SÖÝGÜNIŇ Ylahy Hiliniň
«Söýgi ediň, uruş däl!» 1960-njy ýyllaryň Amerikan garşy-medeniýet şygary bolup, urşa garşy göreşijiler tarapyndan meşhur edildi. Jynsy manysyndan başga-da, ideýa şeýle: biz hemmeleri söýmeli, olar bilen söweşmeli däl. Bu ajaýyp teoriýa, ýöne hakykat synagyndan geçirilende, esasanam «söýýän» adamlarymyz çäkden geçip, özümizde bar zady özleri üçin alanda, ol şowsuzlyga uçraýar! Ýyllar boýy aýdym ýazyjylar duýgulary oýandyrýan we diňleýjilerde duýgudaşlyk döredýän köp sanly «söýgi aýdymlaryny» döretdiler. Söýgi temasynyň adamlar hökmünde bize şeýle güýçli täsir etmegine näme sebäp bolýar? Onuň bilen biz gülläp ösýäris; onsuz biz solýarys.
Geliň, Pawlus resulyň 1 Korinfliler 13-de söýgi barada, hristian durmuşy we başgalar bilen gatnaşyklarymyz kontekstinde näme diýendigine seredeliň. Bu bapda «söýgi» diýlip terjime edilen söz grek sözi agape. Ol 1 Ýahýa 4-de Hudaý bilen baglanyşykly giňden ulanylýar, şol sanda «Hudaý söýgüdir» (1 Ýahýa 4:8,16 NIV) jümlesi hem bar. Şonuň üçin agape söýgüsiniň ylahy hili bar diýip netije çykaryp bileris.
Söýginiň ähmiýeti (13:1-3)
Eger men adamlaryň we perişdeleriň dillerinde gürlesem, ýöne söýgim bolmasa, men diňe bir ýaňlanýan gong ýa-da şaňňyrdaýan simbal. Eger mende pygamberlik sowgady bolsa we ähli syrlary we ähli bilimi bilsem, we eger mende daglary süýşürip biljek iman bolsa, ýöne söýgim bolmasa, men hiç zat däl. Eger men ähli malymy garyplara bersem we bedenimi otlara tabşyrsam, ýöne söýgim bolmasa, men hiç zat gazanmaryn.
Biziň bilşimiz ýaly durmuş gaty «şübheli», we bu bap üç kategoriýa bölünýän dört «eger» bilen başlaýar. (KJV, NKJV «though» ulanýar, täze terjimeler «if» ulanýar.) Birinji Korinfliler 12 sowgatlaryň dürlüligi arkaly Mesih bedeniniň birligini beýan edýär. Bu ýerde Pawlus bu sowgatlaryň käbirine söýgi bilen baglanyşykly üns berýär.
Korinfliler dillerde gürlemek (1 Korinfliler 14-de diller) bilen meşguldylar, muny Mukaddes Ruhyň aralaryndaky işiniň görkezijisi hasaplaýardylar. Diller sowgady Pentikostda imansyzlara (Resullaryň Işleri 2:11; 14:22) Mesihe gönükdirmek üçin berildi. Mukaddes Ýazgylarda «diller» hemişe gürlenýän, bilinen dillere degişlidir; olar hakykatda akylly aragatnaşyk üçindi. Emma, ekzotik adam dillerinde ýa-da perişdeleriň ygtyýarly dillerinde gürleseler-de, söýginiň görkezilmegi bolmasa, olar diňe manysyz ses, aragatnaşyksyz şowhun, pikir durmuşymyza ýakymsyz päsgelçiliklerdir.
Pygamberlik, Hudaýyň pikirini aýtmakdyr, ol hemişelik açylan hakykat bolsun ýa-da häzirki pursat üçin öz wagtynda hyzmat bolsun. Käbir Korinfliler pygamberlik sowgady bilen üpjün edilipdi. Syrlary we umumy bilimi düşündirmek Korinfliler tarapyndan gaty gowy görülýän häsiýetlerdi, olar hem «gürlemek» hem-de «bilim» (1 Korinfliler 1:5) bilen üpjün edilipdi.
Iman hristian durmuşynyň özüdir we onuň hakykatynyň görkezijisidir. Imansyz biz Hudaýa ýakynlaşyp, Onuň tarapyndan kabul edilip ýa-da Ony begendirip bilmeris (Ýewreýler 11:1-6). Isa ýeterlik imanyň dagy süýşürip biljekdigini öwretdi (Matta 17:20).
