün öz dogry ruhuny gynaýardy» (2 Petrus 2:8).
Onuň maşgalasy bilen aragatnaşygynda gatyşyklyk bardy, sebäbi şäheriň ýakynlaşýan ýok edilmegi baradaky habary äsgermezlik edildi. Ol öz giýewlerine ýakynlaşýan howp we derrew çäre görmegiň zerurlygy barada aýtmaga synanyşdy. «Şeýlelik bilen Lut çykdy we gyzlaryna öýlenen giýewlerine gürledi we «Turup, bu ýerden çykyň; çünki Reb bu şäheri ýok eder!» diýdi. Emma giýewlerine ol degişýän ýaly göründi» (19:14). Nähili gynançly! Aragatnaşygyň bozulmagy onuň maşgalasy üçin agyr netijelere sebäp boldy. Mundan başga-da, ol öňe seredýän mahaly aýaly yza seredýärdi we onuň materializm üçin ýalňyş görnüşi we aragatnaşykdaky gatyşyklyk betbagtçylykly boldy: «Onuň aýaly yzyna seretdi we duz sütüni boldy» (26-njy aýat).
Eliniň Maşgalasy
Konfliktleriň ösüşi Ysraýylda ruhany we kazy bolan Eliniň maşgalasynda hem görünýär. Ol abraýly, güýçli we meşhur adamdy, ýöne çagalary bilen az wagt geçirýän ýalydy. Onuň ogullarynyň Hudaýa hormaty ýokdy we Rebe berilýän gurbanlaryň ähmiýetini peseltýärdiler. «Şonuň üçin ýaş ýigitleriň günäsi Rebiň öňünde gaty uludy, çünki adamlar Rebiň gurbanlygyny ýigrenýärdiler» (1 Samuel 2:17). Eli ogullarynyň günäleri barada habar berlen mahaly, ol olary ýuwaşlyk bilen käýedi, ýöne söýgi bilen dogry terbiýelemedi. Şonuň üçin onuň ogullary ahlaksyzlyga has köp gatnaşdylar. «Onuň ogullary özlerini ýaramaz etdiler we ol olary saklamady» (3:13).
Eli öz kärine şeýle bir meşguldy welin, öz maşgalasyndaky roluny äsgermezlik etdi. Ol zerur bolanda çagalaryny ýolbaşçylyk etmegi, terbiýelemegi we terbiýelemegi başarmady. Ol ogullarynyň artýan günälerini we dogry terbiýäniň zerurlygyny kabul etmekden ýüz öwürdi, bu bolsa soňra maşgala üçin betbagtçylyga sebäp boldy. Çarlz Swindoll Eliniň maşgalasyndaky dört meseläni görkezdi:
- Kakanyň kärine maşgalasynyň zerurlyklaryny goýup, meşgul bolmagy,
- Ogullarynyň ýaşaýyş-durmuşynyň agyrlygyny kabul etmekden ýüz öwürmegi,
- Beýlekileriň duýduryşlaryna dogry jogap bermezligi, we
- Ýalňyşy rasionalizasiýa etmek, şeýlelik bilen meseläniň bir bölegi bolmak.2
Yshak we Rebeka
Aldaw we ýaranlyk sebäpli ýüze çykan konfliktler Yshagyň maşgalasynda görünýär. Yshak baý adamdy. Onuň aýaly Rebeka, onuň bilen birleşmek üçin öýüni we ähli söýgüli adamlaryny terk edipdi. Maşgala gowy başlady: ikisi hem biri-birini söýýärdiler we ekiz ogullar, Esaw we Ýakup bilen bereketlendiler. Emma, birnäçe ýyldan soň, Rebekanyň söýgüsi sowady we Yshagyň gözleri gowşady. Olaryň ikisiniň hem söýgüli çagasy bardy we Rebeka öz söýgüli ogly Ýakup üçin maksadyna ýetmek üçin Yshagy aldatdy. Yshak ilkinji doglan Esawy bereketlemek isledi, ýöne aldatyldy we Ýakuby bereketledi (Gelip çykyş 27:1-46). Rebeka ýolbaşçylyk roluny aldy, aldamagyň tohumyny ekdi we boýun bolmazlygyň jezasyny orady. Bu konflikt ähli maşgala üçin agyr meselelere sebäp boldy.
Mukaddes Kitapda konfliktleriň ähli maşgala täsir eden başga-da köp maşgalalar bar. Emma, eýýäm agzalan mysallar, konfliktleriň öten döwürleriň maşgalalarynda, hatda Hudaýa iman edýän maşgalalarda hem bardygyny ýatlatmak üçin ýeterlikdir. Bu konfliktler şübheleri, nädogry kabul etmeleri we boýun bolmazlygy öz içine alýardy, bu bolsa Adamyň iki oglunyň ýitirilmegine sebäp boldy. Lutyň maşgalasynda ýalňyş görnüşiň we gapma-garşy aragatnaşygyň konfliktleri hatda onuň aýalynyň ölümine sebäp boldy. Eliniň maşgalasynda gizlemek we terbiýäniň ýoklugy sebäpli ýüze çykan konflikt Hudaýdan ogullaryna höküm edilmegine sebäp boldy. Yshagyň maşgalasynda ýaranlyk we aldamak konflikti maşgalanyň dargamagyna sebäp boldy. Şeýle konfliktler maşgala gatnaşyklarynda yzygiderli meseleleri döredýär, esasanam olar irki döwürlerde çözülmedik bolsa.
Öten döwürleriň maşgalalaryndaky konfliktleri we netijeleri öwrenmek bilen, maşgala ulgamyndaky konfliktleriň sebäpleri barada habardarlyk artdyrylyp bilner we konfliktler ýüze çykanda olary çözmek bilen agyr kynçylyklardan gaça durup bilner. Şeýlelik bilen, çözülmedik konfliktlerden ýüze çykan meseleleri has giňişleýin öwrenmek bilen, gatnaşyklaryň bozulmagyna sebäp bolýan ýykylmagyň öňüni almak üçin öňe gidişligiň zerurlygyny has gowy düşüneris. Men bu düşünjäniň köp maşgalalara bereket bolmagyny dileýärin.
SOŇKY BELLIKLER
- [Bir Ata], Agtyklarymyň Ene-atalaryna (Gonkong: Christian, 1967) 16-20.
- Çarlz R. Swindoll, Maşgala Durmuşynda Akylly Ösmek (Oregon: Multnomah, 1988) 30-32.
(«Maşgala Konfliktlerini Çözmek – Bozulmalaryň we Dargamalaryň Öňüni Nädip Almaly,» neşir eden Overcomer Press, Owosso, MI; 1993-den uýgunlaşdyryldy.)
