Soňky döwürde Kanada we ABŞ-da syýasatçylar, kazyýetler we aktiwistler şu soragy ara alyp maslahatlaşdylar: Nikanyň adaty kesgitlemesi – “bir erkek we bir aýal aýratyn baglanan” – saklanmalymy? Ýa-da kesgitleme gomoşeksual hyzmatdaşlary hem öz içine alar ýaly giňeldilmelimi?
Kanadanyň Anglikan Kilisesi “gomoşeksual gatnaşyklary tassyklamak” baradaky beýannamasyny çykarmanka gyzgyn jedel geçirdi. Emma iki tarap hem ondan razy däl. Liberal teologlar beýannama şeýle gatnaşyklary “patyşalamakdan” ýa-da “mukaddeslemekden” saklanandygy üçin gaharlanýarlar, ýöne ewangelistler Hudaýyň tassyklamaýan zadyny “tassyklamak” bilen ylalaşmaýarlar. Haýsy tarapyň ýeňjekdigi entek belli däl, ýöne bu açyk: gomoşeksual gatnaşyklar meselesi ýitip gitmez.
Hristianlar hökmünde gomoşeksualizm barada näme etmeli? Gomoşeksual durmuşda ýaşaýan hakyky adamlar bilen nähili gatnaşykda bolmaly? Isa olara näme diýerdi we olara nähili garaşardy?
Çekim we Hereket
Geliň, möhüm tapawut goýalyň: bir adamyň bir jynsa çekilmegi bir zat, gomoşeksual herekete gatnaşmagy bolsa başga bir zat. Şonuň ýaly-da, geteroşeksual erkek adamyň bir aýala çekilmegi bir zat, onuň bilen zyna etmegi bolsa başga bir zat. Bu çekim bilen näme edýändigimiz synag bilen günäniň arasyndaky tapawudy emele getirýär. Az geýnen gyzyň ýanyndan geçmek meniň üçin synag bolup biler, edil bardaň ýanyndan geçmek alkogolik üçin synag bolup bilşi ýaly, ýa-da sowadyjynyň ýanyndan geçmek aşa iýýän adam üçin synag bolup biler. Emma synalmak biziň hyýallarymyzy iýmitlendirmäge we soňra şol islegi kanagatlandyrmaga hukuk berýän däldir.
Biz jyns isleglerini – gomoşeksual ýa-da geteroşeksual – hiç haçan inkär edilmez ýaly, butlaşdyrmaly däldiris. Şeýle hem, ähli isleglerimiziň tebigy we gowy zatlardygyny çaklamaly däldiris. Bir adamyň bir jynsa çekilmegi (bu onuň günäsi bolmazlygy mümkin) bir zat, gomoşeksual gatnaşyga gatnaşmagy bolsa başga bir zat (bu onuň saýlamagy). “Gomoşeksual” sözi hem çekimi, hem hereketi beýan edýär. Bu gynançly, çünki ol synag bilen günäniň arasyndaky tapawudy bulaşdyrýar. Hudaý bizi gowşaklyklarymyz üçin däl, eýsem hereketlerimiz üçin jogapkär edýär.
Tebigat we Terbiýe
Gomoşeksual çekimi näme döredýär? Fiziki faktorlar (gormon derejeleri, genetiki ýykgynlyklar ýaly) we psihologiki faktorlar (bir jynsly ene-ata bilen gatnaşyk, erotiki hereketlere irki duçar bolmak ýaly) bar. Bu “tebigat” we “terbiýe” faktorlary biziň häsiýetimizi, şeýle hem halaýan we halamaýan zatlarymyzy, güýçli we gowşak taraplarymyzy emele getirmekde uly rol oýnaýar.
Kazyýet we bilim toparlarynda adamyň kararlarynyň bu iki faktor bilen öňünden kesgitlenendigini aýtmak tendensiýasy bar, şonuň üçin olar saýlawyň ähmiýetini peseldýärler. Jyns sferasyna giňeldilende, logiki netije şeýle: biz jyns hereketlerimiz üçin jogapkär däl; biz geçmişimiziň önümleri, we biziň jyns durmuşymyz “tebigat” we irki durmuşymyzda alan “terbiýe” bilen öňünden kesgitlenendir. Şonuň üçin gomoşeksualizm diňe bir gowy däl, eýsem ähli jyns hereketleri hem “hiç kime zyýan bermesek” we hyzmatdaşymyz razy bolsa rugsat berilýär. Bu dünýäniň ylalaşygy barha artýar – we Hristianlar bu ýalana ynanmaga başlaýarlar.
