Haçda bäş adam öldi: Mesihdäki şahsyýetimizi düşündirmek

Haçda bäş adam öldi

Haça çykmak, rimliler tarapyndan gullukçylaryna, jenaýatçylaryna we duşmanlaryna garşy ulanylan zalym jezalandyrma usulydy. Ol b.e. öňki 1-nji asyrdan b.e. 4-nji asyryna çenli giňden ulanyldy. Rimliler tarapyndan haça çykarylan adamlaryň takyk sanyny kesgitlemek kyn bolsa-da, taryhçylaryň hasabatlary on müňlerçe, hatda ýüz müňlerçe adamyň haça çykarylandygyny görkezýär. Mysal üçin, ýewreý taryhçysy Iosif Flavius, b.e. 70-nji ýylynda Iýerusalimiň gabawynda rim serkerdesi Titusyň (soňra imperator bolan, 79–81 b.e.) buýrugy bilen müňlerçe ýewreý gozgalaňçysynyň haça çykarylandygyny habar berdi.

Iň meşhur haça çykmak biziň Rebimiz Isa Mesihiňki boldy, ýöne Pawlus bize Mesih bilen başga biriniň hem haça çykarylandygyny aýtdy: “Men Mesih bilen haça çykaryldym. Indi men ýaşamaýaryn, eýsem Mesih mende ýaşaýar. Indi tenimde ýaşaýan durmuşymy, meni söýen we özüni men üçin beren Hudaýyň Ogluna iman bilen ýaşaýaryn” (Galatýalylar 2:20 ESV). Mesih bilen ölmek näme aňladýar? Pawlus muny Mesih bilen haçda ölen bäş adam barada aýdyp düşündirdi.

1. Köne özlük haçda öldi

Rimliler 6:6-da Pawlus şeýle ýazdy: “Biz bilýäris, biziň köne özlügimiz Onuň bilen haça çykaryldy, günä bedeniniň ýok bolmagy üçin, şeýlelik bilen biz indi günä gul bolmazdyk.” Köne özlük, ýa-da käbir beýleki terjimelerde “köne adam”, Adam bilen baglanyşykly ähli häsiýeti aňladýar. Ol biziň köne neslimizi we şahsyýetimizi görkezýär. Adamdaky şahsyýetimiz barada oýlananyňyzda näme ýadyňyza düşýär? Belki, siz özüňi bilmek, nebis, tekepbirlik, göriplik ýa-da beýleki şuňa meňzeş zatlar barada oýlanýarsyňyz. Bu häsiýetleriň hemmesi köne özlügi kesgitleýär. Hukuk taýdan, Hudaý köne özlügi haçda haça çykardy, bizi bu erbet şahsyýetden azat etmek üçin, şeýlelik bilen biz “indi günä gul bolmazdyk”, Adam bilen baglanyşygymyzy kesip. Mesihçiler hökmünde, Hudaý bizi täze maşgala kabul etdi, onuň başy Mesihdir, Adamdaky köne maşgalamyzyň ýerine. Bu bizi Adam maşgalasy bilen baglanyşykly ähli günäkär amallardan azat edýär.

Amaly taýdan Pawlus bizi “köne özlügiňizi, öňki ýaşaýyş endigiňize degişli bolanyny çykaryň … we Hudaýyň keşbinde ýaradylan täze özlügi geýiň” (Efesliler 4:22,24) diýip çagyrdy. “Çykarmak” aňlatmasy hereket etmegi ýa-da ýalan sözlemegi aňlatmaýar, çünki bu sizi ikiýüzli ederdi. Geýmek, biziň içki häsiýetimizdäki üýtgeşmäniň daşky aňlatmasydyr. Pawlus bu düşünjäni şeýle ýazyp düşündirdi: “Şonuň üçin, Hudaýyň saýlananlary, mukaddes we söýgüli bolanyňyz üçin, rehimdar ýürekleri, mähirliligi, kiçigöwünliligi, mylaýymlygy we sabyrlylygy geýiň” (Koloseliler 3:12). Bular ýürekdeşlik, mähirlilik, kiçigöwünlilik, mylaýymlyk we sabyrlylyk ýaly häsiýetleriň hemmesiniň içki bolup, daşky hereketler bilen baglanyşyklydygyny belläň. Gysgaça aýdanda, köne özlük günäkär “amallar” (9-njy aýat) bilen baglanyşyklydyr.

