Maşgala Gatnaşyklary – Hristianyň Gözlegleri
Gatnaşyklar – gaty uly mowzuk – durmuşyň ähli taraplarynda, şol sanda maşgalada, goňşy-golamda, mekdepde, işde we jemgyýetçilik gurşawynda duş gelýär. Mukaddes Ýazgylarda bu mowzuk boýunça bize öwretjek zatlary köp, ýöne bu makalanyň esasy ünsi iman edýänleriň imansyz maşgala agzalary bilen gatnaşyklaryna gönükdiriler.
Ene-atalara Boýun Bolmak
Hudaý her birimizi bu dünýä bir ýerli ata we bir ýerli ene arkaly getirdi. Gynansak-da, biz diňe bir ene-ata bilen maşgalada ulalyp bileris. Şeýle hem, çagalygymyzda ene-atamyzyň ikisi hem biziň bilen bolmazlygy mümkin. Şonda-da, Hudaý şol ýyllarda biziň üstümizde häkimiýeti bolan azyndan bir uly adamy üpjün edýär. Hristianlar hökmünde biziň aladamyz şeýle bolup biler: Eger ene-atalarymyz ýa-da biziň üçin jogapkär uly adamlar Reb Isa Mesihe iman etmeýän bolsalar näme? Biz näme etmeli? Özümizi nähili alyp barmaly?
Efesliler 6:1-de bize şeýle diýilýär: «Çagalar, Rebbe boýun bolup, ene-atalaryňyza gulak asyň, çünki bu dogrudyr» (NKJV). Bu görkezme bize bereket üçin berilýär. Ol ene-atalarymyzyň iman edýän ýa-da etmeýänligine garamazdan degişlidir, çünki maşgala gurşawynda biz Mesih Rebbiniň hökümdarlygyny öwrenýäris. Hudaý muny bize ene-atalarymyzyň häkimiýetine boýun bolmagy öwretmek bilen edýär. Şeýle etmek bilen, biz ulaldygymyzça Rebbiniň durmuşymyzda bolan häkimiýetini düşüneris. Boýun bolmak, bizden bir zady etmegi ýa-da etmezligi soralanda, haýyşa boýun bolup, bize aýdylanlara laýyklykda hereket etmek diýmekdir. Elbetde, bu ene-atalarymyzyň berýän haýyşlarynyň we görkezmeleriniň iman edýänleriň Reb Isa Mesih bilen gatnaşyklaryna ters gelmeýändigini aňladýar.
Eger bir adam bizden Hudaýyň Sözüne görä Rebbe ýaramaz geljek bir zady etmegi sorasa, biz boýun bolmaly däl. Şonuň üçin Mukaddes Ýazgylar boýun bolmak bilen baglanyşykly «Rebbe boýun bolup» diýen jümle ulanýar. Mysal üçin, eger bir ene-ata bizden maşgala kömek etmek üçin bir zady ogurlamagy sorasa, bu Rebbe ýaramaz geler, çünki Hudaýyň Sözünde bize ogurlamazlyk aýdylýar (Müsürden Çykyş 20:15). Şeýle ýagdaýlarda, «biz adamlara däl-de, Hudaýa boýun bolmaly» (Resullaryň Işleri 5:29). Umyt edýäris, hiç bir çaga ene-atasyndan günäkär talaplar eşitmez.
Adatça, ene-atalarymyza boýun bolmak bilen biz Rebbe boýun bolýarys. Sebäbi «bu dogrudyr.» Hudaýa görä, ene-atalarymyza boýun bolmak dogrudyr. Goşmaça düşündiriş gerek däl!
Ene-atalara Hormat Goýmak
Efesliler 6:2-3-de şeýle okaýarys: «‘Ataňy we ejeňi hormatla,’ bu wada bilen ilkinji tabşyrykdyr: ‘şonda saňa gowy bolar we sen ýer ýüzünde uzak ýaşarsyň.’» Ýene-de, bu görkezme ene-atalarymyzyň iman edýän ýa-da etmeýänligine garamazdan üýtgemeýär. Olar biz ulalýarkak Hudaýyň bize beren üpjünçiligidir. Biz olara hormat goýmaly!
Ene-atalara hormat goýmak olara boýun bolmagy öz içine alýar, ýöne olaryň soran zatlaryna boýun bolmakdan has köpdür. Dünýäde çagalar ene-atalaryna hormat goýmaýarlar. Olar atasy we ejesi barada erbet sözler aýdýarlar. Çagalar ene-atalaryna garşy çykýarlar, olaryň häkimiýetine garşy durýarlar we ony äsgermezlik edýärler. Iman edýän adam ene-atalary barada erbet sözler aýtmazlygy gerek. Gaýtam, iman edýänler ene-atalary barada ýokary sözler aýdyp, olara hormat goýmalydyrlar. Hormat görkezmek üçin, iman edýänler ene-atalaryna «jogap gaýtarmazlygy» gerek.