Injil näme diýýär
Konkordansa seretsek, Injil zyna, jyns ahlaksyzlygy we jyns arassalygy barada gomoşeksualizmden has köp zat aýdýar. Bu bize Hudaýyň köpümiziň nähili synaljakdygymyzy bilendigini aýdýar. Ol şeýle hem zynany we bile ýaşamagy kabul edip, gomoşeksual hereketi ret etmegiň ikiýüzlüligini ýok edýär. Nikadan daşardaky ähli geteroşeksual gatnaşyklar günädir. Emma Injil Hudaýyň gomoşeksualizm barada dymmaýandygyny görkezýär. Ony açykdan-açyk ýazgarýan birnäçe aýat bar.
Sodom we Gomorra
Barlyk 19:1-29-da Hudaý iki perişdäni Sodomdaky Lut bilen duşuşmaga iberdi. Sodomyň adamlary Lutyň öýüni gurşap aldylar we gygyrdylar: “Bu gije saňa gelen adamlar nirede? Olary bize çykaryň, şonda biz olar bilen jyns gatnaşykda bolup bileris (bilmek, KJV).” Soňra perişdeler Luta aýtdylar: “Rebbe garşy onuň halkynyň gykylygy şeýle bir uly welin, ol ony ýok etmek üçin bizi iberdi.” Käbirleri ýewreý sözi “bilmek” “jyns gatnaşykda bolmak” diýmek däl diýip jedel edýärler, ýöne Lut öz gyzlaryny adamlara hödürläninde şol bir sözi ulanýar: “Bu erbet zady etmäň. Seret, meniň iki gyzym bar, olar hiç haçan erkek bilen ýatmadylar (bilmediler). Goý, men olary size çykararyn, we siz olar bilen islegiňizi edip bilersiňiz.” Iki aňlatmada-da jyns gatnaşyk açykdan-açyk göz öňünde tutulýardy. Bu aýat gomoşeksual toparlaýyn zorlamany ýazgarýan bolsa-da, Täze Testamentda Ýahuda günäniň diňe zorlukdan ybarat däldigini tassyklaýar: “Sodom we Gomorra ... özlerini jyns ahlaksyzlygyna we azgynlyga berdiler. Olar ebedi oduň jezasyny çekýänleriň mysaly bolup hyzmat edýärler” (Ýahuda 7 NIV).
Ýahuda nikadan daşardaky ähli jyns gatnaşyklaryna, şol sanda azgynlyga garşy açykdan-açyk çykyş edýär. Ol günäni diňe gelen perişdelere garşy niýetlenen zat bilen çäklenmeýär, eýsem ony ýaýran hereket hökmünde beýan edýär. Gomoşeksualizm Sodom we Gomorrada edilen ýeke-täk günä däldi, ne-de onuň ýok edilmeginiň ýeke-täk sebäbi. Esasy pygamberler Sodom we Gomorrany ikiýüzlülik, zyna, aldaw, tekepbirlik we açgözlülik üçin ýazgardylar (Işaýa 1:10-31; Ýeremiýa 23:14; Ezekiýel 16:49-58); we 2 Petrus 2:6-8 “kanunsyz işleriň” olaryň ýok edilmegine sebäp bolandygyny aýdýar. Hudaý gomoşeksualizmi, şeýle hem Sodom we Gomorrada ýaýran beýleki günäleri ýazgardy.
Lewi Arassalyk Kanunlary
Lewiler 18-20 gadagan edilen jyns gatnaşyklaryny, meselem, inçest, zyna we haýwanlar bilen jyns gatnaşygy sanap geçýär we şeýle diýýär: “Erkek bilen aýal bilen ýatýan ýaly ýatma; bu ýigrenjidir” (18:22). Ol şeýle hem käbir jyns günäleriniň (zynany hem goşmak bilen) ölüm bilen jezalandyrylmalydygyny aýdýar: “Eger bir erkek aýal bilen ýatýan ýaly erkek bilen ýatsa ... Olar öldürilmelidir” (20:13). Käbirleri bu aýatyň diňe butparazlyk kontekstinde ybadathana fahişeleri bilen gomoşeksual hereketi ýazgarýandygyny aýdyp, ony kabul etmezlige synanyşýarlar, çünki bu aýat çagalary Molehe gurban bermegi hem gadagan edýär. Emma bu inçest we haýwanlar bilen jyns gatnaşygy öz içine alýan beýleki gadaganlyklary çäklendirmek üçin sebäp däl. Hudaý ähli jyns azgynlygynyň, şol sanda gomoşeksualizmiň hem ýurdy hapalandygyny we şonuň üçin Hudaýyň milletleri jezalandyrýandygyny açyk görkezýär.