2. Dünýä haça çykaryldy

Mukaddes Kitapda “dünýä” üç manyda ulanylýar. Kontekste baglylykda, “dünýä” ýerde ýaşaýan adamlary aňladyp biler, we bu manyda “Hudaý dünýäni şeýle söýdi” (Ýahýa 3:16). Ýa-da ol ýeri, ýyldyzlary, agaçlary we haýwanlary öz içine alýan ýaradylyşy aňladyp biler, Rimliler 1:20-däki ýaly. Üçünji many, Şeýtanyň adamlary Hudaýdan daşlaşdyrmak maksady bilen dünýäni dolandyrmak we gözegçilik etmek üçin guran ulgamyny aňladýar (2 Korinfliler 4:4 seret). Bu, Mesih haçynda haça çykarylan dünýädir.

Galatýalylar 6:14-de Pawlus şeýle ýazdy: “Ýöne meniň üçin, Rebimiz Isa Mesihiň haçyndan başga hiç zat bilen öwünmekden daşda bolsun, onuň bilen dünýä maňa haça çykaryldy, we men dünýä.” Dünýä maňa nädip haça çykarylar? Bir mysal Nuh pygamberdir, ol töweregindäki dünýäden suw joşguny bilen halas edildi. Onuň döwründe her kim gämä girmegi ýa-da daşynda galmagy saýlamalydy. Gämi aýryjy faktor boldy. Haç bizi dünýäden aýyrýar, çünki ol hem her kim üçin karar bermek nokadydyr: Mesihi kabul etmek ýa-da ret etmek.

Mesihe eýerýän adamlar dünýäni iki sebäbe görä ýigrenýärler:

Mesihçiler Kilise degişlidir, ol Mesihiň gelnidir (Efesliler 5:25-27). Gelin öz duýgularyny doly Gelinligine gönükdirmelidir, Onuň özüne bolan beýik söýgüsiniň beýany hökmünde. Dünýäni söýmek Mesihçiniň Mesihe bolan wepalylygyny ýok ederdi.

• Dünýä Hudaýa garşy duşmançylykly bir ulgamdyr. Britan ýazyjysy K. S. Lýuis Mesihçileri basylyp alnan ýerde (ýer ýüzünde) esgerler hökmünde suratlandyrdy, olar merkezi buýrukdan simsiz aragatnaşyk (Mukaddes Ruh) arkaly görkezmeler alýarlar. Eger dünýä biziň duşmanymyz bolsa, Mesihçi üçin dünýäni söýmäge ýer ýokdur.
• Ýakup ýokardaky iki sebäbi gysgaça beýan etdi: “Eý zyna eden adamlar! Dünýä bilen dostluk Hudaý bilen duşmançylykdygyny bilmeýärsiňizmi? Şonuň üçin dünýäniň dosty bolmak isleýän her kim özüni Hudaýyň duşmany edýär” (Ýakup 4:4). Mesihiň gelni hökmünde, biz dünýäni söýüp bilmeris, çünki bu bizi “zyna eden” ederdi. Hudaýyň halkynyň we Kilise agzalarynyň bir bölegi hökmünde, dünýäni söýüp bolmaz, çünki muny etmek bilen ol “özüni Hudaýyň duşmany edýär”, şeýlelik bilen dönüklik edýär.

Biziň amaly borjumyz, Mesihiň ýüregimizi we ünsümizi eýelemegi, şeýlelik bilen dünýä gözümizden ýiter.

