Hudaýyň ýagtylandyryjy yşygy
Alymlar we filosoflar uzak wagtdan bäri yşygyň we görüşiň tebigatyny öwrendiler. B.e. öň IV asyrda Platon görüşiň adamlaryň gözlerinden yşyk şöhleleriniň çykyp, gören zatlaryny ele almagy sebäpli ýüze çykandygyny ýazypdyr. Bu teoriýa hemmeler ynanmasa-da, Leonardo da Winçi ýaly görnükli alymlar tarapyndan 1400-nji ýyllara çenli bu pikiriň dürli görnüşleri teklip edilipdir.
Elbetde, häzirki wagtda gözüň yşygy kompleks, ajaýyp dizaýn edilen komponentler ulgamy arkaly kabul edýändigi we emele gelen şekilleriň beýni tarapyndan düşündirilýändigi gowy düşnüklidir.
Görüş baradaky jedel diňe bir taryhy gyzyklanma däl. Ol adamlaryň durmuşyň manysyny özleri nähili bahalandyrýandygynyň iki usulyny alamatlandyrýar. Käbirleri üçin «adam ähli zatlaryň ölçegidir». Biz durmuşyň jikme-jikliklerine seredýäris, gören zatlarymyza many berýäris we ýagdaýy iň gowy bahalandyrmagymyza görä hereket edýäris. Başgaça aýdylanda, göçme manyda, yşyk şöhleleri aňymyzdan çykýar we şol yşyk bilen öňümizdäkini düşündirýäris. Bu gaty ýaýran garaýyşdyr. Aslynda, çagalykda we ulularda ähli okuwlarymyz durmuş barada netijeli netijelere gelmek üçin aň-düşünje we düşündiriş güýjümizi güýçlendirmek üçin niýetlenendir.
Mukaddes Kitaby okaýanlar üçin bolsa başga bir garaýyş bar: Yşyk gözümize girýän daşky we obýektiw zat bolşy ýaly, durmuşyň manysynyň ýagtylandyrylmagy hem daşky. Ol obýektiw çeşmeden ýüregimize we aňymyza girýär we gören zatlarymyzyň hakyky tebigatyny açýar. Manynyň şol obýektiw Beýan edijisi biziň durmuşymyza şöhle saçýan Hudaýyň Özüdir. Beýik Ýagtylandyryjy hökmünde Ol durmuşyň manysyny we maksadyny düşündirmek üçin bize zerur bolan ähli yşygy berýär.
Hudaý yşykdyr
Mukaddes Kitapda yşyk temasyny öwrenenimizde, şu beýannamadan başlamalydyrys:
Hudaý yşykdyr, Onuň içinde hiç hili garaňkylyk ýokdur (1 Ýahýa 1:5 NKJV).
Yşyk we garaňkylyk açyk-açyk garşylyklydyr. Biri bar ýerinde, kesgitleme boýunça beýlekisi bolup bilmez. Yşyk zatlary aýdyňlaşdyrýar, hapa zatlary açýar, ýitirilen zady tapmaga kömek edýär, ýamanlygy kowýar. «Hudaý yşykdyr» diýen sözler Onuň tebigatynda ähli bu häsiýetleriň bardygyny aňladýar. «Onuň içinde hiç hili garaňkylyk ýokdur» diýen beýanat Hudaýda hiç hili aldaw ýa-da kemçilik bolup bilmeýändigini aňladýar we Onuň huzurynda hiç hili adalatsyzlyga ýol berilmejekdigini aňladýar. Yşyklaryň Atasy hökmünde Onuň aladasynda üýtgeşmäniň kölegesi hem ýokdur (Ýakup 1:17); hökümdar Reb hökmünde Ol elýetmez yşykda ýaşaýar, çünki hiç bir mahluk Onuň häsiýetini doly düşündirip bilmez (1 Timoteos 6:15-16).