Ähli günä etdi
Rimliler 1 Hudaýdan ýüz öwüren erbet adamlary beýan edýär we soňra şeýle diýýär: “Hudaý olary ýürekleriniň günäkär isleglerine, bedenlerini biri-birleri bilen peseltmek üçin jyns arassalygyna berdi ... Hudaý olary utançsyz isleglere berdi. Hatda olaryň aýallary hem tebigy gatnaşyklary tebigy däl gatnaşyklar bilen çalyşdylar ... erkekler hem aýallar bilen tebigy gatnaşyklary terk etdiler we biri-birlerine bolan isleg bilen ýandylar. Erkekler beýleki erkekler bilen edepsiz hereketler etdiler we ... öz azgynlyklary üçin degişli jezany aldylar” (1:24-27).
Gomoşeksual durmuşy Hristianlyk bilen ylalaşdyrmaga synanyşýanlar, Pawlusyň gomoşeksual hereketlere baş goşýan geteroşeksual adamlary (azgynlary) ýazgarýandygyny, jyns tersine öwrülmegine “wepaly” galýan (tersine öwrülen) we hiç haçan geteroşeksual jyns gatnaşykda bolmadyk gomoşeksual adamlary däl diýip öňe sürýärler. Ýa-da olaryň aýtmagyna görä, ol aşa jyns gatnaşyklaryny ýazgarýar. Emma bu düşündirişleriň hiç biri üçin dil taýdan esas ýok, çünki olar “tebigy” we “tebigy däl” (azgyn) sözleriniň logiki manylaryny “meniň nämä çekilýändigim/çekilmeýändigim” diýip ýoýýarlar. Pawlusyň ähli maksady, biziň hemmämiziň günä çekilýändigimizdir: biz Hudaýyň tebigy tertibine garşy gelýän zady bir ýa-da başga ýol bilen etmek isleýäris. Meniň günä çekilýändigim günäni dogry etmeýär. Ol diňe Hudaýyň adalatly kararyny tassyklaýar, ýagny men, ähli adamlar ýaly, ýiten günäkärdirin.
Günäleriň sanawy
1 Korinfliler 6:9-11 şeýle diýýär: “Aldanmaň: Ne jyns ahlaksyzlary, ne butparazlar, ne zynahorlar, ne aýal-erkekler (malakoi), ne agressiw-gomoşeksualistler (arsenokoitai), ne ogrylar, ne açgözler, ne serhoşlar, ne töhmetçiler, ne aldawçylar Hudaýyň Patyşalygyny miras almazlar.” 1 Timoteos 1:9-10 şeýle hem şeýle diýýär: “Biz Kanunyň ... kanun bozujylar we pitneçiler, hudaýsyzlar we günäkärler ... zynahorlar we azgynlar (arsenokoitais) üçin edilendigini bilýäris.” Käbirleri malakoi sözüni “erkek-fahişeler” ýa-da “paederastlar” (oglanlary jyns taýdan zaýalaýan erkekler) diýip terjime etseler, we arsenokoitai sözüni “azgynlar” diýip terjime etseler-de, iň güýçli dil delilleri malakoi sözüniň passiw kabul ediji gomoşeksual hyzmatdaşy, we arsenokoitai sözüniň aktiw agalyk ediji gomoşeksual hyzmatdaşy aňladýandygyny görkezýär. Eger has çäkli manylar niýetlenen bolsa, başga grek sözleri ulanylyp bilnerdi. Käbir köne terjimeler bu tapawudy has açyk etmek üçin “katamit” (passiw) we “sodomit” (başlaýjy) sözlerini ulanýarlar. Iki hat hem gomoşeksual hereketiň günäkärdigini we Hudaýyň Patyşalygynyň adalaty bilen gabat gelmeýändigini açyk görkezýär.