3. Duşmançylyk ýa-da ýigrenç

Taryh boýunça ýewreýler we butparazlar biri-birine duşmançylyk edipdirler, ýöne olar Hudaýa garşy duşmançylykda birleşipdirler (Eýýup 21:14). Pawlus Hudaýyň bu meseläni nädip çözendigini we “olary ikisini-de bir bedende haç arkaly Hudaý bilen ýaraşdyryp, şeýlelik bilen duşmançylygy öldürendigini” (Efesliler 2:16) aýtdy. Hudaý duşmançylyk meselesini nädip çözdi? Hudaý üýtgemedi. Gaýtam, Ol haçdan öň we soň ähli dünýäni söýdi. Şonuň üçin, duşmançylygy öldürmek üçin, biz üýtgemelidik. Mukaddes Kitap bu prosesi “ýaraşyk” diýip atlandyrýar; haç bizi Hudaý bilen ýaraşdyrmak arkaly duşmançylygy öldürdi.

Ilki bilen, Hudaý gatnaşygy düzeltdi Özüniň we ynsanlaryň arasynda, ähli dünýäni ýaraşdyryp, “Mesihde Hudaý dünýäni Özüne ýaraşdyrýardy, olaryň günälerini hasaplamazdan, we bize ýaraşyk habaryny ynanýardy” (2 Korinfliler 5:19, kursiw goşulan). Bu manyda Hudaý adamlara Özüne dolanmak üçin gapy açdy. Ikinjiden, Hudaý düzeltdi bizi, “Çünki eger biz duşman bolup durkak Hudaý bilen ýaraşdyrylan bolsak Onuň Oglunyň ölümi arkaly, hasam, indi ýaraşdyrylanymyzdan soň, Onuň durmuşy arkaly halas bolarys” (Rimliler 5:10, kursiw goşulan). Hudaý köpleriň ýüreginde işledi, olary Öz duşmanlary bolanyndan soň Mesihe dolanmaga çekmek üçin. Netijede, biz indi Hudaý bilen we biri-birimiz bilen gatnaşykda bolmaga hukuklydyrys. Biziň amaly borjumyz, doga etmek, Mukaddes Ýazgylary öwrenmek, Mesihçi ýygnaklaryna gatnaşmak, Mesihçi kitaplaryny okamak we Mesihçiler bilen gatnaşykda bolmak arkaly Hudaý bilen bu gatnaşykdan lezzet almak we ony iýmitlendirmekdir.

4. Berginiň şahadatnamasy ýa-da düzgünler

Köne Äht kanuny, Mesih merhemet habary bilen gelýänçä (Galatýalylar 3:24) ynsanlaryň gowşaklygy barada öwretmek üçin berildi. Kanun we kanuny talaplar bize garşydy, çünki olar biziň şowsuzlygymyzy görkezýärdi; her bir günä ýewreý üçin tölenmeli bolan bergi bolup, Günäni ýuwmak gününde tölenmelidi (Lewililer 23:27-28 seret). Pawlus şeýle diýdi: “Sizi … Hudaý Onuň bilen bilelikde direltdi, ähli günälerimizi bagyşlap, bize garşy duran bergi ýazgysyny kanuny talaplary bilen ýok edip. Muny Ol bir gyra goýdy, ony haça çüýledi” (Koloseliler 2:13-14). Kanun ölmedi; onuň täsiri ýa-da gerimi azaldy, çünki biz oňa öldük. Ölen adam höküm edilip bilinmez.

Biz kanuna ölmelidiris, çünki:

Käbirleri üçin, kanun Hudaýyň teniň şowsuzlygyny subut etmek üçin talaplarydyr. Biz şowsuzlygymyzy subut edenimizden soň, kanuna ölüp, merhemet bilen ýaşaýarys.

