Dawut we Golýat
Birinji Samuel 17 Mukaddes Kitapdaky iň gyzykly hekaýalaryň birini öz içine alýar. Dawut we Golýat baradaky hekaýa ynsan merdanalygynyň hekaýasyndan has köpdür; ol bize Dawudyň oglan wagtynda-da Hudaýa bolan ýüregini we Oňa bolan sarsmaz imanını aýdýar.
Dawudyň Golýat bilen gahrymanlarça duşuşygy ony milletiň butuna öwürdi. Onuň ägirt üstünden gazanan ýeňşi imanyň ýeňşidi. Ýewreýler 11-de Dawut “iman arkaly patyşalyklary boýun egdiren ... ýolbarslaryň agzyny ýapan ... söweşde batyr bolan” (11:33-34 NKJV) adamlaryň biri hökmünde agzalýar. Çopan hökmünde öňki tejribesi ony ýeňişli köpçülik öňünde çykyş etmäge taýýarlapdy. Onuň sapança ussatlygy, ýolbars we aýy bilen duşuşygy, eýýäm patyşany gorkak eden duşmanyň öňünde gorkusyzlygy (1 Samuel 17:11), we iň esasy-da onuň eýe bolan Hudaý Ruhunyň güýji ony milli gahrymana öwüren ýeňiş bilen netijelendi. Dawut tekepbir ägirtine öwündi: “Bu gün Reb seni meniň elime berer” (1 Samuel 17:46).
Golýat, Şeýtanyň bir görnüşi
Gatdan bolan ägirt Golýat, bu dünýäniň şazadasy, ölüm güýjüne eýe bolan Şeýtanyň suratydyr. Ol bize Hudaýyň we adamyň baş duşmanyny, Hudaýyň halkyny gorkuzmaga we ele salmaga çalyşýan iblisi ýatladýar. Onuň ägirt uly göwrümi (takmynan 10 fut beýiklikde) we agyr bürünç sowudy Şeýtanyň howply güýjüni simwolizleýär. Onuň tekepbir kynçylygy bize “kimi ýuwutmalydygyny gözleýän” (1 Petrus 5:8) gygyrýan ýolbarsy ýatladýar. Onuň garşylykly dili we Hudaýyň halkyny gorkuzmagy iblise we onuň güýjüne aňsatlyk bilen degişlidir.
Saul we ähli ysraýyllylar ägirdi eşidenlerinde, olar “gorkdular we gaty gorkdular” (17:11). Gatdan bolan elhenç ägirt Ysraýylyň goşunyny 40 günläp gorkuzdy (17:16). Mukaddes Ýazgylarda 40 sany synag bilen baglanyşyklydyr. Bu döwür Rebbe boýun bolmadyk we Ony ret eden halkyň güýçsüzligini açmaga hyzmat etdi (8:7).
Ysraýyl özüniň hemişelik duşmany bolan filistliler bilen söweşýärdi. Goşunlar iki dagda, arasynda jülge bilen ýerleşdirilipdi. Her gün Golýat ysraýyllylara özüne garşy söweşmek üçin bir adam ibermegi teklip edýärdi. Emma 40 günden soň hiç bir ysraýylly öňe çykmady. Şol günlerde söweşiň netijesini şeýle bäsleşik esasynda kesgitlemek mümkindi. Golýata deň geljek ysraýylly ýokdy. Ynsan taýdan aýdylanda, bu mümkin däl ýagdaýdy.
Dawut, Mesihyň bir görnüşi
Dawut Golýata garşy durup, Mesihy aşakdaky ýollar bilen öňünden habar berýär:
1. Atasyna boýun egmegi:
“Dawut ir bilen turdy ... we Ýessaň buýrugy boýunça gitdi ... goşunyň söweşe çykýan we söweş üçin gygyrýan lagerine” (17:20). Dawut atasynyň buýrugyna dessine boýun bolmaga höweslidi, biziň mübärek Rebbimiz ýaly, Ol Atanyň islegini ýerine ýetirmek üçin geldi we “Men hemişe Oňa ýaraýan zatlary edýärin” (Ýahýa 8:29) diýdi.