Şonuň üçin ýaradylyşda yşygyň Ýer üçin Onuň ilkinji üpjünçiligi bolandygy geň däldir. Ol garaňkylygyň boş, şekilsiz dünýäni dolandyrmagyna ýol berip bilmezdi. «Yşyk bolsun!» diýip Ol yglan etdi (Gelip çykyş 1:3). Aslynda, ýaradylyşyň şol ilkinji gününde yşyk Hudaýyň ýaradan ýeke-täk zadydy. Bu Onuň üçin kyn bolandygy üçin däl; gaýtam, yşyk şeýle bir ähmiýetlidir welin, Hudaý oňa öz günini berdi, çünki ol Onuň Öz tebigatyny aňladýar. Soňra, ýaradylyşyň dördünji gününde, yşyk öndürmek ýa-da şöhle saçmak üçin belli asman jisimleri – Gün, Aý we ýyldyzlar – emele getirildi, ýöne yşygyň özi iň başdan garaňkylykdan çykaryldy.
Hudaý yşyk berýär
Bu faktlar Hudaýyň biziň garaňkylykda ýaşamagymyzy islemeýändigini görkezýär. Öz tejribelerimiz yşyksyz näçe az zat edip bilýändigimizi görkezýär. Garaňkyda ýöreýänimizde, büdreýäris; gije bolanda, işläp bilmeýäris; we bu sözler bilen Mukaddes Ýazgylar ylalaşýar (Ýahýa 9:4, 11:9-10). Tebigy taýdan, emeli yşygyň dürli görnüşleri adamlara günde 24 sagat iş alyp barmaga mümkinçilik berdi we elektrik yşygynyň taryhdaky iň ähmiýetli oýlap tapyşlaryň biridigi öňe sürüldi. Bu hakykat diňe biziň garaňkylykda ýaşamaga döredilmedigimiz hakykatyny nygtaýar.
Fiziki yşyga bagly bolşumyz ýaly, ruhlarymyz hem ruhy yşygy talap edýär, ony Hudaý Isa Mesihiň durmuşy we Mukaddes Ýazgylaryň taglymatlary arkaly bize berýär. Ilki bilen, Isanyň Dünýäniň Yşygydygy bize aýdylýar. Ýahýanyň Hoş Habary Rebiň kimdigini düşündirmek üçin birnäçe metafora ulanýan bolsa-da (Gapy, Üzüm agajy we ş.m.), belki-de, resuly Ýahýa Isany Yşyk hökmünde iň gowy düşündiripdir. Dört dürli bapda (1, 8, 9 we 12) ol Mesihi açyk-açyk şeýle görnüşde görkezdi. Ol «dünýä gelýän her bir adama yşyk berýän hakyky Yşykdyr» (1:9). Isanyň durmuşy we kämil häsiýetleri her bir adama şöhle saçýar (Ýahýa 1:3-i göz öňüne getiriň), Hudaýyň ähli lezzetini tapan Biriniň şöhratyny görkezmek bilen durmuşymyzy ýagtylandyrýar. Bu yşygy ret edýän imansyzlar üçin hem dogrudyr. Eger kimdir biri Günden ýüz öwürse, bu ony solgun edýärmi? Ýok, yşyk diňe şol adamyň arkasyna şöhle saçýar. Bu sözleri okaýanlaryň hemmesi Mesih Isa arkaly şöhle saçýan Hudaýyň yşygyna jogap bermelidir.
Biz Isa ynanýanlar we Onuň yzyna eýerýänler garaňkylykdan Hudaýyň ajaýyp yşygyna çykarylandygymyzy görýäris. Biz indi durmuşyň yşygyna eýe bolýarys we yşygyň çagalary bolýarys (1 Petrus 2:9; Ýahýa 8:12, 12:36,46). Yşygyň ýaradylyşda garaňkylygy ýeňen şol ylahy, garşylyk görkezilmez güýç Hudaýyň biziň halas bolmagymyz üçin ulanýan agdyklyk ediji güýjüdir:
Garaňkylykdan yşyk çykmagyny buýran Hudaýdyr, Ol Isa Mesihiň ýüzünde Hudaýyň şöhratyny bilmek yşygyny bermek üçin ýüreklerimize şöhle saçdy (2 Korinfliler 4:6).
Hristian imany özgerdiji! Ol özümizi kem-kemden gowulandyryp biljek gowy pikirler toplumy däl, eýsem ýagdaýlaryň doly üýtgemegi.