• Beýlekiler üçin, bu adamlaryň teniň üstünligini subut etmek üçin talaplarydyr. Bu ýagdaýda, kanun biziň şowsuzlygymyzy subut eder we bizi ölüme höküm eder.
• Kanunyň bergilerinden azat bolmak, Hudaý bilen tenimizde hiç hili gowy zadyň ýokdugyna ylalaşmakdyr, we ten üçin ýeke-täk dogry zat ony haça çykmakdyr. Biz bu bergi şahadatnamasyna diňe öz işlerimize bil baglanymyzda gol çekdik. Biz şowsuzlygymyzy boýun almak (Rimliler 7:4) arkaly merhemet hökümdarlygyna girenimizde bergi şahadatnamasyny ýatyrýarys. Amaly taýdan, biz özümiz üçin hiç hili kanun döretmek ýa-da ynsan tarapyndan döredilen dinlere eýermek bilen öz-özümizi aklamak islemelidiris. Bilmelidiris ki, eger biz özbaşdak düzgünlere we düzgünnamalara eýermäge synanyşsak, Hudaýy hormatlamakda şowsuzlyga uçrarys, ýöne Mesihdäki täze durmuşymyz arkaly biz awtomatiki usulda Ruhyň miwesini bereris, bu Hudaýy hormatlaýandyr.

5. Ten

Mukaddes Kitapda “ten” adatça günäkär tebigaty, köne tebigaty ýa-da esasan günäleri öndürýän zawody aňladýar. Pawlus şeýle ýazdy: “Mesih Isa degişli bolanlar, teni öz höwesleri we islegleri bilen haça çykardylar” (Galatýalylar 5:24). Hudaý günäni ýigrenýär, şonuň üçin Ol ony haça çykardy. Pawlus günäni ýigrenýärdi, şonuň üçin ol “Men nähili betbagt adam!” (Rimliler 7:24) diýip aglady. Biz hakyky Mesihçi bolanymyzda, toba eden we imana gelen wagtymyzda, biz Hudaýyň teni haça çykmak baradaky garaýşy bilen ylalaşýarys. Şonuň üçin, biz tenimizi ölüm ýagdaýyna goýýarys.

Teni haça çykmagyň bu tarapy yzygiderli täzelenmelidir (Koloseliler 3:5; Rimliler 8:13). Biz öz barlygymyzyň – aňymyzyň, bedenimiziň, duýgularymyzyň we islegimiziň – dolandyryşyny Mukaddes Ruha bermelidiris. Bu, teni aç goýup öldürmek we täze tebigatymyzy iýmitlendirmek arkaly bolup biler.

Ölmek üçin ýaşamak

Pawlusyň Galatýalylar 2:20-däki çakylygy ähli Mesihçiler üçin özlerini öli – Mesih bilen haça çykarylan – hasaplamakdyr, şeýlelik bilen olar Mesih häsiýetlerinden öz durmuşlarynda lezzet alyp bilerler. Biz Hudaýyň köne özlügi, dünýäni, duşmançylygy, bergi şahadatnamasyny we teni haçda haça çykardygyny doly düşünenimizde, onda biz Mesih biziň içimizde ýaşap biljek ýagdaýda ýaşamaga azatlykdan lezzet alyp bileris.

Haç biziň günälerimizi we bize garşy duran ähli kanuny düzgünler ulgamyny ýok etdi. Kanun ýok edilmedi, gaýtam, ol Mesihiň ölüminde tassyklanyldy we ulaldyldy. Biz Onuň ölüminde kanunyň aşagyndan öldük, we biz indi merhemetiň aşagyndadyrys, ähli köne kanuny düzgünler bir gyra goýuldy. “El ýazgysy” (Koloseliler 2:14 KJV) düşünjesi, adamyň öz goly bilen tabyn bolan borçnamasyny aňladýar. Biz öz golumyz bilen ýewreý düzgünlerine özümizi baglapdyk, ýöne bu resminama Mesihiň ölüminde ýatyryldy. Bize degişli bolşy ýaly, Ol haça çüýleneninde, ol hem haça çüýlendi. Bu sözlerde, elbetde, Pawlus esasan ýewreýleri göz öňünde tutýardy. Koloseliler 2 üç baglanyşygy görkezýär. Biz olary şeýle jemläp bileris: Haç özümize, we esasan tene (11-nji aýat) degişli. Haç kanuny düzgünlere (14-nji aýat) degişli. Haç erbet ruhy güýçlere (15-nji aýat) degişli.—Frank B. Hole, “Koloseliler” (uýgunlaşdyrylan)