2. Doganlaryna missiýasy:
Dawudyň atasy ony goşunda gulluk edýän doganlaryna missiýa iberdi. Bu bize kakasy Ýakup tarapyndan doganlarynyň hal-ahwalyny soramak üçin iberilen Ýusuby ýatladýar (Barlyk 37:14). Ýusup hem, Dawut hem Atasy tarapyndan dünýä ýitirilenleri gözlemek we halas etmek üçin iberilen Mesihy suratlandyrýarlar.
3. Patyşa tarapyndan sylagy:
Dawut söweş meýdançasyna gelende, Golýaty öldürip biljek adama beriljek sylag barada eşitdi. “Ony öldüren adamy patyşa uly baýlyklar bilen baýlaşdyrar” (17:25). Bu ýerde bize “her bir adam üçin ölümi dadan” (Ýewreýler 2:9) Birine berlen sylag ýatladylýar. Mesihyň haçdaky gurbanlyk ölümi üçin sylagy Işaýa kitabında beýan edilýär: “Men Oňa beýikler bilen paý bererin, we Ol güýçliler bilen oljany paýlaşar, çünki Ol Öz janyny ölüme dökdi” (Işaýa 53:12). Mesih Öz janyny ölüme dökendigi üçin ýokary göterildi. Ol Öz ýeňşiniň oljalaryny islendik beýik basybalyjy bilen bir derejede we birmeňzeş görnüşde paýlaşardy. Bu sylaglar Filipililer 2:9-da hem agzalýar: “Şonuň üçin Hudaý Ony hem ýokary göterdi we Oňa ähli atlaryň üstündäki ady berdi.”
4. Doganlarynyň ýalňyş düşünmegi:
Dawut doganlary tarapyndan ýalňyş düşündirildi we nädogry aýyplandy. Ol iň uly dogany Eliab tarapyndan peseldildi, ol onuň gelmeginiň sebäbini sorady. Eliab Dawudy buýsançda we gödekçilikde aýyplady. Dawudyň onuň rehimsiz masgaralamasyna jogaby şeýle boldy: “Men indi näme etdim? Bir sebäp ýokmy?” (17:29). Dawut bu ýerde “masgaralananda, yzyna masgaralamady” (1 Petrus 2:23) Mesihyň bir görnüşidir. Dawudyň “Men näme etdim?” diýen soragy Mesihyň has güýçli gaharlandyrmaga jogap hökmünde beren soragyna meňzeşdir: “Näme üçin Meni urýarsyňyz?” (Ýahýa 18:23). Dawudyň doganlary tarapyndan gadyry bilinmedigi ýaly, biziň Rebbimiz hem Öz halky tarapyndan ýaman garşylandy: “Ol Öz halkyna geldi, we Öz halky Ony kabul etmedi” (Ýahýa 1:11). We Hudaýyň ten alan Ogly gadyry bilinmedik bolsa, Onuň gullukçylary gadyry bilinmegini garaşmaly däldirler. Hudaýyň adamy ýalňyş düşündirilmäge we ýeke durmaga taýýar bolmalydyr.
Dawut we Patyşa Saul
Saul Dawudyň filistliler bilen söweşjekdigini eşideninde, ony “Sen diňe bir oglanjyk” diýip, ýaňsylap, ony yzyna gaýtarmaga synanyşdy. Emma Dawut we Saul birmeňzeş tolkunda däldiler. Dawut öz güýji bilen gitmegi pikir etmeýärdi. Ol Hudaýyň mekdebinde tälim alypdy. Ol ýerde, Betlehem meýdanlarynyň ýekeliginde, köpçülikden daşda, kakasynyň goýunlaryny bakýarka, sürüden guzylary almak isleýän bir ýolbarsy we bir aýyny öldürdi (17:34-35). Dawut öz ýeňşini Hudaýa ýazdy. Dawut Hudaýyň kömegi bilen guzyny halas edenligi üçin, Hudaýyň kömegi bilen Ysraýyly, Hudaýyň goýunlaryny halas etmekde hiç hili kynçylyk görmedi.
Bu ýerde iki ruhy sapak bar. Birinjiden, Hudaý Öz guluny gizlinlikde öwredýär we tälim berýär, şonda ol Oňa köpçülikde gulluk edip biler. Biz diňe “Iň Beýigiň gizlin ýerini” (Zebur 91:1) ýeterlik derejede ösdürsek ýeňiş gazanyp bileris. Biziň Hudaý bilen şahsy gatnaşygymyz güýjümiziň çeşmesidir. Ikinjiden, durmuşymyzda howp bilen ýüzbe-ýüz bolanymyzda, Hudaýyň öňki ýeňişlerdäki kömegini ýatlamak bizi ruhlandyrar we häzirki howpdan halas bolmak ukybymyzy artdyrar.