Bu üýtgeşme jogapkärçilik bilen gelýär. Hristianlar Rebde yşykdyr, ýöne biz yşygyň çagalary ýaly ýaşamaga çagyrylýarys (Efesliler 5:8). Şükürler bolsun, Hudaý bu zerurlygy hem üpjün etdi. Hudaýyň Sözi aýaklarymyz üçin çyra we ýolumyz üçin yşyk bolup şöhle saçýar (Zebur 119:105). Mukaddes Kitap diňe bir aýaklarymyzyň nirede ýöreýändigini görkezmän, eýsem ondan azaşan bolsak, Hudaýyň ýolunyň nirededigini hem açýar. Zeburçy goşdy: «Siziň sözleriňiziň girişi yşyk berýär; ol sada adamlara düşünje berýär» (130-njy aýat). Resul Petrus hem ylalaşyp, Mukaddes Kitabyň görkezme we pygamberlik sözleriniň «garaňky ýerde şöhle saçýan yşyk» ýalydygyny aýtdy (2 Petrus 1:19). Käwagt öýler owadan, bezegli yşyklandyryşlar bilen ýagtylandyrylýar, ýöne olar gaty funksional däl. Mukaddes Kitap beýle däl. Diňe bir bezeg däl-de, Hudaýyň Sözi düşünje we akyldarlyk çeşmesi hökmünde ýagty we netijelidir. Onuň güýji bilen, eger Mukaddes Kitabyň durmuş işlerinde bizi ýagtylandyrmagyna ýol bersek, yşygyň çagalary hökmünde häsiýetimize laýyk ýaşarys.
Hristianlar yşykdyr
Käbir himiki birleşmeler fosforesans häsiýetine eýedir, bu dürli oýnawaçlarda we beýleki zatlarda tapylýan «garaňkyda ýalpyldawuk» effektini döredýär. Bu birleşmeler yşyk energiýasyny saklaýar we soňra ony wagtyň geçmegi bilen ýuwaş-ýuwaşdan çykarýar. Has ähmiýetli bir görnüşde, hristianlar bu dünýäde yşyk bolup şöhle saçýarlar – diňe bir Hudaýyň yşygyna sezewar bolandygymyz üçin däl, eýsem biz yşygyň çagalary bolandygymyz üçin. Ýöne biz öz yşygymyzy öndürmeýäris; Hudaý we Onuň Sözi biziň ýeke-täk yşyk çeşmelerimiz bolup galýar we biz şol yşygy gündelik ýagdaýlarymyza alyp barýarys.
Musa pygamberiň tejribesi bu hakykaty düşündirmäge kömek edýär. Sina dagynda Reb bilen uzak wagt geçireninden soň, onuň ýüzi şöhleli, ýalpyldawuk görnüşe eýe boldy, bu hemmelere görnükli boldy. Ysraýyl halky üçin bu ünsi sowýan we hatda birneme gorkunçdy, şonuň üçin Musa ýüzüni ýapdy. Bu yzygiderli bolup geçýän ýaly, çünki bu wakadan soň tekstde şeýle diýilýär: «Ysraýyl ogullary Musa pygamberiň ýüzüniň derisiniň şöhle saçýandygyny görenlerinde, Musa ýüzüne ýene-de örtük atardy» (Çykyş 34:35). Musa pygamberiň örtügi Hudaýyň Ysraýyl bilen baglaşan ähtiniň wagtlaýyn häsiýetini alamatlandyrýar, çünki şol örtük Mesihde aýrylýar we häzirki wagtda biz Hudaýyň şöhratyny açyk görüp bilýäris (2 Korinfliler 3:7-18).
Biziň temamyz üçin esasy zat, Musa pygamberiň ýüzünden şöhle saçan yşygyň Hudaýyň huzurynda geçiren wagtyndan gelip çykandygydyr. Biziň Hudaý üçin öz yşygymyz hem şol bir usulda has ýagty bolýar. Rebiň şöhratyna seredenimizde, biz barha artýan şöhrat bilen şol bir keşbe öwrülýäris. Bu, eger Onuň üçin şaýatlygymyzda ýagtylyk boljak bolsa, Mukaddes Kitaby okamakda we doga etmekde Reb bilen wagt geçirmegiň çuňňur ähmiýetini subut edýär.
Biziň yşygymyzyň üns bermäge kömek edýän aýratyn häsiýetleri bar. Birinjiden, Reb aýtdy:
Siz dünýäniň yşygysyňyz. Dagyň üstünde ýerleşen şäher gizlenip bilmez. Çyra ýakyp, ony sebetiň aşagyna goýmaýarlar, eýsem çyra goýulýan ýere goýýarlar we ol öýdäkileriň hemmesine yşyk berýär. Siziň yşygyňyz adamlaryň öňünde şeýle şöhle saçsyn, olar siziň gowy işleriňizi görsünler we gökdäki Ataňyzy şöhratlandyrsynlar (Matta 5:14-16).