Iň güýçli sebäpler
Men gomoşeksual herekete garşy esasy argumentiň eýýäm seredilen açyk gadaganlyklardan däl-de, eýsem Hudaýyň ynsan jynslylygynyň dogry beýany baradaky oňyn taglymatyny görkezýän aýatlardan gelýändigine ynanýaryn. Barlyk 1-2 erkek we aýalyň ýaradylmagyny we nikanyň döredilmegini, Hudaýyň kämil meýilnamasyny ýerine ýetirmek üçin iki jynsyň birleşmegini beýan edýär. Markus 10:6-9-da (we Matta 19:4-6) Isa bu taglymaty tassyklaýar: “Ýaradylmagyň başlangyjynda Hudaý olary erkek we aýal edip ýaratdy. Şonuň üçin erkek atasyndan we enesinden aýrylyp, aýaly bilen birleşer, we ikisi bir beden bolar. Şeýlelik bilen olar indi iki däl, eýsem birdir. Şonuň üçin Hudaýyň birleşdiren zadyny hiç kim aýyrmasyn.” Nika hemişelik geteroşeksual gatnaşykdyr; erkek we aýal bir beden bolýarlar; bu ömürboýy borçnamadyr. Bu ynsan jynslylygynyň nusgasydyr.
Bu çäklerden daşardaky islendik jyns gatnaşygy Hudaýyň meýilnamasyna garşy gelýär. Bu nikanyň doly bolmak üçin zerurdygyny aňlatmaýar. Isa doly ynsan bolupdy, ýöne Ol ne öýlendi, ne-de jyns taýdan günä etdi. Jyns gatnaşygy biziň ynsanlygymyzy tamamlamak üçin zerur däl. Hudaý käbirlerini öýlenmäge, käbirlerini ýeke ýaşamaga çagyrýar, ýöne hiç kimi zyna, zyna ýa-da gomoşeksualizme çagyrýar.
Ähli jyns taýdan ýykylanlar
Rimlilerde Pawlus biziň hemmämiziň günäkärdigimizi we Hudaýyň şöhratyndan mahrum bolandygymyzy (Rimliler 3:23) delillendirýär. Biz ähli barlygymyzyň günä bilen zaýalanandygyny – şol sanda jynslylygymyzyň hem – boýun almalydyrys. Käbir ýagdaýlarda bu erbetlik açyk görünýär: zorlama, orgiýalar, zorlukly ýa-da kemsidiji jyns. Beýlekilerde erbetlik has kabul edilerlikdir: bile ýaşamak, aşa jyns gatnaşyk, pornografiýa, zyna. Ýene-de beýlekilerde ol görünmez bolup biler: islegli garaýyşlar, arassa däl pikirler we şahsy arassa däl hereketler. We käbirleri üçin bu olary gomoşeksual hereketlere iterýän bir ýykgynlykdyr. Emma biz gomoşeksual günäni aýratyn kategoriýa goýmaly däldiris! Geteroşeksual nikadan daşardaky islendik jyns gatnaşygy günädir. Imanly üçin Injil idealy ýa monogam nika ýa-da ýeke durmuşdyr: hiç hili ylalaşyk rugsat berilmeýär. Nikadaky jyns Hudaýdan sowgatdyr; başga islendik zat bu sowgady zaýalaýar. Hudaý bizi öz bähbidimiz üçin ony nädogry ulanmakdan goramak isleýär.
Hristian jogaby
Şeýlelik bilen, nähili jogap bermeli? Gomoşeksual adamlara nähili garaşmaly? Isa biziň iň gowy mysalymyzdyr. Ýewreýler Ondan zynada tutulan aýal bilen näme etmelidigini soranlarynda (Ýahýa 8:3-11), Onuň jogaby iki taraplydy. Birinjiden, Ol ony daşlamak isleýänlerden gorap, oňa söýgi görkezdi. Ikinjiden, Ol oňa: “Git indi we günäkär durmuşyňy terk et” diýdi. Şonuň ýaly-da, biz bu iki garaýşy deňagramly saklamaly, gomoşeksual adamlara söýgi we hormat görkezmeli, şol bir wagtyň özünde olara gomoşeksualizmiň Hudaýyň terk etmegini isleýän bir günädigini görkezmeli.
Bu manyda biz olara başga hiç kimden tapawutly garaşmaly däldiris. Hudaý günäkärleri söýýär, ýöne olaryň günäsini ýigrenýär; biz hem şeýle etmeli. Biz olary ynsan hökmünde gymmatlandyrmaly we olara açyk Injili ýetirmeli: ähli adamlar ýaly, olar hem günälerinden toba etmeli we halas bolmak we üýtgedilen durmuşda ýaşamak üçin Isanyň ýanyna gelmeli. Biz olara gomoşeksual günälerini bes etmegi aýtmaly. Gomoşeksual çekim barada, biz olary hristian hünärmen kömegini gözlemäge ruhlandyrmaly. We gomoşeksual geçmişden gelen we Isa ynananlar, Dawut we Ýonatan, Rut we Naomi, we Pawlus we Timoteos ýaly Injil mysallarynda görkezilen ýaly, aladaly, ýöne erotiki däl sagdyn gatnaşyklary ösdürmäge ruhlandyrylmalydyr.