Bu häsiýetleriň başga bir görnüşi: pygamberlik Hudaýyň akyly bilen baglanyşykly; syrlar Hudaýyň akyly bilen; bilim Hudaýyň hakykaty bilen; we iman Hudaýyň güýji bilen. Belli bir zat, 1 Korinfliler 13:2-de Pawlus «ähli syrlary we ähli bilimi we ... daglary süýşürip biljek imany» diýýär – başgaça aýdylanda, bu sowgatlary doly ölçegde! Ýöne şonda-da, Pawlus söýgüsiz «men hiç zat däl» diýýär.
Dünýäniň ähli ýerindäki hökümetleriň garyplary üçin azyk programmalary bar – köplenç milli býudjetleriň esasy bölegi. Şeýle hem dürli ýurtlarda açlara azyk üpjün etmek üçin köp sanly gulluklar bar. Bular meýletin sadakalar bilen goldanýar. Isa «garyplar hemişe siziň bilen bolar» (Mark 14:7) diýdi.
Köne Äht Kanunynda garyplar üçin üpjünçilikler edildi. Daýhanlar hasylyň bir bölegini meýdanlarynyň burçlarynda garyplaryň ýygnamagy üçin goýmaly (Lewiler 23:22). Ysraýyl maşgala jemgyýetidi we hemmeler öz garyndaşlaryna seretmelidi. Başgalaryň zerurlyklary üçin elimde bar zady bermek Kanuna görä haýran galdyryjydyr; bermek ähli elimde bar zat ägirt uly, Kanundan daşary; we bermek öz janymy şehitlikde iň uly gurbanlykdyr. Emma Pawlus söýgüsiz «men hiç zat gazanmaryn» diýip ýazýar. Esasan Pawlus bize bu dürli sowgatlary söýginiň ýany bilen bermegiň zerurdygyny aýdýar; olary söýgüsiz «bermek» sowuk we manysyzdyr – ol «hiç zatdyr».
Söýginiň ýerine ýetirilmegi (13:4-7)
Söýgi sabyrlydyr, söýgi mähirlidir. Ol göriplik etmez, öwünmez, tekepbir däl. Ol gödek däl, öz bähbidini gözlemez, çalt gaharlanmaz, ýalňyşlyklary ýatda saklamaz. Söýgi ýamanlyga begenmez, ýöne hakykat bilen şatlanar. Ol hemişe goraýar, hemişe ynanýar, hemişe umyt edýär, hemişe sabyr edýär.
4-7-nji aýatlardaky söýginiň häsiýetleri pespällik we başgalaryň abadançylygy üçin özüňi bilmezlik, gurbanlykly alada. «Söýgi» sözüniň her bir ýerine «Mesih» sözüni goýsaňyz, hereketdäki söýginiň dogry suratyny alarsyňyz. Bu aýatlarda özüňiziň nähili ölçenilýändigini görmek üçin bu pasajda «söýgi» sözüniň ýerine öz adyňyzy goýuň. Bu pespällikdir!
Söýginiň hemişeligi (13:8-10)
Söýgi hiç haçan ýalňyşmaz. Ýöne pygamberlikler bar ýerlerde, olar ýok bolar; diller bar ýerlerde, olar dymar; bilim bar ýerlerde, ol geçer. Çünki biz bölekleýin bilýäris we bölekleýin pygamberlik edýäris, ýöne kämil gelende, kämil däl zatlar ýok bolar.
Ýakynda syýahat edýärkäm, gurluşyk sebäpli ýollar ýaramaz bolany üçin, olara çydamaly boldum. «Ýol gurluşygy tamamlandy» diýen ýazgyny görenimde nähili bagtly boldum. 50 milden az wagt geçmänkä, başga bir ýazgyda «Öňde ýol gurluşygy» diýilýärdi. Ýollar ulanylýan wagty ýol gurluşygynyň hiç haçan gutarmaýandygyny netije çykardym!