Bu bölüm yşygyň netijeli bolmagy üçin görünmeli däldigini nygtaýar. Dagyň üstündäki şäher, hemmeleriň ony gije görjekdigini bilip gurulýar. Öýde, ýag çyrasy stendiň üstünde goýulýar, şonuň üçin onuň yşygy otaga girýän her bir adama şöhle saçyp biler. Biziň yşyklarymyz Reb üçin şeýle şöhle saçýarmy? Mesih Isanyň durmuşy her bir adama şöhle saçýan ýaly, biziň yşygymyz hem bizi tanaýan her bir adama deň derejede şöhle saçmalydyr. Mundan başga-da, biz diňe bir «gowy adam» hökmünde tanalmarys, çünki biziň yşygymyzy görýänler gökdäki Atamyza gönükdiriler. Olar diňe bir biziň gowy işlerimize üns bermän, eýsem biziň yşygymyzyň çeşmesiniň Hudaýyň Özüdigini hem düşünerler – we bu Onuň durmuşymyzda eden işleri barada biziň dilden şaýatlygymyzy talap eder.
Resul Pawlus goşdy: «Siz egrilen we ters nesliň arasynda, dünýäde yşyk bolup şöhle saçýan Hudaýyň kemçiliksiz çagalarysyňyz» (Filipililer 2:15). Yşyk garaňkylykdan gorkmaýar! Aslynda, garaňky otag yşygyň iň gowy işini edýän ýeridir, çünki ol ýerde iň kiçijik yşyk hem üns çekýär we gadyrlanýar. Daş-töweregiň garaňkylygyny synlanymyzda, gynanmaly däl-de, karar bermeli! Siziň dünýäňiz barha egrilen we ters ýaly görünýärmi? Bular Hudaýyň yşygynyň sizden şöhle saçmagy üçin ajaýyp şertlerdir. Indiki aýat bu yşygy «durmuş sözi» bilen baglanyşdyrýar. Biz Mukaddes Kitabyň näme aňladýandygyny we onuň habarynyň näme üçin dogrudygyny başgalara aýdanymyzda, durmuşymyz olary garaňkylykdan Hudaýyň ajaýyp yşygyna çeker.
Ýanýan, şöhle saçýan yşyk
Reb Isa şeýle şaýatlygyň netijeliligini beýan etdi. Onuň döwrüniň adamlary Ýahýa Çölde çokundyryja gyzyklanma bilen diňläpdiler:
Siz Ýahýanyň ýanyna iberdiňiz, ol bolsa hakykat üçin şaýatlyk etdi... Ol ýanýan we şöhle saçýan çyradydy, siz bolsa bir wagt Onuň yşygynda şatlanmaga isleg bildirdiňiz (Ýahýa 5:33,35).
«Ýanýan» diýmek, ol Reb üçin ýakylypdy, we «şöhle saçýan» diýmek, ol ony gören her bir adama yşyk berdi. Ýahýa gudrat ediji däldi we ol uly aralyklara gitmedi. Ol diňe Iordan derýasynyň boýunda Rebe hyzmat etdi, Hudaýyň habaryny wagyz etdi. Ýöne adamlar ony diňlediler we soňra şeýle diýdiler: «Ýahýanyň bu Adam [Isa] barada aýdan ähli zatlary dogrudy» (10:41). Onuň durmuşynyň nähili beýik gysgaça beýany!
«Reb meniň yşygymdyr,» diýip Dawut Zebur 27:1-de ýazdy. Ol arkaly biz yşyk alýarys, we Ol arkaly biz yşyk berýäris. Hristian aýdymçysy Kris Raýs bu jikme-jiklikleri şeýle beýan etdi:
Şemini alyp, garaňkylyga ylga;
Umutsyzlary, bulaşyk we ýyrtylanlary tap.
Şemini hemmeler görsün diýip sakla;
Şemini alyp, dünýäňi ýagtylandyr.
Mesih Isanyň häsiýetini göterenimizde, biz Onuň üçin şöhle saçarys.