Günä ählimiziň ýüzbe-ýüz bolýan esasy problemamyzdyr. Biz hemmämiz toba etmeli we günäleriň bagyşlanmagy we günä garşy ýeňiş üçin Isanyň ýanyna gelmeli. Isa biziň günälerimiz üçin öldi we ölümden direldi, şonda biz bagyşlanarys we Onuň direlişiniň güýjünde ýaşarys. Bu gomoşeksual adamlara we ähli ynsanlara bermeli habarymyzdyr: “Tapawut ýok, çünki ähli günä etdi we Hudaýyň şöhratyndan mahrum boldy, we Mesihi Isa arkaly gelen halas ediş arkaly Onuň merhemeti bilen mugt aklandy” (Rimliler 3:22-24).
Kömek almak
Gomoşeksual ýykgynlyk tersine öwrülip bilermi? Bir wagtlar aktiw gomoşeksual bolan köp hristianlar diňe özlerini saklamaga däl, eýsem Hudaýyň kömegi we maslahaty bilen jyns ugruny tersine öwürmegi başardylar. Käbirleri indi öýlenen, beýlekiler ýeke galýarlar. Gomoşeksualizm bilen göreşmegi dowam etdirýänlere kömek gerek. Emma ybadathanalar has gowy maglumatly bolmaly, şonda olar göreşýänlere paýhasly Injil goldawyny berip bilerler. Dünýäniň “bir gezek gomoşeksual, hemişe gomoşeksual” diýen pikiri dogry däl. Köp üýtgänleriň hasabatlary bar.
Emma adamyň ugru üýtgemese-de, hereket üýtgäp biler. Geliň, Isanyň şägirtlerini çagyran wagtynda şeýle diýendigini ýatladalyň: “Eger kim Meniň yzymdan gelmek islese, ol özüni inkär etmeli we haçyny götermeli we Meniň yzymdan gelmeli. Çünki kim öz janyny halas etmek islese, ony ýitirer, ýöne kim Meniň üçin we Injil üçin öz janyny ýitirse, ony halas eder” (Markus 8:34-35). Jyns islegleri Hudaýyň bizi Öz bähbidi üçin kanagatlandyrmagy inkär etmäge çagyrýan ýerleriniň arasyndadyr – gomoşeksual ýa-da geteroşeksual bolsun.
Bejermekden öňüni almak has gowy
Psihologlar bir adamyň näme üçin bir jynsa çekilýändigini takyk bilmeýärler. Köp adamlar çagalykdaky agyr tejribeleri, meselem, enäniň söýgüsiniň ýoklugyny ýa-da jynsa gaty ir duçar bolmagy adaty jyns ösüşine päsgel berýän zatlar hasaplaýarlar. Ene-atalar ýa-da mugallymlar hökmünde biz çagalary goramaly we olaryň emosional zerurlyklaryny kanagatlandyrmaly, şonda olar jynslylyk barada ýoýulan garaýyşlary edinmezler. Gomoşeksualizme hristian jogaplarynyň biri, geljekki nesillerde onuň ýüze çykmagyny azaltmak üçin berk nikalary, sagdyn maşgalalary we çagalaryň iki ene-atasy bilen gatnaşyklaryny höweslendirmekdir.
Soňky söz
Hristian habary umyt habarydyr. Pawlus Hudaýa şükür etdi, “size gowy işi başlan Ol, ony Isa Mesihiň gününe çenli tamamlar” (Filipililer 1:6) diýip ynamly bolup. Ýoýulan jyns isleginiň ýüki astynda inleýänler üçin Pawlus şeýle hem diýýär: “Biz özümiz, Ruhyň ilkinji miwelerini alanlar, ogullar hökmünde kabul edilmegimize, bedenlerimiziň halas edilmegine sabyrsyzlyk bilen garaşyp, içimizden inleýäris. Çünki bu umytda biz halas bolduk” (Rimliler 8:23-24). Netijede Hudaý üstünlik gazanar, we Onuň ähli çagalary Onuň Oglunyň şöhratly keşbine öwrüler. Biz muňa ynanmaga we her güni Onuň güýjünde ýaşamaga taýýarmy? Bu diňe toba eden gomoşeksual üçin däl, eýsem her birimiz üçin Injil habarydyr.