Ene-atalarymyza hormat goýmagymyz üçin bize bir sebäp berilýändigine üns beriň. Eger biz Onuň tabşyrygyna boýun bolsak, Hudaýyň bize bir wadasy bar: işlerimiz gowy bolar we biz uzak ömür bilen bereketlenip bileris. Hudaýyň bize ene-atalarymyza boýun bolmagymyzy we hormat goýmagymyzy bereketleýändigi nähili ajaýyp, olar iman edýän ýa-da imansyz bolsalar-da.
Ene-atalara Kömek Etmek
Biz ulaldygymyzça, ene-atalarymyza kömek etmeli. Mysal üçin, bir ogul ýa-da gyz işläp pul gazananda, maliýe zerurlyklary bolan ene-atasyna kömek edip biler. Reb Öz döwrüniň ruhy ýolbaşçylarynyň ýalňyş taglymatyny ýazgardy: Fariseýler, geljekde Hudaýa eýe bolan zatlarymyzy bermegi wada bermek, häzir ene-atalara kömek etmek jogapkärçiligini aýyrýar diýip öwredýärdiler. Rebimiz muny Hudaýyň tabşyryklaryny ret etmek diýip atlandyrdy we Fariseýlere şeýle diýdi: «Şonda siz oňa atasy ýa-da ejesi üçin hiç zat etmäge rugsat bermeýärsiňiz» (Markus 7:12).
Resul Pawlus Timoteýe görkezme berende, çagalaryň garrylykda ene-atalaryna goldaw bermelidigini aýtdy. 1 Timoteos 5:4-de şeýle okaýarys: «Ýöne eger bir dul aýalyň çagalary ýa-da agtyklary bar bolsa, olar ilki öýde dindarlyk görkezmegi we ene-atalaryna borçlaryny ödemegi öwrensinler; çünki bu Hudaýyň öňünde gowy we kabul ederliklidir.» Maşgala Hudaý tarapyndan garry ene-atalaryň zerurlyklaryna kömek etmek üçin ilkinji çeşme hökmünde üpjün edilýär. Maşgala kömegi göz öňünde tutulmazdan ozal, ybadathana bu zerurlyk bilen ýüklenmeli däl. Çagalar we agtyklar olary dünýä getiren, ulaldan, zerurlyklaryna sereden we söýen adamlara borçludyrlar. Çagalar garry ene-atalaryna seretmek jogapkärçiligini kabul edende, olar Hudaýy ýakymly edýärler. Ýene-de, bu görkezme ene-atalaryň iman edýän ýa-da imansyz bolmagyna garamazdan üýtgemeýär.
Zorluk Edýän Ene-atalar
Eger iman edýän çagalar zorluk edýän ene-atalary bilen ýaşaýan bolsalar näme etmeli? Gynansak-da, bu ýagdaý käbirleri üçin bolup biler. Ene-atalarymyza boýun bolmalydygymyzy we hormat goýmalydygymyzy bilip, şeýle ýagdaýda nähili ýaşap bileris? Hudaýyň islegi çaganyň ýa-da islendik adamyň zorluk görmegi däl. Biz muny dünýäde Rebbe iman etmeýän köp maşgalalarda görýäris, ýöne zorluk hatda hristian maşgalalarynda-da bolýar.
Dawudyň Şa Saul bilen gatnaşygynda näme etmelidigi barada bir mysalymyz bar. Bu şa Dawudy ýaş ýigitkä öz ene-ata häkimiýetine aldy. Gysga wagtda Şa Saul Dawuda şübhe bilen garady. Saul Dawuda fiziki taýdan zyýan bermek isledi. 1 Samuel 18:11-de Saul Dawuda naýza atdy, Dawut bolsa şanyň biynjalyk ruhuny saz bilen köşeşdirmäge synanyşýardy. Reb Dawudyň zyýan görmegine rugsat bermedi, ýöne biz Dawudyň «Saulyň huzuryndan iki gezek gaçandygyny» öwrenýäris.
