Hudaýhon garry aýallar: Imany we akyldarlygy başgalara geçirmek

Garry aýallar

Ony başgalara geçirýän Hudaýhon aýallar Siz «köne aýallaryň ertekisi» diýen jümläni bilýärsiňizmi? Bu durmuş baradaky adaty beýanatlary aňladýan iňlisçe aýtgydyr, olaryň hakykatda esaslary bolmazlygy mümkin. Şeýle ertekileriň we hekaýalaryň ähli görnüşleri bar, meselem, göwreli enäniň oglan ýa-da gyz çaga garaşýandygyny nädip bilmeli, ýa-da belli bir iýmitleri iýmek ýa-da käbir işleri etmek bilen sagdyn galmak. Käwagt bu pikirler hakykat bolup çykýan adaty akyldarlygy öz içine alýar – günde bir alma hakykatdanam lukmany uzakda saklamaga kömek edip biler! – ýöne köplenç şeýle ertekiler subut edilen faktlaryň doly tersidir.

Bu hekaýalara «köne aýallaryň ertekileri» diýilýändigi sebäpli, bu garry aýallaryň durmuş barada gyzykly, ýöne käwagt şübheli synlamalary bilen tanalýandygyny görkezýär. Bu jümle iňlis dilinde asyrlar boýy köp ulanylan aýtgy bolupdyr. 1600-nji ýyllaryň başlarynda hem, Mukaddes Kitabyň King Jeýms Wersiýasynyň terjimeçileri ony 1 Timoteos 4:7-de ulandylar, ol ýerde Timoteosa imanlylary ýoldan çykarjak ýalan taglymatlary ret etmegi tabşyryldy. KJW bu taglymatlaryň akmaklyk hasaplanmalydygyny, diňe hakykatdan has köp hekaýa gürlemäge ähmiýet berýän gybatkeş garry aýallar üçin laýykdygyny nygtamak üçin «köne aýallaryň ertekileri» diýen jümläni ulanýar.

Bu möhüm duýduryş bolsa-da we henizem şeýle bolsa-da, Mukaddes Kitapdan garry aýallar barada alýan doly suratymyzdan gaty uzakdyr! Köne Ähtde biz Debora ýaly aýallary görýäris, ol pygamber we «Ysraýylda ene» bolup, adamlar maslahat soramaga gelende olary ruhy taýdan höküm etmäge ukyplydy (Kazylar 4:4-5, 5:7 NKJV). Biz Saraň imanyny görýäris, ol Täze Ähtde şöhratlandyrylýar, sebäbi 90 ýaşynda Yshagy dünýä indirdi, «wada bereni wepaly hasaplap» (Ýewreýler 11:11).

Şeýle mysallardan başga-da, Täze Ähtdäki birnäçe ýerler Hudaýyň başgalara ýolbaşçylyk etmek we ruhlandyrmak üçin ulanan Hudaýhon garry aýallarynyň ajaýyp häsiýetlerini beýan edýär. Bu aýallar diňe maşgalalaryň arasynda däl, eýsem, Mesih bedeninde hem aýratyn we möhüm rol oýnaýarlar.

Timoteosa Birinji Hat

Göz öňünde tutulmaly ilkinji ýer 1 Timoteos 5:3-10-da ýerleşýär. Bu aýatlar garry dul aýaly beýan edýär, eger ol ähli maşgala agzalaryndan mahrum bolsa, onuň bilen gatnaşyk edýän ýerli imanlylar tarapyndan maddy taýdan alada edilmelidir. Onuň häsiýetleriniň sanawy şeýle:

• Ol Hudaýa ynanýar we köplenç doga edýär. Orta ýaşly we garry imanlylar üçin bir synag, olaryň akyldarlygy we tejribeleri olary durmuşyň ähli kynçylyklaryna taýýarlady diýip pikir etmekdir, olar başgalara maslahat berýärler. Ýöne bu garry aýal, islendik ýaşda Rebbe bil baglamalydygyny bilýär! Mundan başga-da, garrylykda fiziki işjeňlik tebigy ýagdaýda azalýar, ýöne işjeň doga sanawyny saklamak wagt we energiýa üçin ajaýyp maýa goýumydyr. Köpler doga edýän enäniň ýa-da başga bir Hudaýhon aýalyň doga wagtynda olary wepaly ýatlandygynyň täsirine şaýatlyk etdiler.
• Ol adamsyna wepaly bolupdyr. Tekstde onuň «bir adamyň aýaly» bolandygy aýdylýar (9-njy aýat). Bu, meselem, bir betbagtçylygyň onuň ilkinji adamsyny alyp gitmegi we onuň gaýtadan durmuş gurmagy mümkinçiligini ýok etmeýär. Mesele, onuň nika wepalylygyny görkezendigidir. Hiç bir gatnaşyk nika ýaly talapkar däldir, ýöne nikada häsiýetini we wepalylygyny görkezen Hudaýhon garry aýal hormatlanmalydyr.
• Onuň gowy işler üçin abraýy bar. Biz Dorkasyň ýaşyny bilmeýäris, ýöne ol «gowy işlere doly» (Resullaryň Işleri 9:36) we başgalara bermek üçin ähli görnüşli eşikleri tikmek bilen tanalýardy. Onuň ölümi wagtynda, ähli adamlar onuň Reb üçin başgalara eden mähirli işlerini ýatladylar. Elmydama ýatda saklaň, adamlar bizi bank hasaplarymyz üçin ýatlamazlar!
• Ol wepaly ene bolupdyr. Ol diňe çaga dogurmady; ol olary terbiýeledi – uly tapawut bar. Bu termin ýaşlarymyzy iýmitlendirmegi we ösdürmegi aňladýar. Ol maksatly we düşünjeli ýagdaýda oňyn häsiýetleri höweslendirdi, otrisatel endikleri düzedi we çagalaryny Hudaýhonlykda we hormatda terbiýeledi.
• Ol myhmansöýerlik görkezdi. Işli öý hem açyk öý bolup biler, we hem adamsy, hem aýaly bu babatda birleşmeli (1 Timoteos 3:2 serediň). Myhmansöýerlik myhmansöýerlik üçin kaşaň ýeriň bolmagyndan has köp myhmansöýer garaýyş baradadyr. Hudaýhon garry aýal muny bilýär; ýöne myhmansöýerlik ähli mesihçileriň garaşylýan häsiýetidir (1 Petrus 4:9 serediň), we Hudaýa şükür, hemmämiz ony has erkin görkezmäge özümizi erkin duýsak!
• Ol başgalary täzeleýän kiçijik zatlara ünsli. Tekstde şeýle diýilýär: «Ol mukaddesleriň aýaklaryny ýuwdy» (1 Timoteos 5:10). Bu göçme manyda bolup bilse-de (biz köplenç Hudaýyň Sözi bilen biri-birimiziň aýaklarymyzy ýuwmak barada gürleýäris), bu oýlanyşyklylygyň we kiçigöwünliligiň bu hereketiniň elbetde hakyky tarapy bar. Bu adaty sypaýylyk hasaplanýardy, ýöne elmydama edilmeýärdi (Luka 7:44). Bu garry aýal başgalaryň ýadawlygyny duýýar we olara ruhy ýa-da hakyky taýdan täzelik getirýär.
• Ol rehimdardyr. Garry aýal köplenç başgalaryň çuň kynçylyklardan geçýändigini görýän ýiti synçydyr. Käbirleri üçin durmuşyň adaty basyşlary aýratyn kynlaşýar, beýlekiler şahsy ýagdaýda hakyky zulum bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Bu Hudaýhon garry aýal rehimdardyr we ýeňillik berip biler. Ol kynçylyk çeken adamlar oňa gelende başga ýana gaçmaýar!
• Ol yzygiderli mähirlidir. Bu aýal her bir gowy işi yhlas bilen yzarlaýar, bu onuň dogry ýolda gidýändigini we gowy iş etmekden ýüz öwürmeýändigini aňladýar. Bu onuň endigi we durmuş ýörelgesidir. Ol ykrar edilmek islegi bilen däl-de, Hudaýyň ähli adamlara görkezýän mähirliligi bilen höweslendirilýär (Luka 6:35).