Bu durmuşda hiç zat hemişelik däl; her bir zat iru-giç abatlamaklyga mätäç. Fiziki zatlar köneleýär we netijesizlige çenli zaýalanýar. Lukmançylyk ösüşi hemişe bilimsizligiň täze ugurlaryny açýar. Ylmy «hakykat» yzygiderli sikllerde özüni çalşyrýar, alymlar barha köp zatlary açýarlar. Sosial we psihologiki usullar her nesil bilen üýtgeýär. Tehnologiýa çalt depginde täzelenýär, düýn iň öňdebaryjy bolan düşünjeleri we gurallary könelýär.
Ýöne söýgi näme? Ol hiç haçan ýalňyşmaz, hiç haçan garramaz, hiç haçan könelmez, hiç haçan netijesiz bolmaz – ne bu durmuşda, ne-de indiki durmuşda. Söýgi hiç haçan ýalňyşmaz. Ol wagtsyzdyr! Ebedidir! «Hudaý söýgüdir» we «söýgi Hudaýdan gelýär» (1 Ýahýa 4:8,7).
Pygamberlikler (Hudaýyň pikirini aýtmak), deňeşdirilende, ýalňyşar. Bu işligiň manysy «ýok edilmek, ýatyrylmak, ýatyrylmak, boş ýa-da işlemeýän etmek, ýatyrylmak». Pygamberliklere indi zerurlyk bolmajak we ulanylmajak wagt geler. Olar öz ýoluny tamamlar we gutarar. Söýgi bilen beýle däl.
Diller (gürleýjä näbelli daşary ýurt dillerinde gürlemek sowgady) ýok bolar. Olaryň ulanylmajak wagty geler. Olar Mukaddes Ruh gelende imansyzlara alamat hökmünde berlensoň (Resullaryň Işleri 2:4 – ýewreýlere; Resullaryň Işleri 10:44-46 – butparazlara; we Resullaryň Işleri 19:6 – Ýahýanyň şägirtlerine), köp hristianlar olaryň maksadyna ýetip, eýýäm ýok bolandygyny duýýarlar. Ýöne söýgi dowam edýär.
Bilim «ýok bolar». Bu öň pygamberlikler barada ulanylan şol bir söz. Bilim indi şeýle zerur bolmaz we gutarar. Ýöne söýgi galar. Bilim we pygamberlik häzirki wagtda doly däl, bölekleýin. Bu sahnada biz Hudaýyň pikirleri we bilimi bilen hemişe baýlaşdyrylýarys, Ol Özüni we Öz maksatlaryny bize az-azdan, olary özleşdirmek we düşünmek üçin çäkli ukybymyza görä açýar.
Emma, dolulygyň we kämilligiň geljek wagty (hakykatda ebedilik, ol hiç wagt däl!) gelýär. Biz öz ebedi ýagdaýymyza gireris we doly ýetişen bolarys – Onuň ýaly (1 Ýahýa 3:2). Hudaý baradaky doly däl, bölekleýin bilim we düşünje, Onuň Ogly Isa Mesih arkaly kem-kemden açylan, dolulyk we kämillik bilen çalşyrylar. Bu ugurlarda indi adam çäklendirmeleri bolmaz – olar ýatyrylar, gutarar, ýok ediler.
Söýginiň ähmiýeti (13:11-13)
Çaga wagtym çaga ýaly gürleýärdim, çaga ýaly pikir edýärdim, çaga ýaly pikirlenýärdim. Adam bolanymda, çagalyk endiklerini yzymda galdyrdym. Indi biz aýnada garyp bir şöhle ýaly görýäris; soňra ýüzbe-ýüz göreris. Indi men bölekleýin bilýärin; soňra doly bilerin, edil özüm doly bilinýän ýaly. Indi bu üç zat galýar: iman, umyt we söýgi. Ýöne bularyň iň ulusy söýgüdir.
Bu bap bir ýagdaýdan başga bir ýagdaýa geçişiň mysallary bilen gutarýar. Adamlar çagalary özleriniň ýeňiji endikleri we ululara garaşlylygy sebäpli söýýärler. Olary synlamak gyzykly, esasanam çagalyk döwründe ösýänlerinde, hemişe öwrenýärler we täze edinen bilimlerini ulanýarlar. Käwagtlar biz ösüşi belli bir derejede duran çagany görýäris. Nähili gynançly! Çagalyk hereketleri çagada süýji bolsa-da, uluda beýle gülkünç däl. Käbir eneler «Çagam hemişe şeýle galmagyny isleýärin!» diýýärler. Ýöne beýle bolsa, olar lapykeç bolardylar.