Biz okap barýarkak, Dawudyň Şa Saulyň zorlugyny nähili dolandyrandygyndaky akyldarlygyny görýäris. Ol ýerini üýtgetdi we onuň bilen gatnaşygyny azaltdy. Dawut eden işlerinde akyldarlyk bilen hereket etdi we Rebbiniň kömegini we barlygyny başdan geçirdi. Ol Saulyň ogly Ýonatan bilen dostlugynda-da teselli tapdy. Bu dostluk sebäpli, Ýonatan Dawuda Saulyň oňa zyýan bermek baradaky meýilnamalary barada duýduryş berdi. Dawut hiç haçan ar almak isledi. Hatda mümkinçilik dörände-de, Dawut Saula zyýan bermekden ýüz öwürdi.
Biz her kimiň Dawudyň halas edilişi ýaly zorlukdan halas edilip bilmeýändigini düşüneris. Häzirki wagtda zorlugy aýyrmagyň başga ýollary bolup biler, mysal üçin, giňeldilen maşgala gatyşmagy arkaly. Ata-ene, daýy ýa-da daýza käwagt gatyşyp kömek edip biler. Köp ýurtlarda hökümet programmalary hem kömek edip biler. Ýatda saklaň, çaganyň fiziki zorlukly öýde bolmagy Hudaýyň islegi däldir.
Doganlar we Uýalar
Siziň iman etmeýän bir doganyňyz ýa-da uýaňyz, ýa-da köp doganlaryňyz we uýalaryňyz bolup biler. Şol bir maşgalada ulalýarkak olar bilen nähili ýaşamaly? Biz Mukaddes Kitapda, Gelip Çykyş kitabyndaky Ýusubyň durmuşynda ajaýyp bir mysal tapýarys. Ol 12 oglanyň we azyndan bir gyzyň ikinji iň ýaş ogludy. Onuň doganlary Ýusuba gabanjaňlyk edýärdiler we ondan dynmak isleýärdiler, sebäbi atasy oňa aýratyn garaýardy. Biz olaryň hereketlerini imansyz doganlar ýa-da uýalar bilen duş gelip biljek ýagdaýlarymyza ulanyp bileris.
Ýusup doganlaryna gyzyklanýardy, we atasy Ýusuba şeýle görkezme berdi: «Haýyş edýärin, git we doganlaryňyň we sürileriň ýagdaýyny gör, we maňa habar getir» (Gelip Çykyş 37:14). Ýusup atasyna boýun boldy, ýöne doganlaryny gözlemeli boldy, çünki olar öýden garaşylanyndan has uzaklara gidipdiler. Şonda-da, Ýusup wepaly boldy we olary tapýança gözlemegini dowam etdirdi. Biz hem doganlarymyza we uýalarymyza seretmeli, olara gyzyklanmaly we olara Reb Isany Halasgärleri hökmünde tapmaga we iman etmäge kömek etmeli. Aňsatlyk bilen ýüz öwürmäň, çünki bu garaşylanyndan has köp wagt we tagalla talap edip biler.
Ýusup doganlaryny tapansoň, olar oňa erbet çemeleşdiler. Ol zor bilen alnyp, Gilead'dan Müsüre gidýän bir topar adama gul hökmünde satyldy. Ýusup atasyny we doganlaryny bir has görmez ýaly boldy. Siz we men Ýusubyň olaryň oňa eden zatlary üçin hiç haçan bagyşlamazdy diýip pikir edip bileris.
Köp ýyl soň, Hudaý Ýusuby gullykdan we türmeden halas edensoň, ol Hudaýyň buýran ýagdaýlary arkaly doganlaryny ýene-de gördi. Ýusup doganlaryna şeýle diýdi: «Men siziň doganyňyz Ýusup, meni Müsüre satan siz. Ýöne indi, meni bu ýere satanyňyz üçin gynanmaň ýa-da özüňize gaharlanmaň; çünki Hudaý meni siziň öňüňizden iberdi, ýaşaýşy goramak üçin. Çünki bu iki ýyl ýurtda açlyk boldy, we ýene bäş ýyl bar, onda ne ýer sürülmez, ne-de hasyl ýygnalmaz. We Hudaý meni siziň öňüňizden iberdi, ýer ýüzünde siziň üçin nesil goramak üçin, we siziň janyňyzy uly halas ediş bilen halas etmek üçin. Şonuň üçin indi meni bu ýere iberen siz däl, eýsem Hudaý; we Ol meni Faraonyň atasy, we onuň ähli öýüniň hökümdary, we Müsüriň ähli ýerinde hökümdar etdi» (Gelip Çykyş 45:4-8). Biz Ýusubyň sözlerinden, Hudaýyň oňa şeýle kynçylyklary, hatda doganlarynyň eli bilen başdan geçirmegine näme üçin rugsat berendigini düşünenini görýäris. Onuň mähirli sözlerinden, ol doganlaryny bagyşlandygyny aýdyp bileris.