Ilki Saul Dawuda: “Sen filistliler bilen söweşip bilmersiň” diýdi. Emma ýolbars we aýy baradaky hekaýany eşideninden soň, ol: “Git, we Reb seniň bilen bolsun!” (17:37) diýdi. Saul Dawuda öz sowudyny berdi, ýöne Dawut ony geýip bilmedi. Şeýlelik bilen, diňe sapançasy bilen ýaraglanan Dawut we Hudaý filistliler bilen söweşmäge gitdiler.
Dawudyň uly imany
Dawut dereden bäş sany ýylmanak daş saýlady we olary çopanyň torbasyna saldy (17:40). Käbir adamlar Dawudyň bäş daş saýlandygyny, şonda ilkinji atyşy ýalňyşsa, beýleki daşlary atyp biljekdigini pikir edýärler. Olar biziň üçin sapagyň hemişe ätiýaçlykda bolmalydygyny pikir edýärler. Emma Dawut Hudaýyň ilkinji daşy ägirdiň maňlaýyna gönükdirjekdigine ynanýardy. Men onuň bäş daş almagynyň sebäbiniň Golýatyň dört ogly bolandygy üçin diýip pikir edýärin: “Bu dört adam Gatdaky ägirtde doguldy we Dawudyň eli bilen ýykyldy” (2 Samuel 21:22). Olar filistliler goşunynyň bir bölegidi. Dawut Golýaty öldüreninde, dört oglunyň ar almak islejekdigini bilýärdi. Hudaý käwagt Öz maksatlaryny amala aşyrmak üçin kiçi zatlary ulanýar. Musanyň hasasyny, Gideonyň küýzelerini we Pawlusyň zynjyrlaryny ulanan şol bir Hudaý Dawudyň sapançasyny we diňe bir daşy hem ulandy.
“Filistli ... Dawudy göreninde, ony ýigrendi ... We filistli Dawudy öz hudaýlary bilen näletledi” (17:42-43). Emma Golýatyň ähli masgaralamasy Dawudyň Hudaýa bolan imanını sarsdyryp bilmedi. Ol filistliler bilen şeýle diýdi: “Sen maňa gylyç, naýza we süňk bilen gelýärsiň. Emma men saňa goşunlaryň Rebbi, Ysraýylyň goşunlarynyň Hudaýy ady bilen gelýärin, sen Oňa garşy çykdyň. Bu gün Reb seni meniň elime berer, we men seni uraryn we kelläňi senden alaryn ... şonda ähli ýer ýüzi Ysraýylda Hudaýyň bardygyny biler. Soňra bu ähli ýygnak Rebbiň gylyç we naýza bilen halas etmeýändigini biler; çünki söweş Rebbiňkidir, we Ol sizi biziň ellerimize berer” (17:45-47). Bu söz Dawudyň sarsmaz imanını görkezýär. Dawut ägirt bilen “Rebbiň ady bilen” söweşdi. We Süleýmanyň Tymsallary 10:18 bize “Rebbiň ady güýçli diňdir; dogrular oňa ylgap, aman galýarlar” diýýär. Dawut ägirt bilen söweşmäge meýletin bolmady, sebäbi onuň halky masgaralanýardy, eýsem Golýat diri Hudaýa garşy çykýandygy üçin.
Dawudyň ýeňşi
Ägirt Dawut bilen duşuşmaga ýakynlaşanda, Dawut bir daş aldy we ony atdy, filistliniň maňlaýyna degdi. Dawut daşy atsa-da, Hudaý ony gönükdirdi. We agyr sowutly imansyzlygyň ägirdi ýüzüne ýykyldy. Dawudyň gylyjy ýokdy, şonuň üçin ol ägirdiň gylyjyny aldy we kellesini kesdi. Bu ýerde biz Ýewreýler 2:14-de ýazylan zadyň öňünden habar berişini görýäris: “Şonda ... Ol ölümiň güýjüne eýe bolan adamy, ýagny iblisi ýok eder, we ölüm gorkusy bilen ömürboýy gulçulyga tabyn bolanlary azat eder.”