Hudaý hem Öz çagalarynyň ulalmagyna garaşýar. Biz hemişe «Rebbimiz we Halasgärimiz Isa Mesihiň merhemetinde we biliminde ösmeli» (2 Petrus 3:18). Biz çagalardan ululara çenli gürleýşimizde, düşünjämizde we pikir edişimizde ösmeli. Biz çagalyk endiklerimizden geçenimizde olary taşlamaly. Bu biziň häzirki bölekleýin ýagdaýdan soňky doly ýagdaýa geçişimizi görkezýär. Başga bir mysal, biriniň keşbine «kämil däl ... aýnada» seretmek bilen şol adamy ýüzbe-ýüz «kämil aýdyňlyk bilen» görmek arasyndaky deňeşdirme. Biz diňe bir meňzeşlikden janly hakykatyň tarapyna geçýäris. Bölekleýinden dolylyga geçiş şeýledir. Iň soňky mysal, çäkli bilimiň diňe Hudaýdan gelýän doly bilim bilen deňeşdirilmegidir. Men şonda Ol meni häzir bilýän ýaly bilerin. Adam derejesinde biz her bir çaganyň özünde bar bolan akyldarlyk we bilim boýunça hereket edýändigini görýäris. Ýöne ol hemişe akyldarlygy we bilimi toplap, onuň hereketleri wagt geçdigiçe has uly akyllylyk alýar. Bu durmuşda biz hiç haçan doly bilim ýa-da akyldarlyk gazanyp bilmeris. Ýöne biziň ebedi ýagdaýymyz bizi dolulyga we kämillige getirer!
«Iman umyt edilen zatlaryň esasy, görünmeýän zatlaryň subutnamasydyr» (Ýewreýler 11:1). Iman Hudaýa we Onuň wadalaryna ýapyşmak, Onuň aýdanlaryny etjekdigine ynanmakdyr. Iman özümizi doly Hudaýa tabşyrmak, Onuň bize özümizden has gowy seredip biljekdigini bilmekdir. Iman görmeýän zadyna ynanýar. Eger maňa lukmançylyk kömegi gerek bolsa, iman maňa lukmana ynanmaga mümkinçilik berýär, ol maňa özümden has gowy kömek etmegi bilýändigine ynanýaryn.
Umut, entek geljek zadyň kepilligidir. Umyt bizi sabyr etmäge ruhlandyrýar, öňde has gowy zadyň bardygyny bilip. Umyt bizi ähli kynçylyklara garamazdan dowam etdirip biler. Eger lukman aýagymyň döwülenini aýtsa, bu meni ruhdan düşürip biler. Diagnoz umyt döretmeýär. Ýöne eger ol maňa alty aýdan soň tagalla bilen ýene-de ýöräp biljekdigimi aýtsa, bu maňa ýaşamak we maksat edinmek üçin bir zat berýär. Iman, umyt we söýgi häzirki wagtda hemmesi bar. Iman we umyt ebedi ýagdaýymyza ýetenimizde amala aşar. Görünmeýän zat görüner, we geljekdäki garaşýan zatlarymyz amala aşar.
Jennetde iman we umyt indi zerur bolmaz; olar öz maksatlaryna hyzmat ederler. Ýöne söýgi näme? Ol bizi ebedilikde birleşdirjek ebedi baglanyşykdyr. Ol hiç haçan gutarmaz, hiç haçan çalşyrylmaz. Ol jennetiň atmosferasy, Hudaýyň Özüniň bizi gurşap almagy bolar, biz Ony we Halasgärimiz, Reb Isa Mesihi – ähli beýleki imanlylar bilen hemişe bilelikde sežde ederis we Ondan lezzet alarys.
1 Korinfliler 13-iň maksady sowgatlary ulanmagy ruhdan düşürmek däl, eýsem olaryň ulanylyşyny amaly söýgi bilen gurşamakdyr. Söýgi olary netijeli we peýdaly edýär (Efesliler 4:15-16). Bu söýgini häzir duýmak – Hudaýyň söýgüsinden häzir lezzet almak, bu söýgini Hudaýa we birek-birege yzyna bermek nähili bereketdir. Biz muny edenimizde, häzir hem jennetiň kontekstindäris!