Bu, doganlarymyzyň ýa-da uýalarymyzyň imansyz bolup biljek maşgala ýagdaýynda Rebbe ýakymly bolmagymyzyň başga bir ýoludyr. Olar bize zyýan berýän zatlary edende ýa-da aýdanda, biz olary bagyşlamaga taýyn bolmaly.
Nika Gatnaşyklary
Iman edýän adamyň nika girmegi baradaky gatnaşyk Mukaddes Ýazgylardan gaty açykdyr. Birinjiden, Mukaddes Kitap iman edýän adamyň diňe bir adama, garşy jynsdan bolan adama öýlenmelidigini öwredýär: «Şonuň üçin adam atasyndan we ejesinden aýrylyp, aýalyna goşular, we olar bir ten bolar» (Gelip Çykyş 2:24).
Iman edýän adam diňe başga bir iman edýän adam bilen durmuş gurmaly. 2 Korintoslylar 6:14-de şeýle okaýarys: «Imansyzlar bilen deň däl boýuntyrykda bolmaň.» Käwagt iman edýänler imansyzlar bilen gatnaşyk gurýarlar, we bir wagt soň olar olar bilen durmuş gurmak isleýärler. Olar bu barada doga edendiklerini we Rebbiniň olary imansyz bilen durmuş gurmaga ýolbaşçylyk edýändigini duýýandyklaryny aýdýarlar. Bu pikir ýalňyşdyr. Reb hiç haçan bizi Öz Sözünde açyk eden islegine garşy bir zat etmäge ýolbaşçylyk etmez. Aslynda, bu aýratyn mesele barada doga etmegiň zerurlygy ýok; Hudaýyň Öz Sözünde eýýäm görkezen zatlaryna boýun bolmak zerurdyr!
Iman edýän adamyň imansyz bilen nika tarap alyp barýan gatnaşygy hiç haçan şol derejä ýetmeli däldi, çünki beýleki adam başdan iman edýän däldi. Eger nika girilse, Hudaý ýakymsyz bolar. Şeýle nika Hudaýyň bereketi ýokdur. Hawa, Hudaý rehimdarlyk bilen imansyz ýoldaşy halas edip biler; ýöne köplenç, iman edýän adam ruhy taýdan Rebbiden uzaklaşdyrylýar we imansyz ýoldaş hiç haçan hristian bolmaýar. Bu meselede Rebbiniň islegine boýun bolmazlykdan köp gynanç döreýär.
Durmuş Guran, Soň Halas Bolan
Eýýäm durmuş guran biriniň nikadan soň hristian bolmagy, we onuň ýoldaşynyň imansyz galmagy baradaky ýagdaý näme? Mukaddes Ýazgylar bu meselä-de degişlidir. Ybadathananyň irki döwürlerinde köp adamlar şeýle kynçylykda tapyldylar; olar imansyz ýoldaşlaryny terk etmelimidiler ýa-da olar bilen galmalydylar?
Biz Hudaýyň Sözünden, imansyz ýoldaşyň olar bilen durmuş gurmaga islegli boldugyça, iman edýän ýoldaşyň imansyz ýoldaş bilen galmagynyň Rebbiniň islegidigini tapýarys. «Eger bir doganyň iman etmeýän aýaly bar bolsa, we ol onuň bilen ýaşamaga islegli bolsa, ol ony aýyrmasyn. We imansyz äri bolan bir aýal, eger ol onuň bilen ýaşamaga islegli bolsa, ol ony aýyrmasyn» (1 Korintoslylar 7:12-13).
Reb bu aýratyn ýagdaýda imansyz bilen durmuş gurmagy dowam etdirmek üçin üç esasy sebäp berdi, 1 Korintoslylar 7:14-16-da tapylýar. Aýat şeýle diýýär: «Çünki imansyz är aýaly tarapyndan mukaddes edilýär, we imansyz aýal äri tarapyndan mukaddes edilýär; ýogsam siziň çagalaryňyz haram bolar, ýöne indi olar mukaddesdir. Ýöne eger imansyz aýrylyşsa, goý ol aýrylyşsyn; şeýle ýagdaýlarda bir dogan ýa-da uýa gulçulykda däldir. Ýöne Hudaý bizi parahatçylyga çagyrdy. Çünki sen, eý aýal, äriňi halas edip biljekdigiňi nähili bilýärsiň? Ýa-da sen, eý är, aýalyňy halas edip biljekdigiňi nähili bilýärsiň.»