Titusyň haty

Toplumlaýyn alnanda, bular garry uýalar üçin ajaýyp häsiýetlerdir! Bu pikirleri doldurmak üçin, başga bir peýdaly ýer Titus 2:1-8-de ýerleşýär. Krit adasyndaky mesihçileriň arasynda Rebiň hyzmatkäri hökmünde Titus bu temany garry erkeklere, garry aýallara we ýaş erkeklere Rebi hormatlaýan ýaşaýyş ýörelgesi barada öwretmek bilen aýratyn öwretmeli boldy. Ýöne, Titusdan ýaş aýallara bu zatlar barada şahsy taýdan öwretmegi soralmady, sebäbi şeýle öwretme garry aýallardan gelmelidir.

Şeýle yzygiderli öwretme möhümdir. Käwagt imanlylar hökmünde biz Hristiançylygyň uly taglymatlaryny we hakykatlaryny ara alyp maslahatlaşmaga gaty ukyply bolýarys, ýöne «praktiki öwretme» diýlip atlandyrylýan zatlar bilen özümizi has az rahat duýýarys. Käbirleri hatda bu gündelik ulanylyşlaryň «taglymat öwretmesinden» ähmiýeti boýunça ikinji derejeli diýip aýtdylar. Mukaddes Ýazgylar bu garaýşy goldamaýar. Bu taglymat meseleleriniň praktiki ulanylyşlardan ikinji derejeli diýmek däl! Gaýtam, Mukaddes Ýazgylaryň garaýşy, ne taglymatyň, ne-de praktiki zadyň ikinji derejeli däldigidir; ikisi hem esasy ýagdaýda bilelikde gidýär. Titus 2:1 bu fakty nygtaýar: «Sagdyn taglymat üçin laýyk zatlary gürle.» Eger biz sagdyn taglymaty hödürlesek, ýöne onuň gündelik täsirlerini nygtamasak, onda biziň öwretmämiz iň gowusynda doly däl, iň erbedinde bolsa sözme-söz ýetmezçiliklidir.

Titus üçin sanalan garry aýallar üçin temalar, eýýäm göz öňünde tutan zatlarymyzy ajaýyp giňeldýär. Olar şulary öz içine alýar:

• Ol özüni alyp barşynda hormatly bolmalydyr. Onuň hereketleri mukaddes adam üçin gowy laýyk gelýär. Ol tapawutlanmalydyr, sebäbi ol ähli imanlylary bellemeli mesihçi tapawudy bilen tanalýar.
• Ol ýaman gybatlardan gaça durýar. Ol «gybatkeş» däl. Munuň adatça şeýtana degişli bolmak üçin ulanylýan şol bir sözdigini bilmek geň galdyryjydyr! Şeýtan aýyplaýjydyr – bu sözüň manysy şol – we Hudaýhon aýallar onuň işine gatnaşmakdan ýüz öwrerler. Bu häsiýetiň ýaş aýallar üçin hem alada döredýändigini bellemek gerek (1 Timoteos 5:13).
• Ol serhoş däl. Spirtli içgiler bilen kynçylyk çekýän hiç bir erkek mesihçi ýolbaşçy hökmünde ykrar edilmeli däldir, we Hudaýhon garry uýa hem şol bir prinsip boýunça saklanýar. Käwagt biz spirtli içgileri we serhoşlygy diňe ýaşlar üçin synag diýip pikir edýäris, ýöne teniň günäleri islendik ýaş üçin kynçylykdyr. Biz bu ugurda kynçylyk çekýänlere kömek etmek üçin seresap bolmalydyrys.
• Ol gowy zatlary öwretmäge ukyply. Garry imanlylar ýaşlar üçin dogry özüni alyp barşy nusga edende ajaýypdyr; ýöne garrylar şol häsiýeti nädip ösdürmelidigini hakykatdanam düşündirip bilseler has gowudyr. Garry aýallar üçin bu gowy zatlary öwretmek, ýaş aýallara Hudaýy hormatlaýan ýaşaýyş ýörelgesi barada maslahat bermegi aýratyn öz içine alýar. Bu işjeň, maksatly, dilden terbiýe bermegi talap edýär. Bu, bu garry aýallaryň şol sapaklary tejribe bilen eýýäm öwrenendigini aňladýar. Şonuň üçin biz sanawymyza aşakdaky häsiýetleri goşup bileris:
• Ol adamsyny we çagalaryny söýýär. Bu häsiýetler 1 Timoteos 5-de hem agzalandygy sebäpli, biz maşgala wepalylygynyň mesihçi aýallar we eneler üçin Hudaýhonlygyň esasy tarapydygyny ykrar edýäris.
• Ol pikirde we özüni alyp barşynda deňagramly. Bu termin özbaşdak has çuňňur göz öňünde tutulmaga mynasypdyr! Ol gowy düzgünleşdirilen, öz-özüňi dolandyryjy we paýhasly bolmak pikirini öz içine alýar. Garry aýal ýaş aýala yzygiderli Hudaýhon ýagdaýda pikirlenmegi we hereket etmegi öwretmelidir.
• Ol päk. Ahlak taýdan päk ýaşaýyş ýörelgesi tapawutlanýar; ýöne haýsydyr bir imanlynyň päkligini haýasyz, flörtli ýa-da mukaddes däl sözler we hereketler bilen bozmak kyn däl. Hudaýhon garry aýal ýaş uýalar bilen gürrüňdeşliklerinde muny aýratyn bellär.
• Ol öýüne ünsli. Bu söz Täze Ähtde diňe bu ýerde ulanylýar. Klassiki grek dilinde ol öýüň gözegçisini beýan etmek üçin ulanylýardy – hyzmatkär manysynda «öý gözegçisi» däl-de, maşgala üçin zerur zatlary üpjün etmek üçin tagalla eden seresap adam. Süleýmanyň Tymsallary 31:27 bu nokady gowy düşündirýär, ol «öýüniň ýollaryna gözegçilik edýän we ýaltaçylyk çöregini iýmeýän» aýaly beýan edýär.
• Ol gowy. Reb Isa diňe Hudaýyň gowudygyny aýtdy (Markus 10:18 serediň); ýöne imanlylar hökmünde biz hem gowy bolup bileris! Barnabas «gowy adam» diýlip atlandyryldy (Resullaryň Işleri 11:24), we bu garry uýalar hem gowy bolmagyň näme aňladýandygyny bilýärler. Olaryň hereketleri ajaýyp, hormatly, peýdaly we mähirlidir.
• Ol tabyn bolmak garaýşyny amala aşyrýar. Käbir iňlis terjimeleri bu ýerde «öz adamlaryna boýun egýän» diýen jümläni ulanýar (Titus 2:5), ýöne tabyn bolmak pikiri has dogry bolmagy mümkin. Nika başlyklyk gatnaşygydyr, bu hojaýyn-hyzmatkär gatnaşygyndan tapawutlanýar. Adamlara hiç ýerde aýallaryndan boýun egmegi talap etmek tabşyrylmady! Şonda-da, Ybraýymyň Hudaýhon aýaly Saraň adamsyna boýun egmegi saýlandygy beýan edilýändigini bilmek gyzyklydyr (1 Petrus 3:6). Ol ýüreginde ony öz «Rebbi» hökmünde görýärdi (Barlyk 18:12 serediň). Hudaýhon aýal öz pikirlerini aýtmakdan çekinmeýär, ýöne nika gatnaşygynda ol adamsyny hormatlaýar we Hudaýyň oňa niýetlenen jogapkärçilik ýerinde işlemegine rugsat berýär.

Bu häsiýetler ýakymly, ýöne olaryň ähmiýetiniň doly ölçegi bu däl. Olar möhümdir, sebäbi olar hakykatdanam imansyzlaryň Mukaddes Kitaba garşy aýyplamalar etmeginiň öňüni alýarlar (Titus 2:5). Mesihçiler öz imanlaryny Mukaddes Kitap prinsiplerine laýyk ýagdaýda ýaşanda, bu Mukaddes Kitaba ynanmak bolýandygyny görkezýär. Her nesilde Hudaýhon durmuşyň netijelerini görkezmek bilen mesihçi ýygnaklarda sütün bolup hyzmat eden imanly aýallar üçin Hudaýa şükür.