Durmuş gurmagy dowam etdirmegiň birinji sebäbi, iman edýän ýoldaşyň imansyz ýoldaşa berýän bereketidir. Biriniň imany bu ömürde imansyz ýoldaş üçin aýratyn bir gurşaw döredýär. Hudaý wagtlaýynça imansyz ýoldaşy bereketlär we oňa gözegçilik eder, çünki ol iman edýän ýoldaş bilen durmuş gurandygy üçin. Ikinjiden, olaryň çagalary iman edýän ýoldaş sebäpli Hudaýyň ýakymly ýagdaýyna düşýärler. Iman edýän ýoldaş imansyz ýoldaşyň çagalaryny haram edip biljekdiginden alada etmeli däl. Hudaý Öz bereketini wada berdi. Üçünjiden, durmuş gurmagy dowam etdirmek bilen, iman edýän ýoldaş Hudaý tarapyndan ony Mesihe iman etmäge ýolbaşçylyk etmek üçin ulanylyp bilner. Bu bolanda nähili ajaýyp, we nähili şatlyk! Bu soňky nokat 1 Petrus 3:1-2-de nygtalýar: «Aýallar, şonuň ýaly, öz ärleriňize boýun boluň, hatda käbirleri söze boýun bolmasa-da, olar, sözsüz, aýallarynyň özlerini alyp barşy bilen gazanylyp bilner, olar siziň arassa hereketiňizi gorky bilen synlanda.»
Imansyz Çagalary Bolan Ene-atalar
Hristian ene-atalar çagalaryny Reb Isa iman etmese-de nähili terbiýelemeli? Açykdan-açyk, ene-atalar çagalaryň Hoş Habary eşidip, Reb Isany Halasgärleri hökmünde tanamaga mümkinçilik tapjak maşgala gurşawyny üpjün etmeli. Nakyllar 22:6 şeýle diýýär: «Çagany gitmeli ýolunda terbiýele, we ol garrylanda ondan aýrylmaz.» Ene-atalara nähili ajaýyp habar. Wepaly bolmak bilen, çagalarymyz Rebbe nähili söýýändigimizi we Ondan nähili gorkýandygymyzy öwrenip bilerler, bu olarda-da şol bir islegi döreder. Ýyllar geçdigiçe, çagalar imanlarynda ösüp, Rebbe berk yzarlap bilerler. Olar garrylanda-da Rebbe yzarlarlar, öz imanlarynyň hakykatyny görkezip.
Efesliler 6:4-de Pawlus duýduryş berdi: «... we siz, atalar, çagalaryňyzy gaharlandyrmaň, eýsem olary Rebbiniň terbiýesinde we öwüt-nesihatynda ulaldyň.» Köp imansyz çaga gaharjaň we gaty ene-ataçylyga garşy çykyp ulalýar, we olar Rebbiden ýüz öwürýärler. Çagalarymyza hakyky däl talaplar goýmak ýa-da olary gerek bolanyndan köp jezalandyrmak bilen, biz çagalarymyzy gaharlandyryp, gahara we ýigrenje getirip bileris. Bu gynançly ýagdaýdyr. Çagalar lapykeç bolýarlar we ene-atalarynyň ýokary garaşyşlaryny we talaplaryny ýakymly edip bilmeýändiklerine ynanýarlar. Bu soňra ruhy dünýä geçýär we çaganyň Mesihe bolan imanyndan büdremegine sebäp bolup biler.
Netije
Bu möhüm mowzuk barada has köp zat aýdyp bolar. Goý, paýlaşylan pikirler bize ýolda kömek etsin we has köp öwrenmek üçin Mukaddes Ýazgylary gözlemegimize sebäp bolsun.
Maşgalanyň içindäki imansyzlar bilen gatnaşyklarymyz bizi şol gurşawyň daşyndaky gatnaşyklarymyza taýýarlaýar. Biz her hepde köp imansyz adamlar bilen duşuşýarys we gatnaşyk edýäris – käbirleri biziň mekdebe ýa-da işe gidýän ýerimizde bolup biler, beýlekiler bolsa garaşylmadyk pursatda gysga duşuşyk bolup biler. Nähili gatnaşsak-da, iman edýänler hökmünde biziň Mesih üçin ilçilerdigimizi hemişe ýatda saklalyň (2 Korintoslylar 5:20). Biz öz yşygymyzy şöhle saçmaly, şonda imansyzlar Mesihy bizde görüp bilerler (Filipililer 2:15), bu olaryň bereketine we halas bolmagyna sebäp bolup biler.
